ထားဝယ်လူမျိုး

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာဖွေရန်

ထားဝယ်လူမျိုးသည် တိဗက်-မြန်မာအစုမှ မြန်မာလူမျိုး အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် အခြားမြန်မာအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော ဓနု၊ တောင်ရိုး၊ မရူ စသည်တို့ကဲ့သို့ မဟုတ်မူဘဲ၊ မြန်မာတို့နှင့် ကိုး ကွယ်ယုံကြည်မှု၊ ဓလေ့ယဉ်ကျေးမှု၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတို့တွင် တူညီကြ၏။

ထားဝယ်လူမျိုးများ၏ ဇာစ်မြစ်သည် မြန်မာအနွယ်ဝင် ရခိုင်လူမျိုးတို့ပင်ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ကမ်းမြှောင်ဒေသမှ ရခိုင်များသည် တနင်္သာရီပင်လယ်ကမ်းမြှောင်ဒေသသို့ သွားရောက် နေထိုင်ကြရာမှ ပေါက်ပွားလာသောအစုကို ထားဝယ်သားများ ခေါ်ဟန်ရှိ၏။ ထားဝယ်စကားသည် ရခိုင်စကား ပြောဆိုနည်းနှင့် ယိုးဒယားလေသံတို့ ပေါင်းစပ်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေခြင်းကို ထောက်၍ သိနိုင်သည်။ ထားဝယ်လူမျိုးဟူသော ဝေါဟာရ ပေါ်လာရပုံ၌ အဆိုအမျိုး မျိုးရှိကြသော်လည်း ခိုင်လုံသောအကြောင်းအရာကိုမူ မတွေ့ရပေ။ အချို့ကမူ မြတ်စွာဘုရား ထက်ဝယ်ဖွဲ့ ခွေ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးသောအရပ်အား မွန်တို့က 'ဓဝါယ်' ဟုခေါ်ရာမှ ထားဝယ်ဖြစ်လာသည်ဟုဆို၍ အချို့ပုဂ္ဂိုလ် များကလည်း နရပတိစည်သူမင်းကြီးသည် ယခုထားဝယ်ခရိုင်လောင်းလုံမြို့နယ်ကျောက်တွင်းရွာဒေသအနီး၊ ထောင့်ကွယ်မြို့ကို တည်ထောင်၍၊ ထိုထောင့်ကွယ်မှ ထားဝယ်ဟု ရွေ့လျားပြောင်းလဲလာသည်ဟု ဆိုကြပြန်သည်။

ထားဝယ်အရပ်သည် မြန်မာမင်းတို့ ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာ၌ စစ်လမ်းကျသဖြင့် ပုဂံခေတ်ကပင်လျှင်၊ အဆက်အဆံ အကူးအလူး ရှိဟန်တူသည်။ ထားဝယ်လူမျိုးတို့သည် မြန်မာအမျိုးသားအား ဂံသားဟု ပုဂံသားအဖြစ် ရည်ညွှန်းခေါ်ဝေါ်သည်ကို ထောက်ထားနိုင်လေသည်။ မြန်မာမှုကို ထုတ်ဖော်သော ရွှေဘုံနိဒါန်းစာအုပ်တွင် မြန်မာတို့၏ နန်းတွင်းဆောင်၌ ထားဝယ်ဆောင်ဟူ၍ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းထားဝယ်ဆောင်မှာ ဆင်ဖြူများရှင်မင်းကြီးက ထားဝယ်မှခေါ်ဆောင်လာသော ထားဝယ်သားတို့အား ချီးမြှောက်၍ ခစားစေသော အဆောင်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုပေသည်။ ရှေးမြန်မာခေတ် အမှုထမ်းအရာထမ်း စာရင်းတွင်လည်း တောင်ထားဝယ်ဗိုလ်မြောက်ထားဝယ်ဗိုလ်ဟု မှုရည်ရွက်ရည်အလိုက် ခန့်ထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။

ယခုအခါ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်၊ အင်းလေးဒေသတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသော အင်းသားတို့သည်လည်း၊ ထားဝယ်လူမျိုးဆက် ဖြစ်ကြောင်း ဆိုကြသည်။ အင်းသားစကားနှင့် ထားဝယ်စကားတို့မှာ များစွာတူကြ၏။ သို့ရာတွင် ထားဝယ်သားများ မည်သို့မည်ပုံ အင်းထဲသို့ရောက်ရှိလာသည် ဆိုသောအချက်၌ကား အယူအဆ အမျိုးမျိုးရှိကြ၏။ ထားဝယ်လူမျိုးများသည် သက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုအတွက် ကုန်သွယ်လယ်လုပ် ယာခုတ်၊ ဥယျာဉ်စိုက်ခြင်းနှင့် သတ္တုတွင်း ရှာဖွေတူးဖော်ခြင်းအမှုတို့ကို ပြုကြသည်။ ထားဝယ်ခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ အခြားအခြားသော ဒေသများနှင့် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်း၊ လေလမ်းခရီး ဆက်သွယ်ကောင်းမွန်သဖြင့် ထားဝယ်သားများသည် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြား နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။ ထားဝယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် ဖြောင့်မတ်ရိုးသား၍ မဟုတ်မခံသော ဇွဲသတ္တိရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထားဝယ်သားအချင်းချင်း စည်းလုံးညီညွတ်စွာ နေတတ်ကြသည်။ ၁၉ဝ၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထားဝယ်လူမျိုးဦးရေ ၉၄၈ ယောက်ရှိသော်လည်း ၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရမူ ၁၅၉,၁၇၄ ယောက်ရှိသည်။ ယနေ့ ထားဝယ်လူမျိုးများ ပြောဆိုနေကြသော စကားများတွင် ပေါရာဏ၊ မြန်မာ၊ ရှမ်း၊ မွန်စကားများ ရောစပ်လျက်ရှိ၏။ သို့ရာတွင် အခြားမည်သည့် လူမျိုးများနှင့်မျှ မဆက်စပ်သော ထားဝယ်စစ်စစ် စကားလုံးများလည်းရှိသည်။

  • ပုံစံအားဖြင့် -

ဗြန်=ပိုက်ဆံ
ခွ=တံခါး
ဟဲလော=စဉ့်အိုးကြီး
ဘုထောန့်=မီးဖိုဆောင်
စသော စကားလုံးများ ဖြစ်လေသည်။

ထားဝယ်လူမျိုးတို့သီဆိုကြသော ထားဝယ်ဒိန်းသီချင်းမှာကား ထားဝယ်တို့၏ ကျော်ကြားသော ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။ မြန်မာတို့ အိုးစည်ဝိုင်းနှင့် အနည်းငယ်ဆင်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ဒိန်းသီချင်းကို တစ်ယောက်ကတိုင်၍ သံပြိုင်တွင် အများက လိုက်၍ဆိုရသည်။ ရှေးထားဝယ် အကတစ်ခုဖြစ်သော 'ရမ်းက'ဟူသော အကမှာ ယခုအခါတွင် တိမ်မြုပ်လျက်ရှိပေသည်။ ထားဝယ်ကျေးလက်တောရွာတို့တွင် မြန်မာတို့၏ ကြက်တိုက်ပွဲပမာ ခေတ်စားသော ပျော်ရွှင်မှုတစ်ရပ်ကား ထားဝယ်လူမျိုးတို့၏ ကျွဲတိုက်ပွဲများပင်ဖြစ်၏။[၁]

မြန်မာများနှင့် ထားဝယ်အတော်များများက ထားဝယ်လူမျိုးများကို ဗမာ လူမျိုးစုဟု ယူဆနေကြသည်။ ထားဝယ်များကိုယ်တိုင် ဒီလို အမြင်ရှိမှတော့ မြန်မာများယူဆတာ ပြောဆိုတာကိုအပြစ်ရယ်လို့မြင်စရာမရှိတော့ပါဘူး။ စကားကိုသီးသန့်ပြောနေသူလူမျိုးစုမှာသီးသန့်လူမျိုးမရှိဘူးဆိုရင်တော့အတော့်ကိုအံ့ဩစရာကောင်းတဲ့အဖြစ်ပဲနေမှာပါ။ တကယ်တော့ တိကျတဲ့သမိုင်း သေချာတဲ့စာပေများ မရှိတာက ထားဝယ်များနှင့်အခြားတိုင်းရင်းသားများကို ထားဝယ်ဟာ ဗမာ ပါလို့ ဝေဝါးစေတဲ့အချက်တစ်ချက်ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ ဦးဇင်းကိုယ်တိုင်လဲအရင်က ဒီလိုပဲထင်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ဒါပေမယ့် တခါတလေ တော့စဉ်းစားမိပါတယ် ဘာကြောင့်များ ဗမာတွေနဲ့ လုံး၀မတူတဲ့စကားတွေထားဝယ်လူမျိုးတွေမှာရှိနေပါလိမ့်ပေါ့။ထားဝယ်ဟာ ဗမာ စစ်ခဲ့မယ်ဆိုရင်ပေါ့။ နောက်ပိုင်း စာလေးဘာလေးတွေလေ့လာမိ ဖတ်မိတော့မှပဲ ထားဝယ်ဟာ ဗမာ မဟုတ်လောက်ဘူးဆိုတဲ့အတွေးတွေစီး ဝင်ခဲ့တာပါ တကယ်လို့ ဗမာထဲပါခဲ့မယ်ဆိုရင်တောင် ဗမာ့ အရင် ပေါ်ခဲ့တဲ့ ဗမာပဲဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ယူဆမိလာပြန်ရော။ ဘာဖြစ်လို့ဆို မြန်မာ (ဗမာ) စကားမှာ စကားလုံး နည်းနေသလို အသံထွက်လဲ တချို့ အခေါ်အေဝါ်တွေနဲ့ တခြားစီဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ ထားဝယ်မှာတော့ ကိုယ်ပိုင်စကားရှိသလိုကိုယ်ပိုင်အသံပါရှိနေတာ။ ဖတ်မိ မှတ်မိ ခဲ့တဲ့ သမိုင်းကြောင်းလေးတွေကို တင်ပြပေးချင်ပါတယ်။ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပေါ့ ထားဝယ် ဟာ ဗမာ လား သို့မဟုတ် ထားဝယ် ဟာ ထားဝယ် လားလို့ပေါ့။(ထားဝယ်လူမျိုးများ ထားဝယ်စကားကိုပြောခြင်းဖြင့် ဂုဏ်ယူ စေချင်ပါ၏။ ရှေးဟောင်းစကားစစ်မို့ပါ)

မြန်မာ့သမိုင်းများတွင် လက်ခံထားသော ပုဂံတည်သည့်နှစ်မှာ သက္ကရာဇ် ၂၁၁ (အေဒီ-၈၄၉)ဖြစ်ရာ “မြန်မာ”သည် ပုဂံတည်ပြီးနောက် အနည်းဆုံး နှစ်ပေါင်း သုံးရာ ခန့်ကြာမှ ပေါ်လာသည်ကို တွေ့ရမည်။ ကျန်စစ်သားမင်းကြီး၏ နန်းတည် ရှေးမွန်ကျောက်စာ (အေဒီ-၁၁၀၂)တွင် မြန်မာကို “မိရ္မာ” (မြန်မာမဖြစ်သေး)ပေါ်ချိန်တွင် ထားဝယ်မြို့စားများလှူဒါန်းပူဇော် သည့် အုတ်ခွက်ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်များ၌ (မွန်ဘာသာဖြင့်) “ဝါယ်” ပေါ်နေနှင့်ပြီး ဖြစ်ပါသည်။ (ဦးမြ၊ ရှေးဟောင်းအုတ်ခွက် ရုပ်ပွား ဆင်းတုတော်များ၊ ပတွဲ-စာ ၅၇-၅၈) လက်ရှိ ထားဝယ်မြို့မြောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသည့် (သာဂရ) ခေါ် ထားဝယ်မြို့ဟောင်း(လက်ရှိ- မြို့ဟောင်းကျေးရွာ) သည် သက္ကရာဇ်(၁၁၃-၁၂၃)/ အေဒီ-(၇၅၁-၇၆၁)တွင် တည်သည်ဟု အထောက်အထားရှိခဲ့ရာ “ပုဂံ”ထက် (၉၈)နှစ် ခန့် စောနေပါသည်။ အေဒီ(၅၀၀)မှ အေဒီ(၈၃၂)အထိ တည်ရှိခဲ့သော ဒုတိယ ပျူနိုင်ငံတော်“သရေခေတ္တရာ”နှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်နေပါသည်။ (ဗိုလ်မှူးဗရှင်၊ အနော်ရထာအရင်က မြန်မာနိုင်ငံ၊ စာ-၈၁) ယနေ့ မြန်မာစကား၊ စာအရေးအသားတို့တွင် လုံး၀မရှိသော (လ-ဆွဲ)သံများ၊ (အော)သရနောက် “န” သတ်သံများသည် ထားဝယ်စကား၌ ယနေ့တိုင်သုံးစွဲနေဆဲ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအသံ(စာလုံးပေါင်းများ)သည် မြန်မာထက်စော၍ ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ပညာရှင် များ ခန့်မှန်းအဆိုပြုထားသည့် “ပျူစာ”တွင် ရှိနေခြင်း။ (မြစေတီကျောက်စာ လေးဘာသာ၊ နိုင်ငံတော်ပြတိုက်၊ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်၊ ၁၉၅၄) ကောင်းကင်ဓာတ်ပုံမှ ဖတ်ရှုလေ့လာချက်အရ၊ သာဂရ(ထားဝယ်မြို့ဟောင်း) ၏ မြို့ရိုးသဏ္ဌာန်သည် ဘဲဥပုံလည်းမက စက်ဝိုင်းပုံလည်းမကျသော အဝန်းအဝိုင်း ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး သရေခေတ္တရာမှ မြို့ရိုးများနှင့်ဆင်တူနေခြင်း။ ( ဦးအောင်မြင့် (သစ်တော) မြန်မာ့မြို့ဟောင်းများကို ကောင်းကင်ဓာတ်ပုံမှ ဖတ်ရှုလေ့လာချက်။ (လက်နှိပ်စက်မူ) အမှတ်-၂၊ ၁၉၇၃) ဦးအောင်မြင့်(သစ်တော)၏ စာတမ်းများကို အထောက်အထားပြု့၍ တရားဝင် မြန်မာ့သမိုင်း ကျမ်းစာတစ်စောင်တွင် ရှေးဟောင်းမြို့ဝိုင်းငါးမြို့ (သရေခေတ္တရာ၊ မိုင်းမော၊ ေ၀သာလီ၊ ၀တီး နှင့် သာဂရ) တို့ကို စကေးပုံနှင့်တကွ အရွယ်ပမာဏချင်း နှိုင်းယှဉ်ဖေါ်ပြထားရာ၊ သရေခေတ္တရာသည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ မိုင်းမောသည် ဒုတိယ ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရပါသည်။ ဝေသာလီ၊ ၀တီး နှင့် သာဂရတို့မှာ တတိယ၊ စတုတ္ထ နှင့် ပဉ္စမ အသီးသီးတို့ဖြစ်ကြပါသည်။ အရွယ်ပမာဏအားဖြင့် ခြားနားမှုရှိသော် လည်း မြို့ဝိုင်းပုံမှာ ဆင်တူသည်ဟု ဖော်ပြနေပါသည်။ ယင်းသို့ဖြစ်၍၊ ရှေးဟောင်းမြန်မာကျောက်စာများနှင့် ပြိုင်သော “ထားဝယ် စကား” သည် တိုးတက်လျက်ရှိသော ယနေ့“မြန်မာစကား”ထက် နှစ်ပေါင်း(၈၀၀) ခန့် စော၍ ယဉ်ကျေးမှု သက်သေခံလျက်ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ကျွနု်ပ်တို့သည် မြန်မာ နိုင်ငံရှိဒေသန္တရစကားများကို တတ်နိုင်သမျှလေ့လာကြရာ၏။ ယဉ်ကျးးမှုမဲ့ သည်ဟု အထင်ခံရသော “ထားဝယ်စကား” သည် ယဉ်ကျေးမှုနှင့်ပြည့်၀လျက်ရှိကြောင်း သိရ သကဲ့သို့ ကျန်ဒေသန္တရဘာသာစကားများ၌လည်း ယဉ်ကျေးမှုအချက်အလက်များ တွေ့ရပေလိမ့်မည်။

  • ( ဦးဖေမောင်တင်၊ ဘာသာစကားယဉ်ကျေးမှု၊ မြန်မာ့ဝတ္ထုသမိုင်းအစနှင့် စာ-၃၁၀)
  • ( ယခုတင်ပြခဲ့သော အချက်အလက်များအားလုံးသည် စာတမ်းရှင် ဆရာ မောင်လေးတင့်)

ကိုးကား[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅)