ထိုင်းနိုင်ငံ

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာဖွေရန်
"ယိုးဒယား" ကို ဤနေရာသို့ ညွှန်းသည်။ ယိုးဒယားသီချင်းကြီး အတွက် ယိုးဒယားသီချင်းနှင့်အက တွင်ရှုပါ။
ထိုင်းနိုင်ငံ
ราชอาณาจักรไทย
ရတ်ချာအနာချက်ထိုင်း(ရာဇအာဏာစကြထိုင်း)
နိုင်ငံတော်အလံ နိုင်ငံတော်အမှတ်တံဆိပ်
ဆောင်ပုဒ်: နိုင်ငံ ဘာသာ ဘုရင်
နိုင်ငံတော်သီချင်း: ဖလင်း ချတ် (Phleng Chat)
မြို့တော် ဘန်ကောက်မြို့
အကြီးဆုံး မြို့ ဘန်ကောက်မြို့
ရုံးသုံးဘာသာများ ထိုင်းဘာသာ[၁]
လူမျိုးများ ထိုင်း (၇၅%)တရုတ်(၁၄%)၊ အခြားလူမျိုး (၁၁%)
ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ဗုဒ္ဓ (၉၅%)အစ္စလာမ် (၄.၆%)ခရစ်ယာန် (၀.၇၅%)
အစိုးရ ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ နှင့် အ​ခြေခံဥပ​ဒေအညီ ဘုရင်အုပ်ချုပ်မှု
 •  ဘုရင် မဟာဗာဂျီရာလောင်ကွန်း
 •  ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးပရာချွတ်ချန်အိုချာ
ထူထောင်ရေး
 •  စုခိုထိုင်းတိုင်းပြည် ၁၂၃၈-၁၃၆၈ 
 •  အယုဒ္ဓယတိုင်းပြည် ၁၃၅၀ 
 •  သုန်ဘူရိတိုင်းပြည် ၁၇၆၇ 
 •  ရတနာကိုစင်တိုင်းပြည် ၆ ဧပြီ ၁၇၈၂ 
 •  အ​ခြေခံဥ​ပ​ဒေ​အညီ ဘုရင်အုပ်ချုပ်မှု ၂၄ ဇွန် ၁၉၃၂ 
ဧရိယာ
 •  စုစုပေါင်း ၅၁၃,၁၁၅ km² (၁၉၈,၁၁၅ sq mi) (အဆင့်: ၄၉)
 •  ရေဖုံးလွှမ်းမှု (%) ၀.၄
လူဦးရေ
 •  ခန့်မှန်း ၆၇,၉၅၉,၀၀၀[၂] (အဆင့် - ၂၀)
 •  လူဦးရေသိပ်သည်းမှု ၁၂၂/km² (၃၁၇/sq mi)/km2 (အဆင့် - ၈၅)
ဂျီဒီပီ  (ပီပီပီ)) ခန့်မှန်း
 •  စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၁၀၈ ထရီလီယံ[၃] (အဆင့် - ၃၄)
 •  Per capita $၃,၄၀၀ (အဆင့် - ၉၂)
HDI ၀.၇၈၁ (အလယ်)
(အဆင့် - ၇၈)
ငွေ ဘတ် (THB "฿")
Calling code +၆၆
Internet TLD .th

ထိုင်းနိုင်ငံအား ရုံးသုံးအမည်အားဖြင့် ကင်းဒမ်းအော့ဖ် ထိုင်းလန်း သို့မဟုတ် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဟု ခေါ်ကြပြီး ယခင်က ဆိုင်းယမ်း ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် အလယ်ပိုင်း အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမကြီးတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လာအိုနိုင်ငံ ၊ အရှေ့ဘက်တွင် လာအိုနိုင်ငံ နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့ နှင့် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ် နှင့် တောင်ဘက်စွန်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ တို့ တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေပိုင်နက် အနေနှင့် အရှေ့တောင်ဘက် ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် လည်းကောင်း၊ အနောက်တောင်ဘက် ကပ္ပလီပင်လယ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့နှင့် လည်းကောင်း ထိစပ်လျှက် ရှိသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံအား ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ စစ်တပ်မှ အာဏာသိမ်းယူပြီးနောက် ငြိမ်းချမ်းရေး နှင့် ငြိမ်ဝပ်မှု အမျိုးသား ကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်လျှက် ရှိသည်။[၄] ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်မင်းဆက်အား မဟာဗာဂျီရာလောင်ကွန်း ဘုရင်မှ ဦးဆောင် အုပ်ချုပ်ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစ၍ ရာမ ၁၀ သို့မဟုတ် ချက်ကရီမင်းဆက်၏ ဒသမမြောက် ဘုရင် အဖြစ် အုပ်ချုပ်လျှက် ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁ရက်မှ စတင် အုပ်ချုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၁၉၈,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၅၁၃,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၅၁ ခုမြောက် အကြီးဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၂၀ ခုမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၆၆ သန်း ရှိသည်။ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဘန်ကောက်မြို့ ဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အချက်အခြာ ဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ၏ ၇၅-၉၅% အထိမှာ ထိုင်းလူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး အဓိက ဒေသအလိုက် လူမျိုးအုပ်စုကြီး ၄ မျိုးရှိပြီး အလယ်ပိုင်းထိုင်း၊ အရှေ့မြောက်ထိုင်း (ခေါင်(လောင်)အီစန်)၊ မြောက်ပိုင်းထိုင်း (ခေါင်မောင်း) နှင့် တောင်ပိုင်းထိုင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်သွေး သိသာစွာ ပါရှိသော တရုတ်ထိုင်းလူမျိုးမှာ လူဦးရေ၏ ၁၄% ရှိပြီး တရုတ်သွေး အနည်းငယ် ပါဝင်သော ထိုင်းလူမျိုးမှာ လူဦးရေ၏ ၄၀% အထိ ရှိသည်။[၅] ထိုင်းမလေး လူမျိုးမှာ လူဦးရေ၏ ၃% ရှိပြီး ကျန်ရှိသောသူများမှာ မွန်၊ ခမာ နှင့် အမျိုးမျိုးသော တောင်ကုန်းနေလူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ ထိုင်းဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး အဓိက ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာမှာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဖြစ်၍ လူဦးရေ၏ ၉၅% ခန့်မျှ ကိုးကွယ်ကြသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၆ ခုနှစ်အတွင်း စီးပွားရေး သိသာစွာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ ဖွံဖြိုးသော နိုင်ငံ အသစ်တစ်ခု နှင့် အဓိက ကုန်ပစ္စည်းတင်ပို့သူ တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့မှာ စီးပွားရေးတွင် ဦးဆောင်သော ကဏ္ဍများ ဖြစ်သည်။[၆][၇] အာဆီယံနိုင်ငံ ၁၀ နိုင်ငံထဲတွင် တတိယမြောက် ဘဝ အရည်အသွေး အကောင်းဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် ရပ်တည်နေပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လူသားဖွံ့ဖြိုးမှု ညွှန်းကိန်းမှာ "မြင့်မားသည်" ဆိုသော အဆင့်တွင် ရှိနေသည်။ များပြားသော လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေးတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု တိုးတက်လာခြင်း တို့ကြောင့် ဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အင်အားအသင့်အတင့် ရှိသော နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။[၈]

အမည်ရင်းမြစ်[ပြင်ဆင်ရန်]

ဆိုင်ယမ်းဆိုသော အမည်[ပြင်ဆင်ရန်]

ထိုင်းနိုင်ငံသားများက ထိုင်းနိုင်ငံကို မောင်းထိုင်း ဟု ခေါ်ကြပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ် မတိုင်မီ အထိ ပြင်ပကမ္ဘာမှ လူများမှ ဆိုင်ယမ်း ဟုသာ သိကြသည်။ ဆိုင်းယမ်းဆိုသော အမည်မှာ သင်္သကရိုက်ဘာသာ ဆိုင်းယာမ မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရပြီး အမည်း သို့ အညို ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ ရှမ်း နှင့် ဟွမ်တို့မှာလည်း ထိုစကားလုံး၏ စာလုံးကွဲများသာ ဖြစ်ကြသည်။ ဆိုင်းယာမမှာ မူရင်းစကားလုံး မဟုတ်ဘဲ ထိုစကားလုံးကို သင်ယူထားသူများမှ ပြောင်းလဲအသုံးပြုကြခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။[၉] အခြားသီအိုရီ တစ်ခု အရ ၁၄ရာစု အတွင်း အယုဒ္ဓယသည် အဓိကကျ ထင်ရှားသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး တရုတ်တို့က ထိုဒေသအား ရှန် ဟု ခေါ်ဆိုကြကာ ပေါ်တူဂီတို့က ဆိုင်ယမ်းဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်ဆိုကြခြင်း ဟု ဆိုသည်။

SPPM Mongkut Rex Siamensiumဟု ရေးထိုးထားသော မောင်းကက်ဘုရင်၏ လက်မှတ်

မောင်းကက်ဘုရင် (၁၈၅၁-၁၈၆၈) ၏ လက်မှတ်တွင် SPPM (Somdet Phra Poramenthra Maha) သို့မဟုတ် ဆိုင်ယမ်းတို့၏ ဘုရင် မောင်းကက် ဟု ရေးထိုးထားပြီး ဆိုင်ယမ်းဆိုသောအမည်ကို တရားဝင် ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့သည်မှာ ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက် အထိ ဖြစ်ပြီး ထို့နောက်တွင် ထိုင်းလန်းဟု အမည် ပြောင်းခဲ့သည်။[၁၀] ထိုင်းလန်းအား ဆိုင်ယမ်းဟု ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက် နေ့အထိ အမည်ပြန်ပြောင်းခဲ့ပြီး ထို့နောက်တွင် ထိုင်းလန်းဟူသော အမည်သို့ ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့ပြန်သည်။

ထိုင်းလန်းဆိုသောအမည်[ပြင်ဆင်ရန်]

ပြင်သစ်သမိုင်းပညာရှင် ဂျော့ရှ်ဆီးဒက်၏ အဆိုအရ ထိုင်း ဆိုသော အမည်မှာ ထိုင်းဘာသာစကားဖြင့် လွတ်လပ်သောသူ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ထိုင်းလူမျိုးများအား ထိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် နေထိုင်သော လယ်ကျွန်များမှ ခွဲခြား ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဟု ဆိုသည်။ ထင်ရှားသော ထိုင်း ပညာရှင်တစ်ဦးက ငြင်းဆိုသည်မှာ ထိုင်းဆိုသော အမည်မှာ ပြည်သူ သို့မဟုတ် လူ ဟုသာ အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ၎င်း၏ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ချက်အရ အချို့သော ကျေးလက်ဒေသများတွင် လူအား ပုံမှန် သုံးနေကျ ထိုင်းစကားလုံး "ခေါန်" အစား "ထိုင်း" ဟု သုံးနှုန်းကြသည်ဟု ဆိုသည်။[၁၁]

ထိုင်းလူမျိုးများမှ ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံအား ယဉ်ကျေးသော အသုံးအနှုန်း "ပရာသက်ထိုင်း" ဟု မကြာခဏ သုံးလေ့ ရှိကြသော်လည်း အများဆုံး အသုံးပြုကြသည့် အရပ်သုံးစကားတွင်မူ "မောင်းထိုင်း" သို့မဟုတ် "ထိုင်း" ဟုသာ သုံးနှုန်းကြသည်။ မောင်းဆိုသော စကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မြို့တော်နိုင်ငံဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဒေသ၏ အလယ်ဗဟိုရှိ မြို့တော် သို့မဟုတ် မြို့ကို ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။ ရတ်ချာအာဏာချက်ထိုင်း (ထိုင်း: ราชอาณาจักรไทย၊ မြန်မာ: ရာဇအာဏာစကြာထိုင်း) သည် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ ဗျုပ္ပတ်နှင့်ခွဲလျင် အမည်အပိုင်းများသည် - -ရတ်ချာ- (သင်္သကရိက် ရာဇ, အဓိပ္ပာယ်သည် "ဘုရင်" ဖြစ်သည်)၊ -အာဏာ- (ပါဠိ အာဏာ āṇā) နှင့် -ချတ် (သင်္သကရိက် စကြာ၊ အဓိပ္ပာယ်သည် "ဘီး" ဖြစ်သော်လည်း မင်းမူအာဏာပိုင် သင်္ကေတလည်းဖြစ်သည်) ဟု ခွဲခြားနိုင်သည်။။ အလွန်မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် တက်ကြွနေသော ၁၉၃၀ ခုနှစ်များတွင် ရေးခဲ့သည့် နိုင်ငံတော် သီချင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံအား "ပရာသက်ထိုင်း" ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် သီချင်း၏ ပထမဆုံး စာကြောင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် ထိုင်းသွေးသားများ၏ စုစည်းမှု ဖြစ်သည်ဟု ထည့်သွင်းရေးသားခဲ့သည်။

အမည်[ပြင်ဆင်ရန်]

"ထိုင်းလန်း ဘုရင့်နိုင်ငံတော် (ကင်းဒမ်းအော့ဖ် ထိုင်းလန်း) ဆိုသည်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တရားဝင် အမည် ဖြစ်သည်။

Official names
ခုနှစ် အမည် ထိုင်းအမည် မှတ်ချက်
၁၂၃၈–၁၄၃၈ ဆူကွန်ထိုင်း ဘုရင့်နိုင်ငံတော် อาณาจักรสุโขทัย
၁၃၅၁–၁၇၆၇ အယုဒ္ဓယ ဘုရင့်နိုင်ငံတော် อาณาจักรอยุธยา
၁၇၆၈–၁၇၈၂ သွန်ဘူရီ ဘုရင့်နိုင်ငံတော် อาณาจักรธนบุรี
၁၇၈၂–၁၉၃၉ ရတ္တနာကွန်ဆင် ဘုရင့်နိုင်ငံတော် อาณาจักรรัตนโกสินทร์ (Siam)
၁၉၃၉–၁၉၄၆ ထိုင်းလန်း ဘုရင့်နိုင်ငံတော် ราชอาณาจักรไทย
၁၉၄၆–၁၉၄၉ တော်ဝင် ဆိုင်ယမ်း ဘုရင့်နိုင်ငံတော် พระราชอาณาจักรสยาม
၁၉၄၉–ယခု ထိုင်းလန်း ဘုရင့်နိုင်ငံတော် ราชอาณาจักรไทย

သမိုင်း[ပြင်ဆင်ရန်]

ထိုင်းနိုင်ငံ၏နောက်ခံသမိုင်းမှာ ထိုင်းလူမျိုးတို့သည် ယခင်က တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ တရုတ်တို့၏လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် တောင်ဖက်သို့ဆင်းလာကြသည်။ အေဒီ၉ရာစုခန့်တွင် ယခုယူနန်နယ်သို့ရောက်ရှိကြပြီး နယ်မြေများကိုစုစည်းကာ နန်ချောင် နိုင်ငံကိုထူထောင်ကြသည်။ နန်ချောင်နိုင်ငံသည်တဖြည်းဖြည်းအင်အားကြီးလာပြီးတရုတ်တို့နှင့်ရင်ဘောင်တန်းဆက်ဆံနိုင်ခဲ့သည်။ မြို့တော်မှာတာလီမြို့ဖြစ်သည်။ အနီးဝန်းကျင်ရှိနိုင်ငံများသို့လည်းတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ပျူတို့၏မြို့တော် သရေခေတ္တရာ၊ မိနော နှင့် မိချန် စသည့်မွန်မြို့ပြနိုင်ငံများကိုလည်းတိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်နန်ချောင်တို့အားနည်းလာသည်။ အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် မွန်ဂိုတို့ အင်အားကြီးမားလာပြီး တရုတ်ပြည်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နန်ချောင်တို့ဒေသကို တိုက်ခိုက်လာသောအခါ နန်ချောင်ရှမ်းတို့သည် တောင်ဖက်သို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဆုတ်ခွာလာခဲ့ကြသည်။ အချို့မှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီး မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ သိန္နီ၊ မိုးမိတ် စသောနယ်များ တည်ထောင်ကြသည်။ အချို့မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံဖက်သို့ ရောက်သွားပြီး အာသံနယ် တည်ထောင်ကြသည်။ တောင်ဖက်တည့်တည့် ဆုတ်ခွာလာသော အုပ်စုများသည် လင်းဇင်း၊ ဇင်းမယ်၊ သောက္ကတဲ (ဆူခိုထိုင်း)၊ လန်နာ စသည့်မြို့များတည်ထောင်ကြသည်။ ယင်းတို့သည် ထိုင်းရှမ်းတို့၏ရှေးဦးမြို့များဖြစ်ကြသည်။ ခမာအင်ပါယာအင်အားနည်းလာချိန်တွင် အဆိုပါမြို့ပြနိုင်ငံများအင်အားကောင်းလာကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အယုဒ္ဓယကိုတည်ထောင်ပြီးအင်အားကြီးမားလာကာ နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ်ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံဟု အများက သိကြသော ဒေသသည် ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ဖြစ်သည့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁ သောင်းခန့် ကပင် လူသားတို့ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၃ ရာစုနှစ် ခမာ အင်ပိုင်ယာ မပျက်သုဉ်းမှီ အချိန်တွင် ထိုင်း၊ မွန်၊ ခမာ နှင့် မလေး တိုင်းနိုင်ငံ အစရှိသည့် ပြည်ထောင်အသီးသီးတို့သည် ထိုဒေသတွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့ကြကြောင်းကို ဆိုင်ယမ်း ပတ်ဝန်းကျင် အနှံ့တွင် ပျံ့နှံ့နေသာ ရှေးဟောင်းသုတေသန ပြုလုပ်ရာ ဒေသများနှင့် လက်မှုပစ္စည်းများမှ တဆင့် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ၁၂ ရာစု မတိုင်မီကမူ ပထမဆုံး ထိုင်း သို့မဟုတ် ဆိုင်ယမ်း ပြည်ကို ဆူခိုထိုင်း ဗုဒ္ဓဘာသာတိုင်းပြည်ဟု သိရှိခဲ့ကြပြီး ၁၂၃၈ ခုနှစ်တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။

၁၃ ရာစုနှင့် ၁၄ ရာစုနှစ်အတွင်း ခမာအင်ပိုင်ယာ၏ အာဏာ လျော့ကျလာမှုနှင့် ပျက်သုဉ်းမှုတို့ အပြီးတွင် ဆူခိုထိုင်း ဗုဒ္ဓဘာသာပြည်၊ လန်နပြည် (Lanna) နှင့် လန်ချန်ပြည် (Lan Chang) တို့မှာ တိုးတက်ထွန်းကား လာခဲ့သည်။ သို့သော် ရာစုနှစ် တစ်ခုမျှ ကြာသောအခါတွင် ဆူခိုထိုင်းပြည်၏ အာဏာစက်ကို ၁၄ ရာစုနှစ်လယ်တွင် ထူထောင်ခဲ့သော အယုဒ္ဓယပြည်က ဩဇာလွှမ်းမိုး လာခဲ့သည်။

ဘုရင့်နောင်မင်းတရားလက်ထက်တွင် ယခုထိုင်းနိုင်ငံဖြစ်လာမည့် အယုဒ္ဓယ၊ ဇင်းမယ်တို့သည် ဟံသာဝတီလက်အောက်သို့ကျရောက်ခဲ့သည်။

၁၇၆၇ ခုနှစ် အယုဒ္ဓယပြည် မြန်မာတို့လက်သို့ ကျရောက်သွားသော အခါတွင် မဟာတက်ဆင် ဘုရင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ကို သွန်ဘူရီ (Thonburi) သို့ ၁၅ နှစ်ခန့်မျှ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ထိုအခါ မြန်မာတို့က မူလအမည် အယုဒ္ဓယ( စစ်ထိုး၍ မရသော နိုင်ငံ) အား ယုဒ္ဓယ( စစ်ထိုး၍ ရသော နိုင်ငံ)ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ကာလရွေ့လျောလာသောအခါ ယုဒ္ဓယမှ ယိုးဒယားဟူ၍ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ၁၇၈၂ ခုနှစ် ချက်ကရီ မင်းဆက် မဟာရာမ ၁ ဘုရင်လက်ထက်တွင် ဘန်ကောက်ကို မြို့တော်အဖြစ် တည်ထောင်ပြီးချိန်တွင် ယခုလက်ရှိ ရက်တနာကိုဆင် ခေတ် စတင်ခဲ့သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံသည် အိမ်နီးချင်း တိုင်းပြည်များနှင့် ကုန်သွယ်ရေး၊ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ နှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ် တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု စသည်တို့ကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ ဥရောပမှ ကုန်သွယ်မှုနှင့် လွှမ်းမိုးမှုတို့သည် ၁၆ ရာစုတွင် ပေါ်တူဂီတို့မှ အစပြု၍ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဥရောပမှ ဖိအားပေးမှုများ ရှိသော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင် ကိုလိုနီပြုလုပ်ခြင်း မခံရသော တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အဓိက အကြောင်းအရင်း နှစ်ရပ်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ပါးနပ်လိမ္မာသော အုပ်ချုပ်သူ အစဉ်အဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့ခြင်းနှင့် ၎င်းတို့သည် ပြင်သစ် နှင့် ဗြိတိသျှတို့အကြား တင်းမာမှုကို အခွင့်ကောင်းယူ နိုင်ခဲ့ခြင်း ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအကြောင်းများကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကိုလိုနီနိုင်ငံကြီး နှစ်နိုင်ငံက ကိုလိုနီအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သော အရှေ့တောင် အာရှ၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများကြားတွင် ကြားခံနယ်အဖြစ် ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အနောက်မှ လွှမ်းမိုးမှုများသည် ၁၉ ရာစုအတွင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု အများအပြားကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေး[ပြင်ဆင်ရန်]

ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ထိုင်းနိုင်ငံသည် စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ထားရှိပြီး ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်က အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးကိုတာဝန်ယူရသည်။ လက်ရှိထီးနန်းစိုးစံနေသည်မှာ ဘုရင် ဘူမိဘော အဒူလျာဒက် ဖြစ်ပြီး ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးပရာချွတ်ချန်အိုချာ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ မှာ ၂၃၊ဒီဇင်ဘာ၊၂၀၀၇ တွင် ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲကျင်းပကာ အတည်ပြုထားခြင်းဖြစ်ပြီး မကြာခင်ကဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နိုင်ငံရေး ပဋိပက္ခများကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ်အနေဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ် ရေးဆွဲရန်ရှိမရှိမှာမူ မသေချာသေးပေ။

နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး[ပြင်ဆင်ရန်]

ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး မူဝါဒကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက အဓိက လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာနှင့်သာမက ဒေသတွင်း အဖွဲ့အစည်းများတွင် အပြည့်ပါအဝ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ)တွင် တက်ကြွစွာပါဝင်လျက်ရှိသည်။ အခြားအာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများဖြစ်သော အင်ဒိုနီးရှားမလေးရှားဖိလစ်ပိုင်စင်္ကာပူဘရူနိုင်းလာအိုကမ္ဘောဒီးယားမြန်မာ နှင့် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတို့အကြား ဆက်ဆံရေးတိုးမြင့်လျက်ရှိသည်။ ဒေသတွင်းနိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ဘဏ်ကိစ္စရပ်များ၊ နိုင်ငံရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုကိစ္စရပ်များ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် အာရှ-ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ကော်ပိုရေးရှင်း အစည်းအဝေးကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် အရှေ့အာရှ နိုင်ငံများအစည်းအဝေး သို့ စတင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ မကြာသေးမှီနှစ်များတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာစင်မြင့်တက်တွင် ပိုမိုတက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားပါဝင်လာခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်ကာ အရှေ့တီမော လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ နိုင်ငံတကာ ငြိမ်ချမ်းရေးကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အနေဖြင့် စစ်တပ်များ ပြည်ပသို့ထောက်ပံ့ပို့ပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါ တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ယခုအခါ ကုလသမဂ္ဂငြိမ်းချမ်းရေး တပ်ဖွဲ့များအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသေးသည်။

နိုင်ငံတကာနှင့် ဆက်ဆံရေးတိုးမြင့်စေရန် ရည်ရွယ်ကာ ထိုင်းနိုင်ငံသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အဖွဲ့အစည်း (Organization of American States)၊ ဥရောပ လုံခြုံရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့အစည်း (Organization for Security and Cooperation in Europe) တို့နှင့် စတင်ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ နှင့် အီရတ်နိုင်ငံပြန်လည်ထူတောင်ရေးအတွက်လည်း လုံခြုံရေးစစ်တပ်များကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် တက်ဆင်ရှင်နာဝပ် လက်ထက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံအိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့နှင့် လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်ရေး စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ တက်ဆင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံကို ဒေသတွင်းနိုင်ငံများအတွင်း ပိုမိုတိုးတက်စေရန် ကြိုးပမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာစစ်အာဏာရှင်များနှင်လည်း ပိုမိုရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးကို ဖော်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။[၁၂] အမေရိကန်နိုင်ငံ အီရတ်နိုင်ငံသို့ ကျူးကျော်သောအခါ ထိုင်းနိုင်ငံသည် အထူးလေ့ကျင့်ထားသော တပ်သား ၄၂၃ ဦးဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။[၁၃] သို့သော် ၂၀၀၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့သည်။ အီရတ်နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ထားစဉ် တပ်သား ၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့ရသည်။

၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား ၂ နိုင်ငံ နယ်စပ်တွင် နယ်စပ်တပ်များ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယား အစိုးရက ထိုင်းစစ်သား ၄ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး ၁၀ ဖမ်းစီးရမိခဲ့တယ်လို့ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပေမယ့် ထိုင်းအစိုးရကတော့ အဆိုပါသတင်းကို ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ၂နိုင်ငံ စစ်တပ်တွေကတော့ အခြားတစ်ဖက်မှ စတင်ပစ်ခတ်တာ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် နယ်မြေစတင်ကျူးကျော်တာ ဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲပြစ်တင်ခဲ့ပါတယ်။[၁၄][၁၅]

စစ်ရေး[ပြင်ဆင်ရန်]

လူမျိုးများ[ပြင်ဆင်ရန်]

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အဓိကနေထိုင်သည့် လူမျိုးမှာ ထိုင်းလူမျိုးများဖြစ်ပြီး တိုင်းရင်းသာများအနေဖြင့် ကရင်မွန် နှင့် ခမာ လူမျိုးများလည်း အနည်းငယ်ရှိသည်။တိုင်းတပါးသားများဖြစ်သည့် မျိုးနွယ်စု တရုတ်(၁၀%)နှင့် မလေး (၃%)တို့လည်းနေထိုင်ကြသည်။ တရုတ်လူမျိုးများမှာ စီးပွါးရေးအရ တောင့်တင်းပြီးနိုင်ငံရေးတွင်လည်း ဩဇာရှိကြသည်။(ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ၁ဝဦးတွင် ၈ဦးမှာ တရုတ်သွေးမကင်းကြပေ။) ထိုင်းစာမှာ နိုင်ငံသုံး၊ ရုံးသုံးစာ ဖြစ်သည်။


ပြည်နယ်များ[ပြင်ဆင်ရန်]

Thailand map CIA.png


ပထဝီဝင်[ပြင်ဆင်ရန်]

ထိုင်းနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမြေ၏ အလယ်ဗဟိုနေရာတွင်တည်ရှိ ပြီး အနောက်ဖက်တွင်မြန်မာနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဖက်တွင် လောနိုင်ငံ၊အရှေ့တောင်ဖက်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ၊တောင်ဖက်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံတို့ဖြင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်လျှက်ရှိသည်။ ဧရိယာအကျယ်အဝန်းမှာ ၁၉၈၁၁၅ ဧတုရန်းမိုင်ရှိကာ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဘန်ကောက်မြို့ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဧရိယာအားဖြင့် ၅၁ နိုင်ငံမြောက် အကြီးဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ပြီး စပိန်နိုင်ငံနှင့် အရွယ်အစား အတူတူခန့်မျှ ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၅၁၄,၀၀ဝ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၁၉၈,၀၀ဝ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် မြေဧရိယာ ပိုင်ဆိုင်မှုအားဖြင့် အဆင့် (၅၀) ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတစ်ခုလုံး ၊ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ် တို့နှင့် အရွယ်အစား တူညီကြပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ နှစ်ဆကျော် ရှိကာ ဂျာမနီနိုင်ငံ အကျယ်အဝန်း၏ (၁.၄)ဆ ကျယ်ဝန်းသည်။

စီးပွားရေး[ပြင်ဆင်ရန်]

ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန် အစောပိုင်းနှစ်များအတွင်း ထင်ထင်ရှားရှား စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများမှာ လယ်ယာကဏ္ဍထုတ်လုပ်မှု မှန်မှန်ကြီး တိုးတက်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ လယ်ယာကဏ္ဍမှ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်နေသော လူဦးရေ အတွက် စားနပ်ရိက္ခာ ဖူလုံအောင်ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့ပြီး အချို့ပိုလျှံသော ကုန်ပစ္စည်းများကို နိုင်ငံခြားသို့ အမြောက်အမြား တင်ပို့စေနိုင်ခဲ့သည်။[၁၆]

၁၉၈၅ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၉၅ ခုနှစ် အကြားတွင် လျှင်မြန်စွာ စီးပွားရေး တိုးတက်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ယနေ့တွင် ပို့ကုန်ကို အဓိကထားသော စက်မှုခေတ်ပြောင်းပြီးစ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနှင့် တိုးတက်ထွန်းကားနေသော ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်းရှိသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် တည်ရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကျော်ကြားသော ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည်များ သွားရောက်လေ့ရှိသည့် နေရာများမှာ ဘန်ကောက်၊ ပတ္တယားကမ်းခြေနှင့် ဖူးကတ်ကမ်းခြေ တို့ဖြစ်သည်။

လူဦးရေပျံနှင့် နေထိုင်မှု[ပြင်ဆင်ရန်]

ဘာသာကိုးကွယ်မှု[ပြင်ဆင်ရန်]

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်မှု အထွန်းကားဆုံးနိုင်ငံများတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော် ဘာသာမှာ ထေရေဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်ပြီး ထိုင်းလူမျိုး ၉၅ ရာခိုင်နှုန်း ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့စရိုက်တို့တွင် အိန္ဒိယ၊ တရုတ် နှင့် အနောက်နိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုတို့ သိသိသာသာ ပါဝင်နေသည်။

၂၀၀ဝ ပြည့်နှစ် စာရင်းများအရ ထိုင်းလူမျိုးတို့၏ (၉၅%) မှာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ပြီး၊ မူစလင်များမှာ ဒုတိယ အများဆုံး ဖြစ်ကာ လူဦးရေ၏ (၄.၆%) ရှိသည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာ နှင့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်ခြင်းတို့လည်းရှိသည်။ တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များနေထိုင်ကြပြီး ထိုဒေသမှာ ထိုင်းနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်လိုသည့် အတွက် အဓိကရုဏ်းများ မကြာခဏပင် ဖြစ်ပွားနေရသည်။

ယဉ်ကျေးမှု[ပြင်ဆင်ရန်]

အားကစား[ပြင်ဆင်ရန်]

ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်[ပြင်ဆင်ရန်]

ပြည်ပဆက်သွယ်ရေး[ပြင်ဆင်ရန်]

ရည်ညွှန်းချက်များ[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. Thailand, The World Factbook.
  2. World Population Prospects: The 2015 Revision, Key Findings and Advance Tables။ United Nations Department of Economic and Social Affairs/Population Division။ 10 January 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  3. Thailand။ International Monetary Fund။ 16 April 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  4. "Thailand's Junta Chief Chosen as Prime Minister"၊ Thailand News.Net၊ 21 August 2014။ 21 August 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး 
  5. Theraphan Luangthongkum (2007). "The Position of Non-Thai Languages in Thailand". ISEAS Publishing. 
  6. Thailand and the World Bank, World Bank on Thailand country overview.
  7. The Guardian, Country profile: Thailand, 25 April 2009.
  8. Jonathan H. Ping Middle Power Statecraft (p 104)
  9. Charles Eliot (1921). The Project Gutenberg EBook of Hinduism and Buddhism, An Historical Sketch, Vol. 3 (of 3) [EBook #16847]. London: Routledge & Kegan Paul Ltd., Ch. xxxvii 1; citing in turn Footnote 189: The name is found on Champan inscriptions of 1050 CE and according to Gerini appears in Ptolemy's Samarade = Sâmaraṭṭha. See Gerini, Ptolemy, p. 170. But Samarade is near Bangkok and there can hardly have been Thais there in Ptolemy's time; and Footnote 190: So too in Central Asia Kustana appears to be a learned distortion of the name Khotan, made to give it a meaning in Sanskrit.. 
  10. Thailand (Siam) History, CSMngt-Thai. Archived ၂၄ ဧပြီ ၂၀၁၅ at the Wayback Machine
  11. จิตร ภูมิศักดิ์ 1976: "ความเป็นมาของคำสยาม ไทย ลาวและขอม และลักษณะทางสังคม ของชื่อชนชาติ" (Jid Phumisak 1976: "Coming Into Existence for the Siamese Words for Thai, Laotian and Khmer and Societal Characteristics for Nation-names")
  12. 'Thaksin to face charges over Burma telecom deal. ICT News, 2 August 2007
  13. Thailand sends troops to bolster US occupation of Iraq။ 28 January 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  14. The Telegraph, Troops from Thailand and Cambodia fight on border, 3 April 2009
  15. Bloomberg, Thai, Cambodian Border Fighting Stops, Thailand Says, 3 April 2009
  16. http://gms-ain.moai.gov.mm/subpage.asp?Line=2&ParentClassName=Thailand&MenuName=%E1%80%91%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8