အဘိရာဇာ
အဘိရာဇာမင်း သည် မြန်မာ့အစဉ်အလာ နန်းတွင်းရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများဖြစ်သည့် မှန်နန်း ရာဇဝင် နှင့် မဟာရာဇဝင်ကြီး တို့တွင် တကောင်းနေပြည်တော်ကို ပထမဆုံး စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူအဖြစ် ဖော်ပြထားသည့် ရာဇဝင်လာ ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ၎င်းသည် သာကီဝင်မင်းမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမီ နှစ်ပေါင်း သုံးရာကျော်က အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် တိမ်းရှောင်ရင်း မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကာ တကောင်းမြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။[၂]
သို့သော်လည်း ခေတ်သစ်သမိုင်းသုတေသန၊ ဘာသာဗေဒ နှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ လက်တွေ့အထောက်အထားများအရ အဘိရာဇာမင်းသည် သမိုင်းတွင် လက်တွေ့အစစ်အမှန် ရှိခဲ့ဖူးသည့် ဘုရင်တစ်ပါးမဟုတ်ဘဲ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်မှ စနစ်တကျ ထည့်သွင်းဖန်တီးခဲ့သည့် "ပါးစပ်ရာဇဝင်လာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ဇာတ်ကောင်" မျှသာဖြစ်ကြောင်း ခေတ်သစ်သမိုင်းပညာက အတည်ပြုထားသည်။[၃][၄]
ခေတ်သစ်သမိုင်း အမြင်နှင့် ပြင်ဆင်ချက်များ
[ပြင်ဆင်ရန်]၁။ နိုင်ငံရေးအရ ရာဇဝင်ဖန်တီးမှု
[ပြင်ဆင်ရန်]ခေတ်သစ်သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာသန်းထွန်း နှင့် နိုင်ငံတကာမြန်မာသမိုင်းပညာရှင် ဂေါ်ဒွန် လုစ် (G.H. Luce) တို့က ကုန်းဘောင်ခေတ်မတိုင်မီ အစောပိုင်းကာလ (ပုဂံ၊ အင်းဝခေတ်) ကျောက်စာများ၌ အဘိရာဇာအမည်ကို လုံးဝ (လုံးဝ) မတွေ့ရှိရကြောင်း ထောက်ပြကြသည်။[၅] မြန်မာမင်းဆက်များသည် မိမိတို့၏ ထီးနန်းစိုးစံပိုင်ခွင့် အာဏာ (Legitimacy) ကို ပိုမိုမြင့်မြတ်ခိုင်မာစေရန်နှင့် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ သာကီဝင်မျိုးရိုးနှင့် တိုက်ရိုက်တော်စပ်လိုသဖြင့် အိန္ဒိယဆင်းသက်လာမှု ပုံပြင်ကို ရာဇဝင်ဆရာများက ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။[၃]
၂။ မျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်မှု အမှန်တရား
[ပြင်ဆင်ရန်]ရာဇဝင်၌ မြန်မာတို့သည် အိန္ဒိယ (အနောက်ဘက်) မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ လက်တွေ့ သိပ္ပံနည်းကျ ဘာသာဗေဒနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနများအရ မြန်မာ (ဗမာ) နှင့် ပျူ တို့အပါအဝင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် များသည် အရှေ့မြောက်ဘက် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။[၄][၆] ၎င်းတို့သည် အိန္ဒိယ အာရိယန်အနွယ်ဝင်များ လုံးဝမဟုတ်ကြပေ။
၃။ ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထား
[ပြင်ဆင်ရန်]တကောင်းမြို့ဟောင်း နယ်မြေကို ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနက တူးဖော်ဆန်းစစ်သောအခါ အိန္ဒိယ သာကီဝင်မင်းဆက်များနှင့် ပတ်သက်သည့် အထောက်အထား တစ်စုံတစ်ရာမျှ မတွေ့ရဘဲ၊ ခေတ်ပြိုင် ပျူယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ အုတ်ခဲ၊ အရိုးအိုးနှင့် အသုံးအဆောင်များကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် "မြန်မာအစ တကောင်းက" ဆိုသော စကားသည် "ပျူယဉ်ကျေးမှုအစ မြောက်ဘက်တကောင်းက" ဟု ဆိုလျှင် ပိုမိုလက်တွေ့ကျသည်။[၇]
ရာဇဝင်လာ ဇာတ်လမ်းဖြစ်စဉ်
[ပြင်ဆင်ရန်]မှန်နန်းရာဇဝင် ၏ အဆိုအရ အဘိရာဇာမင်းတွင် သားတော် ကံရာဇာကြီး နှင့် ကံရာဇာငယ် ဟူ၍ သားတော်နှစ်ပါး ရှိသည်။ မင်းကြီးသည် သားတော်နှစ်ပါးအနက် မည်သူ ထီးနန်းနှင့် ထိုက်တန်သည်ကို စုံစမ်းရန် ညတွင်းချင်း ကုသိုလ်ဖြစ် စေတီတစ်ဆူစီ အပြီးတည်စေရာ သားတော်ငယ် (ကံရာဇာငယ်) က အဝတ်ဖြူ၊ ဝါး၊ ဖျာတို့ဖြင့် စေတီပုံဖော်၍ အင်္ဂတေကိုင်ကာ အရင်ပြီးမြောက်အောင် ဉာဏ်ဆင်ခဲ့သဖြင့် အိမ်ရှေ့မင်းအရာ ရရှိခဲ့သည်။[၂]
အဘိရာဇာမင်း ကွယ်လွန်သောအခါ သားတော်ငယ် ကံရာဇာငယ်က တကောင်းထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံခဲ့ပြီး၊ နောင်တော်ဖြစ်သူ ကံရာဇာကြီးမှာမူ အလုံးအရင်းနှင့် တကောင်းမှ ထွက်ခွာ၍ ချင်းတွင်းမြစ်အတိုင်း ဆန်တက်ကာ ကလေးတောင်ညို၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့တို့ကို တည်ထောင်ပြီးနောက် ရခိုင်ပြည် ဓညဝတီ မြို့ဟောင်းအထိ သွားရောက်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များက ဆိုသည်။[၂]
သို့သော် ဤအဆိုသည်လည်း စေတီပုထိုးများ မပေါ်ပေါက်သေးမီ ဗုဒ္ဓမပွင့်ခင် ကာလကပင် "ညတွင်းချင်း စေတီပြိုင်တည်ခိုင်းသည်" ဆိုသော အချက်မှာပင် သမိုင်းဘက်မှ ကြည့်လျှင် အချိန်ကာလလွဲမှားနေသော ဒဏ္ဍာရီဖြစ်သည်။
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်များ (၁၉၅၂ ခုနှစ်)။
- 1 2 3 မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး၊ အတွဲ ၁ (၂၀၀၃)။
- 1 2 ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၂၀၀၂)။ မြန်မာ့သမိုင်းအစောပိုင်းကာလများ။
- 1 2 Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830. Cambridge University Press. pp. 196.
- ↑ Luce, G.H. (1969). Old Burma: Early Pagan, Artibus Asiae. pp. 7-9.
- ↑ Myint-U, Thant (2006). The River of Lost Footsteps--Histories of Burma. Farrar, Straus and Giroux. pp. 45–46.
- ↑ Hudson, Bob (2004). The Origins of Bagan: Archaeological Landscape of Upper Burma. University of Sydney.