ကျိုင်းတုံမြို့

ကျိုင်းတုံမြို့ ᨠ᩠ᨿᨦᩞᨲᩩᨦ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်
မြို့
Kengtung
ကျိုင်းတုံမြို့
ကျိုင်းတုံမြို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျိုင်းတုံမြို့၏ တည်နေရာပြမြေပုံ
ကိုဩဒိနိတ်: 21°17′30″N 99°36′30″E
နိုင်ငံ	မြန်မာ
ပြည်နယ်	ရှမ်း
ဒေသ	ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း)
ခရိုင်	ကျိုင်းတုံခရိုင်
မြို့နယ်	ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင်အမြင့်	၇၉၈ မီတာ (၂၆၁၈ ပေ)
အချိန်ဇုန်	မြန်မာစံတော်ချိန် (UTC+6:30)

ကျိုင်းတုံမြို့ (ရှမ်း: ဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ အင်္ဂလိပ်: Kengtung) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ကျိုင်းတုံခရိုင်နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့နယ်တို့၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ဒေသတစ်ခုလုံးတွင် ခရိုင် (၄) ခုနှင့် မြို့နယ် (၁၀) မြို့နယ် ရှိသည်။

ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနန်းတော် (ဟော်နန်းသစ်)

ကျိုင်းတုံနယ်သည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၃,၂ဝဝ ခန့် ကျယ်ဝန်း၍ တောင်ထူထပ်ပေါများသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ (၆၂) မိုင်၊ တောင်မှ မြောက်သို့ (၆၃) မိုင် ကွာဝေးပါသည်။ တောင်များအနက် အချို့မှာ ပေ ၅,ဝဝဝ မှ ၇,ဝဝဝ အထိ မြင့်ကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသများတွင် လယ်စပါးကို စိုက်ပျိုး၍ တောင်တန်းဒေသများတွင်မူ ယာစပါးနှင့် ကုန်းမြင့်သီးနှံများ စိုက်ပျိုးကြသည်။

ကျိုင်းတုံတစ်နယ်လုံးတွင် ဂုံရှမ်း၊ လူးရှမ်း၊ လားဟူ၊ လီရှော၊ ရှမ်းကြီး၊ ကွီ၊ အာခါ၊ တရုတ်၊ ဗမာ အစရှိသော လူမျိုးပေါင်း ၄ဝ ကျော် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။

သမိုင်းကြောင်း

ကျိုင်းတုံစော်ဘွားကြီး စဝ်စိုင်းလုံ ခေမာဓိပတိ

ကျိုင်းတုံမြို့ကို "ခေမာရဋ္ဌတုံကပူရီ" ဟု ခေါ်၍ ဘယားဂါဟပ်ဘုရင်လက်ထက်ကစပြီး ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်ဟု ရှေးဟောင်းသမိုင်းများတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်။ ဂုံရှမ်းစော်ဘွားအဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဂုံရှမ်းတို့၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး မဟာမိတ်မြို့ရံပေါင်း (၃၂) မြို့ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

ကျိုင်းတုံဟူသော အမည်နာမ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါက ယခုကျိုင်းတုံမြို့ တည်နေရာ၌ ဆွမ်းဆန်ဆေးရာမှ စီးဆင်းသောရေသည် ကန်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုကန်ကို "နောင်တုံး" ဟု ခေါ်ကြ၏။ ရှမ်းဘာသာအားဖြင့် "နောင်" မှာ အင်း/ရေကန်၊ "တုံး" မှာ ခံယူသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နောင်ကာလရွေ့လျောသဖြင့် နောင်တုံးသည် နောင်တုံ ဖြစ်လာပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် "ကျိုင်းတုံ" ဟူသော အမည်နာမ ဖြစ်တည်လာလေသည်။

ကျိုင်းတုံမြို့ သည် ရှေးယခင်က သီးခြားလွတ်လပ်သော အာဏာစက်ရှိခဲ့သည့် ရှမ်းစော်ဘွားများ ရုံးစိုက်ရာ ခေမာရဋ္ဌ တုင်္ဂပူရတိုင်း သို့မဟုတ် ကျိုင်းတုံနယ် ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။ "ကျိုင်း" ဟူသည် တိုင် (ရှမ်း) ဘာသာစကားဖြင့် "မြို့" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ "တုံ" ဟူသည်မှာ ဤဒေသတွင် ရှေးဦးစွာ ကြီးစိုးခဲ့ဖူးသော သာသနာပြု "ပုဏ္ဏားတုံ" သို့မဟုတ် ဒေသခံ "နဂါးမင်းသမီး တုံ" ကို စွဲ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ရာဇဝင်များက ဆိုကြသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ကာလကြာမြင့်စွာ ရေကန်ကြီး ဖြစ်နေသော ဤချိုင့်ဝှမ်းဒေသကို ရေနုတ်မြောင်းများ တူးဖော် (တုင်) ၍ မြို့တည်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကျိုင်းတုံ ဟု တွင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျိုင်းတုံချိုင့်ဝှမ်းသည် နဂိုက မိန်းဆဲ (Mainse) ဟုခေါ်သော လဝလူမျိုး (Lawa) တို့ ကြီးစိုးရာ ဒေသဖြစ်သော်လည်း၊ ၁၃ រာစုတွင် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ဘုရင် မန်ရိုင်း (King Mangrai) ၏ စေလွှတ်မှုဖြင့် တိုင်နွယ်ဖွား ဂုံလူမျိုး (Tai Khun) များ ဝင်ရောက်လာပြီး မူလဒေသခံများကို တောင်ပေါ်သို့ မောင်းထုတ်ကာ ကိုယ်ပိုင်မင်းဆက်ကို စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။

သမိုင်းအထောက်အထားများအရ သက္ကရာဇ် ၆၈၀ ကျော် (အေဒီ ၁၃၂၉) တွင် မန်ရိုင်းမင်း၏ မြေးတော် "စဝ်ကံဖူး" သည် ကျိုင်းတုံမြို့ကို စနစ်တကျ မြို့ရိုးတံခါးများဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ကျိုင်းတုံသည် ဇင်းမယ်၊ လန်ဆန်း (လာအို)၊ စစ်ဆောင်ပန္နား (ကျိုင်းရုံး) တို့နှင့်အတူ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စစ်ရေးအရ အချက်အချာကျသော လွတ်လပ်သည့် စော်ဘွားနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံသည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေ (တိုင်ခွန်စာ) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မတူသော ခြေတံရှည် ဗိသုကာလက်ရာများ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ ယဉ်ကျေးမှုများကို ထိန်းသိမ်း ဆက်ခံခဲ့ကြသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ဆက်နွှယ်မှုအပိုင်းတွင် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သော ဘုရင့်နောင် မင်းတရားကြီး လက်ထက် (အေဒီ ၁၅၅၀ ကျော်) ၌ ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်စဉ် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် မြန်မာဘုရင်ထံ သစ္စာခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် မြန်မာမင်းတို့သည် ကျိုင်းတုံ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စော်ဘွားစနစ်ကို လုံးဝဖျက်ဆီးခြင်း မပြုဘဲ လက်အောက်ခံ နယ်မြေအဖြစ်သာ ထားရှိခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဆင်ဖြူရှင်မင်း လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ များ၌ ကျိုင်းတုံသည် မြန်မာတပ်မတော်အတွက် အဓိက စစ်ရေးအခြေစိုက်စခန်း ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကို တွန်းလှန်ရာတွင် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် ဂုံရှမ်းစစ်သည်များ၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ အလွန်ကြီးမားခဲ့သည်။ မြန်မာမင်းများက ကျိုင်းတုံကို အရှေ့ဘက်တံခါးစောင့်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကာ စော်ဘွားများအား ဘွဲ့တံဆိပ်များနှင့် မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါးကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ ပြီးနောက် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ရှမ်းပြည်နယ်ကို သိမ်းပိုက်သောအခါ ကျိုင်းတုံစော်ဘွား "စဝ်ကောင်တိုင်း" သည် ဗြိတိသျှတို့နှင့် သဘောတူညီချက် ရယူကာ အစောင့်အရှောက်ခံ နယ်မြေအဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှခေတ်တွင် ကျိုင်းတုံသည် အရှေ့ဘက်စွန်း အကြီးဆုံးနှင့် အချမ်းသာဆုံး စော်ဘွားနယ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ထင်ရှားသော စော်ဘွားကြီး "စဝ်ကွန်ကျောက်အင်တာလိုင်" (Sao Kawng Kiao Intaleng) လက်ထက်တွင် ဥရောပနှင့် အိန္ဒိယဗိသုကာ ပေါင်းစပ်ထားသော ဟော်နန်းကြီး ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံစာချုပ် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည်လည်း အခြားရှမ်းစော်ဘွားများနှင့်အတူ ပါဝင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကာ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် အားဖြည့်ခဲ့သည်။

လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းစော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ခဲ့ရပြီးနောက် ကျိုင်းတုံသည် စော်ဘွားအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ချုပ်ငြိမ်းခဲ့သည်။ သမိုင်းဝင် ကျိုင်းတုံဟော်နန်းကြီးသည်လည်း ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခရီးသွားလုပ်ငန်း တိုးချဲ့ရန်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖြိုဖျက်ခြင်း ခံခဲ့ရသဖြင့် နှမြောတသဖွယ် သမိုင်းကွက်လပ်တစ်ခု ဖြစ်ကျန်ခဲ့သည်။ သို့သော်ငြားလည်း ယနေ့ခေတ် ကျိုင်းတုံမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) ၏ မြို့တော်အဖြစ် တည်ရှိနေပြီး၊ နောင်တုံကန် (Naung Tung Lake)၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရား၊ ရှေးဟောင်း သစ်တစ်ပင်ကြီးနှင့် ကုန်းမြင့်ပေါ်ရှိ ရိုးရာဝတ်စုံဝတ် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသားများ (အာခါ၊ လားဟူ၊ အဲန်) တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ သမိုင်းဝင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား မြို့တော်တစ်ခုအဖြစ် ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။

ကျိုင်းတုံဟော်နန်းသစ်နှင့် ခေတ်သစ်သမိုင်း

၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် မူလဟော်နန်းကြီး ဖြိုဖျက်ခံရမှုသည် ကျိုင်းတုံဒေသခံများနှင့် တိုင်ဂုံ (Tai Khun) ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအတွက် ကြီးမားသော သမိုင်းကွက်လပ်နှင့် အသည်းနှလုံး ကြေကွဲစရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ဆယ်စုနှစ် သုံးခုနီးပါးအကြာ တောင်းဆိုမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှစတင်၍ ကျိုင်းတုံဟော်နန်းကြီးကို မူလပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် စီမံကိန်းကို စတင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤဟော်နန်းသစ်ကို ယခင်တည်ရှိခဲ့သော နေရာဟောင်းတွင် မဟုတ်ဘဲ နောင်တုံကန်အနီးရှိ မြေကွက်အသစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဗိသုကာပညာရှင်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင်များက ရှေးဟောင်းဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများ၊ အင်ဂျင်နီယာ ဒီဇိုင်းများကို အသေးစိတ် ပြန်လည်လေ့လာကာ မူလဟော်နန်း၏ ဥရောပနှင့် အိန္ဒိယဗိသုကာစတိုင် ရောယှက်နေသော လက်ရာများကို တစ်ပုံစံတည်း ထွက်ပေါ်လာစေရန် ဂရုတစိုက် ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဟော်နန်းသစ် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ ရာနှုန်းပြည့် ပြီးစီးသွားခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလအတွင်းတွင် ဒေသခံ သံဃာတော်များ၊ စော်ဘွားမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပြည်သူများတက်ရောက်ကာ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ရိုးရာအစဉ်အလာအတိုင်း ဟော်နန်းသစ်ဖွင့်ပွဲနှင့် အမျှဝေကုသိုလ်ပြုပွဲ အခမ်းအနားများကို ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။

ယခုပြန်လည် တည်ဆောက်ပြီးစီးသွားသည့် ကျိုင်းတုံဟော်နန်းသစ်သည် ကျိုင်းတုံမြို့၏ အဓိက သမိုင်းဝင် အထိုင်အမှတ်အသား (Landmark) သစ်တစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာရုံသာမက၊ ရှမ်းအရှေ့ပိုင်း တိုင်ဂုံလူမျိုးများနှင့် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသားများ၏ ရှေးဟောင်းအနုပညာလက်ရာများ၊ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ စော်ဘွားခေတ် အသုံးအဆောင်များနှင့် သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများကို ထိန်းသိမ်းခင်းကျင်းပြသထားသည့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ပြတိုက် တစ်ခုအဖြစ်ပါ ရည်ရွယ်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤဟော်နန်းသစ်သည် ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့သော သမိုင်းအမွေအနှစ်ကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ဒေသခံတို့၏ အမျိုးသားရေးဂုဏ်သိက္ခာကို မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို ပိုမိုဆွဲဆောင်နိုင်ခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ဆောင်ကြဉ်းပေးနေပြီး ခေတ်သစ်ကျိုင်းတုံမြို့၏ ဝင့်ကြွားဖွယ်ရာ သမိုင်းဝင် ပြယုဂ်တစ်ခုအဖြစ် ခိုင်မာစွာ ပြန်လည်ရပ်တည်နေပြီ ဖြစ်သည်။

ဘာသာစကားနှင့် စာပေ

ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများသည် မိမိတို့ မိရိုးဖလာ ဂုံရှမ်းဘာသာစကားနှင့် စာပေ (တူရိုစနစ်) အပြင်၊ ရှမ်းကြီးဘာသာစကား၊ ထိုင်း (ယိုးဒယား) ဘာသာစကားနှင့် စာပေတို့ကိုပါ နှီးနွှယ်ပတ်သက်မှုအရ တတ်ကျွမ်းနားလည်ကြသည်။

ပထဝီဝင်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်များ အုပ်စိုးသည့်ခေတ်၌ ကျိုင်းတုံနယ်သည် မိုင်းပန်နယ်နှင့်အတူ ယိုးဒယား (ထိုင်း) နိုင်ငံအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခြင်းခံရသည်။ သို့သော် မဟာမိတ်များ ပြန်ဝင်လာပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။

ကျိုင်းတုံမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် လောနိုင်ငံ (ယခင် အင်ဒိုချိုင်းနား) တို့ကို ကူးသန်းသွားလာနိုင်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အရှေ့ဘက်တံခါးပေါက် လည်း ဖြစ်ပေသည်။ မြို့သည် ဇင်းမယ်သွားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး လွိုင်လင်မြို့မှ ၂၂၆ မိုင် ကွာဝေးသည်။ မြို့နှင့် ၈ မိုင်ကွာတွင် ကျိုင်းတုံလေဆိပ် တည်ရှိသည်။

ထင်ရှားသော နေရာများနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု

ကျိုင်းတုံမြို့၌ လူဦးရေ ထူထပ်စည်ကားပြီး ယခင်က ကျိုင်းတုံစော်ဘွား ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦး လက်ရှိစော်ဘွားမှာ စဝ်စိုင်းလုံ ဖြစ်သည်။ ပြည်တော်သာညီလာခံကို ကျိုင်းတုံမြို့၌ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်) တည်ဆောက် အခြေစိုက်ထားသည်။

မြို့ပေါ်၌ ထင်ရှားသောအဆောက်အုံများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ -

• အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းများ၊ ဗရင်ဂျီသာသနာပြု စိန်လူးဝစ်ကျောင်း၊ အမေရိကန်ဗက်ပတစ်စာသင်ကျောင်း။
• တရုတ်ဘုံကျောင်းနှင့် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ ဂုံလူမျိုး၊ မြန်မာလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်ရာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ။
• ကျိုင်းတုံပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်ခဲ့သော ကျိုင်းတုံအကျဉ်းထောင်။

ထူးခြားသော ဘုရားစေတီများ

• **မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး (ရခိုင်ဘုရားကြီး):** မြို့လယ်တွင် တည်ရှိပြီး စဝ်ဖကွန်ကျောက်လက်ထက်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ဘုရားဖူးများဖြင့် အမြဲစည်ကားသည်။
• **နောင်တုံကန်:** မြို့လယ်ရှိ သမိုင်းဝင် အပန်းဖြေ အထင်ကရ ရေကန်ကြီး ဖြစ်သည်။
• **စွန်စလီ၊ စွန်တောင် နှင့် စွန်လွဲစေတီများ:** ယင်းတို့အနက် စွန်လွဲစေတီတော်ကြီးသည် ထူးခြားချက်ရှိသည်။ စေတီတော်ကို တည်ခဲ့သူ ဝလူမျိုး ဇနီးမောင်နှံတို့သည် တားမြစ်သောမင်းကို စိတ်နာသဖြင့် "တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်သော မင်းအဆက်ဆက်သည် ဤဘုရားကို လာရောက်ကိုးကွယ်လျှင် မူးဝေခြင်း၊ လေသင်တုန်းဖြတ်ခြင်း ဘေးသင့်ပါစေ" ဟု ကျိန်စာဆိုထားခြင်းကြောင့် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားများ သွားရောက်ဖူးမြော်ခြင်း မပြုကြဟု အဆိုရှိသည်။

ပညာရေး

ကျိုင်းတုံမြို့တွင် အဆင့်မြင့်ပညာရေး လေ့လာသင်ယူနိုင်ရန် အောက်ပါတက္ကသိုလ်များနှင့် ကောလိပ်များကို တည်ထောင်ထားရှိသည် -

• ကျိုင်းတုံတက္ကသိုလ်
• နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ကျိုင်းတုံ)
• ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ကျိုင်းတုံ)
• ကျိုင်းတုံပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်
• အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်းကျောင်း(ကျိုင်းတုံ)