ခန္ဓကဝတ်
| တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြချက် |
| ဗုဒ္ဓဘာသာ |
|---|
 |
ခန္ဓကဝတ် ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဝိနည်းပိဋကတ်၊ မဟာဝါပါဠိတော်နှင့် စူဠဝါပါဠိတော် (ခန္ဓကအပိုင်းများ) တွင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော ရဟန်းသာမဏေတို့ အပြန်အလှန် ပြုစုကျင့်ဆောင်ရမည့် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်များကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ သဒ္ဓိဝိဟာရိက စသော တပည့်တို့က ဆရာသမားတို့အပေါ်၌ လည်းကောင်း၊ ဆရာတို့က တပည့်တို့အပေါ်၌ လည်းကောင်း ဖြစ်စေအပ်၊ ပြုအပ်သောကြောင့် "ဝတ်" (ဝတ္တ) ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။[၁]
ဤခန္ဓကဝတ်များသည် ရဟန်းသာမဏေတို့အတွက် အထူးထူးသော သီလကျင့်ဝတ် (အာဘိသမာစာရိကသီလ) များဖြစ်ကြပြီး နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိရန်အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်သည်။
ခန္ဓကဝတ် (၁၄) ပါး
[ပြင်ဆင်ရန်]စူဠဝါပါဠိတော်၊ ဝတ္တက္ခန္ဓကတွင် ဖော်ပြထားသော ခန္ဓကဝတ် (၁၄) ပါးမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်, -
၁။ အာဂန္တုကဝတ် - ဧည့်သည်အဖြစ် ရောက်ရှိလာသော ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ ပြုရမည့်ဝတ်။
၂။ အာဝါသိကဝတ် - အိမ်ရှင်ကျောင်းထိုင် ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ ပြုရမည့်ဝတ်။
၃။ ဂမိကဝတ် - ခရီးသွားအံ့သော ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ ပြုရမည့်ဝတ်။
၄။ အနုမောဒနာဝတ် - ဆွမ်းကျွေးပြီးနောက် တရားဟောရာ၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၅။ ဘတ္တဂ္ဂဝတ် - ဆွမ်းစားဇရပ်၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၆။ ပိဏ္ဍစာရိကဝတ် - ဆွမ်းခံသွားသော ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ ပြုရမည့်ဝတ်။
၇။ အာရညကဝတ် - တောနေ ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ ပြုရမည့်ဝတ်။
၈။ သေနာသနဝတ် - ကျောင်းအိပ်ရာနေရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြုရမည့်ဝတ်။
၉။ ဇန္တာဃရဝတ် - ချွေးဇရုံးအိမ် (ရေချိုးအိမ်) ၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၁၀။ ဝစ္စကုဋိဝတ် - ကျင်ကြီးအိမ် (အိမ်သာ) ၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၁၁။ ဥပဇ္ဈာယဝတ် - တပည့်တို့က ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၁၂။ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ် - ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာက တပည့်၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၁၃။ အာစရိယဝတ် - တပည့်တို့က ဆရာလေးပါးတို့၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၁၄။ အန္တေဝါသိကဝတ် - ဆရာလေးပါးတို့က တပည့်တို့၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
ဝတ်နှင့် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဆက်စပ်မှု
[ပြင်ဆင်ရန်]ခန္ဓကဝတ်များကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းသည် သာသနာတော်၌ တရားထူးရရန် အစဉ်လိုက် အရေးကြီးပုံကို မြတ်စွာဘုရားရှင်က အောက်ပါအတိုင်း ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်, -
- ဝတ်ကို မဖြည့်ကျင့်သောသူသည် သီလကို မဖြည့်ကျင့်နိုင်။
- သီလ မစင်ကြယ်သောသူသည် စိတ်၏ တည်ကြည်ခြင်း (သမာဓိ) ကို မရနိုင်။
- သမာဓိ မရှိသောသူသည် မှန်ကန်သော တရား (ဝိပဿနာပညာ) ကို မမြင်နိုင်။
- တရားကို မမြင်ရလျှင် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ မလွတ်မြောက်နိုင်။
ထို့ကြောင့် ဝတ်ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းဖြင့် သီလစင်ကြယ်ကာ သမာဓိနှင့် ပညာကို ရရှိပြီး နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။
ဝတ်နှင့် ဝဋ်၏ ခြားနားချက်
[ပြင်ဆင်ရန်]ဗုဒ္ဓဘာသာ၌ "ဝဋ်" နှင့် "ဝတ်" မှာ အဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားသည်။
- ဝဋ် - အဖန်ဖန်လည်နေသည့် ဘုံသုံးပါး ရုပ်နာမ်တရား (သံသရာ) ကို ဆိုလိုသည်။
- ဝတ် - ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ ဖြည့်ကျင့်ရမည့် မြင့်မြတ်သော အကျင့် (အာဘိသမာစာရိကသီလ) ကို ဆိုလိုသည်။
အခြားသော ဝတ်များ
[ပြင်ဆင်ရန်]ခန္ဓကဝတ် (၁၄) ပါးအပြင် ဝိနည်းတော်တွင် အခြားသော ဝတ်များလည်း ရှိပါသေးသည် -
- သေခိယ (၇၅) ပါး သည်လည်း ဝတ်များပင် ဖြစ်သည်။
- ပရိဝါ ပါဠိတော်တွင် မဟာဝတ် (၈၂) ပါး အထိ ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
နိဂုံး
[ပြင်ဆင်ရန်]ခန္ဓကဝတ်များသည် ရဟန်းသာမဏေတို့၏ ဘဝကို ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့စေရုံသာမက သာသနာတော် တည်တံ့ပြန့်ပွားရေးနှင့် နိဗ္ဗာန်ရောက်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ကျင့်စဉ်များ ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမကို လိုက်နာသော ပညာရှိ ဘုရားသားတော်များသည် ဤဝတ်များကို အခါခပ်သိမ်း ကြိုးစားဖြည့်ကျင့်သင့်လှသည်။
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ ပဲခူးမြို့ ဓမ္မိကာရာမ ရွှေကျောင်းတိုက်ဆရာတော်။ ရွှေဂူရှင်ကျင့်ဝတ် အကျယ်ကျမ်း။
|title=ရှိ ပြင်ပလင့်ခ် (အကူအညီ)