မွန်ဘာသာစကား
| Mon | |
|---|---|
| ဘာသာ မန် | |
| အသံထွက် | [pʰesa mɑn] |
| ဒေသခံ | မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး |
| ဒေသ | ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ နှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများ |
| လူမျိုးစု | မွန် |
ဒေသခံ ပြောဆိုသူများ | ၁.၄သန်း (၂၀၂၃)[၁] |
| မွန်အက္ခရာ | |
| တရားဝင် အခြေအနေ | |
လူနည်းစု ဘာသာစကားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း | |
| ဘာသာစကားကုဒ်များ | |
| ISO 639-3 | Either: mnw – Modern Mon omx – Old Mon |
omx Old Mon | |
| Glottolog | monn1252 Modern Mon[၂]oldm1242 Old Mon[၃] |
မွန်ဘာသာစကား (အင်္ဂလိပ်: Mon language၊ မွန်: ဘာသာမန်) သည် ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများမိသားစုကြီး၏ မွန်နွယ်(Monic) ဘာသာစကားခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။[၄] ဤဘာသာစကားကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း (အထူးသဖြင့် မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး) နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော မွန်တိုင်းရင်းသား စုစုပေါင်း ၈၅၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်က မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။[၅]
မွန်ဘာသာစကားသည် အရှေ့တောင်အာရှ သမိုင်းတွင် အလွန်အရေးပါပြီး သမိုင်းဝင် ရှေးဟောင်းစာပေ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာရှိသည့် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ရှိ ရှေးဟောင်း သထုံမွန်နိုင်ငံတော်၊ ဟံသာဝတီခေတ် မွန်မင်းနေပြည်တော်များနှင့် ဒွါရာဝတီ (Dvaravati) ယဉ်ကျေးမှုခေတ်တို့တွင် ရုံးသုံး၊ ဘုရင်သုံး ဘာသာစကားအဖြစ် ထွန်းကားခဲ့သည်။[၆]အခြားသော အိမ်နီးချင်း တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် (ဥပမာ- ဗမာ၊ ကရင်) ဘာသာစကားများနှင့် မတူညီသည့် ထူးခြားချက်မှာ မွန်ဘာသာစကားသည် အသံအနိမ့်အမြင့်ရှိသော ဘာသာစကား မဟုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၏ အသံနေအသံထား (Vowel phonation/Vowel register) ပေါ်မူတည်၍ အနက်အဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားခြားနားသွားသည့် ဝိသေသ ရှိသည်။[၇] အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ဗြာဟ္မီ (Brahmi) အက္ခရာမှ ဆင်းသက်လာသော မွန်အက္ခရာကိုအသုံးပြုရေးသားကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]မွန်ဘာသာစကားသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းဘက်ပိုင်းတွင် စာပေအထောက်အထား အစောဆုံး တွေ့ရှိရသော မွန်-ခမာ ဘာဘာစကား မိသားစုဝင် ရှေးဟောင်း ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၆ ရာစုမှ ၈ ရာစုအတွင်း ထိုင်းနိုင်ငံ ဗဟိုပိုင်းရှိ ဒွါရဝတီ မင်းဆက်နှင့် သုဝဏ္ဏဘူမိ ဒေသတို့တွင် မွန်ကျောက်စာများကို အစောဆုံး စတင်တွေ့ရှိရသည်။[၈]
ပုဂံခေတ် မွန်ဘာသာ ဩဇာစက်
[ပြင်ဆင်ရန်]ပုဂံအင်ပါယာ တည်ထောင်ချိန်တွင် မွန်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားသည် အဓိက အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ စောလူးမင်း လက်ထက်တွင် ရေးထိုးခဲ့သည့် စောလူးမင်းကျောက်စာ (မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ) သည် မွန်အက္ခရာ၊ ပါဠိ၊ သက္ကတ (နာဂရီအက္ခရာ) နှင့် ပျူ အက္ခရာ စသည့် အက္ခရာ ၄ မျိုး၊ ဘာသာစကား ၄ ခုဖြင့် ရေးထိုးထားပြီး မြန်မာ့သမိုင်းတွင် သက္ကရာဇ် ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် အစောဆုံး ကျောက်စာများအနက် တစ်ခု ဖြစ်သည်။[၉]
ကျန်စစ်သား မင်းလက်ထက် (အေဒီ ၁၀၈၄–၁၁၁၂) ၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကို အထူး မြှင့်တင်ပေးခဲ့ပြီး မွန်ဘာသာစကားကို နန်းတွင်း ရာဇဝင်သုံး အဓိက ဘာသာစကားအဖြစ် သုံးစွဲခဲ့သည်။ ကျန်စစ်သားမင်းသည် မွန်ဘာသာစကားဖြင့် ရေးထိုးထားသော ရာဇကုမာရ် မြစေတီကျောက်စာ အပါအဝင် ကျောက်စာပေါင်းများစွာကို စိုက်ထူခဲ့သည်။ သို့သော် ကျန်စစ်သားမင်း နတ်ရွာစံပြီးနောက် ၁၂ ရာစု နှောင်းပိုင်းမှစ၍ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးဗမာဘာသာစကား တဖြည်းဖြည်း ပြန်လှယ် အသုံးပြုလာခဲ့ရာ မွန်ဘာသာစကား၏ ဩဇာမှာ အထက်မြန်မာပြည်တွင် မှတ်တမ်းအဖြစ် ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။[၁၀]
ဟံသာဝတီခေတ်နှင့် အောက်မြန်မာပြည်
[ပြင်ဆင်ရန်]ပုဂံအင်ပါယာ ကျရှုံးပြီးနောက် ဝါရီရူး မင်းဆက် တည်ထောင်ခဲ့သော လွတ်လပ်သည့် မွန်မင်းနေပြည်တော် ဟံသာဝတီ ပဲခူး (၁၂၈၇–၁၅၃၉) တွင် မွန်ဘာသာစကားသည် ဒေသတွင်း၌ ပြန်လည် အရှိန်အဟုန် ရရှိလာခဲ့ပြီး ဘုံဆက်သွယ်ရေး ဘာသာစကား အဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုခေတ်ကာလများ၌ မွန်ဗုဒ္ဓဘာသာ စာပေနှင့် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများစွာ ထွန်းကားခဲ့သည်။[၁၁]
ကိုလိုနီခေတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင်ကာလ သုံးစွဲမှု
[ပြင်ဆင်ရန်]၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့ အောက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသ၌ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး တိုးချဲ့ရာတွင် အိန္ဒိယ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းမှ လူဦးရေ ရွှေ့ပြောင်း အခြေချမှုများကြောင့် မွန်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျသွားခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း ကာလများတွင် မွန်ဘာသာစကား စာသင်ကျောင်းများ နည်းပါးသွားခဲ့သော်လည်း မွန်ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများက မွန်စာပေ ပြန့်ပွားရေးကို အဓိက ထိန်းသိမ်းပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မွန်ပြည်သစ်ပါတီ ထိန်းချုပ်ရာ နယ်မြေများနှင့် မွန်ဒေသများ၌ မွန်အမျိုးသား ပညာရေးကော်မတီ၏ စီမံမှုဖြင့် မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်း အဆင့် မွန်အမျိုးသားကျောင်းများကို ကိုယ်ထူကိုယ်ထ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ ကျောင်းများတွင် မြန်မာစာကို ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် သင်ကြားပြီး၊ သင်္ချာ၊ ပထဝီ၊ သမိုင်း နှင့် သိပ္ပံ စသည့် ဘာသာရပ်များကို မွန်ဘာသာစကားဖြင့် ပြဋ္ဌာန်း သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။[၁၂]
ဒေသသုံးစကားများ
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွန်လူမျိုးတို့နေထိုင်သည့် ဒေသအမျိုးမျိုးမှ လာသော ဒေသသုံး မွန်ဘာသာစကား အဓိက သုံးမျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာအလယ်ပိုင်းဒေသသုံးစကား (မုတ္တမ နှင့်မော်လမြိုင်ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာ)၊ ပဲခူး နှင့် ရေး တို့ဖြစ်သည်။ အားလုံးမှာ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်သည်။ ထိုင်းမွန်တို့တွင်မွန်တို့၏ မြန်မာဒေသသုံးစကားနှင့်ခြားနားချက်အချို့ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့ကိုနှစ်ဖက်စလုံးမှနားလည်နိုင်သည်။[၁၃] ကမ္ဘာ့ဘာသာစကားရင်းမြစ်ဆိုင်ရာ ထုတ်ဝေမှုများက မွန်ဒေသိယသုံးဘာသာစကားများကို အောက်ပါအတိုင်း စာရင်းပြုစုထားသည်။
- မုတ္တမ-မော်လမြိုင် ဒေသိယဘာသာစကား (အလယ်ပိုင်း)
- ပဲခူးဒေသိယဘာသာစကား (မြောက်ပိုင်း)
- ရေးဒေသိယစကား (တောင်ပိုင်း)
ထိုင်းနိုင်ငံ၌နေသော မွန်များ၏ ဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်ဘာသာစကားနှင့် ကွဲပြားမှု အချို့ရှိသော်လည်း အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ မွန်တို့၏ ထိုင်းဒေသိယဘာသာစကားများကို 'ပျောက်ကွယ်နိုင်သည့် စိုးရိမ်အနေအထား' ရှိသည်ဟုလည်း သတ်မှတ်ယူဆကြသည်။[၁၄]
အရေးအသား
[ပြင်ဆင်ရန်]ကွဲပြားသော စာလုံးအတော်များများနှင့် မြန်မာစကားတွင်မရှိသောအသံထွက်စနစ်ကိုပြသည့်အသံထွက်ကွဲအောင် စာလုံးပေါ်တွင်ပြသော အမှတ်အသားများကို အသုံးပြုသည်။ အလယ်စာလုံး “လ” ၏ အသံထွက်ကွဲအောင် စာလုံးပေါ်တွင်ပြသော အမှတ်အသားကို စာလုံး၏ အောက်တည့်တည့်တွင် ရေးသည်။
သဒ္ဒဗေဒ (အသံထွက်များကိုလေ့လာသည့်ပညာ)
[ပြင်ဆင်ရန်]ဗျည်းများ
| နှုတ်ခမ်း | အပေါ်သွားနှင့်လျှာထိပြီးဆိုရသောအသံ | အာခေါင်သံ | လျှာရင်းသံ | အာခေါင်ရင်းသံ | |
|---|---|---|---|---|---|
| နှုတ်ခမ်းပိတ် | p pʰ ɓ | t tʰ ɗ | c cʰ | k kʰ | ʔ |
| သွားစိသံ | s | ç 1 | h | ||
| နှာခေါင်းသံ | m | n | ɲ | ŋ | |
| အာလုပ်သံ | w | l, r | j |
သရများ
[ပြင်ဆင်ရန်]| အရှေ့ | အလယ် | အနောက် | ||
|---|---|---|---|---|
| သရတို | i ဣ | u ဦ | ||
| သရအလတ် | e ဧ | ə အး | o အို | |
| သရဆွဲအလတ် | ɛ အယ် | ɒ | ɔ ဩ | |
| သရဆွဲ | a အာ |
အသံဗေဒနှင့် အသံစနစ်
[ပြင်ဆင်ရန်]အိမ်နီးချင်း ဗမာဘာသာစကား နှင့် ထိုင်းဘာသာစကား တို့နှင့် မတူဘဲ မွန်ဘာသာစကား သည် အဓိပ္ပာယ် ပြောင်းလဲစေသော အသံအနိမ့်အမြင့် အတက်အကျ (Tone) ရှိသည့် ဘာသာစကား မဟုတ်ပေ။ သို့သော် မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ ၏ ထူးခြားချက်အတိုင်း အသံအရည်အသွေး ကွဲပြားမှုစနစ် ကို အသုံးပြုသည်။ ထိုစနစ်တွင် သရသံများကို အသံအိုး တုန်ခါမှု အရည်အသွေးပေါ် မူတည်၍ အမျိုးအစား ပြောင်းလဲထွက်ရှိကြသည်။ မွန်ဘာသာစကားတွင် အဓိက အသံရင်းဍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားထားသည်။[၁၅]
၁။သာမန်အသံထွက်
လည်ချောင်းနှင့် အသံအိုးကို ပုံမှန်အတိုင်း တင်းတင်းရင်းရင်း ထား၍ သာမန်အတိုင်း ရှင်းလင်းစွာ ထွက်ရှိသော အသံဖြစ်သည်။ ဘာသာဗေဒ ပညာရှင်များက ထိုအသံကို သာမန်အသံမှသည် အနည်းငယ် တကျွိကျွိ မြည်သော သံပြာ (Creaky voice) အထိ ကွဲပြားလေ့လာကြသည်။
၂။အသက်ရှူသံ / အသံလေး
အသံအိုးကို လျှော့ထားပြီး အသက်ရှူသံ ပါဝင်သော လည်ချောင်းသံ လေးလေးဖြင့် ထွက်ရှိသော အသံဖြစ်သည်။ သရသံများတွင် ထူးခြားသော အသက်ရှူသွင်း/ရှူထုတ်သကဲ့သို့ နက်ရှိုင်းသော အရည်အသွေး ပါဝင်သည်။[၁၆]
မွန်စာရေးနည်းစနစ်တွင် အသက်ရှူသံ (အသံလေး) ကို ဖော်ပြရန်အတွက် ဗျည်းအက္ခရာများ၏ ဒုတိယအစု (ဒုတိယဝဂ် ဗျည်းများ) သို့မဟုတ် သရအမှတ်အသားများကို သီးသန့် အသုံးပြု၍ ရေးသားကြသည်။
နာမ်များ နှင့် နာမ်ပုဒ်များ
[ပြင်ဆင်ရန်]အနည်းကိန်း နှင့် အများကိန်း
မွန်ဘာသာစကား နာမ်များမှာ ကိန်းဂဏန်းများအတွက် သရသံပြောင်းလဲခြင်း မရှိပါ။ ဆိုလိုသည်မှာ၎င်းတို့၌ အနည်းကိန်းနှင့် အများကိန်းအတွက် သီးခြားပုံစံများမရှိပါ။
| IPA | sɔt pakaw | mòa | mèa |
|---|---|---|---|
| ရှင်းလင်းချက် | တစ် | လုံး |
ငါ့နာမည်သည်ရှိုင်းထက်အာင်
| IPA | sɔt pakaw | ɓa | mèa |
|---|---|---|---|
| ရှင်းလင်းချက် | ပန်းသီး | နှစ် | လုံး |
'ပန်းသီးနှစ်လုံး'
[၁၇]မွန်ဘာသာအရေးသား
[ပြင်ဆင်ရန်]| မွန် | ဘာသာပြန် | အသံထွက် |
|---|---|---|
| အဲ | ငါသည်၊ ကျွန်ုပ်သည် | အူး |
| ဒဒက်တဴကဵုအဲ | အကျွန်ုပ်၏ | ဒယ်ဒက်တောင်ကောအူး |
| ဟိုန်အဲ | အကျွန်ုပ်ကို | ဟွန်းအူး |
| မိန်အဲ | အကျွန်ုပ်သည် | အူး |
| နူအဲ | အကျွန်ုပ်ထံမှ | နူအူး |
| ကုအဲ | ငါ့အား၊ ကျွန်ုပ်အား' | ကုအူး |
| ပိုဲ | ငါတို့သည် | ပွေ |
| ဟိုန်ပိုဲ | ငါတို့ကို | ဟွန်းပွေ |
| ဒဒက်တဴကဵုပိုဲ | ကျွန်ုပ်တို့၏ | |
| ကုပိုဲ | ကျွန်ုပ်တို့အား | ကုပွေ |
| မိန်ပိုဲညးဂမၠိုၚ် | ကျွန်ုပ်တို့သည် | |
| နူပိုဲညးဂမၠိုၚ် | ကျွန်ုပ်တို့ထံမှ | |
| တၠအဲ၊ဗှော် | သင်သည် | |
| ဒဒက်တဴကဵုတၠအဲ | သင်၏ | |
| ဟိုန်တၠအဲ | သင်ကို | ဟွန်း |
| မိန်တၠအဲ | သင်သည် | |
| နူတၠအဲ | သင်ထံမှ | |
| ကုတၠအဲ | သင်အား | |
| ၚ်မၞးတံညးဂမၠိုၚ် | သင်တို့သည် | |
| ဟိုန်မၞးတံ | သင်တို့ကို | တော့ |
| ဒဒက်တဴကဵုမၞးတံ | သင်တို့၏ | တော့ |
| ကုမၞးတံ | သင်တို့အား | တော့ |
| မိန်မၞးတံ | သင်တို့သည် | တော့ |
| နူမၞးတံ | သင်တို့ထံမှ | တော့ |
| ၚ်ညးဂှ် | ထိုသူသည် | ညင့်ဂေါ့ |
| ဒဒက်တဴကဵုညးဂှ် | ထိုသူ၏ | ကောညင့်ဂေါ့ |
| ဟိုန်ညးဂှ် | ထိုသူကို | ညင့်ဂေါ့ |
| ကုညးဂှ် | ထိုသူအား | ညင့်ဂေါ့ |
| နူညးဂှ် | ထိုသူသည် | ညင့်ဂေါ့ |
| ၚ်ညးတံဂှ် | ထိုသူထံမှ | ညင့်တောင်ဂေါ့ |
| ဟိုန်ညးတံဂှ် | ထိုသူတို့သည် | ဟော့ညင့်တောင်ဂေါ့ |
| ဒဒက်တဴကဵုညးတံဂှ် | ထိုသူတို့ကို | |
| ကုညးတံဂှ် | ထိုသူတို့၏ | |
| မိန်ညးတံဂှ် | ထိုသူတို့အား | |
| နူညးတံဂှ် | ထိုသူတို့သည် | |
| ၚ်ညးဗြဴဂှ် | ထိုသူတို့ထံမှ | |
| ဒဒက်တဴကဵုညးဗြဴဂှ် | ထိုသူမသည် | |
| ကုညးဗြဴဂှ် | ထိုသူမကို | |
| မိန်ညးဗြဴဂှဲ၊ပ္ဍဲ | ထိုသူမ၏ | |
| နူညးဗြဴဂှ် | ထိုသူမအား | |
| ၚ်ဗြဴတံဂှ် | ထိုသူမတို့သည် | |
| ဟိုန်ညးဗြဴတံဂှ် | ထိုသူမတို့ထံမှ | |
| ပ္ဍဲညးဗြဴတံဂှ် | ထိုသူမတို့၌ |
အမျိုးအစားသတ်မှတ်ခွဲခြားခြင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ ဘာသာစကားများကဲ့သို့ မွန်ဘာသာစကားတွင် အမျိုးအစား ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းများရှိပြီး ကိန်းဂဏန်းများနှင့် တွဲဖက် ပေါ်ထွက်လာသော နာမ်တို့အတွက် အသုံးပြုသည်။ အမျိုးအစားသတ်မှတ် ရွေးချယ်နိုင်ရန်မှာ နာမ်ပါဝင်သော စကားလုံးများနှင့် ဝါကျများ၏ အဓိပ္ပာယ် ပြောင်းလဲမှုအပေါ် မူတည်သည်။
| IPA | kaneh | mòa | tanəng |
|---|---|---|---|
| ရှင်းလင်းချက် | ဘောပင် | တစ် | ချောင်း |
'ဘောပင်တစ်ချောင်း'
| IPA | chup | mòa | tanɒm |
|---|---|---|---|
| ရှင်းလင်းချက် | သစ်ပင် | တစ် | ပင် |
'သစ်ပင်တစ်ပင်'
ဝါကျများ
[ပြင်ဆင်ရန်]မှန်ကန်သောဝါကျများ
အောက်ဖော်ပြပါ ဥပမာများအတိုင်း မွန်ဘာသာစကား ဝါကျများအတွက် သမားရိုးကျစာလုံး အစီအစဉ်မှာ ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ တို့ဖြစ်သည်။
| IPA | ʔoa | ran | hau | toa | ya. |
| ရှင်းလင်းချက် | ကျွန်တော် | ဝယ် | ဆန် | အဖြည့်စကား | ဟုတ်မှန်ကြောင်းပြောသည့်စကား |
'ကျွန်တော်ဆန်ဝယ်ခဲ့သည်။'
| IPA | Nyeh | tɔʔ | paton | kɒ | ʔua | pàsa | ʔengloit |
| ရှင်းလင်းချက် | တတိယနာမ်စား | အများကိန်း | သင် | ကို | ပထမနာမ်စား | စာ | အင်္ဓလိပ်စာ |
'သူတို့ ကျွန်တော့်ကို အင်္ဂလိပ်စာ သင်ပေးခဲ့သည်။'
မေးခွန်းများ
[ပြင်ဆင်ရန်]ဟုတ်သည်-မဟုတ်ပါ မေးခွန်းများကိုဝါကျအဆုံးစကားလုံး ဟ ဖြင့်ဖော်ပြထားသည်။
| IPA | ɓè | ʃìa | pəng | toa | ya | ha? |
| ရှင်းလင်းချက် | သင် | စား | ထမင်း | စကားဆက် | ဟုတ်မှန်ကြောင်းပြောသည့်စကား | အမေးစကား |
'သင်ထမင်းစားပြီးပြီလား။'
Wh မေးခွန်းများဟုခေါ်သော ဘာကြောင့်ဟူသော အကြောင်းပြ မေးခွန်းမျိုးကို မတူညီသော ဝါကျအဆုံးစကားလုံး ရောင် ဖြင့်ဖော်ပြထားသည်။ အမေးဝါကျ စကားလုံးတို့သည် Wh မေးခွန်းစာလုံးများနှင့် အတူတွဲနေရန်မလိုပေ။ အဓိပ္ပယ်မှာ ၎င်းမေးခွန်းစာလုံးကို ဝါကျရှေ့၌ထားရန်မလိုအပ်ပေ။
| IPA | Tala Ong | kratkraw | mu | ràu? |
| ရှင်းလင်းချက် | တာလာအောင်း | လျှော် | ဘာ | အမေးစကား |
'တာလာအောင်း ဘာလျှော်ခဲ့သလဲ။'
ရည်ညွှန်းကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ Modern Mon at Ethnologue (18th ed., 2015)
Old Mon at Ethnologue (18th ed., 2015) - ↑ Nordhoff၊ Sebastian; Hammarström၊ Harald; Forkel၊ Robert; Haspelmath၊ Martin, eds. (2013)။ "Mon"။ Glottolog။ Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။
- ↑ Nordhoff၊ Sebastian; Hammarström၊ Harald; Forkel၊ Robert; Haspelmath၊ Martin, eds. (2013)။ "Old Mon"။ Glottolog။ Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။
- ↑ Diffloth၊ Gérard (၁၉၈၄)။ The Monic Branch of Austroasiatic (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ Mysore: Central Institute of Indian Languages။
- ↑ Mon: A language of Myanmar (in en)။ ၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Shorto၊ H. L. (၁၉၆၂)။ A Dictionary of Modern Spoken Mon (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ London: Oxford University Press။
- ↑ Jenny, Mathias (၂၀၀၃). "The Mon Language: Summary and Overview" (in en). Journal of Mon Studies 1: ၁၅–၃၂.
- ↑ Bauer, Christian. (1991). "Notes on Mon Epigraphy". Journal of the Siam Society, 79(1), pp. 31–83.
- ↑ ဒေါက်တာသန်းထွန်း။ (၂၀၀၂)။ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်း။ သံလွင်စာပေ။
- ↑ Aung-Thwin, Michael A. (2005). The Mists of Ramanya: The Legend That Was Lower Burma. University of Hawai'i Press.
- ↑ Shorto, H.L. (1971). A Dictionary of Modern Spoken Mon. Oxford University Press.
- ↑ South, Ashley. (2003). Mon Nationalism and Civil War in Burma: The Golden Sheldrake. Routledge.
- ↑ South၊ Ashley (2003)။ Mon Nationalism and Civil War in Burma: The Golden Sheldrake။ Routledge။ ISBN 0-7007-1609-2။
- ↑ Moseley၊ Christopher (2010)။ Atlas of the World's Languages in Danger (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ UNESCO။ ISBN 978-92-3-104096-2။
- ↑ Shorto, H.L. (1962). A Dictionary of Modern Spoken Mon. Oxford University Press.
- ↑ Huffman, Franklin E. (1990). "Burmese Mon, Thai Mon, and Austroasiatic Phonology". Mon-Khmer Studies, 18-19, pp. 357–364.
- ↑ MON