ရဝမ်ဘာသာစကား
ရဝမ်ဘာသာစကား (အင်္ဂလိပ်: Rawang language) သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပြောဆိုကြသော တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားစုဝင် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ရဝမ်ဘာသာစကားသည် မျိုးကွဲပေါင်းစုံ ကွဲပြားမှု မြင့်မားသော်လည်း မတ်ဝမ် (Mutwang) ဒေသစကားကို စံနှုန်းအဖြစ် သတ်မှတ်၍ ရေးသားဆက်သွယ်ရာတွင် အခြေခံအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်၊၊[၁]
| ရဝမ်ဘာသာစကား | |
|---|---|
| Rvwàng | |
| ဒေသခံ | မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ |
| ဒေသ | ကချင်ပြည်နယ် (မြန်မာ)၊ အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ် (အိန္ဒိယ) |
| လူမျိုးစု | ရဝမ်လူမျိုး |
ဒေသခံ ပြောဆိုသူများ | ၁၁၀,၀၀၀ ခန့် (၂၀၁၉)e24 |
တရုတ်-တိဗက်နွယ်
| |
| ဒေသိယစကား | Mutwang (စံနှုန်း)၊ Longmi၊ Serwang၊ Tangsarr၊ Daru |
| လက်တင် (ရဝမ်အက္ခရာ) | |
| ဘာသာစကားကုဒ်များ | |
| ISO 639-3 | raw |
| Glottolog | rawa1265[၂] |
ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရဝမ်ဘာသာစကားကို ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်အတွင်းရှိ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ မချမ်းဘောမြို့နယ်၊ နောင်မွန်မြို့နယ်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ် နှင့် ပန်နန်းဒင်မြို့နယ်တို့တွင် အဓိကပြောဆိုကြသည်၊၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်၊ ချန်လန်းခရိုင်ရှိ ဝိဇယနဂရ (Vijaynagar) ဒေသတွင် ပြောဆိုသူများ ရှိသည်၊၊[၃]
ဒေသစကားများနှင့် နားလည်နိုင်စွမ်း
[ပြင်ဆင်ရန်]ရဝမ်ဘာသာစကားသည် နမ်း (Nungish) ဘာသာစကားအနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်ရှိ ဒုလုံ (Drung) နှင့် အနွန် (Anong) ဘာသာစကားများနှင့် များစွာနီးစပ်သည်၊၊
- မတ်ဝမ် (Mutwang) စကားနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဒေသစကားများသည် ဝေါဟာရတူညီမှု ၈၂% မှ ၉၉% အထိ ရှိသည်၊၊
- သို့သော် လုံမီ (Lungmi) နှင့် တန်ဆာ (Tangsar) ဒေသစကားအချို့သည် မတ်ဝမ်စကားနှင့် အပြန်အလှန်နားလည်နိုင်စွမ်း (Mutual Intelligibility) အားနည်းသည်ကို တွေ့ရသည်၊၊
စာပေစနစ်
[ပြင်ဆင်ရန်]ရဝမ်စာပေကို ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံ၍ တီထွင်ခဲ့သည်၊၊ ၎င်းစာပေစနစ်တွင် အသံနိမ့်၊ အသံလတ် နှင့် အသံမြင့် ဟူသော အသံသတ် (Tones) များကို သင်္ကေတများ (Diacritics) အသုံးပြု၍ ခွဲခြားဖော်ပြသည် (ဥပမာ - v̀, v̄, v́)၊၊ ဤစာပေစနစ်သည် ရဝမ်မျိုးနွယ်စုများအကြား ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစည်းရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်၊၊[၄]
အမည်မှည့်ပုံ
[ပြင်ဆင်ရန်]ရဝမ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ သား သမီးများအား နာမည် မှည့်ရာတွင် အကြီးမှ အငယ်အလိုက်မှည့်ကြသည်။ ၎င်းမှာ အောက်ပါအလိုက်ဖြစ်သည်။
| သား | သမီး | |
|---|---|---|
| ပထမ | ဖုန် | နန် |
| ဒုတိယ | ဒီး၊ ထင် | နင် |
| တတိယ | ခင်၊ ဂျုံ | ချန်၊ ခေါ် |
| စတုတ္ထ | ဆင် | နွန်၊ ထီ |
| ပဉ်စမ | မင် | ဇင်၊ ခူရ် |
| ဆဌမ | ဖီ | ထန်၊ ဂင်း |
| သတ္တမ | ယုန် | ထမ်း |
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ LaPolla, Randy J. (2008). "The Rawang Language". Linguistics of the Tibeto-Burman Area.
- ↑ Nordhoff၊ Sebastian; Hammarström၊ Harald; Forkel၊ Robert; Haspelmath၊ Martin, eds. (2013)။ "Rawang"။ Glottolog။ Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။
- ↑ Rawang (2021)။
- ↑ Morse, Robert (1963). "The Rawang Syllabary". Anthropological Linguistics.
| ရုံးသုံးဘာသာစကား | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ရုံးသုံးဘာသာစကား (တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားများ ( ပြည်နယ် သို့ တိုင်းဒေသကြီးအလိုက်) |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| သင်္ကေတဘာသာစကား | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
