အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၂

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်
၁၉၂၂ မြန်မာအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ

၂၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၂ ၁၉၂၅ →

ဥပဒေပြုကောင်စီနေရာ ၁၀၃ နေရာအနက် ၈၀ နေရာ
မဲပေးသူဦးရေ၆.၉%
State seal of Myanmar.svg
ဤဆောင်းပါးသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏
နိုင်ငံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ

တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်

၁၉၂၂ ခု နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံဥပဒေပြုလွှတ်တော်အတွက် ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့ရာ ပထမဆုံးသော ရွေးကောက်ပွဲလည်းဖြစ်သည်။[၁][၂]

စနစ်[ပြင်ဆင်ရန်]

ဥပဒေပြုကောင်စီတွင် နေရာ ၁၀၃ နေရာရှိရာ နေရာ ၈၀ အတွက် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရသည်။ ထိုနေရာ ၈၀ အနက် အသိုင်းအဝိုင်းမဟုတ် (non-communal) ၅၈ နေရာကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။ ကျန် ၂၂ နေရာကို ကုလားများအတွက် ၈ နေရာ၊ ကရင်များအတွက် ၅ နေရာ၊ ဥရောပလူမျိုးအတွက် ၁ နေရာ၊ အင်္ဂလိပ်-အိန္ဒိယကပြားအတွက် ၁ နေရာ၊ စီးပွားရေးအဖွဲ့များဖြစ်သော Burma Chamber of Commerce အတွက် ၂ နေရာ၊ Burmese Chamber of Commerce၊ Chinese Chamber of Commerce၊ Indian Chamber of Commerce၊ Rangoon Trades Association နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့အတွက် ၁ နေရာစီထားရှိထားသည်။[၃] ရွေးချယ်၍မရသော နေရာ ၂၃ နေရာအနက် ၂၁ နေရာကို အစိုးရမှတင်မြှောက်သည် (အများဆုံး ၁၄ ယောက်မှာ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များဖြစ်နိုင်သည်)။ ကျန် ၂ နေရာမှာ ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီ (Executive Council of the Governor) မှ အဖွဲ့ဝင် ၂ ဦးအတွက်ဖြစ်ကြသည်။

အသက် ၁၈ နှစ်ပြည့်ပြီးသူများတွင် မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။[၄] သို့သော် မဲပေးနိုင်ရန်အတွက် အခွန်အတုတ်များကို ပေးဆောင်ရသဖြင့် အခြေခံလူတန်းစားများက မကျေနပ်ခဲ့ကြပေ။[၂] ရှမ်းပြည်နှင့် အခြားနယ်စပ်ဒေသများရှိ ပြည်သူများတွင် မဲပေးနိုင်ခွင့်မရှိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေ ၁၂ သန်းအနက် ၁.၈ သန်းသာ မဲပေးနိုင်ခဲ့သည်။[၂] ကရင်များ၊ ဥရောပသားများအတွက် လွှတ်တော်၌ သီးသန့်နေရာများ ထားရှိပေးထားသည်။[၅]

ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်လိုသူများသည် အသက် ၂၅ နှစ်ပြည့်ပြီးဖြစ်ရမည်။[၄]

ယှဉ်ပြိုင်ကြခြင်း[ပြင်ဆင်ရန်]

ရွေးကောက်ပွဲတွင် သာမန်သူများ (Moderate) နှင့် အမျိုးသားရေးသမားများ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ သာမန်သူများသည် ဗြိသျှအုပ်ချုပ်ရေးအတိုင်း ဆောင်ရွက်လိုခဲ့ကြပြီး အမျိုးသားရေးသမားများသည် အိန္ဒိယပြည်မှခွဲထွက်၍ ဟုမ္မရူး (home rule) ခေါ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို လိုလားခဲ့ကြသည်။[၂] ဂျီစီဘီအေ ခေါ် မြန်မာအသင်းချုပ်ကြီးသည် ထိုရွေးကောက်ပွဲကို ဆန့်ကျင်သပိတ်မှောက်ခဲ့သော်လည်း ဦးဘဘေဦးဆောင်သည့် ၂၁ ဦး ဂျီစီဘီအေကမူ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။

ရွေးကောက်မည့် နေရာ ၈၀ တွင် ၂၄ နေရာအတွက် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ကျန်နေရာများအတွက် ယှဉ်ပြိုင်သူ ၁၆၂ ဦး ရှိခဲ့သည်။[၁]

ရလဒ်[ပြင်ဆင်ရန်]

ဦးဘဘေဦးဆောင်သည့် ၂၁ ဦးပါတီသည် အသိုင်းအဝိုင်းမဟုတ် ၅၈ နေရာအနက် ၂၈ နေရာကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။[၆] ရွှေတောင်ကြားပါတီသည် ၁၅ နေရာအနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ကျန်နေရာများကို တစ်သီးပုဂ္ဂလများမှ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။[၇] မဲပေးသူဦးရေမှာ ၆.၉% သာရှိသောကြောင့် အလွန်နည်းပါးခဲ့သည်။[၂]

နောက်ဆက်တွဲ[ပြင်ဆင်ရန်]

ဗြိတိသျှဘုရင်ခံ ဆာ ဟာကုတ် ဘတ္တလာသည် ပါတီစုံအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ၂၁ ဦးပါတီမှ ဦးမောင်ကြီးကို ပညာရေး၊ ဒေသခံအစိုးရနှင့် လူထုကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရွှေတောင်ကြားပါတီမှ ဂျေအေ မောင်ကြီးကို စိုက်ပျိုးရေး၊ အခွန်ထိန်းချုပ်ရေးနှင့် တောဒေသဝန်ကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦးမောင်ကင်းကို အိမ်ယာရေးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်။[၈][၉]

ဦးမောင်ကင်းသည် ၁၉၂၄ ခုနှစ်၌ ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ဦးမေအုန်မှ အစားထိုးခဲ့သည်။ ဂျေအေ မောင်ကြီးသည် တရားသူကြီးဖြစ်လာခဲ့သောအခါတွင် ဦးပုမှ အစားထိုးခဲ့သည်။[၈]

ကိုးကား[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. ၁.၀ ၁.၁ "News in Brief", The Times, 23 November 1922, p9, Issue 43196
  2. ၂.၀ ၂.၁ ၂.၂ ၂.၃ ၂.၄ The Ghost of Elections Past[လင့်ခ်သေ] Irrawaddy Media, 31 May 2010
  3. Ganga Singh (1940) Burma Parliamentary Companion, British Burma Press, p38
  4. ၄.၀ ၄.၁ "New Constitution For Burma. Wide Franchise", The Times, 31 May 1922. p9, Issue 43045
  5. Hugh Trinker (1990) South Asia: a short history University of Hawaii Press, p195
  6. Haruhiro Fukui (1985) Political parties of Asia and the Pacific, Greenwood Press, p151
  7. Nirmal Chandra Sen (1945) A peep into Burma politics, Kitabistan
  8. ၈.၀ ၈.၁ John F Cady (1958) A history of modern Burma, Cornell University Press, p246
  9. Maung Htin Aung (1967) A history of Burma, Columbia University Press, p288