ဘဝင်စိတ်

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာဖွေရန်

ဘဝတစ် ခု အတွ င် းက ပဋိ သန္ဓေ စိ တ် ၊ဘဝင် စိ တ် ၊ စု တိ စိ တ် တိ ု ့ သည် အာ ရု ံ တူ မြဲ ဓမ္မ တာ ရှ ိကြ၏။ အတိတ် ဘဝ သေခါနီ းကာလ မရဏာသန္နဇော အခါဝယ် ယင် းမရဏာသန္နဇောက ယူ ထားသောအာရု ံ ကိ ု ပင် ဆက် လက် ပြီး အာရု ံပြုကြ၏၊။ ပစ္စ ုပ္ပ န် အာရု ံ ခြောက်ပါးကိ ု အာရု ံ ပြုကြသည် ကား မဟု တ် ကြပေ။ ထိ ု မရဏာသန္နဇော ဇော၏ အာရု ံမှ ာလည် း ကံ -ကမ္မ နိ မိ တ် -ဂတိ နိ မိ တ် သု ံ းမျို းတိ ု ့ တွ င် တစ် မျို းမျို းသည် ထိ ု က် သလိ ု ဖြစ် ၏။

ဘဝင်စိတ်သည် မည် သည့ ် အာရု ံ ဖြစ် သည် ဟူ သော အချက် မှ ာ ယေဘု ယျအားဖြင် ့ အတိ တ် ဘဝ မရဏာသန္န ဇော၏ အာရု ံ ကိ ုရှု နိ ု င် သော အချိ န် (သိ ု ့ မဟု တ်) ပစ္စ ယပရိ ဂ္ဂ ဟဥဏ် ပိ ု င်းကသာ ထင် ရှ ားစေမည် ဖြစ် သည် ။ တစ် နည် းဆိ ု ရသော်အတိ တ် ခန္ဓ ာငါးပါးကိ ု သိ မ် းဆည် းနိ ု င် သောအခါ အတိ တ် ခန္ဓ ာငါးပါးတွ င် အကျုံ းဝင် သော အတိ တ် ခန္ဓ ာငါးပါးတိ ု ့ ၏ အစိ တ် အပိ ု င်း တစ် ခု ဖြစ် သော အဝိ ဇ္ဖ ာ တဏှ ာ ဥပါဒါန် သင်္ခ ါရ ကံ နှ င် ့ ယင် းတရားတိ ု ့ ၏ စွ ဲ ယူ ရာ အာရု ံ ကိ ု ပါ ပု ံ စံ မှ န် သိ နိ ု င် မည် ဖြစ် သည် ။ ထိ ု သိ ု ့ သိ ရှ ိ ပါမှ လည် း ကြောင် း-ကျို း-ဆက် ပဋိ စသ သမု ပ္ပ ါဒ် သဘောတရားတိ ု ့ ကိ ု ပရိ ညာပညာ သု ံ းမျို းတိ ု ့ ဖြင် ့ ပိ ု င် းပိ ု င် းခြားခြား သိ အောင် ရှု ပွ ားနိ ု င် မည် ဖြစ် သည် ။

အတိ တ် ခန္ဓ ာ ငါးပါးကိ ု လည် းကောင် း၊အတိတ် ခန္ဓ ာ ငါးပါးတိ ု ့ ၏ အစိ တ် အပိ ု င် းဖြစ် သော အဝိ ဇ္ဖ ာ တဏှ ာ ဥပါဒါန် သင်္ခ ါရ ကံ တိ ု ့ ကိ ု လည် းကောင် း၊ ယင် းတရားတိ ု ့ ၏ စွ ဲ ယူ ရာ အာရု ံ ကိ ု လည် းကောင် း မ ရှု နိ ု င် သေးသောယောဂါဝစရပု ဂ္ဂ ိ ုလ် များအဖိ ု ့ ထိ ု ဘဝင် စိ တ် ၏ အာရု ံ မှ န်ကိ ု အတိ အကျ သိ ရှ ိ ဖိ ု ့ ရန် အလွ န် ခဲ ယဉ် းလှ ပေသည် ။ သိ ု ့ အတွ က် ယောဂါဝစရ ပု ဂ ိ ုလ် များအနေဖြင် ့ ထိ ု သိ ု ့ ဘဝင် စိ တ် များ ဆက် တိ ု က် ကျနေချိ န် မျို းတွ င် ဘာမှ မသိ ဟုပြောနေခြင် းဖြစ် သည် ။ ထိ ု ဘဝင် စိ တ် သည် ယခု လောလောဆယ် ှု နေဆဲ ဖြစ် သော အာနာပါနပဋိ ဘာဂနိ မိ တ်စသော ထိ ု ထိ ု အာ ရု ံ ကိ ု လည် း အာရ ု ံ မပြုပေ မသိ ပေ။ ပစ္စုပ္ပ န် အာ ု ံ (၆)ပါးတိ ု ့ တွ င် မည် သည့ ် အာရု ံ ကိ ု မျှ အာရု ံမပြုပေ မသိ ပေ။ သိ ု ့အတွ က် ယောဂါဝစရပု ဂ ိ ုလ် များ အနေဖြင် ့ ဘာမျှမသိ ဟု ထင် မြင် ယူ ဆနေခြင် း ဖြစ် သည် ။

သိ ု ့ သော် သာသနာတော် ဘက် က ထို ဘာမျှမသိ ဟူ သော စကားကိ ု ကား လက် မခံ နိ ု င် ပေ။ စတု ဘူ မကစိ တေ ဥိ ှ နော ဝိ ဇာနနလက္ခ ဏံ နာမ နတ္ထ ိ ၊ သဗ္ဗ ံ ဝိ ဇာနနလက္ခ ဏမေဝ။ (အဘိ -ဋ္ဌ-၁-၁၅၅။) ကာမ- ရူ ပ-အ ရူပ-လောကု တ္တရာ ဟူ သော ဘု ံ လေးပါးအတွ င် းက တည် ရှ ိ သော စိ တ် မှ န်သမျှသည် အာ ုံ ကိ ု မသိ သော စိ တ် မည် သည် မရှ ိ စကောင် းပေ၊ စိ တ် အားလု ံ းသည် အာရု ံ ကိ ု ပိ ု င် းပိ ု င် းခြားခြား သိ ခြင် း ဝိ ဇာနနသဘောလက္ခ ဏာ ရှ ိ သည် သာလျှင် တည် း။ (အဘိ -ဋ္ဌ-၁-၁၅၅။)

အထက် ပါ အဋ္ဌသာလိ နီ အဋ္ဌကထာ အဆိ ု အမိ န့် အရ ဘဝင် စိ တ် သည် လည် း ကာမ ရူ ပ အ ရူ ပ ဘု ံ အတွ င် းက တည် ရှ ိ သော စိ တ် တစ် မျို းသာ ဖြစ် ခြင် းကြောင် ့ ဘာမျှမသိ သည့ ် မသိ စိ တ် တစ် မျို းကား မဟု တ် ပါပေ။ပစ္စုပ္ပ န် အာရု ံ မှ န် သမျှကိ ု မသိ ငြားသော် လည် း အတိ တ် ဘဝ သေခါနီ းကာလ မရဏာသန္န ဇော ယူ ထားသည့ ်အာရု ံ ကိ ု ကား သိ လျက် သာ ရှ ိ ပါသည် ။ ((( အတိတ်ခန္ဓာ (၅)ပါးနှင့်သာ စပ်ဆက်သည် ။ )))

စက္ခ ုဝိ ညာဏ် စိ တ် သည် အသံ အနံ ့ အရသာ အတွေ ့အထိ ဓမ္မ သဘောဟူ သော အာရု ံ ငါးပါးကိ ု မသိ ငြား သော် လည် း အဆင် း အရောင် = ရူ ပါရု ံ ကိ ု ကား သိ လျက် ပင် ရှ ိ ၏။ ယင် းစက္ခ ုဝိ ညာဏ် စိ တ် ကိ ု အသံ စသည့ ်အာရု ံ ငါးပါးကိ ု မသိ သောကြောင် ့ မသိ စိ တ် ဟု ခေါ်ဆိ ု ကား မရနိ ု င် ၊ ရူ ပါရု ံ ကိ ု ကား သိ တတ် သောကြောင် ့ ဖြစ် ၏။

အလားတူ ပင် ဘဝင် စိတ် ကိ ု လည် း အတိ တ် မရဏာသန္န ဇော ယူ ထားသည့ ် အာရု ံ ကိ ု သိ နေသောကြောင် ့ ပစ္စ ုပ္ပ န်အာရု ံ ဟူ သမျှကိ ု မသိ ငြားသော် လည် း မသိ စိ တ် ဟူ ကား မဆိ ု နိ ု င်ပေ။ ယောဂါဝစရပု ဂ္ဂ ိ ုလ် အနေဖြင် ့ သမာဓိအတော် အသင် ့ ဖြစ် လာသည့ ် အခါ ဈာန် အင်္ဂ ါငါးပါးတိ ု ့ က စွ မ် းအင် အပြည် ့ အဝဖြင် ့ ဖြစ် ပေါ် မလာနိ ု င် သေးသည့ ်အတွ က် ဘာဝနာစိ တ် အစဉ် ကိ ု ဘဝင် သိ ု ့ ကျမနေအောင် ချီ မ မထားနိ ု င် သေးသည် ဖြစ် သောကြောင် ့ တစ်ခါတစ် ရံ ဘဝင် ကျကျနေမှု ကိ ု ဘာမျှမသိ ဟု ယူ ဆနေသော် ငြားလည် း ယင် းဘဝင် စိ တ် ကား အသိ စိ တ် သာလျှင်ဖြစ် ပေသည်။

တစ် ဖန် ဘဝင် ကျနေမှု ကိ ု ဖလသမာပတ် နှ င် ့ လည် း ရောထွေ းနေတတ် ကြပြန် ၏။ ဘဝင် စိ တ် များ အကြိ မ် များစွာ ဆက် တိ ု က် ဖြစ် နေမှု ကိ ု ပင် ဖလသမာပတ် ဝင်စားနေသယောင် ယူ ဆပြောဆိ ု နေကြပြန် ၏။ သိ ု ့ အတွ က် ဖလသမာပတ် နှ င် ့ ဘဝင် တိ ု ့ ၏ ခြားနားချက် ကိ ု သဘောပေါက် စေရန် အတွ က် ဖလသမာပတ် အကြောင် းကိ ု ဖားအောက်ဆရာတော် ၏ နိ ဗ္ဗ ာနဂါမိ နိ ပဋိ ပဒါ ပှုသ မတွ ဲ ဝိ ပသနာပိ ု င် း ဖလသမာပတ် ကထာ (နှ ာ-၅၂၂-၅၃၀) တွ င် ကြည် ့ ပါ။

ဝီထိဇယားများတွ င် စက္ခ ုဒွ ါရဝီ ထိ နှ င် ့ မနောဒွ ါရဝီ ထိ တိ ု ့ ၏ အကြားကလည် းကောင် း၊ မနောဒွ ါရဝီ ထိ တိ ု ့ ၏လည် းကောင်း ၊ ဝီ ထိ တစ် ခု နှ င် ့ တစ် ခု အကြားတွ င် လည် းကောင် း ဘဝင် များ အကြိ မ် များစွ ာခြားလျက် ရှ ိ ကြောင် းကိ ု ဖော် ပြထား၏။ ဘဝင် တွ င် (၁) သောမနဿဝေဒနာဖြင် ့ ပဋိသန္ဓေတည်နေခဲ သောတိဟိ တ် ပု ဂ္ဂ ိ ုလ် အတွ က် နာမ် တရား(၃၄) (၂) ဥပေက္ခ ာဝေဒနာနှ င် ့ ယှ ဉ် လျက် ပဋိ သန္ဓေ တည် နေခဲ ့ သော တိ ဟိ တ် ပု ဂ္ဂ ိ ုလ် ဖြစ် ပါမူ ယင် းဘဝင် နာမ် တရားမှ ာ (၃၃) ဖြစ် သည် ၊ ပီ တိ မယှ ဉ် ပေ။ (၃) ဒွ ိ ဟိ တ် ပု ဂ ိ ုလ် စသည် တိ ု ့ကလည် း ယင် း ဘဝင် နာမ် တရားများမှ ာ (၃၃-၃၂) စသည် ဖြင် ့ ထိ ု က် သလိ ု ရှ ိ နေမည် သာ ဖြစ် သည် ။

ယင် းဘဝင်စိ တ် သည် လွ န် ခဲ ့ သောအတိ တ် ဘဝ သေခါနီ း မရဏာသန္နဇော အခါက ထင် ခဲ ့ သော မရဏာသန္နဇော အာရု ံ ဖြစ် သည် ့ ကံ ၊ ကမ္မ နိ မိ တ် ၊ဂတိ နိ မိ တ် ဟူ သော အာရု ံ (၃) မျို းတိ ု ့ တွ င် တစ် မျို းမျို းကိ ု သာ အာရု ံ ပြု၏။ ယေဘု ယျအားဖြင် ့ ပစ္စယပရိဂဟဉာဏ်ပိ ု င် းသိ ု ့ တက် လှ မ် းသောအခါကျမှ ယောဂီ ပု ဂ္ဂ ိ ုလ် အများစု မှ ာ အတိ တ် မရဏာသန္န ဇော၏ အာရု ံ ကိ ု ပု ံစံ မှ န် ရှု နိ ု င်ကြ၏၊ ယင်း အတိ တ် မရဏာသနနဇော၏ အာရု ံ မှ န် ကိ ု ပု ံ စံ မှ န် ရှု မြင် နိ ု င် သောအခါမှ ဘဝင် ၏ အာရု ံ မှ န် ကိ ု လည် းပု ံ စံ မှ န် ရှု နိ ု င် မည် သိ ရှ ိ နိ ု င် မည် ဖြစ် သည် ။ ဘဝင် ၏ အာရု ံ မှ န် ကိ ု ရှု နိ ု င် သောအခါ သိ နိ ု င် သောအခါမှ ဘဝင် စိ တ် နှ င် ့ ယှ ဉ် တွ ဲ ဖြစ် ပေါ်နေသော ဘဝင် နာမ် တရားစု တိ ု ့ ကိ ု လည် း ပု ံ စံ မှ န် ရှု ပွ ားနိ ု င် မည် ဖြစ် သည် ။

ဘဝင် စိ တ် များ အဆက် မပြတ် ဖြစ် နေရာမှ ဣရိ ယာပု ထ် ခိ ု င် ခံ့ ရပု ံ တစ် ဖန် ထိ ု သိ ု ့ ဘဝင် စိ တ် များ အဆက် မပြတ် ဖြစ် နေရာက ဣရိ ယာပု ထ် ခိ ု င် ခံ့ ရပု ံ နှ င် ့ စပ် ပြီး မဟာဋီ ကာတွ င် အောက် ပါအတိ ု င် း ရှ င် းလင် းတင် ပြထားပေသည် ။

ဣရိ ယာပု ထ် ဘာကြောင် ့ ခိ ု င် နေရသလဲ ကာမာဝစရေ ဒသ ဘဝင်္ဂ စိ တ္တာနိ ရူ ပါဝစရေ ပဉ္စ တိ ေဿာ မနောဓာတု ယော၊ ဧကာ ဝိ ပါကာဟေတု က- မနောဝိ ညာဏဓာတု သောမနဿ သဟဂတာတိ ဧကူ နဝီ သတိ စိ တေ ာနိ ူ ပမေဝ ဇနယနိ ဗ ၊ န ဣရိ ယာပထံ ၊ န ဝိ ညတ္တ ိ ံ ။ (ဝိ သု ဒ္ဓ ိ -၂-၂၅၀။) ရူပမေဝ ဇနယန္တိ ဗ ၊ န ဣရိ ယာပထံ နိ ရု သာဟသန္တဗ ဘာဝေန ပရိ ဒု ဗ္ဗ လဘာဝတော။ ကိ ရိ ယာမယစိ တ္တေ ဟိ အဝိ မိ ဿ ဘဝင်္ဂ ပ္ပ ဝတိကာလေ ခန္ဓာဒိ သရီ ရာဝယဝါနံ နိ စ္စသ လဘာဝေနာဝဋ္ဌာနံ ။ တထာ ဟိ အဗေဗ ာကိ ဏေ ဘဝင်္ဂေပဝတ္တ မာနေ အင်္ဂ ါနိ ဩသီ ဒန္တိ ပဝိ ဋ္ဌာနိ ဝိ ယ ဟောန္တ ိ ။ ဒွတ္တ ိ ံ သာတိ ပန အာဒိ နာ ဝု တ္တေ သု ဇာဂရဏစိ တ္တေ သု ဝတ္တ မာနေသု အင်္ဂ ါနိ ဥပတ္ထ ဒ္ဓ ါနိ ယထာပဝတ္တ ဣရိ ယာပထဘာဝေနေဝ ပဝတ္တ န္တီ တိ ။ (မဟာဋီ -၂-၄၀၂။)

၁။ ကာမာဝစရစိ တ်တွင် ဘဝင် စိ တ် (၁၀)ပါး။ ၂။ ရူ ပါဝစရ ဘဝင် စိ တ် (၅)ပါး ၊ ၃။ ပဉ္စဒွ ါရာဝဇ္ဇ န် း သမ္ပဋိစ္ဆိုင် းဒွေ းဟူ သော မနောဓာတ် (၃)ပါး ၊ ၄။ အဟိ တ် ဝိ ပါက် သောမနသ မနောဝိ ညာဏဓာတ် ဟူ သော သောမနသ သန္တ ီ ရဏစိ တ် (၁)ပါး —-

(၁၉)ပါးသော စိ တ် တိ ု ့ သည် ဩဇာလျှင် ရှ စ် ခု မြောက် ရှ ိသော စိ တ္တ ဇဩဇဋ္ဌမကရု ပ် ကိ ု သာလျှင် ဖြစ် စေ နိ ု င် ကြကု န် ၏၊ ဣရိ ယာပု ထ် ကိ ု လည် း မဖြစ် စေနိ ု င် ကု န် ၊ ကာယဝိ ညတ် (= ကိ ု ယ် ဖြင် ့ သိ စေတတ် သော ကိ ု ယ်အမူ အရာ)၊ ဝစီ ဝိ ညတ် (= နှု တ် ဖြင် ့ သိ စေတတ်သော နှု တ် အမူ အရာ) ဟူ သော ဝိ ညတ် ရု ပ် ကိ ု လည် း မဖြစ် စေနိ ု င် ကုန် ။ (ဝိ သု ဒ ိ -၂-၂၅၀။)

ဘဝင် စိ တ် အဝင် အပါ ဖြစ် သော (၁၉)မျို းသော စိ တ် တိ ု ့ သည် ဩဇာလျှင် ရှ စ် ခု မြောက် ရှိ သော စိတ္တ ဇဩဇဋ္ဌမက ု ပ် ကိ ု သာလျှင် ဖြစ် စေတတ် ကု န် ၏၊ ရိ ယာပုထ် ကိ ုကား မဖြစ် စေတတ်ကြကု န် ။ အဘယ် အကြောင် းကြောင် ့ နည် းဟူ မူ - ဣရိ ယာပု ထ် ဖြစ် ပေါ်လာအောင် ဝိ ညတ် ရုပ် ဖြစ် ပေါ်အောင် အားထု တ် ခြင် း မရှ ိ မူ င ငြိ မ် သက် သည် ၏ အဖြစ် ဖြင် ့ ထက် ဝန် းကျင် အားနည် းသောကြောင် ့ ဖြစ် သည် ။

၁။ ကာမာဝစရ မဟာကု သိ ု လ် စိတ် (၈)ပါး၊ ၂။ အကု သိ ု လ် စိ တ် (၁၂)ပါး၊ ၃။ မနောဒွ ါရာဝဇ န် းစိ တ် နှ င် ့ ဟသိ တု ပ္ပ ါဒ် စိ တ် ဟူ သော အဟိ တ် ကြိ ယာစိ တ် (၂)ပါး၊ ၄။ မဟာကြိ ယာစိ တ် (၈)ပါး၊ ၅။ အဘိ ညာဏ် ထိ ု က် သော ူ ပါဝစရ ကု သိ ု လ် +ကြိ ယာ ပှုသ မဈာန် စိ တ် (၂)ပါး —-

(၃၂)ပါးသော စိ တ် တိ ု ့ သည် —- ၁။ ဩဇာလျှင် ရှ စ်ခု မြောက် ရှ ိ သော စိ တေ ဇဩဇဋ္ဌမက ု ပ် ကိ ု လည် းကောင် း၊ ၂။ လျောင် း ထိ ု င် ရပ် သွ ား လေးပါးသော ရိ ယာပု ထ် ကိ ု လည် းကောင် း၊ ၃။ ကိ ု ယ် အမူ အရာ နှု တ် အမူ အရာဟူ သော ကာယဝိ ညတ် ရု ပ် ဝစီ ဝိ ညတ် ရု ပ် ကိ ု လည် းကောင် း ဖြစ် စေနိ ု င် ကု န် ၏။ (ဝိ သု ဒ္ဓ ိ -၂-၂၅၀။)

ယင် း (၃၂)မျို းသော စိ တ် တိ ု ့ သည် ကိ ု ယ် အမူ အရာ နှု တ် အမူ အရာ ကြိ ယာကိ ု ပြီ းစီ းစေတတ် သောကြောင် ့ ကြိ ယာမယစိ တ် တိ ု ့ မည် ကု န် ၏။ ယင် းကြိ ယာမယစိ တ် တိ ု ့ နှ င် ့ မရောနှေ ာသော သက် သက် သော ဘဝင် စိ တ် ၏ အဆက် မပြတ် ဆက် တိ ု က် ဖြစ် နေရာ အချိ န် အခါကာလက ပခု ံ းအစရှ ိ သော ကို ယ် အင်္ဂ ါ အစိ တ် အပိ ုင် းတိ ု ့ ၏ လှု ပ်ရှ ားခြင် း မရှ ိ သည် ၏ အဖြစ် ဖြင် ့ ကြံ ့ကြံ ့ခိ ု င် ကျည် တည် နေတတ် ကု န် ၏။ ထို ကြောင် ့ ပင် လျှင် ကိ ု ယ် အမူ အရာနှု တ် အမူ အရာ ကြိ ယာကိ ု ပြီ းစီ းစေတတ် ကု န် သော ကြိ ယာမယစိ တ် တိ ု ့ နှ င် ့ မရောနှေ ာသော သက် သက် သောဘဝင် စိ တ် သည် အဆက် မပြတ် ဆက် တိ ု က် ဖြစ် လတ် သော် ကိ ု ယ် အင်္ဂ ါတိ ု ့ သည် ဆု တ် နစ် ကု န် ၏၊ ဝင် ကု န် ကျုံ ့ကု န်သကဲ ့ သိ ု ့ ဖြစ် တတ် ကု န် ၏။ ဘဝင် စိ တ် မှ တစ် ပါးသော ဒွေ ပှုသ ဝိ ညာဏ် မပါဝင် သော အထက် ဖော် ပြပါ (၃၂)ပါးသောစိ တ် စသော နိ ု းကြားသော = ဇာဂရဏစိ တ်တိ ု ့ သည် ဖြစ် ကု န် လတ် သော် ကိ ု ယ် အင်္ဂ ါတိ ု ့ သည် တောင် ့ တင် းကု န် သည် ဖြစ် ပြီး ဖြစ် မြဲ တိ ု င် းသော တည် မြဲ တိ ု င် းသော ဣရိ ယာပု ထ် ရှ ိ သည် ၏ အဖြင် ့ ဖြစ် သာလျှင် ဖြစ် ကု န် ၏။ (မဟာဋီ -၂-၄၀၂။)