ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာဖွေရန်
ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
နိုင်ငံတော်အလံ နိုင်ငံတော်အမှတ်တံဆိပ်
ဆောင်ပုဒ်: "လွတ်လပ်ရေး - လွတ်မြောက်ရေး - သုခ"
နိုင်ငံတော်သီချင်း: Tiến Quân Ca
မြို့တော် ဟာနွိုင်း
အကြီးဆုံး မြို့ ဟိုချီးမင်းမြို့
ရုံးသုံးဘာသာများ ဗီယက်နမ်ဘာသာ
လူမျိုးများ ဗီယက် (၈၆.၂%)တေး (၁.၉%)ထိုင်း (၁.၇%)မွမ်း (၁.၅%)ခမာ (၁.၄%)တရုတ် (၁.၁%)နုန် (၁.၁%)မြောင်ဇီ (၁%)၊ အခြား (၄.၁%)
ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ဗုဒ္ဓ (၈၅%)ခရစ်ယာန်ဘာသာ (၈%)ခေါက်ဒိုင်းဘာသာ (၃%)၊ အခြား (၄%)
အစိုးရ ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ
 •  အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး Nông Đức Mạnh
 •  သမ္မတ Nguyễn Minh Triết
ထူထောင်ရေး
 •  လွတ်လပ်ရေး (ပြင်သစ်) ၂ စက်တင်ဘာ၁၉၄၅ 
ဧရိယာ
 •  စုစုပေါင်း ၃၃၁,၆၉၀ km² (၁၂၈,၅၂၇ sq mi) (အဆင့်: ၆၅)
 •  ရေဖုံးလွှမ်းမှု (%) ၁.၃
လူဦးရေ
 •  ခန့်မှန်း ၈၆,၁၁၆,၅၅၉ (အဆင့် - ၁၃)
 •  လူဦးရေသိပ်သည်းမှု ၂၅၃/km² (၆၅၅/sq mi)/km2 (အဆင့် - ၄၆)
GDP(PPP) ခန့်မှန်း
 •  စုစုပေါင်း USD $၂၆၂.၅ သိန်းကုဋေ (အဆင့် - ၃၆)
 •  Per capita USD $၃,၁၀၀ (အဆင့် - ၁၂၃)
HDI ၀.၇၃၃ (အလယ်)
(အဆင့် - ၁၀၅)
ငွေ ဒုန်း (VND "₫")
Calling code +၈၄
Internet TLD .vn


ဗီယက်နမ် (အင်္ဂလိပ်: Vietnam; နားဆင်i/ˌvətˈnɑːm/; ဗီယက်နမ်: Việt Nam) သို့ ရုံးသုံး အမည်အားဖြင့် ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ရှိပြီး အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့ဖက်စွန်းတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် စာရင်း အရ လူဦးရေ ၉၀.၅ သန်း ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၄ ခုမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အာရှတွင် အဋ္ဌမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။မြောက်ဖက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ ၊ အနောက်မြောက်ဖက်တွင် လောနိုင်ငံ ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ နှင့် အရှေ့တောင်ဖက်တွင် မလေးရှားနှင့် ခြားနားထားသော တောင်တရုတ်ပင်လယ်တို့က ဝိုင်းရံထားသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် တောင်ဗီယက်နမ် နှင့် မြောက်ဗီယက်နမ်တို့ ပေါင်းစည်းပြီးနောက် မြို့တော်မှာ ဟနွိုင်းမြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဗီယက်နမ်သည် တရုတ်မင်းဆက်၏ လက်အောက်ခံ အဖြစ် ဘီစီ ၁၁၁ ခုနှစ်မှ အေဒီ ၉၃၉ ခုနှစ် အထိ နှစ်ပေါင်းထောင်ကျော်မျှနေခဲ့ရသည်။ လွတ်လပ်သော ဗီယက်နမ် နိုင်ငံကို ဘတ်ဒမ်မြစ် တိုက်ပွဲတွင် အောင်ပွဲခံပြီးနောက် အေဒီ ၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ် တော်ဝင်မင်းဆက် ပေါင်းများစွာတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှ အတွင်းပိုင်းအထိ ပထဝီအနေအထား နှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဖြန့်ကျက်မှု တို့ဖြင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာခဲ့ကြသည်မှာ ၁၉ရာစုအလယ်ပိုင်း ပြင်သစ်တို့၏ ကိုလိုနီအဖြစ် သိမ်းပိုက်ခြင်းမခံရမီ အချိန်အထိပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဂျပန်တို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက် သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဗီယက်နမ်တို့သည် ပြင်သစ်တို့အား ပထမ အင်ဒိုချိုင်းနား စစ်ပွဲမှစ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံး ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့အား ဗီယက်နမ်မြေပေါ်မှ အပြီးတိုင် မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင်မူ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် တောင်ဗီယက်နမ် နှင့် မြောက်ဗီယက်နမ် ဆိုသော နိုင်ငံရေး အရ ပြိုင်ဘက်များဖြစ်သည့် နိုင်ငံ နှစ်နိုင်ငံ အဖြစ် နှစ်ခြမ်းကွဲခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ဖက်တို့၏ ပဋိပက္ခများသည် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ တွင် အင်အားပြင်ထန်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် မြောက်ဗီယက်နမ်မှ အနိုင်ရပြီး စစ်ပွဲပြီးဆုံးခဲ့သည်။

ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် ကွန်မြူနစ် အစိုးရ လက်အောက်တွင် ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သော်လည်း ဆင်းရဲမွဲတေပြီး နိုင်ငံရေး အရ အထီးကျန် ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အစိုးရမှ စီးပွားရေး နှင့် နိုင်ငံရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ဆက်တိုက် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ထိုမှစ၍ ဗီယက်နမ်သည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး နှင့် စတင်ပေါင်းစည်းခြင်း လမ်းစပေါ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ [၁] ၂၀၀၀ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါတွင် နိုင်ငံအားလုံးနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှစ၍ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တိုးတက်မှုနှုန်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် အဓိက စီးပွားရေး နိုင်ငံ ၁၁ နိုင်ငံထဲတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တိုးတက်မှုနှုန်း အဖော်ဆောင်နိုင်ဆုံး နိုင်ငံအဖြစ် ထိပ်ဆုံးမှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။ [၂] ၎င်းတို့၏ အောင်မြင်သော စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အဖွဲ့သို့ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတကာ ဖရန်ကိုဖုန်းနီ နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်ခဲ့ဖူးသေသာ သမိုင်းကြောင်းလည်း ရှိသည်။ ဗီယက်နမ်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တစ်ပါတီ စနစ် ကျင့်သုံးပြီး ကွန်မြူနစ် စနစ်ကို လက်ခံကျင့်သုံးသော နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံတွင်် တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။

အမည်ရင်းမြစ်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

သမိုင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

တရုတ်လက်အောက်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာကျရောက်ခဲ့ပြီး နန်းစောနိုင်ငံအင်အားကောင်းလာချိန်တွင် နန်းစောတို့ကတစ်လှည့် တရုတ်တို့ကတစ်လှည့်စီ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ၉၃၈ တွင်လွတ်လပ်ရေးရခဲ့သည်။ ဂီယာလောင်ဘုရင်လက်ထက်တွင် အင်အားကောင်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းမင်းများလက်ထက်တွင်အင်အားနည်းလာခဲ့ပြီး ပြင်သစ်တို့လက်အောက်ကျရောက်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေးနှင့် အစိုးရ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကျူးဘူးနိုင်ငံနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့နှင့်အတူ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်နှင့် အုပ်ချုပ်​သော (၄) နိုင်ငံထဲတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ကွန်မြူနစ်ပါတီကသာ နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေး၊ တရားစီရင်ရေး စသည့်အာဏာအဝဝကို ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးသည် အဓိက တာဝန်ရှိသူဖြစ်သည်။ ပါတီအတွင်း တာဝန်များအပြင် နိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ ခန့်အပ်ရေးများကိုပါ လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။ နိုင်ငံရေးသည် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် နဲ့ အုပ်ချုပ်နေသော်လည်း နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးသည် အလျင်အမြန်တိုးတက်လျက်ရှိသည်။ [၃]

ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် နာမည်ခံ နိုင်ငံခေါင်းဆိုင်ဖြစ်ပြီး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး နှင့် လုံခြုံရေး ကောင်စီ ဥက္ကဌလည်း ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့ကို ဝန်ကြီးချုပ် (၁) ဦး၊ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ် (၃) ဦး နှင့် ဝန်ကြီး (၂၆) ဦး ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။

တပ်မတော်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဗီယက်နမ် ပြည်သူတပ်မတော်တွင် ဗီယက်နမ် ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်၊ လေတပ်တို့အပြင် နယ်ခြားစောင့်တပ်၊ ကမ်းခြေစောင့်တပ်တို့ပါခွဲခြားထားသည်။ အမြဲတမ်း တပ်သား ၄၅၀ ၀၀၀ ရှိပြီး အရံတပ်သားများပါ ပေါင်းပါက ၅ ၀၀၀ ၀၀၀ ထိ ရှိလာနိုင်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ အသုံးစရိတ်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၄၈ ဘီလီလျံ ရှိသည်။ အဆိုပါ ပမာဏသည် ၂၀၁၀ အသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး၏ ၂.၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။ [၄]

နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ပြည်နယ်များ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ပထဝီနှင့် ရာသီဥတု[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

စီးပွါးရေး[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု၏ မဟာဗျူဟာဖြစ်သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု မှာ ၁၉၇၅ ခုနှစ် တစ်မျိုးသားလုံးပေါင်းစည်းပြီးနောက်ပိုင်းကာလတွင် တစ်နှစ်နှင့်တစ်နှစ် မတူ သိသာစွာ တက်ကျပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် လယ်ယာကဏ္ဍ၏ မှတ်တမ်းတင်တိုးတက်မှုမှာ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အပေါ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းထိ တိုးတက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၇၇ နှင့် ၁၉၇၈ ခုနှစ်များတွင်မူ ၁၉၇၆ ခုနှစ် ထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ထိ ကျဆင်းသွားခဲ့ရာမှ ၁၉၇၆ ခုနှစ် ထုတ်လုပ်မှုကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်ရောက်မှ ပြန်လည် ကျော်လွန်နိုင်ခဲ့လေသည်။

ဗီယက်နမ် သီးနှံနှင့် အသားထုတ်လုပ်မှုသည် ဖော်ပြပါကာလအတွင်း တစ်ခုလျော့ တစ်ခုကူ သည်ကို တွေ့ရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အသားထုတ်လုပ်မှုတန်ဘိုး ၈ ရာခိုင်နှုန်းတိုးတက်မှုသည် သီးနှံထုတ်လုပ်မှု ၈ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခြင်း (အထူးသဖြင့် စပါးထွက်ရှိမှု ၁ မက်ထရစ်တန် လျော့နည်းထွက်ရှိခြင်း)ကို ကာမိစေကြောင်း တွေ့ရသည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင်မူ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်။ အသားထုတ်လုပ်မှု များစွာကျဆင်းသွားခြင်းကို နှံစားသီးနှံ ထုတ်လုပ်မှု သိသာစွာ တိုးတက်ခြင်းက ကာမိစေခဲ့သည်။ ဤကာလတွင် သီးနှံ ထုတ်လုပ်မှုတန်ဘိုးသည် အကြမ်းအားဖြင့် သားငါးထုတ်လုပ်မှု၏ ၄ ဆမျှရှိသည်။[၅]

လူဦးရေပျံနှင့် နေထိုင်မှု[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

အယူဘာသာများ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ယဉ်ကျေးမှု[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

အားကစား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ရည်ညှန်းချက်များ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ပြည်ပဆက်သွယ်ရေး[ပြင်​ဆင်​ရန်​]