မွန်လူမျိုး

Wikipedia မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာ​ဖွေ​ရန်​
မွန်လူမျိုး(ဂကူမန်)
မွန်ရိုးရာဝတ်စုံ


လူဦးရေ ၈ သန်း၊
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၁၁၄ ၅၀၀
ဘာသာစကား မွန်ဘာသာ (ဘာသာမန်)
ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာ ဗုဒ္ဓဘာသာ

မွန်လူမျိုးသည် ပြည်ထောင်စုသားလူမျိုးများ ထဲတွင်ပါဝင်သည်။ မွန်လူမျိုးများသည် ရှေးအခါကတည်းက မျိုးနွယ် မြင့်မားသူများဖြစ်ပြီး အောက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် သုဝဏ္ဏဘူမိ (သထုံ) ကဲ့သို့သော တိုင်းပြည်အား မလေးအနွယ်တို့ကို တိုက်ခိုက်ကာ တည်ထောင် ခဲ့ကြသည်။ တစ်ခါက ရာဇာဓိရာဇ် မင်းနှင့် အခြား ဘုန်းတန်ခိုးအာဏာ ကြီးများသော မင်းများလည်း မွန်လူမျိုးထဲမှ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဘူးပါသည်။ သမိုင်းထဲတွင် မွန်ဘုရင်မကြီး ရှင်စောပုသည်လည်း မြန်မာ့သမိုင်းတွင် တစ်ပါးတည်းသော ဘုရင်မကြီးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏သားမက်ဖြစ်သည့် ဓမ္မစေတီမင်းသည်လည်း သာဿနာတော် သန့်ရှင်းရေးအတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့သူအဖြစ် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားပါသည်။[၁]

ဦးဖိုးကျား ရေးသော ခေတ်မီ မြန်မာရာဇဝင်အကျဉ်းစာအုပ်မှ.....

နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

မွန်-ခမာတို့ အုပ်စုသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီမြစ်ဝှမ်း (Yangtze Kiang) တွင် စတင်အခြေတည် နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ပါမောက္ခ G.H.Luce ၏ “Old Burma, Early Pagan (1969)” စာအုပ်တွင် ဤသို့ ဖော်ပြထားသည်။


မွန်-ခမာ အုပ်စုဝင်

သမိုင်းပါမောက္ခ ဒေါက်တာသန်ထွန်းကလည်း အောက်ပါအတိုင်း မှတ်ချက်ချထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ “မွန်နှင့် ခမေရ်လူမျိုးတို့ကား မွန်ဂိုလ်အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ရိယန်တို့မှာ မွန်ဂိုလ်အနွယ်များ ဖြစ်သော်လည်း ဝ တို့၌ တောင်ဖက်အမျိုး (Australoid) ရောနှောမည်ဟု သံသယရှိသည်” ဟု ဆိုထားသည်။

ထို့ပြင် ဦဘသန်း၏ မြန်မာ့ရာဇဝင်၊ စာမျက်နှာ-၅၀ တွင်လည်း အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်ကို တွေ့ရသည်။ “မွန်လူမျိုးတို့ကား တိဘက်တိုးဘားမင်း(ပျူ၊ ကမ်းယံ၊ သက်)လူမျိုးတို့ မရောက်လာမီကပင် တရုတ်ပြည်အနောက်ပိုင်း ကုန်းပြင်မြင့်များမှ တောင်ဘက်သို့ ဆင်းလာကြပြီးလျှင် ဧရာဝတီမြစ်ဝ၊ စစ်တောင်းမြစ်ဝ၊ သံလွင်မြစ်ဝ အရပ်ဒေသတို့တွင် မြို့ရွာတည်ထောင် နေထိုင်ကြသည်ဟု ထင်ရန်ရှိသည်။ မွန်ရာဇဝင်သမိုင်း တစောင်တွင် မွန်လူမျိုးတို့သည် ရှေးပဝေသဏီအခါက မွန်တိဟု အမည်တွင်လျက် ရှမ်း (စောထိုင် သို့မဟုတ် ထိုင်း) လူမျိုးတို့နှင့်အတူ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် သံလွင်မြစ်တို့အကြား ကုန်းမြင့်တောင်တန်းကြီး တလျှောက် မြို့ရွာပြုစု နေထိုင်ကြကြောင်း၊ နောင်ကာလရှည်လျားမှ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ဆင်း၍ အဆိုပါမြစ်ကြီးတို့၏ အဝရှိ အရပ်ဒေသတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်” ဟုဆိုသည်။

တိဘက်တိုးဘားမင်း (တိဘက်တို-မြန်မာ) (ပျူ၊ ကမ်းယံ၊ သက်) လူမျိုးတို့ မရောက်လာမီကပင် ဧရာဝတီမြစ်ဝ၊ စစ်တောင်းမြစ်ဝ၊ သံလွင်မြစ်ဝ အရပ်ဒေသတို့တွင် မြို့ရွာတည်ထောင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ မွန်လူမျိုးတို့၏ အစဦး မင်းနေပြည်တော်သည် သုဝဏ္ဏဘူမိ (ခေါ်) သထုံဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ မွန်တို့၏ မင်းနေပြည်တော်မှာ လန်ဖန်း (ယခုထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း) ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၂ ရာစု အရောက်တွင် မွန်တို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် မြောက်ဖက်မှ ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် ထိုင်းလူမျိုးတို့၏ရန်ကို ခံရသကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတွင်လည်း ဗမာတို့၏ ရန်ကို တစ်ပြိုင်နက်နီးပါး ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအခါ ယဉ်ကျေးမှု မြှင့်မားပြီး အင်အားကြီးသော မွန်တို့မှာ စည်းလုံးမှုနည်းခဲ့သည့်အတွက် မိမိတို့ပိုင်နက်များကို လက်လွတ်ခဲ့ကြရသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ မွန်တို့မှာ ဆုံးခန်းတိုင် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရသော်လည်း ခမာတို့မှာမူ ထိုင်းတို့နှင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် စစ်ပြုကာ ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ခဲ့ပြီး ယနေ့တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်နေနိုင်သေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်တို့မှာ ပုဂံ အင်အားနည်းချိန်တွင် မဂဒူးမင်းဆက်ကို ထူထောင်ကာ မုတ္တမကို ဗဟိုပြုကာ ပြန်လည်ဦးမော့ခဲ့သော်လည်း ရှေးမွန်တို့၏ မြှင့်မားခြင်းကို ပြန်မရနိုင်တော့ပေ။ နောက်ပိုင်းတွင် ဟံသာဝတီ (ပဲခူး) မှာ မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် (၉) ရာစုမှ (၁၁) ရာစု၊ (၁၃)ရာစုမှ (၁၆)ရာစုအထိနှင့် (၁၈)ရာစုတွင် နှစ်အပိုင်းအခြား တိုတောင်းသည့် ကာလများအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အလွန်တန်ခိုးဩဇာ ကြီးမားခဲ့ကြသည်။ [၂]

မွန်နှင့် ခမာမှာ ဘာသာစကားအားဖြင့်သာ တူညီပြီး မျိုးနွယ်မှာ တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ မွန်-ခမာတို့သည် အရှေ့အာရှတွင် မိုးရေသောက် လယ်များဖော်ထုတ်ပြီး စပါးကို ပထမဆုံး အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးသည့် လူမျိုးများ ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းများက ဆိုပါသည်။

ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများ နည်းတူ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာကို အခြေခံ အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူ လူမျိုးကြီး တမျိုးမှာ မွန်ခမာ အနွယ်ဝင် မွန်လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ အရှေ့အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များ ဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းဒေသများသို့ ဦးစွာဝင်ရောက်လာသည့် မောင်းဂွတ် အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် တိဗက် တရုတ်နှင့် ထိုင်း တရုတ် အနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရို အေရှတစ်အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များ အဖြစ် မွန် ခမာလူမျိုးများအား သတ်မှတ်ကြသည်။

အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီးလူမျိုးများ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင်၊ ဝ၊ မွန်လူမျိုးများသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်း ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှ တိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြရင်း အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်ဟု သမိုင်း သုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ၎င်းတို့နှင့် အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ယိုးဒယား (ထိုင်း) များမှာ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။

အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းဒေသတဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်းဒေသကို ယောနကတိုင်း-ဟရိပုဉ္စပြည်နယ်၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း-ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသားဖေါ်ပြကြပြီး အာရပ် ခရီးသွား မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း၏ ကြီးကျယ်ခန်းနားပုံကို ရေးသားထားကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ တောင်ပိုင်း ဒေသများနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှုများကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။

၃ ရာစု ဝန်းကျင် လောက်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင် တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစုခန့်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ၏ ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် နှစ်ကာလများစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့်၊ စစ်တောင်း၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ ပဲခူးဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလမင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။

ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကို အခြေစိုက် ထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက် ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်း မွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။ ၁၀ ရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖေါ်ပြထားသည်။

ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်းတို့နိုင်ငံ၏ အစိပ်အပိုင်းတခု အဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာ မင်း လက်ထက်တွင် ဥဿပဲခူးအား မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်း (ဂျွမ်း) စစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ အနော်ရထာဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက် ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။

ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် တနင်္သာရီမှ ပဲခူးအထိ ပြန့်နှံ့လာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသတခုလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။ ရန်ကုန်၊ မြောင်းမြ၊ ပုသိမ်၊ ဖျာပုံ၊ ကျိုက်လတ်၊ တွံတေး၊ ဒေးဒရဲ၊ လပွတ္ကာ၊ ဓနုဖြူ၊ ကျုံပျော် အစရှိသည့် မြို့များသည် မွန်လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည့် မြို့ပြများဖြစ်ပြီး အခေါ်အဝေါ်များသည်လည်း မွန်လူမျိုးတို့ ဝေါဟာရများ ဖြစ်သည်။

၁၄ ရာစုခန့်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်းအား ရာမညတိုင်းကို စတင်ထူထောင်သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများ ကဲ့သို့ ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများကို မတွေ့ရှိရပဲ ထေရဝါဒ ဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ ပိသုကာ နည်းပညာမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့ နွယ်ကာ ပါဠိစာပေကိုသာ သုံးစွဲပြီး အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပါလဝ အက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။ [၃] [၄] [၅] [၆]


ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာကတည်းက ကိုယ့်ထီး ကိုယ့်နန်း၊ စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှု တွေနှင့်နေလာကြသည်။ ရွှေဟင်္သာ ဆိုတာ မွန်လူမျိုးတွေရဲ့ အထိမ်းအမှတ် အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရွှေဟင်္သာကိုမြင်တာနှင့် မွန်လူမျိုးကို အထူးပြုထားမှန်း သိသာပါသည်။ မွန်နိုင်ငံ တည်ရှိရာ ဒေသကို ရာမညဒေသ ဟုလည်းခေါ်ဆိုခဲ့ကြပါသည်။

ဟံသာဝတီ မွန်နိုင်ငံတော်ကြီး ကျဆုံးပြီးကတည်းက မွန်လူမျိုးများ ထီးမဲ့ နန်းမဲ့ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ရာမညမြေမှာ ရွှေဟင်္သာတွေနားမှာပေါ့ ဘာဖြစ်လို့ဆွမ်းအုပ်ကနေရာဝင်ယူရတာလဲ ကိုယ့်မြေမှာ ကိုယ့်စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှု အသင်းအဖွဲ့ တွေရှိမှာပေါ့ ဘာဖြစ်လို့ ပိတ်ပင်တာလဲ တားဆီးရလဲဗျာ။ ရာမညမြေမှာ ရွှေင်္ဟသာမှ မရှိရင်မွန် စကား၊ စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုတွေမှမရှိရင် ရာမညမြေက ဘာအဓိပ္ပါယ်ရှိတော့မှာလဲ။

ရွှေင်္ဟသာ ရာမညမြေဆီ ပျံသန်းနိုင်ဖို့ သမိုင်းကပေးတဲ့တာဝန်ကိုထမ်းဆောင်ရမှာ ကျနော်တို့မွန်လူမျိုးတွေရဲ့ ကြီးလေးတဲ့တာဝန် တစ်ရပ်ပါ။ မွန်လူမျိုးတိုင်းဘယ်နေရာပဲရောက်ရောက် ဘယ်အခြေအနေပဲရှိရှိ တတ်စွမ်းသလောက်ထမ်းဆောင်သင့်တယ်လို့ ကျနော်ထင် မြင်မိပါတယ်။

မွန်အမျိုးသား အလံ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

(အလံဂကူမန်) Monflag.jpg

ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

မွန်လူမျိုးအများစုသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ကို ရှေးပဝေသဏီကတည်းက ကိုးကွယ်ကြသည်။

သာသနာအစ သထုံက[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား ဘုရားဖြစ်ပြီး ၈ ဝါမြောက်တွင် ဂဝမ္ပတိ မဟာထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ သထုံ၊ ဟံသာဝတီ စသော မွန်တို့၏ ဒေသများသို့ ဒေသစာရီကြွချီ ရောက်ရှိတော်မူသည်။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီး သာသနာ သက္ကရာဇ် ၂၅၃ ခုနှစ်၊ သီရိဓမ္မာ သောကမင်းကြီး လက်ထက်တွင် ကိုးတိုင်းကိုးဌာနသို့ ရဟန်းတော်များ စေလွှတ် သာသနာပြုစေရာတွင် သောဏထေရ်နှင့် ဥတ္တရထေရ်နှစ်ပါး သထုံဒေသသို့ သာသနာပြုရန် ရောက်ရှိတော်မူပြန်သည်။

သာသနာ သက္ကရာဇ် ၉၀၀ ကျော်တွင် မွန် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ မထေရ်သည် သီဟိုကျွန်း (သီရိအလင်္ကာ) သို့ ကြွကာ ပိဋကတ်တော်များကို မာဂဓဘာသာဖြင့် ပေရွက်ပေါ်တွင် ကူးယူပြီး သထုံသို့ ယူဆောင်လာခဲ့၍ မွန်တို့ဒေသတွင် ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ထွန်းကားစည်ပင်လာခဲ့သည်။ အနော်ရထာမင်း လက်ထက် ပိဋကတ်တော်များကို သထုံမှ ပုဂံသို့ ဆောင်ကြဉ်းခဲ့ပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာသည် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့ ပြန်နှံ့သွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် “သာသနာအစ သထုံက” ဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။

ဦးငါးဦး[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

သာသနာဝင်ကျမ်းများအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူပြီး (၄၉) ရက်မြောက် လင်းလွန်းပင်ရင်း၌ စံနေတော်မူစဉ် မြန်မာနိုင်ငံ ဥက္ကလာပတိုင်းသား မွန်လူမျိုး တဖုဿနှင့် ဘလ္လိက ကုန်သည် ညီနောင်နှစ်ဦးတို့သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမျှော်ခဲ့ရပြီး သာသနာတော်တွင် ဘုရားကို ဦးစွာဖူးမျှော်ခွင့်ရသူများ၊ သရဏဂုံနှစ်ပါးတွင် ဦးစွာတည်သူများ၊ မြတ်စွာဘုရား ကိုယ်စားတော် သံဃာတော်များကို ဦးဆုံးကိုးကွယ်ခွင့် ရသူများ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်များ ဌာပနာပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဦးဆုံး စေတီဖြစ်သော ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခွင့် ရခဲ့သူများဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်သည်။

စာပေ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

မွန်လူမျိုး ကို မွန်ဘာသာဖြင့် ဂကူမန် ဟုရေးသားပါသည်။ မွန်စာပေတွင် ဗျည်း (၃၅) လုံးရှိပြီး ၊ သရ (၁၂) လုံး ရှိသည်။

မွန်စာပေသည် အေဒီ ၅ ရာစုခန့်တွင် ပေါ်ပေါက်နေပြီ ဖြစ်ကြောင်း စတင်တွေ့ရပါသည်။ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ပလ္လဝလူမျိုးတို့၏ ပလ္လဝအက္ခရာကို အခြေခံ၍ မွန်စာကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ သထုံခေတ်တွင် မွန်စာပေ ကောင်းစွာ ထွန်းကားနေပြီဖြစ်ကြောင်း သုဝဏ္ဏဘူမိ ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိရသော မွန်ကျောက်စာများက ဖော်ပြနေသည်။ ယိုးဒယားနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ပရပထုံကျောက်စာသည် ခရာဇ်နှစ် ၅ ရာစုခန့်တွင် မွန်တို့ မွန်စာကို ကောင်းစွာရေးတတ် ဖတ်တတ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း ပြဆိုနေသည်။

မွန်စာပေသမိုင်းကို ဆန်းစစ်မည်ဆိုလျှင် ကျောက်စာ၊ မင်စာ၊ အုတ်ခွက်စာ၊ ခေါင်းလောင်းစာ၊ စဥ့်ကွင်းစာ၊ အင်္ဂတေစာ၊ ပုရပိုဒ်စာ၊ ပေစာ၊ ပုံနှိပ်စာ စသည်ဖြင့် ပုံစံအမျိုးမျိုးတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ပိဋကတ်တော်ဆိုင်ရာကျမ်း၊ ရာဇာဝင်ကျမ်း၊ ဆေးကျမ်း၊ ဓါတ်ကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်း၊ ပျို့ကဗျာလင်္ကာကျမ်း၊ ပုံဝတ္ထုများ၊ စကားပြေအရေးအသားများ စသည်ဖြင့် စုံလင်လှသည်။

မွန်-မြန်မာ စာပေယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းကူး[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

မွန် နှင့် ဗမာတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းကူးချိန်သည် မွန်နှင့် ဗမာတို့ ကျောက်ဆည် နယ်တွင် ဆုံတွေ့၍ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့သောအချိန်မှ စတင်ခဲ့ပါသည်။

ထိုအချိန်အတွင် မွန်တို့သည် မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် လယ်ယာလုပ်ငန်းဖြင့် အေးချမ်းသာယာစွာ နေထိုင်ခဲ့သည်မှာ အနှစ်သုံးထောင်ခန့်ပင် ကြာညောင်းခဲ့ပြီး၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာတွင် အလွန်မြင့်မား နေပါသည်။ မွန်တို့၏ အချက်အချာနိုင်ငံဖြစ်သော ဒွါရဝတီနိုင်ငံသည်လည်း တန်ခိုးကြီးမားနေချိန် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင် မွန်တို့သည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ပိဋကတ်တော်များနှင့်တကွ စာပေအရေးအသားများကိုပါ ပိုင်ဆိုင်ထားကြပြီးဖြစ်၍ စိတ်သဘောထား နူးညံ့သိမ်မွေ့နေသူများ ဖြစ်ကြပေသည်။

ယဉ်ကျေးမှုသည် မြင့်ရာမှနိမ့်ရာသို့ စီးမြဲဖြစ်သည့်အတိုင်း မွန်နှင့် ဗမာတို့ ဆုံတွေ့ကြရာတွင် မြင့်မားသော မွန်ယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာများထံသို့ ဒလဟောစီးသွားပေလိမ့်မည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ လက်မှုပညာ၊ ဂီတအနုပညာ၊ ဘာသာအယူဝါဒများနှင့်တကွ ဘာသာစကား ဝေါဟာရများနှင့် စာပေ အရေးအသားများပါ မြန်မာများထံသို့ ကူးစီးသွားကြမည်ဖြစ်ပါသည်။

မွန် နှင့် ဗမာ ကို နှိုင်းယဉ်ရာ၌ ယဉ်ကျေးမှုအရာတွင် မွန်က ဗမာ ထက်အနည်းဆုံး အနှစ်တစ်ထောင် စောသည်ကို သတိပြုစေလိုပါသည်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် သမိုင်းပါမောက္ခအဖြစ် ထမ်းဆောင်ယင်း ပြည်ထောင်စုသားများကြားတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာနေထိုင်ကာ ကျန်စစ်သားမင်း၏ မွန်ကျောက်စာ (၁၂) တိုင်ကို ဖတ်၍ အက်ပီဂရပ်ဖီယာဗားမင်နီကာ ခေါ် မြန်မာကျောက်စာပေါင်းချုပ် စာအုပ်ကို တည်းဖြတ်ပြုစုပေးခဲ့သော အလွန်လေးစားအပ်သည့် ပါမောက္ခချုပ်၏ ယူဆချက်သည်လည်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ယူဆချက်နှင့် ထပ်တူထပ်မျှပင်ဖြစ်ပါသည်။

ရှေးမြန်မာသမိုင်းပညာရှင်များသည် မြန်မာတို့က ပျူတို့ထံမှတဆင့် ဘာသာယဉ်ကျေးမှုနှင့် စာပေ အရေးအသားကို လက်ခံရရှိ ခဲ့သည်ဟု ယူဆလိုကြသည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိလာရသော သမိုင်းအထောက်အထားများအရ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက အမှန်ကို ဖော်ထုတ်ပြလို၍ သုံးနှုန်းလိုက်သည့် အတိုင်း ” မြန်မာ တို့ ဆရာကား မွန်ဖြစ်သည်” ဆိုသည်မှာ ထင်ရှားလှပါသည်။

မြန်မာတို့သည် ကျောက်ဆည်နယ်တွင် မွန်တို့နှင့် စတင်တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး၊ မွန်တို့ထံမှ ဘာသာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စာပေအရေးအသားကို လက်ခံယူသည်။ နောင်အင်အားကြီးထွားလာသည့်အခါတွင်မှ ကျောက်ဆည်နယ်၏ မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်သို့ တစတစ တိုးချဲ့ကာ ပျူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ထိတွေ့လာကြသည်။ ထို့ကြောင့် ပျူတို့သည် ဗမာ တို့၏ ဒုတိယ ဆရာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပျူယဉ်ကျေးမှုနှင့် ထိတွေ့သောအချိန်တွင် ဗမာ တို့သည် မွန်ယဉ်ကျေးမှုတည်းဟူသော နို့ချိုအေးကို တဝသောက်စို့ ခဲ့ရပြီးဖြစ်သည်။

ထင်ရှားသော မွန်လူမျိုးများ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

အနုပညာ ယဉ်ကျေးမှု[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

မွန်တို့သည် ပန်းပဲပန်းထိမ်ပန်းတဉ်းပန်းတော့ပန်းရန်ပန်းပုပန်းတမော့ပန်းပွတ်ပန်းချီပန်းယွန်း စသည့် ပန်း ၁၀ မျိုး အတတ်နှင့် အဆောက်အဦးများ တည်ဆောက်ခြင်း၊ အင်္ဂတေရုပ်လုံးများ ထွင်းထုခြင်း စသည့် လက်မှုပညာများကို သထုံခေတ်တွင် ကောင်းစွာ တတ်မြောက်နေပြီဖြစ်သည်။ သထုံဝန်းကျင်တွင် ဂဝံကျောက်ဆစ် လက်ရာများ ကျန်ရစ်နေသည်ကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်ကြပါသည်။ ကျောက်သင်ပုန်းလုပ်ငန်းသည် မွန်တို့၏ လက်မှုပညာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

တူရိယာ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တူရိယာမှာ မိကျောင်း(တူရိယာ) ဖြစ်သည်။

အကိုးအကားများ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. Professor G.H.Luce ၏ Old Burma, Early Pagan (1969)
  2. ဦးဘသန်းရေး၏ မြန်မာ့ရာဇဝင်
  3. ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
  4. အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
  5. မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
  6. မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
  7. http://www.kaowao.org/b/art08-24.php
  • ရာမညမိုးစွေ၏ မွန်ဂီတနိဒါန်း
  • ဒေါက်တာမင်းတင်မွန်၏ မွန် - မြန်မာ စာပေပေါင်းကူး