ချင်းလူမျိုး

Wikipedia မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာ​ဖွေ​ရန်​

'ခ်င္း'ဟူေသာအမည္ကို ဇိုမီး လူမ်ိဳးမ်ားက 'ဇိုဆြမ္း'(Zo generation)ဟုေခၚေသာ၊ မီးဇို(Mizo)လူမ်ိုဳးမ်ားက 'ဇိုနထလပ္'(Zo hnahthlak)ဟုေခၚေသာလူမ်ိဳးမ်ားသည္ ျဗိတိသွ်အစိုးရက မသိမ္းပိုက္မွီတြင္ 'ေတာင္တန္းေနလူရိုင္းမ်ား'(wild hill tribes)ဟု သတ္မွတ္ၾကျပီး၊ ပိုင္နက္နယ္ေျမကို'စီရင္ကင္းနယ္ေျမ'(un-administered area)ဟူ၍ သတ္မွတ္ခဲ့ပါသည္။ ဇိုဆြမ္း(ဇိုမ်ိဳးႏြယ္စု) မ်ားထဲမွ အေနာက္ဘက္ပိုင္းေဒသသို႔ ေစာစြာေရာက္ႏွင့္သူမ်ားကို ဘင္ဂလီ(Bengali)ႏွင့္ အာသံသား(Assamese)မ်ားက 'ကူကီး'(Kuki)ဟုသတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါသည္။ ဤမွတ္တမ္းမွာ ၁ ၇၉၂ ခုနွစ္ခန္႔က အဂၤလိပ္လို ေရးထိုးထားဟန္ရွိပါသည္။ ျဗိတိသွ်အစိုးရသည္ ၁၈၇၂ ခုႏွစ္ မတိုင္မွီ မီဇိုျပည္နယ္၊အိႏၵိယကို စတင္သိမ္းပိုက္စဥ္အခါက ၎ေဒသတြင္ လူရိွဳင္းလူမ်ိုဳးအမ်ားဆံုးေနထိုင္သျဖင့္ လူရွိဳင္းေတာင္(Lushai Hills)ဟု မွည့္ေခၚခဲ့ၾကပါသည္။ ျမန္မာျပည္ဘက္တြင္မူ ခ်င္းဟု ေခၚေ၀ၚခဲ့ၾကပါသည္။ သို႔ရာတြင္ 'ခ်င္း'ဆိုသည့္ ေ၀ၚဟာရ၏ အဓိပၸၸၸာယ္၊ စတင္ေပါက္ဖြားလာပံုႏွင့္ မည့္သည့္အခ်ိန္တြင္စတင္ေပါက္ဖြားလာသည္ကို ဂဃနဏ ေလ့လာထားျခင္းမရွိေသးေပ။ တစ္နည္းအားျဖင့္ 'ဇိုမီး'လူမ်ိဳးမ်ားကို 'ခ်ုင္း'ဟုေခၚၾကျခင္းမွာ ဗမာလူမ်ိုဳးမ်ားေခၚၾကသည္ကို ေမြးစားျခင္းေလာ သို႔တည္းမဟုတ္ အဂၤလိပ္စစ္တပ္သည္ ခ်င္းေတာင္ကိုသိမ္းပိုက္စဥ္က အဦးဆံုးေဒသမွ ေတြ႕ရွိေသာ ရြာသူၾကီး၏ အမည္ ဦးခိုက်င့္(Pu Khaw Cih)ကို အစြဲျပဳ၍ 'ခိုက်င့္ေတာင္'(၀ါ)'က်င့္ေတာင္'(Khaw Cin hills/Cin hills) ဟုေခၚေ၀ၚသည္ လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါေသးသည္။ မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစကာမူ 'ခ်င္း'ဟူေသာအမည္ကို လက္ရွိျမန္မာနိုင္ငံတြင္ေနထိုင္ၾကေသာ ဇိုမီး လူမ်ိုဳးမ်ားကိုသာ အေခၚမ်ားျပီး အိႏၵိယဘက္ရွိ ဇိုမီး မ်ားကိုမူ လူရွိုဳင္း(သို႕) ကူကီးဟူေသာ အမည္ျဖင့္အေခၚမ်ားပါသည္။ မ်က္ႏွာျဖဴမ်ားသည္ တစ္မ်ိဳးတစ္ႏြယ္တည္းေပါင္းေခၚလိုေသာ အခါမ်ားတြင္ 'ခ်င္း-ကူကီ'(Chin-Kuki)'ဟူ၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ခ်င္း-လူရွိဳင္း'(Chin-Lushai)ဟူ၍ျဖစ္ေစ၊'ခ်င္း-လူရွိဳင္း-ကူကီး'(Chin-Lushai-Kuki)ဟု တစ္ျဖင့္လည္းေခၚခဲ့ပါေသးသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ျဗိတိသွ်အစိုးရသည္ ဇိုမီး လူမ်ိဳးမ်ားကို အုပ္ခ်ဳပ္ရန္အတြက္ ၁၈၉၆ ခုနွစ္တြင္ ေရးဆြဲေသာ အက္ဥပေဒကို 'Chin Hills Regulation Act' ဟုအလြယ္ပင္ အမည္တပ္ခဲ့ပါသည္။ ဤစည္းမ်ဥ္းဥပေဒကို ခ်င္းေတာင္အျပင္ လူရွိိဳင္း၊ကူကီးႏွင့္ နာဂ လူမ်ိဳးမ်ားေနထိုင္ရာ ေဒသအထိပါ အသံုးျပဳခဲ့ပါသည္။ အဂၤလိပ္မ်က္ႏွာျဖဴမ်ားက ခ်င္း၊ကူကီး၊လူရွိုဳင္းစသည္ျဖင့္ သတ္မွတ္ၾကေသာ္လည္း ၎တို႔ကိုယ္တိုင္ပင္ "သူတို႔ကိုသူတို့ေတာ့ ခ်င္းရယ္၊ကူကီးရယ္လို႔ 'လံုး၀' မေခၚၾကေပဘူး"ဟုေျပာစမွတ္ျပဳၾကပါသည္။ ေဂ်ဂ်ီစေကာ့(J.G Scott)၏ 'Burma' စာအုပ္တြင္ "The names Kuki and Chin are not national, and like others, the people do not accept the name given to them by the Burmese and ourselves; they do not call themselves Chins and they equally flout the name of Kuki which their Assamese and Bengali neighbours use. They call themselves Zhou or Shu, and on other parts Yo(Zo) or Lai"ဟုေရးသားထားျပီး၊ ေဒါက္တာ ဂ်ီေအဂေရဆြန္သည္လည္း အျခားသူမ်ားနည္းတူ ေရးသားခဲ့ေသး၏။ Bertram S. Carey ႏွင့္ H.N Tuck တို႔ႏွစ္ဦးသည္လည္း Zote, Thadote ႏွင့္ Guite အေၾကာင္းပူးတြဲေရးသားရာ၌ " These Zos, Thados and Guites are called by the Manipuri's Kuki or Khongjais, who only made their acquaintance after they had migrated north, but the people call themselves by the name of Zo(Yo)"ဟုေရးသားထား၏။ ေဂြးသဲ(Guite)တိုက္သူၾကီး(သို႔)ေစာ္ဘြား ဦးဂိုခိုထန္(Pu Go Khaw Thang)ကိုလည္း "Go Khaw Thang, who, asalready related, was seized by the Manipuris in the course of the Lushai expedition of 1871-72, was the Zo Chief of Mualpi,"ဟု ဇိုေခါင္းေဆာင္းဟူ၍ သံုးႏွဳန္းထားပါသည္။ မ်က္ႏွာျဖဴမ်ားက ခ်င္း၊ကူကီး စသည္ျဖင့္ မွတ္တမ္းမွတ္ရာမ်ားျပဳထားေသာ္လည္း မိမိတို႔သည္ ခ်င္းအမည္ျဖင့္ျဖစ္ေစကူကီးအမည္ျဖင့္ျဖစ္ေစ မည္သည့္အခါမွ် မေခၚၾကေၾကာင္း ရွင္းလင္းျပတ္သားစြာ သိရွိထားၾကျပီးျဖစ္ပါသည္။ အလားတူပင္ ဤေဆာင္းပါးတြင္လည္း 'ဇိုမီး လူမ်ိဳး'ဟု စတင္အသံုးျပဳထားပါသည္။ ဇိုမီး လူမ်ိဳးမ်ားကို သုေတသီမ်ားက Mongolianအႏြယ္၊ Tibeto-Burman အထဲမွ ျဖစ္သည္ဟုဆိုၾကပါသည္။ 'Mongol'သည္ လူမ်ိဳးနာမည္ျဖစ္ျပီး၊' Mongolian'မွာ ၎၏ နာမ၀ိေသသနျဖစ္ကာ 'Mongolia'ကား ေနရာေဒသ(တိုင္ျပည္)အမည္ျဖစ္ပါသည္။ တဖန္ 'Mongoloid'သည္ 'Mongol' လူမ်ိုး၏ႏြယ္ဖြားမွန္သမွ်ကိုရည္ညႊန္းပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဇိုမီး လူမ်ိုဳးမ်ားသည္ ရူပလကၡဏာကိုလိုက္၍ ကမာၻ႔လူမ်ိဳးၾကီးသံုးမ်ိဳးထဲမွ 'Mongoloid'ႏြယ္ ႏွင့္ ဘာသာစကားအရ 'Mongoloid'အႏြယ္သံုးမ်ိဳးထဲမွ Tibeto-Burman မ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ ဇိုမီး လူမ်ိဳးမ်ား၏ မ်ိုးရိုးဇစ္ျမစ္(Ethnic origin)ကို တိတိက်က် ေဖာ္ထုတ္ထားျခင္းမရွိေသးေသာ္လည္း တရုတ္ျပည္မွ တိဘက္ျပည္ကိုျဖတ္ျပီး အညာေဒသသို့ ေရာက္ရွိလာၾကကာ ထိုမွ ယခုေနထိုင္ရာေနရာမ်ားသို႔ပ်ံ႕ႏွံွ႕ေနထိုင္လာၾကသည္ဆိုသည္မွာ လက္ခံထားၾကျပီးျဖစ္သည္။ ဦး၀ုမ္ဆြဏ္(Pu Vum Son)၏ အျမင္အရ လူမ်ိဳးအမည္ 'ဇို'သည္ 'ဇို'ဟုေခၚေသာလူတစ္ဦးမွ ဆင္းသက္လာခဲ့ၾကေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟုဆိုပါသည္။ ဘိုးေတာ္ဇိုသည္ တရုတ္ျပည္တြင္ မ်ိုဳးႏြယ္တူျဖစ္ေသာ တိဘက္လူ၊ ဗမာ၊ နာဂ၊ ကသဲ၊ဘူဒူ၊ ကခ်င္၊လာဟူးစသည္တို႔ႏွင့္အတူ ေနထိုင္ခဲ့ပါသည္။ ခရစ္ေတာ္မေပၚမွီကာလတြင္ တရုတ္ျပည္မွ ထြက္ခြါလာခဲ့ျပီး ခရစ္ေတာ္ေပၚျပီးေသာအခ်ိန္၌ ခ်င္းတြင္းျမစ္ရိုးတေလွ်ာက္၌ ေနထိုင္ႏွင့္ၾကျပီးျဖစ္ပါသည္ ဟုဆိုပါသည္။ အထက္အညာေဒသမွ ခ်င္းေတာင္တန္းဘက္သို႔ေျပာင္းေရြ႕ၾကသည္မွာ ေအဒီ ၁,၀၀၀( AD 1,000)ခန္႕ကျဖစ္မည္ဟု တြက္ဆထားပါသည္။ ေတာင္တန္းေဒသသို႔ ေျပာင္းေရြ႕ေန ထိုင္သြားၾကသည့္အထဲမွ အခ်ိဳ႕သည္ 'က်ိမ္ႏြဲ'(Ciimnuai)ရြာကိုတည္ၾကပါသည္။ ယင္းလူတစ္စုသည္ လ်က္ရွိတြင္ တီးတိန္ျမိဳ႕နယ္၊တြန္းဇံျမိဳ႕နယ္၊ အိႏၵိယျပည္မွ မဏိပူရျပည္ႏွင့္ မီဇိုရမ္(Manipur and Mizoram)စေသာ ေနရာမ်ားတြင္ေနထိုင္ေသာ က်ိမ္ႏြဲဖြား-ဇိုမီးမ်ား ဟူ၍ေခၚၾကသည့္ လူမ်ိဳးမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ က်ိမ္ႏြဲ႔ရြာသည္ လက္ရွိ တီးတိန္ျမိဳ႔နယ္၊ ဆိုင္းဇံေက်းရြာအနီးတြင္ရွိပါသည္။ တစ္ခ်ိဳ႕က ဆြန္ထလား(Sunthla khua)ရြာ အနီးတြင္ 'လိုင္းလြန္း'(Lailun)ရြာကို တည္ခဲ့ၾကျပီး ၎တို႕သည္ ဖလမ္းျမိဳ႕နယ္၊ ဟားခါးျမိဳ႔နယ္ႏွင့္ ထန္တလန္ျမိဳ႕နယ္အတြင္းရွိ 'လိုင္'(Lai)(လိုင္းလြန္းဖြား)မ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ တစ္ခ်ိဳ႕ကမူ 'ဆြမ္ေပြး'(Sumpui)အရပ္၌ 'ဘူခ်ြန္း'(Bochung)ရြာ တည္ၾကကာ ထိုမွ မီးဇိုျပည္ (Mizoram)ဘက္သို႕ျပန္႕နံံံ႔ေနထိုင္ၾကပါသည္။ယင္းလူမ်ိဳးမ်ားမွာ လူရွိဳင္းႏြယ္မ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ ေျပာင္းေရြ႔ျခင္းမရွိေသာ ဇိုမီး လူမ်ိဳးတစ္ခ်ိဳ႕သည္ ေယာနယ္တြင္ က်န္ခဲ့ၾကျပီး ဗမာလူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ ေရာျပြမ္းေနထိုင္ၾကသျဖင့္ ဗမာမပီ၊ ဇိုမမည္ လူမ်ိဳးမ်ားျဖစ္လာၾကပါသည္။ ဗမာလူမ်ိုဳးမ်ားက 'ဇို'ကို 'ေယာ' ဟုေရးခဲ့ၾကေသာေၾကာင့္ 'ေယာလူမ်ိဳး'ျဖစ္လာခဲ့ၾကပါသည္။ ဇိုမီး လူမ်ိဳးမ်ား ခ်င္းေတာင္ေဒသသို႕ အလံုးအရင္းျဖင့္မေျပာင္းေရြ႕မွီကာလတြင္ 'ခူမီး'(Khumi/khami)မ်ားေရာက္ႏွင့္ေန ဟန္ရွိပါသည္။ အရွိဳ(Asho)မ်ားသည္ ေတာင္တန္းဘက္သို႕ေျပာင္းေရြ႕ျခင္းမရွိပဲ ေျမျပန္႕ေဒသႏွင့္ ရခိုင္ေဒသဘက္သို႔ေရြ႕သြားၾကပါ သည္။ ခ်ိဴ(Cho) မူကား မည္သို႔မည္ပံု ေျပာင္းေရြ႔ေနထိုင္သည္ကို မသိရွိပါ။ ဤသို႔ျဖင့္ ဇိုမီး လူမ်ိဳးမ်ားသည္ တျခားမ်ိဳးႏြယ္မ်ားက အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာေခၚေ၀ၚမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ေျပာင္းေရြ႕ေနထိုင္ရာ ကြဲျပားမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစ ယေန႕တြင္ တစ္ႏြယ္ဖြားအျဖစ္မွ မ်ား စြာေသာ မ်ိဳးႏြယ္ဘ၀သို႕ ေရာက္ရွိခဲ့ရရွာပါသည္။ ဤကဲ့သို႔ အမ်ိုဳးမ်ိဳးေသာႏြယ္ဖြားျဖစ္ခဲ့ရသည္မွာ ေရွးကာလ ကတည္းက တစ္မ်ိဳးႏြယ္တည္းျဖစ္ခဲ့ဲဲျပီး တျဖည္းျဖည္းျခင္း ကြဲ ျပားလာသည္ေလာ သို႔တည္းမဟုတ္ ယခင္ေခတ္မွစ၍ ႏြယ္ဖြားအသီးသီးမွျဖစ္ျပီး တျဖည္းျဖည္း ေသြးစည္းလာၾကသည္ေလာ ဆိုသည္ကို ေလးနက္စြာ ႏွလံုးသြင္းသံုးသပ္သင့္ ေသာ ေၾကာင္းအရာတစ္ခုျဖစ္လာခဲ့ပါသည္။

ကိုးကား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. ၁၉၇၂ ခုနှစ်ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော ပင်လုံညီလာခံ သမိုင်းစဉ်စာမျက်နှာ ၁၃၈
  2. ၁၉၈၀မေမြို့ချစ်ဆွေ ရေးသား ပြုစုခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လစဉ်မှတ်တမ်း