အိတ္တာဘီယမ်

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာဖွေရန်
အိတ္တာဘီယမ်,  70Yb
Ytterbium-3.jpg
ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိများ
အမည်၊ သင်္ကေတ အိတ္တာဘီယမ်, Yb
အသံထွက် /[unsupported input]ˈt[unsupported input]biəm/
i-TUR-bee-əm
အဆင်း silvery white; with a pale yellow tint[၁]
အိတ္တာဘီယမ် in the periodic table
Element 1: Hydrogen (H), Other non-metal
Element 2: Helium (He), Noble gas
Element 3: Lithium (Li), Alkali metal
Element 4: Beryllium (Be), Alkaline earth metal
Element 5: Boron (B), Metalloid
Element 6: Carbon (C), Other non-metal
Element 7: Nitrogen (N), Other non-metal
Element 8: Oxygen (O), Other non-metal
Element 9: Fluorine (F), Halogen
Element 10: Neon (Ne), Noble gas
Element 11: Sodium (Na), Alkali metal
Element 12: Magnesium (Mg), Alkaline earth metal
Element 13: Aluminium (Al), Other metal
Element 14: Silicon (Si), Metalloid
Element 15: Phosphorus (P), Other non-metal
Element 16: Sulfur (S), Other non-metal
Element 17: Chlorine (Cl), Halogen
Element 18: Argon (Ar), Noble gas
Element 19: Potassium (K), Alkali metal
Element 20: Calcium (Ca), Alkaline earth metal
Element 21: Scandium (Sc), Transition metal
Element 22: Titanium (Ti), Transition metal
Element 23: Vanadium (V), Transition metal
Element 24: Chromium (Cr), Transition metal
Element 25: Manganese (Mn), Transition metal
Element 26: Iron (Fe), Transition metal
Element 27: Cobalt (Co), Transition metal
Element 28: Nickel (Ni), Transition metal
Element 29: Copper (Cu), Transition metal
Element 30: Zinc (Zn), Transition metal
Element 31: Gallium (Ga), Other metal
Element 32: Germanium (Ge), Metalloid
Element 33: Arsenic (As), Metalloid
Element 34: Selenium (Se), Other non-metal
Element 35: Bromine (Br), Halogen
Element 36: Krypton (Kr), Noble gas
Element 37: Rubidium (Rb), Alkali metal
Element 38: Strontium (Sr), Alkaline earth metal
Element 39: Yttrium (Y), Transition metal
Element 40: Zirconium (Zr), Transition metal
Element 41: Niobium (Nb), Transition metal
Element 42: Molybdenum (Mo), Transition metal
Element 43: Technetium (Tc), Transition metal
Element 44: Ruthenium (Ru), Transition metal
Element 45: Rhodium (Rh), Transition metal
Element 46: Palladium (Pd), Transition metal
Element 47: Silver (Ag), Transition metal
Element 48: Cadmium (Cd), Transition metal
Element 49: Indium (In), Other metal
Element 50: Tin (Sn), Other metal
Element 51: Antimony (Sb), Metalloid
Element 52: Tellurium (Te), Metalloid
Element 53: Iodine (I), Halogen
Element 54: Xenon (Xe), Noble gas
Element 55: Caesium (Cs), Alkali metal
Element 56: Barium (Ba), Alkaline earth metal
Element 57: Lanthanum (La), Lanthanoid
Element 58: Cerium (Ce), Lanthanoid
Element 59: Praseodymium (Pr), Lanthanoid
Element 60: Neodymium (Nd), Lanthanoid
Element 61: Promethium (Pm), Lanthanoid
Element 62: Samarium (Sm), Lanthanoid
Element 63: Europium (Eu), Lanthanoid
Element 64: Gadolinium (Gd), Lanthanoid
Element 65: Terbium (Tb), Lanthanoid
Element 66: Dysprosium (Dy), Lanthanoid
Element 67: Holmium (Ho), Lanthanoid
Element 68: Erbium (Er), Lanthanoid
Element 69: Thulium (Tm), Lanthanoid
Element 70: Ytterbium (Yb), Lanthanoid
Element 71: Lutetium (Lu), Lanthanoid
Element 72: Hafnium (Hf), Transition metal
Element 73: Tantalum (Ta), Transition metal
Element 74: Tungsten (W), Transition metal
Element 75: Rhenium (Re), Transition metal
Element 76: Osmium (Os), Transition metal
Element 77: Iridium (Ir), Transition metal
Element 78: Platinum (Pt), Transition metal
Element 79: Gold (Au), Transition metal
Element 80: Mercury (Hg), Transition metal
Element 81: Thallium (Tl), Other metal
Element 82: Lead (Pb), Other metal
Element 83: Bismuth (Bi), Other metal
Element 84: Polonium (Po), Metalloid
Element 85: Astatine (At), Halogen
Element 86: Radon (Rn), Noble gas
Element 87: Francium (Fr), Alkali metal
Element 88: Radium (Ra), Alkaline earth metal
Element 89: Actinium (Ac), Actinoid
Element 90: Thorium (Th), Actinoid
Element 91: Protactinium (Pa), Actinoid
Element 92: Uranium (U), Actinoid
Element 93: Neptunium (Np), Actinoid
Element 94: Plutonium (Pu), Actinoid
Element 95: Americium (Am), Actinoid
Element 96: Curium (Cm), Actinoid
Element 97: Berkelium (Bk), Actinoid
Element 98: Californium (Cf), Actinoid
Element 99: Einsteinium (Es), Actinoid
Element 100: Fermium (Fm), Actinoid
Element 101: Mendelevium (Md), Actinoid
Element 102: Nobelium (No), Actinoid
Element 103: Lawrencium (Lr), Actinoid
Element 104: Rutherfordium (Rf), Transition metal
Element 105: Dubnium (Db), Transition metal
Element 106: Seaborgium (Sg), Transition metal
Element 107: Bohrium (Bh), Transition metal
Element 108: Hassium (Hs), Transition metal
Element 109: Meitnerium (Mt), Transition metal
Element 110: Darmstadtium (Ds), Transition metal
Element 111: Roentgenium (Rg), Transition metal
Element 112: Copernicium (Cn), Transition metal
Element 113: Ununtrium (Uut)
Element 114: Ununquadium (Uuq)
Element 115: Ununpentium (Uup)
Element 116: Ununhexium (Uuh)
Element 117: Ununseptium (Uus)
Element 118: Ununoctium (Uuo)


Yb

No
ကျူလီယမ်အိတ္တာဘီယမ်lutetium
အက်တမ် အမှတ်စဉ် (Z) 70
အုပ်စုဘလော့ group n/a, f-block
ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား period 6
ဒြပ်စင် ကဏ္ဍ   lanthanide
စံ အက်တောမစ် အလေးချိန် (±) (Ar) 173.045(10)[၂]
အီလက်ထရွန် ပြုပြင်မှု [Xe] 4f14 6s2
per shell
2, 8, 18, 32, 8, 2
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ
ဖေ့စ် အစိုင်အခဲ
အရည်ပျော်မှတ် 1097 K ​(824 °C, ​1515 °F)
အရည်ဆူမှတ် 1469 K ​(1196 °C, ​2185 °F)
သိပ်သည်းမှု (အခန်းအပူချိန်) 6.90 g/cm3
6.21 g/cm3
ဖျူးရှင်းအပူ 7.66 kJ/mol
အငွေ့ပျံခြင်း အပူ 129 kJ/mol
မိုလာ အပူအင်အား 26.74 J/(mol·K)
ငွေ့ရည်ဖိအား
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 736 813 910 1047 (1266) (1465)
အက်တောမစ် ဂုဏ်အင်များ
အောက်ဆိုဒ်ဒေးရှင်း အခြေနေ 3, 2, 1 ​(a base oxide)
အီလက်ထရွန် ဆန့်ကျင်ဘက်ဓာတ် Pauling scale: 1.1 (?)
အိုင်ယွန်းပြုခြင်းစွမ်းအင် 1st: 603.4 kJ/mol
2nd: 1174.8 kJ/mol
3rd: 2417 kJ/mol
အက်တောမစ် အချင်းဝက် empirical: 176 pm
ကိုဗေးလန့်အချင်းဝက် 187±8 pm
Miscellanea
ပုံဆောင်ခဲ ဖွဲ့စည်းပုံ face-centered cubic (fcc)
Face-centered cubic crystal structure for အိတ္တာဘီယမ်
အသံ၏အမြန်နှုန်း 1590 m/s (at 20 °C)
အပူ ပြန့်ကားမှု β, poly: 26.3 µm/(m·K) (r.t.)
အပူစီးကူးမှု 38.5 W/(m·K)
လျှပ်စစ် ခုခံမှု β, poly: 0.250 µΩ·m (at r.t.)
သံလိုက်ဓာတ် paramagnetic
သံလိုက် ထိတွေ့နိုင်မှု (χmol) +249.0·10−6 cm3/mol (2928 K)[၃]
Young's modulus β form: 23.9 GPa
Shear modulus β form: 9.9 GPa
Bulk modulus β form: 30.5 GPa
ပိုင်ဆွန် အချိုး β form: 0.207
Vickers hardness 205–250 MPa
Brinell hardness 340–440 MPa
CAS Number 7440-64-4
သမိုင်းကြောင်း
အမည်တပ်ခြင်း after Ytterby (Sweden), where it was mined
ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု Jean Charles Galissard de Marignac (၁၈၇၈)
ပထမဆုံး ခွဲထုတ်မှု Carl Auer von Welsbach (၁၉၀၆)
Most stable isotopes of အိတ္တာဘီယမ်
iso NA သက်တမ်းဝက် DM DE (MeV) DP
166Yb syn 56.7 h ε 0.304 166Tm
168Yb 0.126% is stable with 98 neutrons
169Yb syn 32.026 d ε 0.909 169Tm
170Yb 3.023% is stable with 100 neutrons
171Yb 14.216% is stable with 101 neutrons
172Yb 21.754% is stable with 102 neutrons
173Yb 16.098% is stable with 103 neutrons
174Yb 31.896% is stable with 104 neutrons
175Yb syn 4.185 d β 0.470 175Lu
176Yb 12.887% is stable with 106 neutrons
177Yb syn 1.911 h β 1.399 177Lu
| references | in Wikidata

အိတ္တာဘီယမ် (Ytterbium) သည် နူးညံ့ ပျော့ပြောင်း ပုံသွင်းရလွယ်ကူပြီး စိုပြေ တောက်ပသော ငွေရောင်ရှိသည့် ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရှားပါးဒြပ်စင်အုပ်စုဝင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး အက်ဆစ်တွင် ပျော်ဝင်နိုင်ပါသည်။ ရေနှင့် နှေးကွေးစွာ ဓာတ်ပြုပါသည်။ လေထဲတွင် အောက်ဆီဂျင် နှင့် အလွယ်တကူ ဓာတ်ပြုပါသည်။ အိတ္တာဘီယမ် ဒြပ်ပေါင်းများမှာ ရှားပါးစွာ တည်ရှိကြသည်။

အသုံးပြုခြင်း[ပြင်ဆင်ရန်]

အိတ္တာဘီယမ် ကို တစ်ခါတစ်ရံ Yt သို့မဟုတ် အခြားသော အဆက် အစပ် ရှိသည့် ဒြပ်စင်များနှင့် ပေါင်းပြီး သံမဏိ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။ ၎င်း သတ္တုသည် သံမဏိ ၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေပါသည်။ အချို့သော အိတ္တာဘီယမ် သတ္တုစပ်များကို လူတို့၏ သွားများ အစားထိုးပြုပြင်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ အိတ္တာဘီယမ် ၏ Isotope တစ်မျိုးကို X-ray စက်တွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်ထုတ်လွှတ်ပေးသော အရင်းအမြစ် အဖြစ် လျှပ်စစ် မရရှိနိုင်သော အခြေအနေမျိုးတွင် အစားထိုး အသုံးပြုသည်။ အခြားသော ရှားပါးဒြပ်စင်များကဲ့သို့ပင် ၎င်း သတ္တုကို ကြွေထည် ဖြင့်ပြုလုပ်သော လျှပ်သို ပစ္စည်များအတွက် သော်လည်းကောင်း အခြားသော လျှပ်စစ် ပစ္စည်းများ အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ အသုံးပြုပါသည်။ ၎င်းသတ္တုကို စက်ရုံများတွင် ဓာတ်ကူပစ္စည်း အဖြစ်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။

ပတ်ဝန်းကျင်တွင်တွေ့ရှိရမှုအခြေအနေ[ပြင်ဆင်ရန်]

အိတ္တာဘီယမ် ကို အခြားသော ရှားပါးဒြပ်စင်များနှင့် ရောပြီး များစွာသော တွင်းထွက် သတ္တုရိုင်းများ ဖြစ်သော Gadolinite, Monazite, and Xenotime တို့တွင် တွေ့ရှိရပါသည်။ သဘာ၀ အိတ္တာဘီယမ် တွင် Stable Isotopes ခုနှစ်မျိုးပါဝင်သည်။ စီးပွားရေးအရ အိတ္တာဘီယမ် ကို အိတ္တာဘီယမ် ပါဝင်မှု ၀.၀၃ ရာခိုင်နှုန်းရှိသော Monazite သဲမှ အမြဲတမ်းလိုလိုပင် ပြန်လည်ထုတ်ယူ သန့်စင်သည်။ အဓိက သတ္တုတွင်း နေရာများမှာ တရုတ်၊ အမေရိကန်၊ ဘရာဇီး၊ အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာ နှင့် ဩစတြေးလျ တို့ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ် သန့်စင်ပြီး Yb ပမာဏမှာ တန်ချိန် တစ်သိန်းခန့်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့ထုတ်လုပ်မှုနှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် တန် ၅၀ ခန့်ရှိသည်။

ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ[ပြင်ဆင်ရန်]

အိတ္တာဘီယမ် သည် ဇီ၀ဗေဒ အခန်းကဏ္ဍ တွင် ပါဝင်မှု မရှိသော်လည်း ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းရှိ ဇီ၀ဖြစ်ပျက်မှုများကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်သည် ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ မျက်လုံးနှင့် အရေပြားတို့ကို နာကျင် ကျိန်းစပ်စေပြီး သန္ဓေသားလောင်းကို ပျက်စီးစေနိုင်သည့် Teratogen တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ အိတ္တာဘီယမ် ဒြပ်ပေါင်းအားလုံးကို ပြင်းထန်သော အဆိပ်ကဲ့သို့ သတ်မှတ်ပြီး လေနှင့် စိုထိုင်းမှုတို့မှ ကာကွယ်ရန် လုံလုံခြုံခြုံ သိုလှောင်ထားရမည် ဖြစ်သည်။

ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ[ပြင်ဆင်ရန်]

သတ္တု အိတ္တာဘီယမ် အမှုန့်သည် လောင်ကျွမ်း ပေါက်ကွဲပြီး အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ Yb သည် သစ်ပင်များနှင့် တိရိစ္ဆာန်များကို ထိခိုက်မှုမရှိပါ။ ၎င်း၏ဆားများကို ဓာတုဗေဒ စက်ရုံများတွင် အဆိပ်နှင့် ညစ်ညမ်းမှုများကို လျော့ကျစေရန် ဓာတ်ကူပစ္စည်းများ အဖြစ်အသုံးပြုသည်။

ကိုးကား[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. (1997) Chemistry of the Elements, 2nd, Butterworth-Heinemann. ISBN 0-08-037941-9. 
  2. Standard Atomic Weights 2015. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  3. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing, E110. ISBN 0-8493-0464-4.