ပခုက္ကူခရိုင်

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်
ပခုက္ကူခရိုင်
ပခုက္ကူခရိုင် သည် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် တည်ရှိသည်
ပခုက္ကူခရိုင်
ပခုက္ကူခရိုင်
ကိုဩဒိနိတ်: 21°20′N 95°06′E / 21.333°N 95.100°E / 21.333; 95.100ကိုဩဒိနိတ်: 21°20′N 95°06′E / 21.333°N 95.100°E / 21.333; 95.100
နိုင်ငံ မြန်မာ
တိုင်းဒေသကြီးမကွေးတိုင်းဒေသကြီး
မြို့နယ်ပေါင်း
မြို့တော်ပခုက္ကူမြို့
အချိန်ဇုန်မြန်မာစံတော်ချိန် (UTC+6:30)

ပခုက္ကူခရိုင်သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး မြောက်ပိုင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ခြမ်း၌ တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်ပေါင်း (၅)မြို့နယ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

သမိုင်းကြောင်း[ပြင်ဆင်ရန်]

သျှရီတြိဘုဝနာနုရုဒ္ဓမဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိဘွဲ့မည်ရသောရာဇဂြိုဟ်ဘုရင်ဓနုသီဟမင်းသည်တောင်လေးလုံးဝန်းရံလျှက်ရှိသောပုခန်းကြီးအရပ်တွင်မဟာနာဂရအမည်ရှိတိုင်းပြည်ကိုသာသနာနှစ် ၃၆ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လပြည်ကျော် (၄) ရက်နေ့တွင်တည်ထောင်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပါသည်။ ဧရာဝဏ်ခေါ်ဧရာဝတီမြစ်အနောက်ဘက်ကမ်းမှအနောက်ရိုးမတောင်ခြေအထိ ကျယ်ဝန်း၍ အရန်မြို့ (၅၀) ဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ မင်းအစဉ်အဆက် (၇) ဆက်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပါသည်။ပုဂံအင်ပါယာခေတ်မှာပုဂံဘုရင်သိန်းခိုမင်းသည်သားတော်နှစ်ပါးအားမဟာနာဂရတိုင်းကိုစေလွတ်အုပ်ချုပ်စေခဲ့ပါသည်။ စည်သူမင်းသားနှင့် | ကျော်စွာမင်းသားတို့ဖြစ်ပါသည်။ (စည်သူ ၁-အလောင်းစည်သူမင်းထက်နှစ်ပေါင်း ၁၈၀ ခန့်ပိုစောပါသည်) ။ (ကျော်စွာမင်းသားပခန်းမင်းကျော်ကိုကြီးကျော်) စသဖြင့်ခေါ်တွင်သောမင်းကျော်စွာ ဦးဆောင်၍ မဟာနာဂရတိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ်ပုခန်းကြီးမြို့ကိုတည်ထောင်ခဲ့ကြပါသည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၆) ခုနှစ်၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၇၃၄) ခုနှစ်ဖြစ်ပါသည်။ ပင်းယခေတ် - ပင်းယတစ်စီးရှင်သီဟသူသည်မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၆၇ ခုနှစ်တပေါင်းလဆန်း ၇ ရက်နေ့တွင်မြို့အကျယ်အဝန်းတာ ၅၀၀ ရှိသောပခန်းကြီးမြို့ကိုပြည်လည်တည်ထောင်ခဲ့ပါသည်။ အမတ်လက်မည်းအားကိုယ်စားအုပ်ချူပ်စေခဲ့ပါသည်။အင်းဝဘုရင်မင်းကြီးစွာစော်ကဲလက်ထက်တွင်ပုခန်းမြို့အားခံတပ်မြို့အဖြစ်ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ပါသည်။ သက္ကရာဇ် ၇၄၂ ခုနှစ်ဖြစ်ပါသည်။ အမတ်စောမည်အားခန့်ထားအုပ်ချူပ်စေခဲ့ပါသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သောမဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိလက်ထက်တွင်ပုခန်းကြီးမြို့ရိုးနှင့်ကျုံးတို့ကိုပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ညောင်ရမ်းခေတ်၊ညောင်ရမ်းခေတ်၊၊ရတနာပုံခေတ်တိုင်အောင်အမတ်များအားခန့်ထားအုပ်ချုပ်စေခဲ့ပါသည်။ ကိုလိုနီခေတ် - ၁၈၈၇ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ (၂၁) ရက်တွင်ပခုက္ကူမြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သည်။ ၁၈၈၈ခုနှစ်ဇူလိုင် (၂၁) ရက်တွင်ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအစိုးရ၏အမိန့်ဒီဂရီ (၂၀၁) ကိုထုတ်ပြန်ကာပုဂံခရိုင်နှင့် ပုခန်းကြီးခရိုင်အားဖျက်သိမ်း၍ ပခုက္ကူခရိုင်ကိုတည်ထောင်စေခဲ့ပါသည်။ ပခုက္ကူမြို့ကိုခရိုင်မြို့အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ပါသည်။ ပုခန်းကြီးမြို့ကိုပုခန်းကြီးဆပ်ဒီဝီဇံ (လက်ထောက်ခရိုင်၊ မိ) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ပါသည်။ ပခုက္ကူခရိုင်လက်အောက်တွင်ပခုက္ကူခရိုင် ခွဲနှင့်ပုခန်းကြီးခရိုင်ခွဲဟူ၍ ခရိုင်ခွဲနှစ်ခုပါရှိသည်။ ပခုက္ကူခရိုင်ခွဲလက်အောက်၌ပခုက္ကူမြို့နယ်နှင့်မြိုင်မြို့နယ်တို့ပါဝင်ပြီးပုခန်းကြီးခရိုင်ခွဲလက်အောက်၌ပုခန်းကြီးမြို့နယ်နှင့်လင်းကတောမြို့နယ်တို့ပါဝင်သည်။ ၁၈၉၆ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူဒေသ၊ ပုံတောင်ပုံညာတောင်တန်း၊ ချင်းတောင်တန်း၊ ကာရိုတောင်တန်း၊ လူရှိုင်းတောင်တန်း၊ နာဂတောင်တန်း၊ ကချာနှင့်န်းတိယတောင်တန်း၊ အက္ကပတ်တောင်တန်း၊ မဏိပူရတောင်တန်းဒေသတို့ကို စုပေါင်း၍ ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသခရိုင်များပြည်နယ်အဖြစ်ဖွဲ့စ ည်း၍ ပခုက္ကူမြို့ကိုပြည်နယ်မြို့တော်အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၁ခုနှစ်၊ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခုက္ကူမြို့၏လူဦးရေ မှာ (၁၉, ၄၅၆) ယောက်ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၀ခုနှစ်အစောပိုင်းလများတွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်တွဲရေးခွဲရေးဆွေးနွေးပွဲများကိုလော့ဒ်ဒါလဟိုဇီလမ်း (ယခု-ဗိုလ်ချုပ်လမ်း) ပေါ်ရှိရွှေကူဘုရားဝင်းအတွင်းကျင်းပခဲ့သည်။ ဆန္ဒခံယူပွဲကျင်းပရာတွင်အိန္ဒိယနှင့်တွဲရေးဘက်ကဆန္ဒမဲအများအပြားရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၁၈ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ဝတ်စလီခရစ်ယာန်သာသနာပြုအထက်တန်းကျောင်း (ယခု-အလက-၃) နှင့်အပြိုင်ဗုဒ္ဓသာသနာ့ရက္ခိတအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း (BTR) (ယခု-အထက-၁) ကိုစတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါသည်။ ၁၂၈၁ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် (၅) ရက်နေ့တွင်မဟာဝိဇယာရာမပါဠိတက္ကသိုလ် (အရှေ့တိုက်ပွဲကြီးကိုစတင်တည်ထောင်ခဲ့ပါသည်။ ပခုက္ကူမြူနီစပါယ်ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၃၀ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ (၁၀) ရက်နေ့တွင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ခုနှစ်၊ မတ်လ၂၂ရက်နေ့တွင် ပခုက္ကူမြို့တွင်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ကျွမ်းခဲ့ရာလူပေါင်း (၃၀၀၀) ကျော်အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ နောက်နေ့မနက်တွင်လည်းဖလန်းမင်းလမ်း (ယခု-ကျောင်းတော်ရာလမ်း) တွင်မီးလောင်ကျွမ်းပြန်သည်။ ထို့ကြောင့်ပခုက္ကူမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ကို ၁၉၃၁ခုနှ စ်၊ ဧပြီ (၇) ရက်နေ့တွင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ခုနစ်တွင် ကန်ပက်လက်ခရိုင်ခွဲကိုဖျက်သိမ်းပြီးမင်းတပ်ခရိုင်ခွဲကိုဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။၁၉၄၇ခုနှစ်သြဂုတ်လ၁၅ရက်တွင်အိန္ဒိယနှင့်ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့လွတ် လပ်ရေးရလာခြင်းနှင့်အတူဗြိတိသျှအိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန်နယ်နိမိတ်မျဉ်းစ်သောမက်မဟွန်းမျဉ်းအရပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသပြည်နယ်ကိုဖျက်သိမ်း၍ ပခုက္ကူ တောင်တန်းဒေသပြည်နယ်၏၃ပုံ၂ပုံမှာ ဗြိတိသျှဗမာနိုင်ငံမှဆွဲထုတ်ကာ အိန္ဒိယဓနသဟာယနိုင်ငံတွင်ပြောင်းလဲပါဝင်လာခဲ့၍ မဏိပူရပြည်နယ်၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ တြိပူရပြည်နယ်၊ နာဂလန်းပြည်နယ်နှင့်မီဂါလာယာပြည်နယ်တို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးခေတ် - ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသကိုပခုက္ကူ၊ ပေါက်၊ မြိုင်၊ ဆိပ်ဖြူ၊ ရေစကြို၊ ဂန့်ဂေါ၊ ထီးလင်း၊ ဆော၊ကန်ပက်လက်၊ မင်းတပ်၊ မတူပီ ဟူ၍မြို့နယ် (၁၁) ခုဖြင့်ဖဆပလအစိုးရကအသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးပခုက္ကူခရိုင်နှင့်မင်းတပ် ခရိုင်ဟူ၍ ခရိုင်နှစ်ခုနှင့်ပခုက္ကူစီရင်စု၊ ဆိပ်ဖြူစီရင်စု၊ ဂန့်ဂေါစီရင်စုနှင့်မင်း တပ်စီရင်စုဟူ၍စီရင်စု (၄) ခုရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်ပင်ပခုက္ကူတောင်တန်းဒသ၏မြို့တော်ဖြစ်သောပခုက္ကူမြို့ကိုချင်းဝိသေသတိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ်ထည့်သွင်းပေးရေးချင်းတိုင်းရင်းသားပါလီမန်ကိုယ်စားလှယ်များကအစဉ်တစိုက်တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။တော်လှန်ကောင်စီအစိုးရလက်ထက်တွင်ပခုက္ကူတောင်တန်း | ဒသကိုဖျက်သိမ်းပြီးပခုက္ကူခရိုင်ကိုမကွေးတိုင်းအတွင်းပေါင်းထည့်ခဲ့သည်။

ပါဝင်သော မြို့နယ်များ[ပြင်ဆင်ရန်]

ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့[ပြင်ဆင်ရန်]

ပခုက္ကူမြို့မှာ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်း မြို့တော် ဟူ၍လည်း ထင်ရှားသည်။ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ မြို့ကြီးများ အနက် အချက်အခြာအကျဆုံး ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ရထားရော ကားပါ ဖြတ်သန်းနိုင်မည့် ဧရာဝတီတံတား (ပခုက္ကူ)ကို တည်ဆောက်ပြီးစီးပြီဖြစ်သဖြင့် အရှေ့ဘက်ကမ်း ဒေသများနှင့် ပိုမို လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။

အခြားမြို့များ[ပြင်ဆင်ရန်]

ဒေသတွင်း အရေးပါသော အခြားမြို့များမှာ အမွှေးတိုင်လုပ်ငန်းဖြင့် ထင်ရှားသည့် ရေစကြိုမြို့မကွေးခရိုင် ချောက်မြို့ တဘက်ကမ်းရှိ ဆိပ်ဖြူမြို့မြိုင်မြို့ပေါက်မြို့ပုခန်းကြီးမြို့မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ညောင်ဦးမြို့ တဘက်ကမ်းရှိ မြစ်ခြေမြို့ တို့ဖြစ်ကြသည်။