ဇီနွန်

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
(Xenon မှ ပြန်ညွှန်းထားသည်)
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာဖွေရန်
ဇီနွန်,  54Xe
Xenon discharge tube.jpg
A xenon-filled discharge tube glowing light blue
Xenon Spectrum.jpg
Spectral lines of xenon
ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိများ
အမည်၊ သင်္ကေတ ဇီနွန်, Xe
အသံထွက် /ˈzɛnɒn/[၁] or /ˈznɒn/[၂]
ZEN-on or ZEE-non
အဆင်း colorless gas, exhibiting a blue glow when placed in an electric field
ဇီနွန် in the periodic table
Element 1: Hydrogen (H), Other non-metal
Element 2: Helium (He), Noble gas
Element 3: Lithium (Li), Alkali metal
Element 4: Beryllium (Be), Alkaline earth metal
Element 5: Boron (B), Metalloid
Element 6: Carbon (C), Other non-metal
Element 7: Nitrogen (N), Other non-metal
Element 8: Oxygen (O), Other non-metal
Element 9: Fluorine (F), Halogen
Element 10: Neon (Ne), Noble gas
Element 11: Sodium (Na), Alkali metal
Element 12: Magnesium (Mg), Alkaline earth metal
Element 13: Aluminium (Al), Other metal
Element 14: Silicon (Si), Metalloid
Element 15: Phosphorus (P), Other non-metal
Element 16: Sulfur (S), Other non-metal
Element 17: Chlorine (Cl), Halogen
Element 18: Argon (Ar), Noble gas
Element 19: Potassium (K), Alkali metal
Element 20: Calcium (Ca), Alkaline earth metal
Element 21: Scandium (Sc), Transition metal
Element 22: Titanium (Ti), Transition metal
Element 23: Vanadium (V), Transition metal
Element 24: Chromium (Cr), Transition metal
Element 25: Manganese (Mn), Transition metal
Element 26: Iron (Fe), Transition metal
Element 27: Cobalt (Co), Transition metal
Element 28: Nickel (Ni), Transition metal
Element 29: Copper (Cu), Transition metal
Element 30: Zinc (Zn), Transition metal
Element 31: Gallium (Ga), Other metal
Element 32: Germanium (Ge), Metalloid
Element 33: Arsenic (As), Metalloid
Element 34: Selenium (Se), Other non-metal
Element 35: Bromine (Br), Halogen
Element 36: Krypton (Kr), Noble gas
Element 37: Rubidium (Rb), Alkali metal
Element 38: Strontium (Sr), Alkaline earth metal
Element 39: Yttrium (Y), Transition metal
Element 40: Zirconium (Zr), Transition metal
Element 41: Niobium (Nb), Transition metal
Element 42: Molybdenum (Mo), Transition metal
Element 43: Technetium (Tc), Transition metal
Element 44: Ruthenium (Ru), Transition metal
Element 45: Rhodium (Rh), Transition metal
Element 46: Palladium (Pd), Transition metal
Element 47: Silver (Ag), Transition metal
Element 48: Cadmium (Cd), Transition metal
Element 49: Indium (In), Other metal
Element 50: Tin (Sn), Other metal
Element 51: Antimony (Sb), Metalloid
Element 52: Tellurium (Te), Metalloid
Element 53: Iodine (I), Halogen
Element 54: Xenon (Xe), Noble gas
Element 55: Caesium (Cs), Alkali metal
Element 56: Barium (Ba), Alkaline earth metal
Element 57: Lanthanum (La), Lanthanoid
Element 58: Cerium (Ce), Lanthanoid
Element 59: Praseodymium (Pr), Lanthanoid
Element 60: Neodymium (Nd), Lanthanoid
Element 61: Promethium (Pm), Lanthanoid
Element 62: Samarium (Sm), Lanthanoid
Element 63: Europium (Eu), Lanthanoid
Element 64: Gadolinium (Gd), Lanthanoid
Element 65: Terbium (Tb), Lanthanoid
Element 66: Dysprosium (Dy), Lanthanoid
Element 67: Holmium (Ho), Lanthanoid
Element 68: Erbium (Er), Lanthanoid
Element 69: Thulium (Tm), Lanthanoid
Element 70: Ytterbium (Yb), Lanthanoid
Element 71: Lutetium (Lu), Lanthanoid
Element 72: Hafnium (Hf), Transition metal
Element 73: Tantalum (Ta), Transition metal
Element 74: Tungsten (W), Transition metal
Element 75: Rhenium (Re), Transition metal
Element 76: Osmium (Os), Transition metal
Element 77: Iridium (Ir), Transition metal
Element 78: Platinum (Pt), Transition metal
Element 79: Gold (Au), Transition metal
Element 80: Mercury (Hg), Transition metal
Element 81: Thallium (Tl), Other metal
Element 82: Lead (Pb), Other metal
Element 83: Bismuth (Bi), Other metal
Element 84: Polonium (Po), Metalloid
Element 85: Astatine (At), Halogen
Element 86: Radon (Rn), Noble gas
Element 87: Francium (Fr), Alkali metal
Element 88: Radium (Ra), Alkaline earth metal
Element 89: Actinium (Ac), Actinoid
Element 90: Thorium (Th), Actinoid
Element 91: Protactinium (Pa), Actinoid
Element 92: Uranium (U), Actinoid
Element 93: Neptunium (Np), Actinoid
Element 94: Plutonium (Pu), Actinoid
Element 95: Americium (Am), Actinoid
Element 96: Curium (Cm), Actinoid
Element 97: Berkelium (Bk), Actinoid
Element 98: Californium (Cf), Actinoid
Element 99: Einsteinium (Es), Actinoid
Element 100: Fermium (Fm), Actinoid
Element 101: Mendelevium (Md), Actinoid
Element 102: Nobelium (No), Actinoid
Element 103: Lawrencium (Lr), Actinoid
Element 104: Rutherfordium (Rf), Transition metal
Element 105: Dubnium (Db), Transition metal
Element 106: Seaborgium (Sg), Transition metal
Element 107: Bohrium (Bh), Transition metal
Element 108: Hassium (Hs), Transition metal
Element 109: Meitnerium (Mt), Transition metal
Element 110: Darmstadtium (Ds), Transition metal
Element 111: Roentgenium (Rg), Transition metal
Element 112: Copernicium (Cn), Transition metal
Element 113: Ununtrium (Uut)
Element 114: Ununquadium (Uuq)
Element 115: Ununpentium (Uup)
Element 116: Ununhexium (Uuh)
Element 117: Ununseptium (Uus)
Element 118: Ununoctium (Uuo)
Kr

Xe

Rn
အိုင်အိုဒင်းဇီနွန်ဆယ်ဆီယမ်
အက်တမ် အမှတ်စဉ် (Z) 54
အုပ်စုဘလော့ group 18 (noble gases), p-block
ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား period 5
ဒြပ်စင် ကဏ္ဍ   noble gas
စံ အက်တောမစ် အလေးချိန် (±) (Ar) 131.293(6)[၃]
အီလက်ထရွန် ပြုပြင်မှု [Kr] 4d10 5s2 5p6
per shell
2, 8, 18, 18, 8
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ
ဖေ့စ် အငွေ့
အရည်ပျော်မှတ် 161.40 K ​(−111.75 °C, ​−169.15 °F)
အရည်ဆူမှတ် 165.051 K ​(−108.099 °C, ​−162.578 °F)
သိပ်သည်းမှု (သုည °C) 5.894 g/L
(အရည်ဆူမှတ်) 2.942 g/cm3[၄]
သုံးပွင့်ဆိုင်မှတ် 161.405 K, ​81.77 kPa[၅]
Critical point 289.733 K, 5.842 MPa[၅]
ဖျူးရှင်းအပူ 2.27 kJ/mol
အငွေ့ပျံခြင်း အပူ 12.64 kJ/mol
မိုလာ အပူအင်အား 21.01[၆] J/(mol·K)
ငွေ့ရည်ဖိအား
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 83 92 103 117 137 165
အက်တောမစ် ဂုဏ်အင်များ
အောက်ဆိုဒ်ဒေးရှင်း အခြေနေ 0, +1, +2, +4, +6, +8 ​(rarely more than 0; a weakly acidic oxide)
အီလက်ထရွန် ဆန့်ကျင်ဘက်ဓာတ် Pauling scale: 2.6
အိုင်ယွန်းပြုခြင်းစွမ်းအင် 1st: 1170.4 kJ/mol
2nd: 2046.4 kJ/mol
3rd: 3099.4 kJ/mol
ကိုဗေးလန့်အချင်းဝက် 140±9 pm
ဗန်ဒါဝေါ့စ် အချင်းဝက် 216 pm
Miscellanea
ပုံဆောင်ခဲ ဖွဲ့စည်းပုံ face-centered cubic (fcc)
Face-centered cubic crystal structure for ဇီနွန်
အသံ၏အမြန်နှုန်း gas: 178 m·s−1
liquid: 1090 m/s
အပူစီးကူးမှု 5.65×10−3 W/(m·K)
သံလိုက်ဓာတ် diamagnetic[၇]
သံလိုက် ထိတွေ့နိုင်မှု (χmol) −43.9·10−6 cm3/mol (298 K)[၈]
CAS Number 7440-63-3
သမိုင်းကြောင်း
Discovery and first isolation William Ramsay and Morris Travers (1898)
Most stable isotopes of ဇီနွန်
iso NA သက်တမ်းဝက် DM DE (MeV) DP
124Xe 0.095% is stable with 70 neutrons
125Xe syn 16.9 h ε 1.652 125I
126Xe 0.089% is stable with 72 neutrons
127Xe syn 36.345 d ε 0.662 127I
128Xe 1.910% is stable with 74 neutrons
129Xe 26.401% is stable with 75 neutrons
130Xe 4.071% is stable with 76 neutrons
131Xe 21.232% is stable with 77 neutrons
132Xe 26.909% is stable with 78 neutrons
133Xe syn 5.247 d β 0.427 133Cs
134Xe 10.436% is stable with 80 neutrons
135Xe syn 9.14 h β 1.16 135Cs
136Xe 8.857% 2.165×1021 y[၉] ββ 2.45783[၁၀] 136Ba
| references | in Wikidata

ဆာ ဝီလျံ ရမ္မဆေးနှင် မောရစ် ထရဲဗား နှစ်ဦးတို့သည် လေရည်ကို အဆင့်ဆင့်ပေါင်းခံယူကြသည်။ ထိုအခါ လေထုတွင်ပါရှိသော အစွမ်းမဲ့ ဓာတ်ငွေ့များတွင် အလေးဆုံးဖြစ်သော ဓာတ်ငွေ့တစ်မျိုးကို တွေ့ကြလေသည်။ ထိုဓာတ်ငွေ့သည် လေထု၏ထုထည် အပုံ ဆယ်သန်းတွင် တစ်ပုံသာပါ၍၊ အရှားဆုံး ဓာတ်ငွေ့လည်းဖြစ်၏။ ယင်းကို ဇီနွန်ဟု အမည်ပေးကြသည်။ လေထုတွင်ပါရှိသော ဟီလီယမ်နီယွန်အာဂွန်ကရစ်ပတွန်နှင့် ဇီနွန်ခေါ် အစွမ်းမဲ့ဓာတ်ငွေ့များသည် အလှည့်မှန်ဇယားတွင် သုညအစု၌ပါဝင်သည်။ ထိုအစုတွင် နောက်ဆုံး၌ ပါဝင်သည့် ရေဒွန်ကိုမူ လေထုထဲတွင်မတွေ့ရဘဲ၊ ရေဒီယိုသတ္တိကြောင့် ပြောင်းလဲမှု များဖြစ်ရာ၌သာ တွေ့ရသည်။

ဇီနွန်သည် အရောင်နှင့် အနံ့မရှိသော ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်၍ နိုက်ထရိုဂျင်ထက် ၅ ဆ သိပ်သည်းသည်။ သင်္ကေတမှာ (Xe သို့မဟုတ် X)ဖြစ်သည်။ အက်တမ် နံပတ်စဉ်နှင့် အက်တမ် အလေးဆများမှာ ၅၄ နှင့် ၁၃၁.၃ အသီးသီးဖြစ်သည်။ အခြား အစွမ်းမဲ့ဓါတ်ငွေ့များကဲ့သို့ပင် ဇီနွန်သည် ဒြပ်ပေါင်းများ မဖြစ် ချေ။ ရောင်စဉ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲရာတွင် အာဂွန်နှင့် အနည်းငယ်တူသည်။[၁၁]

ကိုးကား[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. Simpson, J. A.; Weiner, E. S. C., eds. (1989). "Xenon". Oxford English Dictionary 20 (2nd ed.). Clarendon Press. ISBN 0-19-861232-X. 
  2. XenonDictionary.com Unabridged (2010)။ 2010-05-06 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  3. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  4. XenonGas Encyclopedia။ Air Liquide (2009)။
  5. ၅.၀ ၅.၁ (2011) CRC Handbook of Chemistry and Physics, 92nd, Boca Raton, FL: CRC Press. ISBN 1439855110. 
  6. (2000) "Helium Group Gases", Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology. Wiley, 343–383. doi:10.1002/0471238961.0701190508230114.a01. ISBN 0-471-23896-1. 
  7. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in (2005) in Lide, D. R.: CRC Handbook of Chemistry and Physics, 86th, Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. 
  8. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing, E110. ISBN 0-8493-0464-4. 
  9. "Improved measurement of the 2νββ half-life of 136Xe with the EXO-200 detector" (2014). Physical Review C 89. doi:10.1103/PhysRevC.89.015502. 
  10. "Mass and Double-Beta-Decay Q Value of 136Xe" (2007). Physical Review Letters 98 (5): 53003. doi:10.1103/PhysRevLett.98.053003. Bibcode2007PhRvL..98e3003R. 
  11. မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)