မြန်မာ သက္ကရာဇ်
မြန်မာသက္ကရာဇ် (သို့မဟုတ်) ကောဇာသက္ကရာဇ်သည် လကိုအခြေခံသော လများနှင့် ကြယ်တာရာသွားလာမှုကို အခြေခံသော နှစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် နေလသွားပြက္ခဒိန် (Lunisolar calendar) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဤပြက္ခဒိန်သည် ရှေးဟောင်း ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်စနစ်အပေါ် အများစုအခြေခံထားသော်လည်း အိန္ဒိယစနစ်များနှင့်မတူဘဲ မက်တွန်စနစ် (Metonic cycle) ကို အသုံးပြုထားသည်။[၁] ထို့ကြောင့် ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်၏ ကြယ်တာရာနှစ်များနှင့် မက်တွန်စနစ်၏ အပူပိုင်းနှစ် (Tropical years) တို့အကြား ကိုက်ညီမှုရှိစေရန်အတွက် ဝါထပ်လနှင့် ရက်ငင်ရက်များကို ပုံသေမဟုတ်သော အပိုင်းအခြားများအလိုက် ထည့်သွင်းညှိနှိုင်းရသည်။ ဤပြက္ခဒိန်ကို သရေခေတ္တရာနိုင်ငံတော် တွင် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၆၃၈-၆၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် စဉ်ဆက်မပြတ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။[၂] ထို့ပြင် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ အရှေ့တောင်အာရှတိုက်မကြီးရှိ ရခိုင်၊ လန်နား (Lan Na)၊ စစ်ဆောင်ပန်းနား၊ လန်ဆန်း (Lan Xang)၊ ယိုးဒယား (Siam) နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား စသည့် နိုင်ငံများတွင်လည်း ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။[၃] လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အင်္ဂလိပ်ပြက္ခဒိန် (Gregorian calendar) နှင့်အတူ တရားဝင်ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်အဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိပါသည်။ မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်ပွဲတော် အပါအဝင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အစဉ်အလာပွဲတော်များနှင့် ရိုးရာဓလေ့နေ့ရက်များကို သတ်မှတ်ရာတွင် ဤပြက္ခဒိန်ကို ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။[၄]
| အောက်ပါ အကြောင်းအရာအခန်းဆက်၏ တစိတ်တပိုင်း |
| မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု |
|---|
 |
|
ဒဏ္ဍာရီနှင့် ရှေးရိုးစဉ်လာအယူများ |
|
စာပေ |
|
အထင်ကရနေရာများ |
မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ လည်ပတ်ပုံနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုစနစ်
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် နေ၏သွားလာမှုနှင့် လ၏ဖြစ်စဉ်များကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်ထားသည့် နေလသွားပြက္ခဒိန် (Lunisolar Calendar) အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဤစနစ်သည် ရှေးမြန်မာတို့၏ သင်္ချာနှင့် နက္ခတ္တဗေဒ ကျွမ်းကျင်မှုကို ဖော်ပြနေပြီး၊ အခြေခံအားဖြင့် ဟိန္ဒူတို့၏ "သူရိယသိဒ္ဓန္တ" နက္ခတ်ကျမ်းအပေါ် အခြေခံထားသော်လည်း မြန်မာ့ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ထားသော "မကာရန္တ" နှင့် "သုဒ္ဓဒိန်း" တွက်နည်းများကို အသုံးပြုသည်။[၅]
မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်၏ လည်ပတ်မှုကို အဓိကယူနစ် (၂) ခုဖြင့် ညှိနှိုင်းသည်။ လ၏ဖြစ်စဉ် (လဆန်းမှ လကွယ်) ကြာမြင့်ချိန်ကို (၂၉.၅၃၀၅၈) ရက်ဟူသော "လတွက်ပုံ" (Synodic Month) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ ကမ္ဘာက နေကို တစ်ပတ်ပတ်မိရန် ကြာမြင့်ချိန်ကို (၃၆၅.၂၅၈၇) ရက်ဟူသော "နှစ်တွက်ပုံ" (Sidereal Year) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။[၆] ဤသို့ဖြင့် နေနှင့်လ၏ အချိန်ကွာခြားမှုကို ညှိရန် ရက်ငင်ခြင်းနှင့် ဝါထပ်ခြင်း စနစ်များကို အသုံးပြုရသည်။
နေနှစ် သည် လနှစ် ထက် ၁၁ ရက်ခန့် ပိုရှည်သဖြင့်၊ ရာသီနှင့် လများ ကိုက်ညီနေစေရန် မြန်မာတို့သည် မက်တွန်စနစ် (Metonic Cycle) ကို အသုံးပြုကာ ၁၉ နှစ်လျှင် ၇ ကြိမ်နှုန်းဖြင့် ဝါဆိုလကို နှစ်ထပ် (ဒုတိယဝါဆို) ပြုလုပ်၍ ဝါထပ်ကြသည်။[၇] ထို့ပြင် လ၏ရက်များကို နေနှင့်ကိုက်စေရန် နယုန်လတွင် (၁) ရက် ထပ်တိုးသည့် "ရက်ငင်ခြင်း" (နယုန်ကြီး) ကိုလည်း စနစ်တကျ ထည့်သွင်းတွက်ချက်သည်။
ရှေးမြန်မာပညာရှင်များသည် ကိန်းဂဏန်းကြီးများကို တွက်ချက်ရာတွင် လွယ်ကူစေရန် သက္ကရာဇ်ကို တည်၍ ကိန်းသေများဖြင့် စားကာ ရရှိလာသော "အကြွင်း" ကိုကြည့်၍ ထိုနှစ်၏ ဝါထပ်၊ ရက်ငင် နှင့် သင်္ကြန်ကျချိန်ကို သိရှိနိုင်သော ခြောက်ထပ်ကိန်း နှင့် သုဒ္ဓဒိန်း ပုံသေနည်းများကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။[၈] ဤတွက်ချက်မှုများသည် ဒီဂရီ၊ မိနစ်၊ စက္ကန့်အထိ တိကျသဖြင့် ရေတက်ရေကျနှင့် ရာသီဥတု ခန့်မှန်းရာတွင် အလွန်ထိရောက်သည်။
ပုဂံခေတ် အေဒီ ၁၁ ရာစုကတည်းကပင် မြန်မာတို့သည် နက္ခတ် (၂၇) လုံးနှင့် ရာသီ (၁၂) ပါးစနစ်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုနေပြီဖြစ်ကြောင်း ကျောက်စာအထောက်အထားများက သက်သေပြနေသည်။[၉] နန်းတွင်း၌ ဟူးရားဖြူ၊ ဟူးရားညို အစရှိသော ပညာရှင်များက ပြက္ခဒိန်ကို နှစ်စဉ် စနစ်တကျ ပြုစုခဲ့ကြပြီး ယနေ့တိုင် မြန်မာတို့၏ လူမှုစီးပွားနှင့် ဘာသာရေးပွဲတော်များတွင် ဤစနစ်သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
သက္ကရာဇ်
[ပြင်ဆင်ရန်](၁) မဟာသက္ကရာဇ် = ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဘိုးတော် (သီရိမဟာ မာယာဒေဝီ၏ ခမည်းတော်) ဒေဝဒဟပြည့်ရှင်ဘုရင် အဉ္စနမင်းကြီးသည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး မိမိလက်ထက်၌ ရောက်ဆဲဖြစ်သော သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅)ခုကို ထိုနှစ် တပေါင်းလကွယ် စနေနေ့ အထိ ဖြိုပြီးလျှင် တန်ခူးလဆန်း(၁)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ကို အစပြု၍ သက္ကရာဇ်တစ်ခု ထားလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ်ကို မဟာသက္ကရာဇ်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ ထိုအချိန်သည် မြတ်စွာဘုရား ဖွားတော်မမူမီ (၆၈)နှစ် အလိုဖြစ်သည်။ ဂေါတမဘုရားရှင်၏ သက်တော် (၈၀)နှင့်ပေါင်းသော မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သာ ရှိသည်။ ထို ၁၄၈-နှစ်ကို ဖြိုပြီး သာသနာသက္ကရာဇ်ကို စ၍တွက်သည်။
(၂) သာသနာသက္ကရာဇ် = မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဂေါတမဘုရားရှင်သည် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူသည်။ သာသနာတော် အနှစ် (၅၀၀၀)ကိုလည်း ထားတော်မူခဲ့သည်။ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီး လေးလအကြာ ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင်ဘုရင် အဇာတသတ် ကြီးကြပ်၍ ပထမသင်္ဂါယနာတင်တော်မူပြီးနောက် သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ကို ဖြိုခွင်းပြီး သာသနာနှစ် သက္ကရာဇ်(၁)ခု ကြွင်းထားခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။
(၃) ကောဇာ (ဂေါဇာ)သက္ကရာဇ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် = ပေါက္ကံမင်းဆက် ပုပ္ပားစောရဟန်းမင်းလက်ထက်မှ စ၍ ရေတွက်သည်။ (လက်ရှိ မြန်မာ ပြက္ခဒိန်)
သက္ကရာဇ် ဖြိုခြင်း အစ
[ပြင်ဆင်ရန်]ဂေါတမဘုရားရှင်၏ ဘိုးတော် အဉ္ဇနမင်းကြီး လက်ထက်တွင် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး ရှိရင်းသက္ကရာဇ်(၈၆၄၇)နှစ်မှ (၈၆၄၅)နှစ်ဖြို၍ ကျန်နှစ်နှစ်ကို ဘိုးတော်အဉ္ဇဇနမင်း ဖြိုကြွင်းသော အဉ္ဇနသက္ကရာဇ် (မဟာသက္ကရာဇ်)အဖြစ် သုံးစွဲခဲ့လေသည်။
အဉ္ဇနသက္ကရာဇ် အတွင်းမှာပင် ဂေါတမဘုရားရှင် သည် သက္ကရာဇ် ၁၄၈ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဝါခေါင်လ မှ စ၍ ပထမ သင်္ဂါယနာ တင်ရာ ၇- လကြာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မဂဓတိုင်း၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ရှိပြီး ၁၄၈-ခုနှစ် ကို ဖြို၍ ထိုနှစ်ကို ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (သာသနာသက္ကရာဇ်) ၁- ခုနှစ် ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ထိုမှတစ်ဖန် အစဉ်အဆက် သာသနာသက္ကရာဇ် ကို ဆက်လက် သုံးစွဲလာခဲ့ကြရာ သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သရေခေတ္တရာပြည့်ရှင်၂၅ဆက်မြောက်မင်း သုမုန္ဒရီ မင်းလက်ထက်တွင် ရှေးဆရာ ပညာရှိ ရသေ့ကြီးများ၏ နည်းအရ ဒေါဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုမုန္ဒရီ(သရေခေတ္တရာ) သက္ကရာဇ်အဖြစ် မှတ်သားသုံးစွဲ ခဲ့ပြန်သည်။
သုမုန္ဒရီသက္ကရာဇ် ၅၆၂-ခုသို့ ရောက်သောအခါ ပေါက္ကံပြည့်ရှင် ဆရာသင်္ဃရာဇ် ခေါ် ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်းလက်ထက် ခန်းဆပဉ္ဇာ (ခေါ်) နှစ်တိုသက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်ပြန်သည်နှင့် ၅၆၂-ခုမှ ခန်းဆပဉ္ဇာ ၅၆၀-ခု ဖြိုပြီးကျန်သော ၂-ခုကို ပေါက္ကံသက္ကရာဇ် အဖြစ် ယနေ့ထိ အဖြိုမရှိတော့ဘဲ ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုသုံးစွဲခဲ့သော ပေါက္ကံသက္ကရာဇ်များသည် ယခုအခါ မြန်မာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (ဂေါဇာသက္ကရာဇ်) ဟုခေါ်သည်။
ထိုအချိန် မှ စ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ဟူသော မူလ အခေါ် ပျောက်သွားကာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (သို့) သက္ကရာဇ် ဟုသာ သုံးပါတော့သည်။ သရေခေတ္တရာပြည် ဘုရင် သုမုန္ဒရီမင်း ဖြိုသော ၆၂၂ - ကို ပုပ္ပားစောရဟန်း လက်ထက် ဖြိုသော ၅၆ဝ နှင့် ပေါင်းလျှင် ၁၁၈၂ နှစ် ရသည်။ ယင်း ၁၁၈၂ ကို လက်ရှိရောက်နေသော ကောဇာသက္ကရာဇ်တွင် ထည့်ပေါင်းပါက ပထမသင်္ဂါယနာတင်ချိန်က စခဲ့သော သာသနာသက္ကရာဇ်ကို ရသည်။
ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ်
[ပြင်ဆင်ရန်]ယခုအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ်တို့မှာ ကွဲပြားခြားနားနေပြန်သည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ်မှာ ၁၃၀ဝ ကျော်သာ ရှိသေးသော်လည်း သာသနာနှစ်မှာ ၂၅၀ဝ ကျော်နေပြီ ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ ကွဲပြားခြားနားနေသည်မှာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးနောက် စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ပထမ သင်္ဂါယနာတင်သော နှစ်ကို ပထမမူလ ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (၁)ခုဟု သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က သက္ကရာဇ် နှစ်မျိုး မရှိသေးချေ။
သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သုမုန္ဒီရဇ်မင်းလက်ထက်တွင် ဒေါဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုံးစွဲခဲ့သောအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ် ဟူ၍(၂)မျိုး ကွဲပြားလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကောဇာသက္ကရာဇ်ကို အစဉ်အမြဲသုံးစွဲပြီး သာသနာနှစ်ကိုကား အသိအမှတ်ပြုသည့် အနေဖြင့်သာ သုံးစွဲခဲ့လေသည်။
- (ထိုင်းနိုင်ငံ ယိုးဒယားတွင် သာသနာနှစ်ကို သက္ကရာဇ်အဖြစ် သုံးစွဲပေသည်။)
သာသနာနှစ် သိလိုပါက ကောဇာသက္ကရာဇ် ကို (၁၁၈၂)နှစ်နှင့် ထည့်ပေါင်းလျှင် သာသနာနှစ် အမှန် ဖြစ်ပေသည်။
သက္ကကောဇာ၊ တည်ပြီးခါဝယ်၊ တစ်တစ်ရှစ်နှစ်(၁၁၈၂)နှောတုံလစ်က၊ တိတ်ဖြစ်သာသနာ၊ မှတ်ကြရာ၏ဟုပညာရှိများ ညွှန်ကြားထား၏။ [၁၀]
အလွယ်ကူဆုံးမှတ်ရန်
[ပြင်ဆင်ရန်]- လက်ရှိ ခရစ်နှစ် က (၆၃၈) ကို နှုတ်လျှင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ကို ရမည်။
- မြန်မာ ပြက္ခဒိန်နှစ် ကို (၁၁၈၂) ပေါင်းပါက သာသနာနှစ် ကို ရမည်။
သက္ကရာဇ်ဖြိုရာ အင်္ဂါ ၃-ပါး
[ပြင်ဆင်ရန်]သက္ကရာဇ်ဖြိုခြင်း ဟူသည်ကား ဂဏန်းသင်္ချာအရေအတွက်တွေ များလာသည်ကို လွယ်ကူစွာ သိမှတ်နိုင် စေရန်ရည်သန်၍ အသစ်အတို ပြုခြင်းပင်ဖြစ်၏၊ သို့သော် အောက်ပါ အင်္ဂါ၃-ပါးနှင့် ညီညွတ်မှ ဖြိုအပ်သည်၊ဖြိုကောင်းသည်ဟု ပညာရှိတို့တွက်ကိန်းပုံစံ ထားကြကုန်၏၊ ကံနီ အတွင်းဝန်မင်းကမူ ကိန်းခမ်းညီးအောင်ဖြိုခြင်းသာ လိုရင်းပဓာနမှတ် ဟု ဆိုလေသည်။
- ရောက်ဆဲသက္ကရာဇ်တည် ၇-ခုနှင့်စား၊ အကြွင်းမဲ့ပြတ်၊
- ရောက်ဆဲ သက္ကရာဇ်တည် ၁၉-ခုစား၊အကြွင်းမရှိပြတ်၊
- ရောက်ဆဲသက္ကရာဇ်တည် ၉၅-ခုစား၊အကြွင်းမရှိပြတ်။
သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း၊ ၇-စင်း၊ ဘယ်မင်းဘယ်ခါ ဖြိုသနည်း
[ပြင်ဆင်ရန်]ဤ၌ သက္ကရာဇ်ကိုဖြိုသွားကြသောမင်းနှင့် ကိန်းခမ်း ရသေ့ရဟန်း စသည်တို့၏ အမည်များကို ရာဇဝင် မဟာဝင် သာသနာဝင် ဆရာစဉ်တို့ မှတ်တမ်းမှ သုတေသနပြု၍ တွေ့ရှိသမျှဖြင့် ထုတ်ပြဖြေကြား သွားသည်၊ အမှားပါဝင်က အမှန်ကို လျင်စွာ ရှာကြပါကုန်။
(၁) အာကာရဋ္ဌမင်းကြီး လက်ထက် ကမ္ဘာဦးကာလမှစ၍ ``မဟာသုဒ္ဓဝယပ္ပ´´ဟူသော ပိဋကသင်္ချာနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၁၄၉၇၈၅) ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့သည်။ ထိုနောက်-
(၂) ကုသမင်းကြီးလက်ထက်မှာ ``နာတိမဇ္ဇလဒ္ဓံဝိယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာကိန်းခမ်းနှင့်အညီသက္ကရာဇ် (၁၄၉၃၈၅၆၀) သော ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့လေသည်။ ၎င်းနောက်-
(၃) ဘိုးတော်အဉ္စနမင်းကြီးသည် ဒေဝီလရသေ့နှင့်တိုင်ပင်ကာ ``မာဃစန္ဒေ၊ သို့မဟုတ်ဏဝစန္ဒေ ´´ ဟူသော ပိဋက သင်္ချာ ကိန်းခမ်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုခဲ့လေသည်။
ထိုနောက်မြတ်စွာဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးသောအခါ သာသနာနှင့်ဂေါဇာနှစ် ညီစေရန်-
(၄) အဇာတသတ် မင်းကြီးနှင့် ရှင်မဟာကဿပထေရ် တိုင်ပင်ကာ ``ဒေဝီယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာ ကိန်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။
ထိုနောက် ၆၂၄-ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ-
(၅) သုမုန္ဒရီမင်းကြီးသည် သီရိခေတ္တရာပြည်ကြီး၌ ``ဒေါဒေါရသ ´´ကိန်းခမ်းအရ ၂-ခုကြွင်းထား ၍ သက္ကရာဇ် (၆၂၂)နှစ်တို့ကိုဖြိုလိုက်ပြန် လေသည်။
ထိုနောက် ၅၆၂-ခုနှစ်သို့ရောက်ပြန်သောအခါ-
(၆) ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်းကြီး ပုဂံပြည်၌ ``အလံဗိက´´ ကိန်းကြုံ၍ ``ခဆ ပဉ္စန်း´´ ခေါ် နှစ်ပေါင်း (၅၆၀)တို့ကို ၂-ခုကြွင်းထားလျက်ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။
ထိုမှနောက် သက္ကရာဇ် (၈၀၀)ခုနှစ်သို့ရောက်သော အခါ-
(၇) မိုးညှင်း မင်းတရားကြီးသည်၊ ``အဋ္ဌနဝ သတ္တကိန်း´´ သို့မဟုတ် ``ဗသျှုဆိဒ္ဒမုနိကိန်း ´´ အရ (၇၉၈) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုပြန်သော်လည်း ကိန်းခမ်း မရောက်၍ မပြိုမကြေဟု ပညာရှိတို့ ဆိုကြကုန်၏၊
ထိုနောက်ကား သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း မရှိ မပေါ်သေးပေ။[၁၁]
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ J.C. Clancy, "The Burmese Calendar", 1906.
- ↑ J.C. Eade, "The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia", 1995.
- ↑ ဦးလှပ၊ "မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်သုတေသန"၊ ၁၉၈၇။
- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၀)၊ "သက္ကရာဇ်"။
- ↑ J.C. Clancy, "The Burmese Calendar", 1906, p. 12.
- ↑ J.C. Eade, "The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia", 1995.
- ↑ ဦးလှပ၊ "မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်သုတေသန"၊ ၁၉၈၇၊ စာ-၄၅။
- ↑ ဦးအေးနိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ)၊ "မြန်မာ့ပြက္ခဒိန် သုတေသနကျမ်း"၊ စာ-၁၁၂။
- ↑ ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်"၊ ၁၉၆၄။
- ↑ ပညာအလင်းပြ ရုံးသုံး၊ ကျောင်းသုံး အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်တစ်ရာပြက္ခဒိန် စာအုပ်
- ↑ မြန်မာရာဇဝင်/ဝေါဟာရဋီကာ
- ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော် အရှင်ဩဘာသာဘိဝံသ ၏ သုတေသနကရုပ်ပြ အဘိဓာန် (၂၀၀၇) မှ
- သုခမှတ်စု
- ဒေါက်တာသက်လွင် ၏ သမိုင်းက ပြောသော ပုဂံ။ ပုဂံကပြောသောသမိုင်း