အငြိမ့်
အငြိမ့် (အင်္ဂလိပ်: Anyeint) သို့မဟုတ် အငြိမ့်သဘင် သည် မြန်မာ့ရိုးရာ သဘင် အနုပညာတစ်ရပ် ဖြစ်ပြီး၊ ကပြအက၊ တေးဂီတ နှင့် လူရွှင်တော်များ၏ ဟာသပြက်လုံးများကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ရိုးရာဖျော်ဖြေရေး ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်သည်။[၁] အငြိမ့်တွင် မင်းသမီး (တစ်ဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့) နှင့် လူရွှင်တော် (၃ ဦးမှ ၅ ဦးခန့်) ကသာ စင်မြင့်ထက်ကို စိုးမိုးထားပြီး အဓိကမင်းသား အခန်းကဏ္ဍ သီးသန့်မပါဝင်ဘဲ မင်းသမီးကသာ အဓိက ဦးဆောင်သည်။[၂]
သမိုင်းကြောင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]အငြိမ့်သဘင်သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတွင်းအနုပညာတစ်ရပ်အနေဖြင့် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ နန်းတွင်းရှိ ဘုရင်၊ မိဖုရားနှင့် မင်းညီမင်းသားများ ရှေ့မှောက်တွင် သီဆိုကပြရသည့် "နန်းတွင်းအငြိမ့်" အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပြီး အဆို၊ အကနှင့် တူရိယာတီးခတ်မှု သက်သက်သာ ပါဝင်ကာ ပရိသတ်ကို ငြိမ့်ငြိမ့်ငြောင်းငြောင်း ဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။[၃]
ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်သို့ ရောက်ရှိသောအခါ နန်းတွင်းအနုပညာမှသည် ပြည်သူလူထုကြားသို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိလာပြီး "ပြင်ပအငြိမ့်" သို့မဟုတ် "ခေတ်သစ်အငြိမ့်" အဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ဤခေတ်တွင် အငြိမ့်မင်းသမီး မစိန်သုံ၊ မေချစ် စသူတို့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ပရိသတ်ကို ဆွဲဆောင်ရန်အတွက် လူရွှင်တော်များနှင့် ဟာသပြက်လုံးများကို စတင်ထည့်သွင်း ကပြခဲ့ကြသည်။[၄]
ဖျော်ဖြေမှုပုံစံ
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာ့ရိုးရာ အငြိမ့်ဖျော်ဖြေမှုတစ်ခုတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် အပိုင်းလိုက် ပါဝင်တင်ဆက်လေ့ရှိသည်။ ပထမဦးစွာ ဖျော်ဖြေမှုမစတင်မီ ပရိသတ်ကို အချက်ပေးနှိုးဆော်သောအားဖြင့် ဆိုင်းဝိုင်းက ပုလဲပတ်ဆိုင်း တီးခတ်ခြင်း ဖြင့် အစီအစဉ်ကို စတင်ဖွင့်လှစ်သည်။ ထို့နောက် အငြိမ့်မင်းသမီး စင်ပေါ်သို့မထွက်လာမီ လူရွှင်တော်များ (အနည်းဆုံး ၂ ဦးမှ ၄ ဦးခန့်) က အရင်ဦးစွာထွက်၍ ခေတ်ပြိုင်လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဟာသပြက်လုံးများဖြင့် ပရိသတ်ကို ရယ်မောပျော်ရွှင်အောင် စတင်ဖျော်ဖြေကြသည့် လူရွှင်တော်များ အဖွင့်ပြက်လုံး အပိုင်း ရောက်ရှိလာသည်။ ၎င်းနောက်တွင်မူ ပရိသတ်များ စောင့်မျှော်နေသည့် မင်းသမီး ထွက်ခြင်း အစီအစဉ် ရောက်ရှိလာပြီး၊ အငြိမ့်မင်းသမီး (သို့မဟုတ် မင်းသမီးအဖွဲ့) က စင်ထက်သို့ ထွက်လာကာ ခေတ်ဟောင်း၊ ခေတ်သစ် တေးသီချင်းများကို သီဆိုလျက် လှပဆန်းသစ်သော မြန်မာ့ရိုးရာကကွက်များဖြင့် ကပြဖျော်ဖြေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အပြန်အလှန် ဖျော်ဖြေမှု အပိုင်းအနေဖြင့် မင်းသမီးနှင့် လူရွှင်တော်များအကြား အမေးအဖြေ ပြက်လုံးများ၊ ဇာတ်ကွက်တိုများနှင့် သီချင်းပြိုင်ဆိုင်မှုများကို တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အပေးအယူမျှမျှဖြင့် သဟဇာတဖြစ်အောင် တင်ဆက်ကာ ဖျော်ဖြေမှုကို သီဆိုကပြ ပြီးဆုံးစေလေ့ရှိသည်။ [၅]
ခေတ်ပြိုင်အခြေအနေ
[ပြင်ဆင်ရန်]၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၁ ရာစု အစောပိုင်းကာလများတွင် အငြိမ့်သဘင်သည် ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ဗီဒီယိုခေတ်တို့ကြောင့် ပုံစံသစ်များသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ လူဦးရေ အများအပြားဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် "သီးလေးသီး"၊ "နှင်းဆီအဖွဲ့" ကဲ့သို့သော ခေတ်ပြိုင်အငြိမ့်အဖွဲ့များသည် ရိုးရာအကအပြင် ခေတ်ပေါ်တေးဂီတ၊ သရော်စာပြက်လုံးများနှင့် လူမှုဝေဖန်ရေးပြက်လုံးများကို ထည့်သွင်းကာ ပြည်တွင်းပြည်ပတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။[၆]
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ Sein၊ Maung Khe (1965)။ The Burmese Hit: A Study of Anyeint and Zat Pwe။ Sarpay Beikman။ pp. 45–52။
- ↑ Singer၊ Noel F. (1995)။ Burmese Dance and Theatre။ Oxford University Press။ pp. 63။
- ↑ Hla၊ လူထုဦးလှ (1972)။ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်သမိုင်း (History of Burmese Theatre)။ Ludu Books။ pp. 112–125။
- ↑ Brandon၊ James R. (1967)။ Theatre in Southeast Asia။ Harvard University University Press။ pp. 55–62။ ISBN 978-0674875876။
- ↑ Diamond, Catherine (2000). "The Floating World of Anyeint: Burmese Satirical Theater". TDR/The Drama Review 44 (4): 167–190. doi:.
- ↑ Seekins၊ Donald M. (2006)။ Historical Dictionary of Burma (Myanmar)။ Scarecrow Press။ pp. 82–83။ ISBN 978-0810854765။