ရာဇဓာတုကလျာ

ရာဇဓာတုကလျာ
တောင်ငူမြို့ရှိ နတ်သျှင်နောင်နှင့် ရာဇဓာတုကလျာ ရုပ်တု
တောင်ငူမင်းသမီး
နန်းသက်	21 March [O.S. 11 March] 1603 – နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၃
နန်းတက်ချိန်	21 March [O.S. 11 March] 1603
ရှေ့မင်းဆက်	မင်းခင်စော
ဆက်ခံသူ	မသိရှိရ
အိမ်ရှေ့မိဖုရား
နန်းသက်	c. နိုဝင်ဘာ ၁၅၈၆ – 8 February [O.S. 29 January] 1593
ရှေ့မင်းဆက်	နတ်ရှင်မယ်တော်
နောက်မင်းဆက်	မသိရှိရ
မွေးဖွား	၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၅၅၉ တနင်္ဂနွေ၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၂၁၊ နတ်တော်လဆန်း ၁၄ ရက် ပဲခူး တောင်ငူအင်ပါယာ
ကွယ်လွန်	နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၃ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၆၅ တန်ဆောင်မုန်း (အသက် ၄၄) တောင်ငူ
အိမ်ထောင်ဖက်	မင်းကြီးစွာ (၁၅၈၆–၁၅၉၃) နတ်သျှင်နောင် (၁၆၀၃)
သားသမီးများ	မရှိ
စံအိမ်	တောင်ငူ
ခမည်းတော်	ဘုရင့်နောင်
မယ်တော်	ရာဇဒေဝီ (ရှင်ထွေးလှ)
ကိုးကွယ်မှု	ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ

ရာဇဓာတုကလျာ (၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၅၅၉ - နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၃) သည် ၁၅၈၆ ခုနှစ်မှ ၁၅၉၃ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်ရှေ့မိဖုရားဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၆၀၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူအိမ်ရှေ့မိဖုရားအဖြစ် ခုနစ်လကြာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူမသည် အလွန်လှပသူအဖြစ် ကျော်ကြားသကဲ့သို့ ထင်ရှားသော ကဗျာစာဆိုတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ကာ နတ်သျှင်နောင် ရေးသားခဲ့သည့် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် "အလှပဆုံး ကဗျာများ" ထဲမှ အချို့သော ကဗျာများ၏ အဓိကဇာတ်ကောင်လည်း ဖြစ်သည်။

ငယ်ဘဝ

မင်းသမီးကို ၁၅၅၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပဲခူးမြို့၌ တောင်ငူဘုရင် ဘုရင့်နောင် နှင့် မိဖုရားကြီး ရာဇဒေဝီဘွဲ့ခံ ရှင်ထွေးလှတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ပဲခူးမြို့ရှိ မဟာစေတီတော်၏ ဌာပနာတိုက်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် ရည်စူးလှူဒါန်းသည့်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သောကြောင့် ၎င်းကို အစွဲပြု၍ ရာဇဓာတုကလျာဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူမ၏ မိခင်ဘက်မှ တော်စပ်လျှင် အင်းဝမင်းဆက်မှ ဆင်းသက်လာသူ ဖြစ်သည်။ သူမတွင် နော်ရထာမင်းစောနှင့် သီရိသုဓမ္မရာဇာဟူသော မောင်နှမအရင်း နှစ်ဦးရှိသည်။

ရာဇဓာတုကလျာ မင်းသမီးအပါအဝင် မောင်နှမသုံးဦးတို့သည် ပဲခူးမြို့ရှိ ကမ္ဘောဇသာဒီနန်းတော်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၁၅၆၃ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ၎င်းတို့၏ မယ်တော်အား ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး၏ တတိယမြောက် (နောက်ဆုံး) နန်းရမိဖုရားကြီးအဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ပြီးနောက်၊ မင်းသမီးနှင့် မောင်နှမများသည် အဆင့်မြင့်ဆုံးသော တော်ဝင်နွယ်ဖွားများအဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

မင်းသမီးသည် နန်းတွင်း၌ပင် ပညာဗဟုသုတများကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သူမသည် အထူးသဖြင့် ကဗျာလင်္ကာများအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုရှိခဲ့ပြီး၊ နောင်အခါတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော စာဆိုတော် တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၅၇၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်တွင် သက်တော် ၁၅ နှစ်အရွယ်ရှိ မင်းသမီးသည် နားထွင်းမင်္ဂလာ အခမ်းအနားကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ အဆိုအရ မင်းသမီးသည် အလွန်တရာ လှပချောမောသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်ရှေ့မိဖုရား (၁၅၈၆-၁၅၉၃)

မင်းသမီးသည် အသက် ၂၀ ကျော်အရွယ်အထိ အိမ်ထောင်မပြုဘဲ နေထိုင်ခဲ့သော်လည်း၊ သူမအား မင်းသားအများအပြားက မေတ္တာကမ်းလှမ်းခဲ့ကြသည်။ ထိုသူများထဲတွင် အိမ်ရှေ့မင်းသား မင်းကြီးစွာ လည်း တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ မင်းကြီးစွာသည် မင်းသမီး၏ အဖေတူအမေကွဲ တူတော်စပ်သူဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦး ဖြစ်သော်လည်း ရာဇဓာတုကလျာအား စွဲလမ်းစွာဖြင့် လူပျိုလှည့်ခဲ့သည်။ ၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် မင်းကြီးစွာ၏ ကြင်ယာတော် နတ်ရှင်မယ်တော် က မိမိ၏ ခင်ပွန်းသည် ရာဇဓာတုကလျာနောက်သို့ အချိန်ကုန်ခံ လိုက်နေကြောင်း မိဘများထံ တိုင်တန်းခဲ့သည်။ ထိုတိုင်တန်းမှုသည် အင်းဝဘုရင်ခံ သတိုးမင်းစောနှင့် နန္ဒဘုရင်တို့အကြား ဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားစေခဲ့ပြီး၊ ၁၅၈၄ ခုနှစ်တွင် သတိုးမင်းစော၏ ပုန်ကန်မှုကို ဖြစ်ပွားစေသည့် အကြောင်းအရင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။

နန္ဒဘုရင်၏ အကာအကွယ်ဖြင့် မင်းသမီးသည် မင်းကြီးစွာ၏ ကမ်းလှမ်းမှုများကို ငြင်းပယ်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၅၈၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် နန္ဒဘုရင်သည် ယိုးဒယားသို့ တတိယအကြိမ် စစ်ချီသွားရာတွင် မင်းကြီးစွာအား မြို့စောင့်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ နန္ဒဘုရင်မရှိခိုက်တွင် မင်းကြီးစွာသည် နတ်ရှင်မယ်တော်ကို ကွာရှင်းပြတ်စဲကာ ရာဇဓာတုကလျာအား မိဖုရားအဖြစ် အတင်းအကျပ် နန်းတင်ခဲ့သည်။ ၁၅၈၇ ခုနှစ်တွင် နန္ဒဘုရင်သည် စစ်ရှုံး၍ ပဲခူးသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသောအခါ ထိုသတင်းကို ကြားသိရသဖြင့် အလွန်အမင်း စိတ်ပျက်အားမလို ဖြစ်ခဲ့ရသည်။

ရာဇဓာတုကလျာသည် မင်းကြီးစွာ၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးအဖြစ် ၆ နှစ်ခန့် စံစားခဲ့ရသည်။ ၁၅၉၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် မင်းကြီးစွာသည် ယိုးဒယားစစ်ပွဲ၌ ကျဆုံးသွားခဲ့ရာ မင်းသမီးသည် မုဆိုးမ ဘဝသို့ ရောက်ရှိခဲ့ရသည်။ စစ်ရှုံး၍ ပြန်လာသော စစ်သည်များက အိမ်ရှေ့မင်းသား၏ ရုပ်အလောင်းကို ပဲခူးသို့ ပြန်လည်သယ်ဆောင်လာသည့် တစ်လအကြာတွင်မှ မင်းသမီးသည် ထိုသတင်းဆိုးကို သိရှိခဲ့ရပေသည်။

၁၅၉၃-၁၆၀၃

မင်းကြီးစွာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ရာဇဓာတုကလျာသည် နောက်ထပ် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာအောင် မုဆိုးမဘဝဖြင့် ရှင်သန်ခဲ့ရသော်လည်း သူမ၏ အလှတရားကြောင့် အမျိုးသားများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို အစဉ်တစိုက် ရရှိနေခဲ့သည်။ သူမအား ချစ်ရေးဆိုခဲ့သူများထဲတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ နတ်သျှင်နောင် ဖြစ်သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် မင်းကြီးစွာ၏ မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း အခမ်းအနားတွင် မင်းသမီးကို ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်ရှိ တောင်ငူမင်းသားလေးသည် မင်းကြီးစွာနှင့်အတူ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာသို့ လိုက်ပါခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ရုပ်အလောင်းကို ပဲခူးသို့ ပြန်လည်သယ်ဆောင်လာသူများထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ စာဆိုအကျော်အမော် ဖြစ်လာမည့် မင်းသားငယ်သည် သူရဲကောင်းတစ်ဦး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးမွမ်းသီဆိုနေစဉ်အတွင်း မင်းသမီး၏ မျက်ဝန်းများ၌ ဝမ်းနည်းရိပ်များ ယှက်သန်းနေသည်ကိုလည်းကောင်း၊ ထို့နောက် မိမိခင်ပွန်း၏ မြတ်သော သေခြင်းတရားအပေါ် ဂုဏ်ယူသောကြောင့် တောက်ပလာသည်ကိုလည်းကောင်း သတိပြုမိခဲ့သည်။

ထိုအချိန်မှစ၍ မင်းသမီးသည် မင်းသားငယ်၏ စွဲလမ်းနှစ်သက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မင်းသမီးသည် နတ်သျှင်နောင်ထက် ၁၉ နှစ်မျှ အသက်ကြီးသည့်အပြင် တော်စပ်မှုအရလည်း အဒေါ်တော်စပ်သူ ဖြစ်နေသည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် နောက်ထပ် သုံးနှစ်တိုင်တိုင် ကဗျာများ တစ်ပုဒ်ပြီးတစ်ပုဒ် ရေးသားကာ မင်းသမီးအပေါ် ထားရှိသည့် မေတ္တာကို ဖွင့်ဟခဲ့သည်။ အဆုံးတွင် ကဗျာစာဆိုတစ်ဦးဖြစ်သူ မင်းသမီးကိုယ်တိုင်လည်း နတ်သျှင်နောင်၏ အချစ်ကို လက်ခံခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နန္ဒဘုရင်က အသက်အရွယ် ကွာခြားလွန်းခြင်းကြောင့် ၎င်းတို့၏ လက်ထပ်မှုကို ခွင့်မပြုခဲ့ပေ။ ၁၅၉၇ ခုနှစ်တွင် နတ်သျှင်နောင်၏ ခမည်းတော် မင်းရဲသီဟသူ က အမှီအခိုကင်းကြောင်း ကြေညာလိုက်သည့်အခါတွင်မူ ၎င်းတို့၏ အိမ်ထောင်ရေးမှာ လုံးဝ မဖြစ်နိုင်တော့သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် ထိုကိစ္စကြောင့် အလွန်အမင်း စိတ်ထိခိုက်ခဲ့ရပြီး "မိမိချစ်သူနှင့် လက်ထပ်ကာ သူမအား မြန်မာပြည်၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးအဖြစ် တင်မြှောက်မည်" ဟူသော ရည်မှန်းချက်တစ်ခုတည်းကိုသာ စွဲလမ်းလာခဲ့သည်။ သူသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် ဘဝဒဿနဆိုင်ရာ ကဗျာများကို ဆက်လက်ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ထိုကဗျာများသည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် အလှပဆုံးသော ကဗျာများအဖြစ် ယနေ့တိုင် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံထားရသည်။

၁၅၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် နန္ဒဘုရင်သည် တောင်ငူနှင့် ရခိုင်ပူးပေါင်းတပ်များထံ အရှုံးပေးကာ လက်နက်ချခဲ့သည်။ ရာဇဓာတုကလျာအပါအဝင် ပဲခူးနန်းတွင်း သူတော်စင်များသည် တောင်ငူနန်းတော်သို့ ခေါ်ဆောင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူတွင်လည်း မင်းရဲသီဟသူသည် မိမိ၏သားတော်နှင့် မင်းသမီးတို့ လက်ထပ်မည့်အရေးကို ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ နတ်ရှင်နောင်အတွက်မူ ထိုအတားအဆီးမှာ သည်းခံနိုင်စွမ်းထက် ကျော်လွန်သွားခဲ့သည်။ မိမိခမည်းတော်၏ ငြင်းဆိုမှုနောက်ကွယ်တွင် နန္ဒဘုရင် ရှိနေသေးသည်ဟု ယုံကြည်ကာ နတ်သျှင်နောင်သည် နန်းကျဘုရင် နန္ဒကို ၁၆၀၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ထိုလုပ်ရပ်အတွက် မင်းရဲသီဟသူသည် သားတော်အပေါ် အလွန်အမင်း မကျေမနပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ သူ၏ ညီအစ်ကိုဝမ်းကွဲတော်စပ်သူ နန္ဒဘုရင်အတွက် ထိုက်တန်သော မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း အခမ်းအနားကို စီစဉ်ကျင်းပပေးခဲ့သည်။

တောင်ငူအိမ်ရှေ့မိဖုရားဘဝ (၁၆၀၃)

အဖုအထစ်များစွာ ရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် မင်းရဲသီဟသူသည် သားတော်၏ဆန္ဒကို လိုက်လျောခဲ့သဖြင့် ၁၆၀၃ ခုနှစ်တွင် နတ်သျှင်နောင်၏ တောင့်တမှုများ ပြည့်ဝခဲ့ရသည်။ ၁၆၀၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော နတ်သျှင်နောင်၏ တောင်ငူအိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ် ဘိသိက်ခံပွဲအခမ်းအနား၌ နတ်သျှင်နောင်နှင့် ရာဇဓာတုကလျာတို့သည် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း မင်းသမီးသည် လက်ထပ်ပြီး ခုနစ်လကျော်အကြာ ၁၆၀၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင်ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့လေသည်။

ခေတ်ပေါ်ယဉ်ကျေးမှုအတွင်း ဖော်ပြပါရှိမှုများ

ရာဇဓာတုကလျာမင်းသမီး၏ အကြောင်းကို ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ဇာတ်ကောင်တစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။

• The Legend of King Naresuan: The Series season 3တွင် သရုပ်ဆောင် Slita Klinchan က ရာဇဓာတုကလျာအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
• The Last Duel (หงสาวดี) (၂၀၂၆) တွင် သရုပ်ဆောင် Varitthisa Limthammahisorn က မင်းသမီး ရာဇဓာတုကလျာ အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။