ဖေမောင်တင်

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
(ဦးဖေမောင်တင် မှ ပြန်ညွှန်းထားသည်)
Jump to navigation Jump to search
ဦးဖေမောင်တင်
Pe Maung Tin.jpg
မွေးဖွားဘတင်
(1888-04-24)၂၄ ဧပြီ၊ ၁၈၈၈
ပေါက်တော၊ အင်းစိန်မြို့နယ်၊ ဟံသာဝတီခရိုင်ဗြိတိသျှဘားမား
ကွယ်လွန်၂၂ မတ်၊ ၁၉၇၃(1973-03-22) (အသက် ၈၄)
နိုင်ငံလူမျိုးမြန်မာ
မိခင်ကျောင်းကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်
(မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ၁၉၁၁)
ရန်ကုန်ကောလိပ်
(ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ၁၉၀၉) LL.S ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်
အိမ်ထောင်ဖက်(များ)Edith Kyi Kyi
သားသမီးBrenda Tin Tin Myaing
ဆွေမျိုးသားချင်းTee Tee Luce (sister)

ဦးဖေမောင်တင်သည် ကိုလိုနီခေတ်တွင် မြန်မာစာပေကို အထင်အမြင်သေးကြသော တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်တို့အား အတိုက်အခံပြု၍ မြန်မာစာပေကို တက္ကသိုလ်တွင် အဆင့်မီမီ သင်ကြားနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ရောက်အောင် အားထုတ်ကြိုးပမ်းခဲ့သော ဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပါမောက္ခလည်း ဖြစ်သည်။

ဦးဖေမောင်တင် ရုပ်တု

ဦးဖေမောင်တင်သည် အင်းစိန်မြို့ ပေါက်တောရပ် ဇာတိ ဖြစ်၍ ၁၂၅ဝ ပြည့်နှစ် ကဆုန်လပြည့် ၁၈၈၈-ခုနှစ်၊ ဧပြီ(၂၄)ရက် အင်္ဂါနေ့ ညနေ ၅ နာရီခွဲ အချိန်တွင် အဖဦးဖေ(အင်းစိန် တိမွေးကု-ဌာန ရုံးအုပ်စာရေးကြီး)နှင့် အမိဒေါ်မြိုင် တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း(၆)ယောက်တွင် ပဉ္စမ မြောက်သား ဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ဘတင် ဖြစ်ပြီး အစ်ကိုဖြစ်သူ မောင်ဘရင် ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် မောင်တင်ဟု အမည်ပြောင်းသည်။

၁၈၉၃ တွင် အင်းစိန်-ဆရာကိုရင်ကြီး၏ အလွတ်ပညာသင်ကျောင်း၌ စတင်ပညာဆည်းပူး၍ ၃နှစ်အကြာတွင် (၃)တန်းအောင်သည်။

၁၈၉၆ တွင် ရန်ကုန် ဟိုက်စကူးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်ကာ ပထမတန်းမှစတက်သည်။

၁၉၀၂ တွင် ၇-တန်းအောင်ပြီး မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးပထမရ၍ စကောလားရှစ်ဆုရသည်။

၁၉၀၃ တွင် ၈-တန်း၌ ပညာသင်နေစဉ် "ကျောင်းသားများ လူမျိုးခြားဆရာများကို လက်အုပ်ချီနှုတ်ဆက်ရမည်" ဆိုသည့် ပညာမင်းကြီးအမိန့်ကိုဆန့်ကျင်ပြီး အခြားကျောင်းသားများနှင့်အတူ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသောကြောင့် ပညာမင်းကြီးအမိန့်ပျက်ပြယ်သွားသည်။

၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် (၉)တန်း၌ ပထမရ၍ ရနောင်းဘုရင်ခံ၏ ရနောင်းဆုရသဖြင့် ဆုငွေ (၄၀)ကျပ်နှင့် စာအုပ်များရရှိသည်။

၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်၌ ပညာသင်သည်။ S.P.C.A အသင်းကကျင်းပသည့် အင်္ဂလိပ်စာစီစာကုံး ပြိုင်ပွဲတွင် တက္ကသိုလ်အဆင့်၌ ပထမရဆုငွေ-၂၅ကျပ်ရရှိသည်။

၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် ဥပစာဒုတိယနှစ် စာမေးပွဲ၌ ပထမရ၍ ဂျာဒင်းဆုချီးမြှင့်ခံရပြီး တစ်လလျှင် ဆုငွေ (၁၆)ကျပ် ရသည်။ ခရစ်ယာန် ကျောင်းသားများအားချီးမြှင့်သော ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်၏ ဒတ်စကောလားရှစ်ဆုကိုလည်းရသဖြင့် တစ်လလျှင် ဆုငွေ (၁၅)ကျပ် ရရှိသည်။

၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် ပါဠိပါမောက္ခ ချားလ်ဒူရွိုင်ဇယ်၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် ဘီအေပါဠိဂုဏ်ထူးတန်းတက်သည်။

၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် ဘီအေပါဠိဂုဏ်ထူးတန်းအောင်ပြီး ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရသည်။

၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်စာမေးပွဲဝင်ရန် စာကျက်နေစဉ် စိန်ပေါကျောင်း၏မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ ၈တန်း၊ ၉တန်း ကျောင်းသားများအား ပါဠိဘာသာသင်ပေးသောကြောင့် လစာ (၈၀ကျပ်) ရသည်။

၁၉၁၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ် မဟာဝိဇ္ဇာစာမေးပွဲကို ပါဠိဖြင့်အောင်မြင်သည်။ ဇွန်လထုတ် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းဂျာနယ် အတွဲ(၁) အမှတ်(၁)တွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြု မြန်မာစာဆောင်းပါးကို မောင်တင်(ဘီအေ)ကလောင်အမည်ဖြင့် စတင်တွေ့ရသည်။

၁၉၁၁ အောက်တိုဘာ (၁)ရက်မှ ၁၉၁၂ ဇူလိုင်(၂၃)ထိ ရန်ကုန်ဟိုက်စကူးကျောင်း၌ လစာ (၁၅၀)ကျပ်ဖြင့် အထက်တန်းပြဆရာလုပ်သည်။

၁၉၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် (၂၄)တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ပါဠိပါမောက္ခ ရာထူးခန့်အပ်ခံရသည်။ မြန်မာအမျိုးသားထဲမှ ပါမောက္ခရာထူး ပထမဆုံးရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ပဋိဉာဉ်ခံဝန်ထမ်းလစာမှာ (၃၀ဝ-၅၀ဝ)ကျပ် ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က အသက်(၂၄)နှစ်သာရှိသေးသည်။ ရာထူးအရ ဘားနဒ်အခလွတ် စာကြည့်တိုက်မှူးတာဝန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းဂျာနယ် အယ်ဒီတာတာဝန်များယူရသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ လန်ဒန်ပါဠိစာပေအသင်းအတွက် စာမူရှာဖွေရေးတာဝန်ကိုပါ ကွယ်လွန်ချိန်ထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်၏တရားဝင်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးအဖြစ်သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဘီအေတန်းအတွက် ပြဋ္ဌာန်းသော ဒီပဝံသမှတ်စုကို ရေးသူဖြစ်သည်။

၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်း၌ ရာသက်ပန်အသင်းသားအဖြစ်ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ငွေထိန်းတာဝန်ယူသည်။

၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် A Pali Primer(အခြေပြုပါဠိသဒ္ဒါ)ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ထုတ်ဝေသည်။ ဘီအေတန်းအတွက်ပြဋ္ဌာန်းသော "ဓမ္မပဒ" ကို ရောမအက္ခရာဖလှယ်၍ တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေသည်။

၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်၏ ဘီအေတန်းစာမေးပွဲအတွက် Millinda Panha ကိုပြုစုထုတ်ဝေသည်။ ဘီအေတန်းအတွက်ပြဋ္ဌာန်းသော "ခုဒ္ဒကပါဌ်"ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ထုတ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း၏ အကျိုးဆောင်အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်သည်။

၁၉၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်(၅)ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းသော မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်းပြုစုရေး အကြံပေးဘုတ်အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။

၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ပါဠိဖတ်စာ A pali Reader ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြုစုထုတ်ဝေသည်။

၁၉၂၀ တွင် The Student‘s Pali-English Diclionary(ကျောင်းသားကိုင် ပါဠိ-အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်)ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြုစုထုတ်ဝေသည်။ စက်တင်ဘာ(၄)ရက်တွင် အင်္ဂလန်သို့ ပညာတော်သင်ထွက်ခွာသည်။ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ် အက်ဇီတာကောလိပ်၌ ပညာသင်ကြားစဉ် အမည်တူရှိနေ၍ အမည်ရှေ့တွင် ဖခင်အမည်မှ 'ဖေ'ကိုယူ၍ 'ဖေမောင်တင်'ဟုပြောင်းသည်။ အဌသာလိနီ(ပ-တွဲ) အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ကို လန်ဒန်ပါဠိအသင်းမှထုတ်သည်။

၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဌသာလိနီ(ဒု-တွဲ)အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန် လန်ဒန်ပါဠိအသင်းမှထုတ်သည်။

၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်မှ စာပေဝိဇ္ဇာ(ဘီလစ်)ဘွဲ့ရသည်။

၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အောက်စဖို့ဒ်၌ အင်္ဂလိပ်စာပေသမိုင်းလေ့လာသည်။ ဒေါက်တာဘလက်ဒင်၏ ရှေးဟောင်းမွန်ကျောက်စာ သင်တန်းတက်သည်။ အင်းနားတင်ပယ် ဥပဒေကျောင်းတွင် ဆက်၍ ပညာဆည်းပူးသည်။ မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (အတွဲ-၃၊၄၊၅-ပုဂံခေတ်ပိုင်း)ကို ပါမောက္ခ ဂျီအိပ်ချ်လုစ်နှင့်တွဲ၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်သည်။ လန်ဒန်အောက်စဖိုဒ့်တက္ကသိုလ် ပုံနှိပ်တိုက်ကထုတ်ဝေသည်။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်(ပထမပိုင်း) အင်္ဂလိပ်ဘာသာ လန်ဒန်ပါဠိအသင်းမှ ထုတ်ဝေသည်။

၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်ရှိ "မြန်မာအသင်း" ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကို မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံဟောင်း ဆာဟာဗီအဒန်ဆင်နှင့် ယှဉ်ပြိုင် အရွေးခံရာ အနိုင်ရသည်။ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး ဇူလိုင်လအတွင်း မြန်မာပြည်ပြန်ရန် မြန်မာပြည်အစိုးရ၏ အမိန့်ချမှတ်ခြင်းခံရသည်။ ဩဂုတ်လ (၁၃)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်ပြန်ရောက်သည်။ စက်တင်ဘာ (၁)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အရှေ့တိုင်းဘာသာရပ်ဌာနမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ စက်တင်ဘာ (၂၇)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်း၏ စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဆပ်ကော်မတီတွင် စာတည်းချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူသည်။ (၁၉၄၁ ခုနှစ်တိုင်အောင် အသင်းအတွက်စာအုပ် (၄၆)မျိုးတည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာသင်ကြားမှုစနစ် ချဲ့ထွင်ရန် ဆီးနိတ်အဖွဲ့သို့ အရေးဆိုသည်။ ဆီးနိတ်မှ ကျောင်းသားတိုင်း မြန်မာစာတန်းနိမ့်ကို မသင်မနေရ ဘာသာအဖြစ် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းပေးရသည်။

၁၉၂၅ - မြန်မာသဒ္ဒဗေဒဖတ်စာ-အင်္ဂလိပ်လို စာအုပ်(သဒ္ဒဗေဒပါမောက္ခ-မစ္စစ်အီးအမ်ထရောင်းနှင့် တွဲဖက်)ပြုစု-လန်ဒန်တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဝိဇ္ဖာဂုဏ်ထူးတန်းကို ဦးဆောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့။ သုတေသနအသင်း စာတည်းနှင့် စာကြည့်တိုက်မှူးတာဝန်ကို ပါမောက္ခလုစ်နှင့် တွဲတာဝန်ယူ။ ဒေဝကုမ္ဘာန် ပြဇာတ်ကို(ပုဂံဝန်ထောက်ဦးတင်နှင့် တွဲ၍)တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေ။

၁၉၂၇ - ၂၈ - မြန်မာစာမဟာဝိဇ္ဖာဂုဏ်ထူးတန်းကို ဦးဆောင်ဖွင့်လှစ်။

၁၉၂၇ - ၃၉ - သူငယ်တန်းမှ ပဉ္စမတန်းအထိ မြန်မာစာဖတ်စာများကို ပြုစုထုတ်ဝေ။

၁၉၂၈ - ဂျေအက်စ်ဖါနီမယ် ဦးဆောင်သော မြန်မာနိုင်ငံပညာပြန့်ပွားရေး အသင်းတည်ထောင်ရာတွင်ပါဝင်ခဲ့။ ဇွန်လ(၉)ရက်တွင် သာယာဝတီမြို့၊အင်္ဂလီကန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ ဘိလပ်ပြန်ဝတ်လုံတော်ရ ဦးဖိုးဒန်၊ ဒေါ်မြ ကြီးတို့၏သမီး ကြည်ကြည်(Edith)နှင့် လက်ထပ်။ အနုမြူ-မြန်မာပြန်စာအုပ်ထုတ်ဝေ။ ပုဂံကျောက်စာညွန့်ပေါင်းကို ပါမောက္ခလုစ်နှင့်တွဲ၍ ပြုစုထုတ်ဝေ။

၁၉၂၉ - အနုမြူဒီပနီကိုထုတ်ဝေ။ The Path of Purity(Part-2)ကို လန်ဒန်ပါဠိအသင်းက ထုတ်ဝေ။ မူလတန်းများအတွက် မြန်မာကြည့်စာ-၃-တွဲကို (ပညာမင်းကြီး ဦးချိုနှင့် တွဲဖက်)ပြုစုထုတ်ဝေ။ ဖါနီမယ်-အင်္ဂလန်ပြန်သွားစဉ် ဂန္တလောက မဂ္ဂဇင်းကြီးကြပ်တည်းဖြတ်(သူကြီးဂေဇက် ဦးခင်မောင်နှင့်အတူဆောင်ရွက်)။ ဖေဖေါ်ဝါရီလတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အုပ်ချုပ်ရေး အသစ်အတွက် ရောက်ရှိလာသော ဆိုင်မွန်ကော်မရှင်သို့တက္ကသိုလ်ကောလိပ်များတွင် ဘာသာရပ်များကို မြန်မာဘာသာဖြင့် သင်ကြားသင့်ကြောင်းအကြံပေးစာတမ်းတင်သွင်း။

၁၉၃၀ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့်စပ်လျဉ်းသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား အခေါ်အဝေါ်များကို မြန်မာပညာရှိများနှင့် ညှိနှိုင်း၍ ဦးဆောင်မြန်မာပြန်သည်။ မြန်မာသုတေသနအသင်း ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်တာဝန်ယူသည်။

၁၉၃၁ - ပါဠိဖတ်စာ ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ပြုစုထုတ်ဝေသည်။ The path of Purity(Part-3)ကို လန်ဒန်ပါဠိ အသင်းက ထုတ်ဝေသည်။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂကျမ်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုသည့်အတွက် ထိုင်းဘုရင်က ပေါင် ၁၀ဝ၀-ဆုချီးမြှင့်သည်။ ဆုငွေအားလုံးကို လန်ဒန်ပါဠိအသင်းသို့ လှူဒါန်းခဲ့သည်။(၁၉၄၁-တွင် လန်ဒန်ပါဠိအသင်းက ၃-တွဲ ပေါင်း၍ထပ်မံပုံနှိပ်။)

၁၉၃၃ - ၃၇ - မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်း ဂျာနယ်စာတည်းတာဝန်ကိုထမ်းဆောင်။

၁၉၃၃ - ၆၅ - ထိုင်းဘုရင်မြန်မာကျောက်စာများ(၅-တွဲ)ကို ပါမောက္ခလုစ်နှင့် တွဲဖက်တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေ။

၁၉၃၄ - မြန်မာနိုင်ငံပညာပြန့်ပွားရေးအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ငွေထိန်းတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရ။ ခေတ်စမ်းပုံပြင်များကို တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေ။ (ခေတ်စမ်းစာပေ၏အစဖြစ်)။ ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ ရာဇဝင်ကျော် နှင့် ဦးကြင်ဥ၏ ပဒေသာသီချင်း ကို တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေ။

၁၉၃၅ - ပထဝီဝင်ဝေါဟာရများ ကို ဦးဘလွင်၊ ပါမောက္ခဘီစလေ တို့နှင့်တွဲဖက်ပြုစုထုတ်ဝေ။ အခြေပြု ပါဠိသဒ္ဒါ ဗြိတိသျှဘားမား ပုံနှိပ်တိုက်က ထုတ်ဝေ။

၁၉၃၇ - ဇွန်(၁၉)တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရ။ အထက်တန်းမြန်မာစကားပြေ ကောက်နှုတ်ချက်များ(ပ-တွဲ)ကို ရွေးချယ်ထုတ်ဝေ။

၁၉၃၇ - ၄၀ - မြန်မာနိုင်ငံပညာပြန့်ပွားရေးအသင်း၏ အထွေထွေစာတည်း။

၁၉၃၈ - မြန်မာစာပေသမိုင်း ဇမ္ဗူ့မိတ်ဆွေပိဋကတ် ပုံနှိပ်တိုက်ကထုတ်ဝေ(ပအကြိမ်)၊ အထက်တန်းမြန်မာကဗျာ ကောက်နှုတ်ချက်များ ရွေးချယ်ထုတ်ဝေ။

၁၉၃၈ - ၃၉ - မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ။

၁၉၄၀-၄၁ -မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ။

၁၉၄၂ - ဖေဖော်ဝါရီ(၁၃)တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးရုံးခန်း မန္တလေးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်။ မေလတွင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(ဘီအိုင်အေ) စစ်ရန်ပုံငွေအတွက်-၃၀ဝ ကျပ် လှူဒါန်း။

၁၉၄၃ - ၄၅ - ၁၉၄၃မေ(၁)မှစ၍ ၁၉၄၅ဧပြီ(၃၀)ထိ၊ ဂျပန်ခေတ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ပေးခြင်းခံရ။

၁၉၄၅ - မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန်စာပေအသင်း ညွှန်ကြားရေးမှူး။

၁၉၄၇ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်က အငြိမ်းစားလစာငွေ ၇၀ဝကျပ် အပြင် မြန်မာစာပေနှင့် ပါဠိစာပေ ပါမောက္ခတာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် မြန်မာစာပေတိုးတက်ရေး အစဉ်တစိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဂုဏ်ပြုငွေ လစဉ်၅၀ဝကျပ် ချီးမြှင့်ခံရ။

၁၉၄၇ - ၄၈ - သက်ကြီးတက္ကသိုလ်တွင် ပထမဦးဆုံး ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရ။

၁၉၄၈ - ဩဂုတ်(၁)မှ ၁၉၅၀ မေ(၃၀)ထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါဠိပါမောက္ခအဖြစ်ခန့်အပ်ခံရ။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဘာသာပြန်နှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး ဌာန၏ အကြံပေးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ။

၁၉၄၉ - ဩဂုတ်(၃၀) ပညာရှင်(၂၉၂)ဦးပါဝင်သော မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် သုခမိန်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း စီစဉ်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်။

၁၉၅၀ - မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ။

၁၉၅၁ - သုတေသနအသင်း ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ။ မြန်မာဝါကျဖွဲ့ထုံးကျမ်း ကို ဘာသာပြန်စာပေအသင်းကထုတ်ဝေ။

၁၉၅၂ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်က ဂုဏ်ထူးဆောင်(L.L.D)ပါရဂူဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရ။

၁၉၅၅ - ကျောင်းသုံးမြန်မာသဒ္ဒါကို အထက်တန်းများအတွက် ရည်ရွယ်ရေးသား၍ ဘာသာပြန်စာပေအသင်းက ထုတ်ဝေ။ မြစေတီကျောက်စာ ကို မြန်မာပြန်တည်းဖြတ်၍ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ဝေ။ ရွှေစည်းခုံ မွန်ကျောက်စာ မြန်မာပြန်တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေ။ အလယ်တန်းမြန်မာသဒ္ဒါ ကို ဘာသာပြန်အသင်းကထုတ်။

၁၉၅၇ - ကျန်စစ်သားမင်းတရားကြီး၏ ခုန်းတော်မွန်ကျောက်စာ ကို မြန်မာပြန်ဆိုတည်းဖြတ်၍ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန။ အောက်တိုဘာ (၅)ရက်တွင် အမေရိကန်ပြည် ချီကာဂိုတက္ကသိုလ် ခရစ်ယာန်သမ္မာကျမ်းစာဌာန၌ ဗုဒ္ဓတရားသင်ကြားပို့ချရန် ရန်ကုန်မှထွက်ခွာ။ ဘာသာလောကကျမ်းကို ဘာသာပြန်စာပေအသင်းက ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ။

၁၉၅၉ - ဇန္နဝါရီ(၂)ရက်တွင် ကျန်မာရေး အခြေအနေကြောင့် မြန်မာပြည်ပြန်လာ။ တန်းမြင့်သဒ္ဒါနှင့် အသုံးအနှုန်း ကို ဘာသာပြန်အသင်းကထုတ်ဝေ။ မေလတွင် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလန်ပူမြို့၌ ကျင်းပသော အာရှ ခရစ်ယာန်ကောင်စီကွန်ဖရင့်သို့ တက်ရောက်။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဦးချစ်သောင်း ဦးဆောင်သော ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တရုတ်ပြည်သို့သွားရောက်။

၁၉၆၀ - Prayer and Meditation(ဆုတောင်းခြင်းနှင့်ဘာဝနာ)စာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ပြုစု၍ မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန်ကောင်စီကထုတ်ဝေ။ ဖေဖော်ဝါရီ(၁၆)မှ ၁၉၆၄-အောက်တိုဘာ(၁၃)ထိ သမိုင်းကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ။ မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းဥက္ကဋ္ဌ။ ဇမ္ဗူဒီပဥဆောင်းကျမ်း ကို ဒေါက်တာ ဂျေအက်စ်၊ဖါနီမယ်နှင့်တွဲ ဖက်တည်းဖြတ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်းက ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ။

၁၉၆၁ - မေလတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မြန်မာစာဌာန၌ ဂုဏ်ထူးဆောင်မြန်မာစာပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရ။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဆိုင်ရာ ပြဿနာအချို့ စာအုပ်ငယ်ကို မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန်ကောင်စီမှ ထုတ်ဝေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှိုင်းယှဉ်လေ့လာချက် စာအုပ်ငယ်ကိုလည်း ထုတ်ဝေ။

၁၉၆၂ - ဗီးဂျီရှာဗန်၏ဓမ္မဟောင်းဖတ်နည်း ကိုမြန်မာပြန်ထုတ်ဝေ။ ရွှေတောင်နန္ဒမိတ်၏ စလင်းမင်းမောင် ပေါင်းချောင်ဧချင်း ကိုတည်းဖြတ်ထုတ်ဝေ။

၁၉၆၃ - ဒီဇင်ဘာတွင် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန မြန်မာစာပေပြုစုရေးနှင့် ဘာသာပြန်ကော်မရှင်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ။

၁၉၆၄ - ဗုဒ္ဓဘာသာဆုတောင်းပုံနှင့် ဘာဝနာပွားပုံ အင်္ဂလိပ်လိုစာအုပ်ကို လန်ဒန်(S.P.C.K)က ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ။

၁၉၆၆ - ဧပြီလတွင် အမရပူရမြို့ မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော် အရှင်ဇနကာဘိဝံသနှင့် အနတ္တတရားတော်ဆွေးနွေး။

၁၉၆၈ - မေလ(၁၁)တွင် အသက်(၈၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ကန်တော့ပွဲ သုတေသနအသင်းကကြီးမှူး၍ တက္ကသိုလ်ဓမ္မာရုံတွင်ကျင်းပ။

၁၉၆၉ - မြန်မာဝတ္ထုသမိုင်းအစနှင့် သုတေသနစာတမ်းများစာအုပ် စိန်ပန်းမြိုင်စာပေက ထုတ်ဝေ။ မန္တလေးမြို့ ကယ်လီဘုရားကျောင်း ခရစ်ယာန်ကွန်ဖရင့်တွင်ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးအကြောင်းဟောပြော။

၁၉၇၀ - ဒီဇင်ဘာတွင် လန်ဒန်ပါဠိအသင်းကြီး၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပါဠိအဌကထာအုပ်ရေ(၅၀)ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုရေးအဖွဲ့၌ အယ်ဒီတာအဖြစ်ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့။ ဗုဒ္ဓဝံသအဌကထာ ကို ကုသိုလ်ဖြစ် ဘာသာပြန်ဆိုရန်တာဝန်ယူခဲ့။

၁၉၇၂ - လန်ဒန်ပါဠိအသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာမစ္စအိုင်ဘီဟောနာအားဂုဏ်ပြုထုတ်ဝေမည့် အထူးထုတ်စာစောင် အတွက် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာစာတန်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့။

၁၉၇၃ - ဖေဖော်ဝါရီ(၂၀)တွင် လယ်တီဆရာတော် မြန်မာပြန် ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ်နှင့် အနတ္တလက္ခဏသုတ် ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုပြီး (ယင်းစာမူကို ၁၉၇၈တွင် ပါဠိ၊မြန်မာ၊အင်္ဂလိပ်(၃)ဘာသာဖြင့် ပုံနှိပ်။ ၁၉၉၃တွင် ဒု-အကြိမ်ရိုက်နှိပ်)။

၁၉၇၃ - မတ်လ(၂၂)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ နံနက်အသက်(၈၅)နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်။ (မကွယ်လွန်မီ-မောင်းထောင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်၏ ရွှေတိဂုံဆံတော်ရှင်ဘုရားရှိခိုးထောမနာ ၁၂ဂါထာ နှင့် ပထမရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ဝိစိတြဝန္ဒနာ ဘုရားရှိခိုးဂါထာ(၇၅)ဂါထာအနက် (၅၅)ပုဒ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ပြန်ဆိုပြီးခဲ့။

ပထမ ပါမောက္ခ[ပြင်ဆင်ရန်]

ဦးဖေမောင်တင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပထမပါမောက္ခ ဖြစ်သည်။ အသက် ၂၄ နှစ် အရွယ်တည်းက ပါမောက္ခဖြစ်ခဲ့သော ဦးဖေမောင်တင်သည် ငယ်စဉ်ကတည်းက မြန်မာတနိုင်ငံလုံးတွင် ပထမဆုနှင့် စကောလားရှစ်များရခါ ပညာထူးချွန်ခဲ့သည် ။ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဓလေ့ထုံးစံကို မြတ်နိုးသောကြောင့် နိုင်ငံခြားဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်သော နိုင်ငံခြားသားပါမောက္ခအများအပြားကြားတွင် ပုဆိုးတောင်ရှည် ၊ ရင်ဖုံးအင်္ကျီ၊ ခေါင်းပေါင်းတို့ကို ဝတ်ဆင်ပြီး စာသင်လေ့ရှိသည် ။ ပညာပိုင်းအရ ထူးချွန်သည့်အပြင် စာအသင်အပြလည်း ကောင်းသောကြောင့် ကောလိပ်ကျောင်းသားများသာမက နိုင်ငံခြားသား ပါမောက္ခများ၏ လေးစားခြင်းကိုပါ ခံခဲ့ရသည်။

ဘီ-အေ အောင်သောနှစ်က စုစုပေါင်း ဘီအေအောင်သူ ၉ ယောက်သာရှိခဲ့သည် ။ ထိုအခါ ပညာတတ်များအလိုရှိသော ဗြိတိသျှအစိုးရက အိမ်တိုင်ရာရောက် လိုက်ခေါ်ပြီး ရာထူးကြီးများ ပေးအပ်သော်လည်း ဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင်က စိတ်မဝင်စားခဲ့ချေ ။ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတွင် တစ်နှစ်ခန့်ဆရာဝင်လုပ်ပြီးမှ ပါမောက္ခအလုပ်ကို လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ။

ရန်ကုန်ကောလိပ်တွင် ပါမောက္ခလုပ်နေစဉ်တွင်လည်း မြန်မာကျောင်းသားများဘက်မှ အမြဲရပ်တည်ပေးခဲ့သည် ။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တည်ထောင်ပေးရန် ရှေ့တန်းမှ တောင်းဆိုခဲ့သည် ။ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များကို အရေးယူခိုင်းသောအခါ သူတို့သည် အစိုးရကို ဆူပူခြင်းသာဖြစ်သည် ၊ ကျောင်းနှင့်မဆိုင်ဟုဆိုခါ အရေးယူဖို့ ရဲရဲတင်းတင်းငြင်းဆန်ခါ ၊ ကျောင်းသားများဘက်မှ ရပ်တည်ပေးခဲ့သည် ။ ထို့အပြင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးကိုလည်း တိတ်တဆိတ် အားပေးခဲ့သေးသည် ။ နိုင်ငံချစ်စိတ်အပြည့်ရှိသော ဆရာကြီးသည် “ယူနီဗာစတီ” ဟူသော အသုံးအနှုံးကို “တက္ကသိုလ်” ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ။ မြန်မာတိရိစ္ဆာန်ရုံရှိ တိရိစ္ဆာန်များအား မြန်မာဝေါ်ဟာရနှင့် ခေါ်နိုင်ခြင်းမှာလည်း ဆရာကြီး၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့်ဖြစ်သည် ။

အင်္ဂလန် ပြင်သစ် စသောနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့စဉ် သူတို့ ဘာသာစကား ဓလေ့ထုံးစံကို တလေးတစား အလေးထားကြသည်ကို မြင်တွေ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြန်မာစာပေ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု မျက်နှာငယ် ညှိုးရော်နေသည်ကို မကြည့်ရက်နိုင်ဖြစ်လာခဲ့သည် ။ ထို့ကြောင့် တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာဌာန ရှိရန် ၊ တက္ကသိုလ်ရှိ ဥပစာတန်း ၊ ဝိဇ္ဇာတန်း ၊ ဂုဏ်ထူးတန်း ၊ မဟာဝိဇ္ဇာတန်းတို့တွင် မြန်မာစာပေ သင်ကြားရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ။ ထိုသို့ကြိုးပမ်းရာတွင် မြန်မာစာဟောင်း ပေဟောင်းများကို ကိုယ်တိုင်လေ့လာဆည်းပူး စုဆောင်း၍ ၊ မြန်မာစာပေလောကတွင် ထူးချွန်သော လူတော်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည် ။ မြန်မာစာတမ်း စာအုပ်စာပေ ကျောင်းသုံးစာအုပ်များကိုလည်း ကိုယ်တိုင်ရေးသားခဲ့သည် ။ အစိုးရကျောင်းများတွင်လည်း မြန်မာ့စာပေကို နောင်လာနောက်သားများ လေ့လာစည်းပူးနိုင်ရန် ဦးဩဘာသ၏ ဝေဿန္တရာဇာတ် ၊ ဦးဖိုးကျား၏ မြန်မာ့ဂုဏ်ရည် ၊ ဦးခ၏ ချွေတာခြင်း စသည်တို့ကို ရဲဝံ့စွာ ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည် ။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုကျောင်းများက ထိုသင်ရိုးညွှန်းတန်းများကို အတိုက်အခံပြုသောအခါ ၊ ကိုယ်တိုင် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်ဖြစ်သော ၊ ဘက်လိုက်မှုကင်းသော ၊ အမှန်တရားကိုသာ အလေးထားသော ဆရာကြီးက အောက်ပါအတိုင်း ဖြေကြားခဲ့သည်။

“ဗုဒ္ဓဘာသာတိုင်းပြည်မှာ လာနေတဲ့အတွက် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း သင်ရတာ အလွန်သဘာဝကျပါတယ် ။ ကျေးဇူးတင်ဖို့တောင် ကောင်းပါသေးတယ်”

ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်များက ပို့၍ အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ်တွင် သွားရောက်ပညာသင်ကြားစဉ် ၊ လူအများ မအောင်မြင်နိုင်ဟု ထင်သော အလွန်ခက်ခဲနက်နဲလှသည့် ကျမ်းနှစ်စောင်ကို ပါဠိဘာသာမှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုနိုင်ခဲ့သည် ။ ထိုသို့ ကျမ်းများကို ဘာသာပြန် ဆိုရာတွင် အလွန်ထူးချွန်သောကြောင့် နိုင်ငံခြားသားများက ဆရာကြီးအား “သူတော်စင်” ၊ “ပါဠိဒေဝီ” ဟု ချီးမွန်းခေါ်ဝေါ်သည့်အပြင် ၊ ယိုးဒယားဘုရင်ကလည်း ဆု ရွှေဒင်္ဂါးပေါင် တစ်ထောင် ချီးမြင့်ခဲ့သည် ။ ဂျာမန်လူမျိုးတဦးသည် ဆရာကြီး ဘာသာပြန်ထားသော ကျမ်းကို ကိုးကား၍ ဂျာမန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုနိုင်ခဲ့သည် ။

ဆရာကြီးသည် ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးကိုလည်း အထူးလိုလားသည် ။ မြန်မာစာပေကို တိုင်းရင်းသားများထံ ပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် အချင်းချင်း နားလည်မှု ၊ ရင်းနှီးမှု ၊ ချစ်ခင်မှု ၊ သွေးစည်းမှုတို့ ရနိုင်မည်ဟုလည်း ယုံကြည်ခဲ့သည် ။ [၁]

ထင်ရှားသောစာအုပ်အချို့[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. မြန်မာစာပေသမိုင်း
  2. မြန်မာဝတ္ထုသမိုင်းအစနှင့် သုတေသနစာတမ်းများ
  3. ဘာသာလောကကျမ်း
  4. မြန်မာဝါကျဖွဲ့ထုံးကျမ်း
  5. ကျောင်းသုံးမြန်မာသဒ္ဒါ
  6. ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်
  7. အခြေပြုပါဠိသဒ္ဒါ
  8. ပါဠိဖတ်စာ

ကိုးကား[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. မင်းယုဝေ၏`ပထမမြန်မာများ´