ရေယဉ်ကတော်

ရေယဉ်ကတော်သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ရေယဉ်ကတော်ကို ရေယဉ်ကတော်၊ အနောက်မယ်ရေယဉ်၊ အမယ်အိုကြီးနတ်၊အမေကြီးစသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ခေါ်ကြသေးသည်။

အမေကြီးသည် ရိုးရာ နတ်တပါးဖြစ်သလို စုန်း၊ကဝေ၊ပညာသည်တို့၏အချုပ်ဖြစ်သည်။အောက်ဝိဇ္ဇာဓိုရ် တပါးဖြစ်သည်။ဇနပဒဂန္ဓာရီ ပညာရပ်များလေ့ကျင်သူတို့ ပူဇော်ကြသည့်နတ်တစ်ပါးဖြစ်သည်။

ဆပ်သဖူနဲ့ ရေဦးသူ၊ဆပ်သဘင်နဲ့‌ေရယဉ်သူဟုစာဆိုရှသည်။ef name="မြန်မာ့မိရိုးဖလာဓလေ့ နတ်သမိုင်း">ဦးထွေးဟန် (ဇူလိုင် ၁၉၉၁)။ မြန်မာ့မိရိုးဖလာဓလေ့ နတ်သမိုင်း။ ရန်ကုန်: ရွှေပုရပိုက်စာပေ။ pp. ၁၂၀။</ref>

သမိုင်း

အမေရေယဉ်သည် အလုံဘိုးတော်ကြီးခေါ် ဗဒုံနတ်ကြီး၏ နှမတော်စပ်သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ အလောင်းစည်သူမင်းကြီး လက်ထက်တော်တွင် နာဂသေန (Nagasena) အမည်ရှိသော မိဖုရားတစ်ပါးရှိပြီး၊ သူမသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် စုန်းမတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ပုဂံ၏ တစ်ဖက်ကမ်း၊ ပုံတောင်ပုံညာရှိ ကဒူးကနန်းလူမျိုးများ နေထိုင်ရာဒေသတွင် မောင်နှမငါးဦး နေထိုင်ကြသည်။ အကြီးဆုံးမှာ တောင်ငူမြို့စား ဇီးတောကျော် ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ ညီမများမှာ (ယောကတော်) ရှင်ဦး၊ (မြောက်ဘက်ရှင်မ) ရှင်ဗြူး၊ (ဆည်ကတော်) ရှင်ကြူး နှင့် (အနောက်အမေကြီး) ရှင်ထူး တို့ဖြစ်ကြသည်။ ညီမလေးဦးစလုံးသည် ဂန္ဓာရီပညာရပ်များတွင် ကျွမ်းကျင်ကြပြီး ၎င်းတို့သည်လည်း စုန်းမများပင် ဖြစ်ကြသည်။ တစ်နေ့တွင် ညီမလေးဦး တိမ်စွယ်များကို စားသုံးနေစဉ် ကောင်းကင်ယံ၌ မိဖုရားက ၎င်းတို့ကို မှော်ပညာများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုမှော်ပညာပြိုင်ပွဲတွင် မိဖုရား ရှုံးနိမ့်သွားခဲ့သည်။

ထို့နောက် အငယ်ဆုံးညီမဖြစ်သူ ရှင်ထူး (ခေါ်) စောနန်းမူ၏ ဝိညာဉ်ကို ဘူးသီးခြောက်အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းကာ ထာဝရအသက်ရှင်ရန်အတွက် စုန်းများ၏အကြီးအကဲဖြစ်သူ ကဝေသာရ ဘိုးဘိုးကြီး၏ အကူအညီဖြင့် ပင်လယ်ရေနက်အောက်တွင် မြှုပ်နှံထားခဲ့သည်။ မိဖုရားသည် ၎င်းတို့အပေါ် ရန်ငြိုးဖွဲ့ကာ အလောင်းစည်သူမင်းကြီးအား ကဒူးဒေသမှ မောင်နှမငါးဦးသည် ထီးနန်းကို လုယူရန် ကြံစည်နေကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့သည် ကဝေများဖြစ်ကြောင်း အိပ်မက်မက်သည်ဟု လိမ်လည်လျှောက်တင်ကာ ဒုက္ခပေးရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ကံမကောင်းစွာဖြင့် မင်းကြီးသည် သူမ၏ လိမ်လည်မှုကို ယုံကြည်သွားပြီး၊ ထိုမောင်နှမငါးဦးအား ဖမ်းဆီးကာ ပုဂံနန်းတော်သို့ အခွန်ဆက်သရန် ခေါ်ဆောင်လာရန် ပုဂံမြို့ဝန် ဘိုးဘိုးကြီးအား အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ အမိန့်တော်ကို လက်ခံရရှိပြီးနောက် မောင်နှမငါးဦးသည် ဒေသထွက် သီးနှံများနှင့် ဆီများကို အခွန်ဆက်သရန် ပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ နန်းတော်သို့သွားရောက်သည့်နေ့တွင် လမ်းလျှောက်လာစဉ် စောနန်းမူသည် နှမ်းဆီအိုးတစ်လုံးကို ခေါင်းပေါ်တွင် ရွက်လာခဲ့သည်။ မြို့ဝန်ဘိုးဘိုးကြီးသည် အိုးအတွင်း၌ မည်သည့်အရာ ပါဝင်သည်ကို သိချင်စိတ်ပြင်းပြကာ သူမအား မေးမြန်းခဲ့သည်။ ဆီအိုးဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားနေသော်လည်း၊ မြို့ဝန်သည် ပြဿနာရှာရန် ရည်ရွယ်နေကြောင်း သိရှိသွားသဖြင့် သူမက အိုးထဲတွင် မြွေများရှိသည်ဟု ဒေါသတကြီး ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။ မြို့ဝန်က ၎င်း၏လက်ကို ဆီအိုးထဲသို့ နှိုက်လိုက်သောအခါ မြွေပေါက်ခံရပြီး သေဆုံးသွားခဲ့သည်။

ဤအဖြစ်အပျက်များကို ထောက်ရှု၍ နှမ်းဆီမှ မြွေအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲကာ မြို့ဝန်ကို သေဆုံးစေခဲ့သောကြောင့် မင်းကြီးက သူမအား စုန်းမဖြစ်သည်ဟု သံသယဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်များက ၎င်းတို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သော်လည်း စောနန်းမူမှာ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက သူမကို လိုက်လံဖမ်းဆီးသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် မင်းကြီးက သူမ၏ အစ်ကိုဖြစ်သူအား သူမကို ဖမ်းဆီးရန် အမိန့်ပေးခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးနိုင်ပါက လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သူသည် အမိန့်ကို မနာခံဘဲ ပုဂံမှ ထွက်ပြေးခဲ့ရာ၊ နောက်ဆုံးတွင် ချောက်ကမ်းပါးထဲသို့ ကျကာ သေဆုံးပြီး နတ်ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ဇီးတောကျော် ထွက်ပြေးသွားပြီးနောက်၊ မင်းကြီးသည် ညီမသုံးဦးဖြစ်သော ရှင်ဥ၊ ရှင်ဖြူနှင့် ရှင်ကျူတို့ကို အရှင်လတ်လတ် မီးရှို့သတ်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ ဒေသခံများက သေဒဏ်မှ ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် ညီမသုံးဦးသည် အခြားသောအကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် သေဆုံးသွားခဲ့ပြီး နတ်များ ဖြစ်သွားကြသည်။

စောနန်းမူက သူမ၏ မောင်နှမများ သေဆုံးရခြင်းမှာ အလောင်းစည်သူမင်းကြောင့်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ကလဲ့စားချေလိုစိတ် ပြင်းပြလာသဖြင့် သူမ၏ မှော်ပညာစွမ်းအားများကို အသုံးပြု၍ ပုဂံကို ဖျက်ဆီးရန် ကြံရွယ်ခဲ့သည်။ သူမသည် ပုံတောင်ပုံညာဒေသသို့ တက်သွားပြီး၊ ပုဂံသို့ လမ်းလျှောက်လာစဉ် ဒေါသတကြီးဖြင့် ဖနောင့်နှင့် မြေကြီးကို ပေါက်ချလိုက်သောအခါ ရေများ ပန်းထွက်လာခဲ့သည်။ သူမ ဖနောင့်ဖြင့် ပေါက်ခဲ့သော နေရာများမှ ရေများသည် ယနေ့တိုင်အောင် စီးဆင်းနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စောနန်းမူအား **အမေရေယဉ်** ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

ပုဂံသို့အသွား လမ်းခုလတ်တွင် သူမအား သိကြားမင်းက တားဆီးခဲ့သည်။ သိကြားမင်းသည် အလောင်းစည်သူနှင့် သူမအကြား ညှိနှိုင်းပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး သူမ၏ မှော်ပညာရပ်များကို သူ၏ထံသို့ ဆက်သလှူဒါန်းရန် တောင်းဆိုရာ သူမက သဘောတူလက်ခံခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူမသည် သူမ၏ မှော်ပညာရပ်များကို မြွေတစ်ကောင်ထံသို့ ကူးပြောင်းပေးလိုက်သည်။ သိကြားမင်းက ထိုမြွေကို သုံးပိုင်း ပိုင်းဖြတ်၍ သတ်လိုက်သည်။ သူမက မြွေ၏ အပိုင်းသုံးပိုင်းကို လွှင့်ပစ်လိုက်ရာ၊ ခေါင်းပိုင်းသည် ယင်းမာပင်သို့ ကျရောက်သွားသဖြင့် ထိုဒေသတွင် အဆိပ်ပြင်းသောမြွေများ ပေါများလာသည်။ အလယ်ပိုင်းသည် ယောဒေသသို့ ကျရောက်သွားရာ ထိုဒေသရှိ လူအများစုသည် မိခင်ဝမ်းဗိုက်အတွင်းမှာပင် မှော်ပညာရပ်များကို အလိုအလျောက် တတ်မြောက်လာကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။ နောက်ဆုံး အမြီးပိုင်းသည် မုံရွာသို့ ကျရောက်သွားပြီး ထိုဒေသတွင် အဆိပ်ပြင်းသောမြွေများ တွေ့ရခဲသွားသည်။ ဆုလာဘ်အဖြစ် သိကြားမင်းက သူမအား နတ်တစ်ပါးအဖြစ် ဖန်ဆင်းပေးခဲ့သည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ နတ်များအနက် စောနန်းမူသည်သာလျှင် သေဆုံးခြင်းကို မကြုံတွေ့ရဘဲ နတ်ဖြစ်သွားသူဟု ဆိုကြသည်။

အလောင်းစည်သူမင်းကြီး ချင်းတွင်းမြစ်တစ်လျှောက် ဖောင်တော်ဖြင့် ကြွချီလာစဉ်၊ စောနန်းမူသည် သူမ၏ မှော်စွမ်းအင်ကို အသုံးပြု၍ ဖောင်တော်ကို ရပ်တန့်စေခဲ့သည်။ သူမသည် မင်းကြီး၏ ရှေ့မှောက်တွင် ကိုယ်ထင်ပြပြီး ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှကို ရှင်းပြခဲ့သည်။ မိဖုရားနာဂသေန၏ အပြစ်များကို မင်းကြီး သိရှိသွားပြီးနောက် သူမအား သေဒဏ်ပေးရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မင်းကြီးသည် စောနန်းမူအား ပုလဲဒေသနှင့် ပုံတောင်ပုံညာဒေသ (ယနေ့ခေတ် ယင်းမာပင်ခရိုင်) တို့ကို သူမ၏ နတ်ပိုင်နက်အဖြစ် အပိုင်စား ပေးသနားတော်မူခဲ့သည်။

ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများ

တပေါင်းလဆန်း ၃ ရက်နေ့မှ ၉ ရက်နေ့အထိ မုံရွာခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဇီးတောရွာအနီးရှိ ရေယဉ်ကတော်၏ နတ်ပွဲပြုလုပ်ကြသည်။ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ သိုးဆောင်းကြီး၊ သိုးဆောင်းကလေး၊ နတ်ထိန်း၊ နတ်ကတော်များသည် ပွဲတော်သို့ လာရောက်ကြ၍ ကန္နားဆက်ကြသည်။ တောင်ခြေအနီးအရှိ ချောင်းယောင်ယောင် မြောင်းယောင်ယောင် ချိုင့်ဝှမ်းနေရာသည် နတ်ပွဲမရှိလျှင် ခန်းခြောက်နေတတ်ပြီး နတ်ပွဲရှိသည့်အခါတွင် ရေပြည့်လျှံနေသည်။ ၎င်းနေရာကို ရေယှဉ်ချောင်း သို့မဟုတ် ရေယဉ်ချောင်းဟု အချို့က ခေါ်ကြသည်။ ပွဲတော်သို့ ဆားလင်း၊ ပုလဲ၊ ယင်းမာပင် စသည့် မြို့များမှ လှည်းအစီးပေါင်း ၅၀၀၀ မျှ လာရောက်ကြသည်။

နတ်ပွဲပြုလုပ်သည့်ရက်အတွင်းတွင် ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာများတွင် မည်သည့်အလှူမင်္ဂလာပျော်ပွဲရွှင်ပွဲမျှ မပြုလုပ်ရဘဲ ရပ်ဆိုင်းထားကြရသည်။