ကိုရီးယားလူမျိုး

ကိုရီးယားလူမျိုး
한民族 / 조선民族 ; (Hanminzoku / Joseonminzoku)
လူဦးရေ စုစုပေါင်း
	(၈၃ သန်းခန့် (ကမ္ဘာတစ်ဝန်း))
အများစု နေထိုင်သည့် နေရာ
	တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ (၅၁ သန်းကျော်); မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ (၂၆ သန်းခန့်); အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (၂.၆ သန်း); တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (၂.၁ သန်း); ဂျပန်နိုင်ငံ (၈၂၀,၀၀၀ ခန့်)
ဘာသာစကား
	ကိုရီးယားဘာသာစကား (Korean)
ကိုးကွယ်မှု
	ဘာသာမဲ့ (၅၆%)၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ (၂၇.၆%)၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ (၁၅.၅%)၊ ကိုရီးယားရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု (Shamanism)
ဆက်စပ် တိုင်းရင်းသား အုပ်စုများ
	ယာမာတိုလူမျိုး (ဂျပန်)၊ မန်ချူးလူမျိုး၊ မွန်ဂိုလူမျိုး၊ အရှေ့အာရှ လူမျိုးစုများ

ကိုရီးယားလူမျိုး (ကိုရီးယား: 한민족/조선民族၊ ဟန်မင်ဇုကု သို့မဟုတ် ဂျိုဆွန်းမင်ဇုကု) သည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ် (Korean Peninsula) နှင့် မန်ချူးရီးယားဒေသတောင်ပိုင်းတွင် အခြေစိုက်သည့် အရှေ့အာရှရှိ ပင်မလူမျိုးစုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်ကာလတွင် ကိုရီးယားလူမျိုးများသည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ နှင့် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဟူ၍ နိုင်ငံရေးအရ နှစ်ပိုင်းကွဲပြားနေသော်လည်း တူညီသော ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည့် တစ်စုတစ်စည်းတည်းသော လူမျိုးစုဖြစ်ကြသည်။^[၁]

မူလဇစ်မြစ်နှင့် မျိုးရိုးဗီဇ

မျိုးဗီဇ (DNA) နှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ ကိုရီးယားလူမျိုးများသည် ကျောက်ခေတ်လယ်နှင့် ကျောက်ခေတ်နှောင်းကာလများက ဆိုင်ဘေးရီးယားတောင်ပိုင်း၊ မွန်ဂိုလီးယားနှင့် မန်ချူးရီးယားဒေသတို့မှတစ်ဆင့် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်အတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာကြသည့် အယ်လ်တာယစ် (Altaic) ခြေသလုံးဖျန်းနွယ်စုများနှင့် ဌာနေလူမျိုးစုများ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သွေးနှောပေါင်းစပ် ဆင်းသက်လာကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ဗီဇအရ အိမ်နီးချင်း ဂျပန်လူမျိုး (ယာမာတိုလူမျိုး) နှင့် တရုတ်မြောက်ပိုင်းသားများနှင့် အနီးစပ်ဆုံး တူညီကြသည်။^[၂]

သမိုင်းကြောင်း

ဒဏ္ဍာရီလာအစနှင့် ကိုဂျိုဆွန်းခေတ် (Gojoseon: BC ၂၃၃၃ – BC ၁၀၈)

ကိုရီးယားရိုးရာမှတ်တမ်းများအရ ဘီစီ ၂၃၃၃ တွင် နတ်မင်းသား၏သားတော် ဒန်ဂွန် (Dangun) သည် ကိုရီးယားတို့၏ ပထမဆုံးသော ရှေးဟောင်းနိုင်ငံဖြစ်သည့် "ကိုဂျိုဆွန်း" (Gojoseon) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကိုဂျိုဆွန်းသည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် မန်ချူးရီးယားဒေသတွင် ကြေးဝါနှင့် သံထည်နည်းပညာများကို အခြေခံကာ ထွန်းကားခဲ့သော်လည်း ဘီစီ ၁၀၈ တွင် တရုတ်ဟန်မင်းဆက် (Han Dynasty) ၏ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပြိုလဲခဲ့ရသည်။^[၃]

ကိုရီးယားနိုင်ငံသုံးခုခေတ် (Three Kingdoms of Korea: BC ၅၇ – ခရစ်နှစ် ၆၆၈)

ကိုဂျိုဆွန်း ပြိုကွဲပြီးနောက် ကိုရီးယားလူမျိုးများသည် နိုင်ငံငယ်များအဖြစ် ကွဲပြားခဲ့ရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် ဩဇာကြီးမားသော နိုင်ငံကြီး သုံးခုအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းခေတ်ကို "ကိုရီးယားနိုင်ငံသုံးခုခေတ်" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ဂိုဂူလျော (Goguryeo)ခေတ်သည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် မန်ချူးရီးယားဒေသတွင် အခြေစိုက်ပြီး စစ်ရေးအင်အား အလွန်တောင့်တင်းကာ တရုတ်မင်းဆက်များ၏ ကျူးကျော်မှုကို အကြိမ်ကြိမ် တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်။ပက်ကျဲ (Baekje)ခေတ်သည် အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် ထွန်းကားခဲ့ပြီး ရေကြောင်းအတတ်နှင့် အနုပညာကျွမ်းကျင်ကာ ဂျပန်ကျွန်းစုသို့ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ ဖြန့်ဝေပေးခဲ့သည်။ ဆီလာ (Silla)ခေတ်သည် အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် အခြေစိုက်ပြီး တရုတ်တန်မင်းဆက် (Tang Dynasty) နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ခရစ်နှစ် ၆၆၈ တွင် အခြားနိုင်ငံများကို သိမ်းပိုက်၍ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်စုတစ်စည်းတည်းဖြစ်အောင် စုစည်းခဲ့သည်။^[၃]

ဂိုလျောနှင့် ဂျိုဆွန်းမင်းဆက် (Goryeo and Joseon: ၉၁၈–၁၉၁၀)

ခရစ်နှစ် ၉၁၈ တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော "ဂိုလျောမင်းဆက်" (Goryeo) လက်ထက်တွင် ကိုရီးယားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ယနေ့ကမ္ဘာက ခေါ်ဆိုနေသည့် "ကိုရီးယား" (Korea) ဟူသော အမည်သည် "ဂိုလျော" ဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၃၉၂ တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော "ဂျိုဆွန်းမင်းဆက်" (Joseon) လက်ထက်တွင်မူ ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ (Confucianism) သည် နိုင်ငံတော်၏ ပင်မဝါဒဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ဆီဂျုံမင်းကြီး (King Sejong) က ခေတ်သစ်ကိုရီးယားစာပေဖြစ်သော "ဟန်ဂုလ်" (Hangul) စာလုံးစနစ်ကို ခရစ်နှစ် ၁၄၄၃ တွင် တီထွင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။^[၄]

ကိုလိုနီခေတ်နှင့် နိုင်ငံနှစ်ခြမ်းကွဲခြင်း (Modern Era: ၁၉၁၀–လက်ရှိ)

ဂျိုဆွန်းမင်းဆက်သည် ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်အင်ပါယာ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့် ကိုရီးယားလူမျိုးများသည် ၃၅ နှစ်တိုင်တိုင် ပြင်းထန်သော ကိုလိုနီပြု ဖိနှိပ်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၅ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ဂျပန်လက်နက်ချချိန်တွင် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ကို မြောက်လတ္တီတွဒ် ၃၈ ဒီဂရီပြိုင်ပြိုင်လိုင်းဖြင့် ပိုင်းခြားကာ မြောက်ပိုင်းကို ဆိုဗီယက်ယူနီယံကလည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းကို အမေရိကန်ကလည်းကောင်း ကြီးကြပ်ခဲ့ရာမှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကျင့်သုံးသော မြောက်ကိုရီးယားနှင့် ဒီမိုကရေစီကျင့်သုံးသော တောင်ကိုရီးယားဟူ၍ ကွဲပြားခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကိုရီးယားစစ်ပွဲ (Korean War) အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့တိုင် စစ်ပြေငြိမ်းခြင်းမရှိဘဲ တင်းမာစွာ ကွဲပြားနေဆဲ ဖြစ်သည်။^[၅]

ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု

ကိုရီးယားလူမျိုးများသည် ပင်ကိုစရိုက်အရ ကွဲပြားသော ကိုရီးယားဘာသာစကား ကို သုံးစွဲကြသည်။ ခေတ်သစ်ဘာသာဗေဒတွင် ကိုရီးယားစကားကို မည်သည့်ဘာသာစကားအုပ်စုနှင့်မျှ မသက်ဆိုင်သည့် သီးခြားဘာသာစကား (Language isolate) အဖြစ် သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဝတ်စုံအနေဖြင့် ရိုးရာဝတ်စုံဖြစ်သော "ဟန်ဘောက်" (Hanbok) ကို ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ကိုရီးယားရိုးရာအစားအစာတွင် ကင်မ်ချီ (Kimchi) နှင့် အသားကင် (Bulgogi) တို့သည် ကမ္ဘာကျော်သည်။ ၂၁ ရာစုအတွင်း တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ စတင်ခဲ့သော "ကိုရီးယားလှိုင်း" (Korean Wave / Hallyu) ကြောင့် ကိုရီးယားဂီတ (K-Pop) နှင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတွဲများသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် အလွန်ဩဇာလွှမ်းမိုးလျက် ရှိသည်။

ကိုးကား

↑ Nelson, Sarah M. (1993). The Archaeology of Korea. Cambridge University Press. ISBN 0-521-40783-4.
↑ Kim, Jinwung (2012). A History of Korea: From "Land of the Morning Calm" to States in Conflict. Indiana University Press. ISBN 978-0-253-00024-8.
1 2 Lee, Ki-baek (1984). A New History of Korea. Harvard University Press. ISBN 0-674-61576-X.
↑ Seth, Michael J. (2010). A History of Korea: From Antiquity to the Present. Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 978-0-7425-6716-0.
↑ Cumings, Bruce (2005). Korea's Place in the Sun: A Modern History. W. W. Norton & Company. ISBN 0-393-32702-7.

[1] Nelson, Sarah M. (1993). The Archaeology of Korea. Cambridge University Press. ISBN 0-521-40783-4.

[2] Kim, Jinwung (2012). A History of Korea: From "Land of the Morning Calm" to States in Conflict. Indiana University Press. ISBN 978-0-253-00024-8.

[Lee1984-3] 1 2 Lee, Ki-baek (1984). A New History of Korea. Harvard University Press. ISBN 0-674-61576-X.

[4] Seth, Michael J. (2010). A History of Korea: From Antiquity to the Present. Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 978-0-7425-6716-0.

[5] Cumings, Bruce (2005). Korea's Place in the Sun: A Modern History. W. W. Norton & Company. ISBN 0-393-32702-7.

[၁]

[၂]

[၃]

[၄]

[၅]