အမေရိက

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာဖွေရန်

အမေရိက (Americas)

ကမ္ဘာ့မြေပုံ

ဧရိယာ ၄၂၅၄၉၀၀၀ km2 (၁၆၄၂၈၀၀၀ စတုရန်းမိုင်)
လူဦးရေ ၉၅၄ သန်း[၁] (၂၀၁၃ ဇူလိုင် ခန့်မှန်း)
လူဦးရေ
သိပ်သည်းမှု
-
နိုင်ငံများ ၃၅
ဆက်စပ်နယ်မြေများ -
ဘာသာများ စပိန်ဘာသာအင်္ဂလိပ်ဘာသာပေါ်တူဂီဘာသာပြင်သစ်ဘာသာ၊ Quechua၊ ဟေတီဘာသာဂွာရာနီ၊ Aymara၊ Nahuatl၊ ဒတ်ချ်ဘာသာ နှင့် အခြားဘာသာများ
အချိန်ဇုန် UTC-10 မှ UTC±0


အမေရိက ဟူသည် အနောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းရှိ မြောက်အမေရိက နှင့် တောင်အမေရိက တိုက်နှစ်ခု၏ ကုန်းမြေများကို ပေါင်း၍ ခေါ်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာသစ် ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ ဆက်စပ်နေသော ကျွန်းစုများကိုပါ ထည့်သွင်းရေတွက်ပါက အမေရိက သည် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်စုစုပေါင်း၏ ၈.၃% (ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်၏ ၂၈.၄%) ကိုဖုံးလွှမ်းထားသည်။

သမိုင်းကြောင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဘီစီ ၄၀၀၀၀ နှင့် ဘီစီ ၁၅၀၀၀ အကြားလောက်တွင် အာရှမှ လူများ အမေရိကသို့ ရောက်ရှိ အခြေချခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယမြောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချသူများမှာ အာရှမှ နဒီနိုက်စကားပြောသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ၃၅၀၀ ဘီစီဝန်းကျင်တွင် အင်နူရစ်လူမျိုးများ နီယိုအာတိတ် (မြောက်အမေရိကအာတိတ်ဒေသ) သို့ပြောင်းရွေ့နေထိုင်မှု၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် အမေရိက၏ ဒေသခံလူမျိုးများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။

အမေရိကသို့ ဥရောပမှ ဦးစွာအခြေချသူမှာ နော့စ်လူမျိုး နယ်သစ်ရှာဖွေသူ Leif Erikson ဖြစ်သည်။[၂] သို့သော်လည်း နယ်ချဲ့မှုမှာ အတည်တကျဖြစ်မလာပဲ နောက်ပိုင်းတွင် စွန့်ခွာသွားခဲ့သည်။ ၁၄၉၂ မှ ၁၅၀၂ ခုနှစ်အကြား ခရစ္စတိုဖာ ကိုလံဘတ်၏ ရေကြောင်းခရီးက အမေရိကသို့ ဥရောပ၏တန်ခိုးအာဏာ လွှမ်းခြုံစေခဲ့သည်။ ဥရောပနှင့် အာဖရိကမှ ရောဂါများက ဒေသခံလူမျိုးများအား အကြီးအကျယ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အလုပ်သမားမြောက်များစွာပါဝင်သော ဥရောပသားများ အကြီးအကျယ် ရွေ့ပြောင်းလာမှုနှင့် အာဖရိကကျွန်များအား အတင်းအကြပ် ရွေ့ပြောင်းစေမှုတို့က ဒေသခံလူမျိုးများနေရာကို အစားထိုးယူခဲ့သည်။ ၁၇၇၆ ခုနှစ် အမေရိကန်တော်လှန်ရေးနှင့် ၁၇၉၁ ခုနှစ် ဟေရှန်တော်လှန်ရေးများက ဥရောပ၏ အမေရိက ကိုလိုနီများကို လက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။

ယခုအချိန်တွင် အမေရိကမှ လူများမှာ လွတ်လပ်သောနိုင်ငံများတွင် နေထိုင်နေကြသော်လည်း ဥရောပသားများ၏ ပြောင်းရွေ့အခြေချမှုနှင့် ကိုလိုနီပြုမှုတို့က ဥရောပယဉ်ကျေးမှုများဖြစ်သည့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ အင်ဒိုယူရိုပီယန်ဘာသာစကားများ (အဓိကအားဖြင့် စပိန်ဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ နှင့် ပေါ်တူဂီဘာသာ) ကို အမေရိကသို့ ရောက်ရှိပြန့်နှံ့စေခဲ့သည်။

အမေရိကတွင် လူဦးရေ သန်းကိုးရာခန့် နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။ လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနိုင်ငံများမှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဘရာဇီးနိုင်ငံနှင့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးမြို့များမှာ ဆောပိုလိုမြို့မက္ကဆီကိုမြို့နှင့် နယူးယောက်မြို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။

နိုင်ငံများနှင့် နယ်မြေဒေသများ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

နိုင်ငံ သို့ ဒေသ ဧရိယာ
(km²)[၃]
လူဦးရေ လူဦးရေသိပ်သည်းဆ
(per km²)
ဘာသာစကား (ရုံးသုံး − စာလုံးအထူ) မြို့တော် ပြည်တွင်းအသားတင် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု (GDP) အမေရိကန်ဒေါ်လာ [၁]
 အန်ဂီလာ (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း) 91 13452 164.8 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ The Valley $175400000
 အင်တီဂွါနှင့် ဘာဘူဒါ 442 86295 199.1 ကပြားစကား၊[၄] အင်္ဂလိပ်ဘာသာ စိန့်ဂျွန်မြို့ $1605000000
 အာဂျင်တီးနား 2766890 42669500 14.3 စပိန်ဘာသာ ဗျူနိုအေးရိစ်မြို့ $777900000000
 အာရူးဗာ (နယ်သာလန်) 180 101484 594.4 Papiamentu၊ စပိန်ဘာသာ၊[၅] ဒတ်ချ်ဘာသာ Oranjestad $2516000000
 ဘဟားမား 13943 351461 24.5 ကပြားစကား၊[၆] အင်္ဂလိပ်ဘာသာ နာဆောမြို့ $11240000000
 ဘာဘေးဒိုးစ် 430 285000 595.3 Bajan၊[၇] အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဘရစ်ချ်တောင်းမြို့ $7169000000
 ဘလိဇ် 22966 349728 13.4 စပိန်ဘာသာ၊ Kriol၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ[၈] ဘယ်မိုပန်မြို့ $3048000000
 ဗမျူဒါး (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း) 54 64237 1203.7 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဟယ်မင်တန်မြို့ $5600000000
 ဘိုလီးဗီးယား 1098580 10027254 8.4 စပိန်ဘာသာQuechuaAymaraဒေသဘာသာစကား ၃၅ မျိုး La Paz နှင့် Sucre [၉] $56140000000
Template:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း Bonaire (နယ်သာလန်) 294 12093 41.1 Papiamentu၊ စပိန်ဘာသာ၊ ဒတ်ချ်ဘာသာ[၁၀] Kralendijk
 ဘရာဇီး 8514877 203106000 23.6 ပေါ်တူဂီဘာသာ ဘရာဇီးလီးလားမြို့ $2423000000000
 ဗြိတိသျှ ဗာဂျင်အိုင်းလန်း (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း) 151 29537 152.3 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ရုတ်တောင်းမြို့ $500000000
 ကနေဒါ 9984670 35427524 3.4 အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြင်သစ်ဘာသာ အော့တဝါမြို့ $1526000000000
 ကေမန်ကျွန်းစု (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း) 264 55456 212.1 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဂျော့ချ်တောင်းမြို့ $2250000000
 ချီလီ[၁၁] 756950 17773000 22 စပိန်ဘာသာ ဆန်တီယာဂိုမြို့ $334800000000
 ကလစ်ပါတွန်ကျွန်းစု (ပြင်သစ်) 6[၁၂] 0[၁၃] 0.0 မရှိ $0
 ကိုလံဘီယာ 1138910 47757000 40 စပိန်ဘာသာ Bogotá $527600000000
 ကော့စတာရီကာ 51100 4667096 89.6 စပိန်ဘာသာ ဆန်ဂျို့စ်မြို့ $45130000000
 ကျူးဘား 109886 11167325 102.0 စပိန်ဘာသာ ဟာဗားနားမြို့ $121000000000
 ကျူရာဆိုး (နယ်သာလန်) 444 150563 317.1 Papiamentu၊ ဒတ်ချ်ဘာသာ[၁၀] Willemstad $2838000000
 ဒိုမီနီကာ 751 71293 89.2 စပိန်ဒေသိယဘာသာ, အင်္ဂလိပ်ဘာသာ[၁၄] ရိုဆူးမြို့ $1018000000
 ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ 48671 10378267 207.3 စပိန်ဘာသာ ဆန်တိုဒိုမင်ဂိုမြို့ $100400000000
 အီကွေဒေါ 283560 15819400 53.8 စပိန်ဘာသာ၊ Quechua[၁၅] ကွီတိုမြို့ $159000000000
 အယ်ဆာဗေဒို 21041 6401240 293.0 စပိန်ဘာသာ ဆန်ဆာဗေဒိုမြို့ $47090000000
 ဖော့ကလန်ကျွန်းစု (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း)[၁၆] 12173 3000 0.26 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ Port Stanley $164500000
 ပြင်သစ်ဂီအားနား (ပြင်သစ်နိုင်ငံ) 91000 237549 2.7 ပြင်သစ်ဘာသာ Cayenne
 ဂရင်းလန်း (ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ) 2166086 56483 0.026 ဂရင်းလန်းဒစ်ဒတ်ချ်ဘာသာ Nuuk (Godthåb) $2133000000
 ဂရီနေဒါ 344 103328 302.3 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ စိန့်ဂျော့ရှ်မြို့ $1467000000
 ဂွါဒီလု (ပြင်သစ်) 1628 405739 246.7 ပြင်သစ်ဘာသာ Basse-Terre
 ဂွါတီမာလာ 108889 15806675 128.8 စပိန်ဘာသာ, Garifuna and 23 Mayan languages ဂွါတီမာလာမြို့ $79970000000
 ဂိုင်ယာနာ 214999 784894 3.5 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဂျော့ရှ်တောင်းမြို့ $6256000000
 ဟေတီ 27750 10745665 361.5 ကပြားစကားပြင်သစ်ဘာသာ ပေါ့တ်အော်ရ်ပရင့်စ်မြို့ $13150000000
 ဟွန်ဒူးရပ်စ် 112492 8555072 66.4 စပိန်ဘာသာ တေဂူဆီဂါလ်ပါမြို့ $38420000000
 ဂျမေကာ 10991 2717991 247.4 ဒေသိယစကား၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ကင်းစတန်မြို့ $25620000000
 မာတီနစ် (ပြင်သစ်) 1128 392291 352.6 ဒေသိယစကား၊[၁၇] ပြင်သစ်ဘာသာ Fort-de-France
 မက္ကဆီကို 1964375 119713203 57.1 စပိန်ဘာသာနှင့် ဒေသဘာသာစကား ၆၈ မျိုး မက္ကဆီကိုမြို့ $1843000000000
 မွန်ဆာရတ် (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း) 102 4922 58.8 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ[၁၈] Plymouth; Brades[၁၉] $43780000
 နဗေးဆားကျွန်း (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု) 5[၁၂] 0[၁၃] 0.0 မရှိ $0
 နီကာရာဂွါ 130373 6071045 44.1 စပိန်ဘာသာ မနာဂွါမြို့ $27100000000
 ပနားမား 75417 3405813 45.8 စပိန်ဘာသာ ပနားမားမြို့ $58020000000
 ပါရာဂွေး 406750 6783374 15.6 Guaraníစပိန်ဘာသာ အဆွန်စီယုန်းမြို့ $41550000000
 ပီရူး 1285220 30814175 22 စပိန်ဘာသာ၊ Quechua၊ Aymara Lima $344200000000
 ပေါ်တိုရီကို (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု) 8870 3615086 448.9 စပိန်ဘာသာအင်္ဂလိပ်ဘာသာ San Juan $127000000000
Template:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း Saba (နယ်သာလန်) 13 1537[၂၀] 118.2 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ ဒတ်ချ်ဘာသာ The Bottom
Template:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း Saint Barthélemy (ပြင်သစ်) 21[၁၂] 8938[၁၃] 354.7 ပြင်သစ်ဘာသာ Gustavia
 စိန့်ကစ်နှင့် နီးဗစ် 261 55000 199.2 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ Basseterre $946300000
 စိန့်လူစီယာ 539 180000 319.1 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ ပြင်သစ်ကပြားဘာသာ ကက်စထရီမြို့ $2233000000
 စိန့်မာတင် (ပြင်သစ်) 54[၁၂] 36979 552.2 ပြင်သစ်ဘာသာ Marigot $561500000
Flag of Saint-Pierre and Miquelon.svg Saint Pierre and Miquelon (ပြင်သစ်) 242 6081 24.8 ပြင်သစ်ဘာသာ Saint-Pierre $215300000
 စိန့်ဗင်းဆင့်နှင့် ဂရိနေဒိုင် 389 109000 280.2 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ Kingstown $1312000000
Template:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း Sint Eustatius (နယ်သာလန်) 21 2739[၂၀] 130.4 ဒတ်ချ်ဘာသာအင်္ဂလိပ်ဘာသာ Oranjestad
 Sint Marrten (နယ်သာလန်) 34 37429 1176.7 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ စပိန်ဘာသာ၊ ဒတ်ချ်ဘာသာ Philipsburg $798300000
 တောင်ဂျော်ဂျီယာနှင့် တောင်ဆန်းဒဝစ်ကျွန်းများ (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း)[၂၁] 3093 20 0.01 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ Grytviken
 ဆူရာနမ် 163270 534189 3 ဒတ်ချ်ဘာသာ၊ Hindi-Urdu၊ Srana၊ Javanese၊ အင်္ဂလိပ်ကပြားဘာသာ[၂၂] ပါရာမာရီဘိုမြို့ $6874000000
 ထရီနီဒတ်နှင့် တိုဘက်ဂို 5130 1328019 261.0 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ပို့တ်အော့ဖ်စပိန်မြို့ $27140000000
 တာ့ခ်နှင့် ကေးကို့စ်ကျွန်းများ (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း) 948 31458 34.8 အင်္ဂလိပ်ကပြားဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ[၂၃] Cockburn Town $632000000
 အမေရိကန်[note ၁]}} 9629091 318690000 34.2 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ စပိန်ဘာသာ ဝါရှင်တန်ဒီစီ $16800000000000
 အမေရိကန် ဗာဂျင်အိုင်းလန်း (United States) 347 106405 317.0 အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ စပိန်ဘာသာ Charlotte Amalie
 ဥရုဂွေး 176220 3286314 19.4 စပိန်ဘာသာ မွန်တီဗစ်ဒီအိုမြို့ $54670000000
 ဗင်နီဇွဲလား 916445 30206307 30.2 စပိန်ဘာသာနှင့် ဒေသဘာသာ ၄၀ မျိုး ကရာကတ်စ်မြို့ $407900000000
Total 42320985 953700000 21.9 $24864000000000

မှတ်ချက်များ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. Includes the US state of Hawaii, which is distant from the North American landmass in the Pacific Ocean and therefore more commonly associated with the other territories of Oceania.

ကိုးကား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. ၁.၀ ၁.၁ The World Factbook။ Central Intelligence Agency (2013)။ September 30, 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  2. "Leif Erikson (11th century)"၊ BBC။ November 20, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး 
  3. Unless otherwise noted, land area figures are taken from "Demographic Yearbook—Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density" (PDF) (2008). United Nations Statistics Division. Retrieved on October 14, 2010. 
  4. Sara Louise Kras (2008). Antigua and Barbuda. Marshall Cavendish, 95. ISBN 0-7614-2570-5. 
  5. Aruba Census 2010 Languages spoken in the household။ Central Bureau of Statistics။
  6. Paul M. Lewis (2009)။ Languages of Bahamas။ Ethnologue။
  7. Paul M. Lewis:Languages of Barbados။ Ethnologue: Languages of the World (2009)။
  8. Belize 2000 Housing and Population Census။ Belize Central Statistical Office (2000)။ June 24, 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  9. La Paz သည် ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ဖြစ်သည်။;
  10. ၁၀.၀ ၁၀.၁ Households by the most spoken language in the household Population and Housing Census 2001။ Central Bureau of Statistics။
  11. Includes Easter Island in the Pacific Ocean, a Chile an territory frequently reckoned in Oceania. Santiago is the administrative capital of Chile; Valparaíso is the site of legislative meetings.
  12. ၁၂.၀ ၁၂.၁ ၁၂.၂ ၁၂.၃ Land area figures taken from The World Factbook: 2010 edition။ Government of the United States, Central Intelligence Agency။ 14 October 2010 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  13. ၁၃.၀ ၁၃.၁ ၁၃.၂ These population estimates are for 2010, and are taken from The World Factbook: 2010 edition။ Government of the United States, Central Intelligence Agency။ 14 October 2010 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  14. Paul M. Lewis, M. Paul:Languages of Dominica။ Ethnologue: Languages of the World (2009)။ August 30, 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  15. David Levinson (1998). Ethnic Groups Worldwide: A Ready Reference Handbook. Greenwood Publishing Group, 347. ISBN 1-57356-019-7. 
  16. Claimed by အာဂျင်တီးနား.
  17. Paul M. Lewis:Languages of Martinique။ Ethnologue (2009)။
  18. Paul M. Lewis:Languages of Montserrat။ Ethnologue (2009)။
  19. Due to ongoing activity of the Soufriere Hills volcano beginning in July 1995, much of Plymouth was destroyed and government offices were relocated to Brades. Plymouth remains the de jure capital.
  20. ၂၀.၀ ၂၀.၁ Population estimates are taken from the Central Bureau of Statistics Netherlands Antilles။ Statistical information: Population။ Government of the Netherlands Antilles။ 14 October 2010 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  21. Claimed by Argentina; the South Georgia and the South Sandwich Islands in the South Atlantic Ocean are commonly associated with Antarctica (due to proximity) and have no permanent population, only hosting a periodic contingent of about 100 researchers and visitors.
  22. Lewis၊ Paul (2009)။ Languages of Suriname။ Ethnologue။
  23. Lewis၊ M. Paul (2009)။ Languages of Turks and Caicos IslandsEthnologue: Languages of the World, Sixteenth edition။ SIL International။