ဗုဒ္ဓ

Wikipedia မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာ​ဖွေ​ရန်​

Template:ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ

Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg

မာတိကာ

ဗုဒ္ဓ​ဟူ​သော​စကားလုံး​အပေါ်​အဓိပ္ပာယ်​ဖွင့်​ဆို​ချက်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

Siddhārtha Gautama သိဒ္ဓတ္ထ ဂေါတမ (သက္က​တ- सिद्धार्थ गौतम; ပါဠိ- सिद्धाथ गोतम Siddhattha Gotama သိဒ္ဓတ္ထ ဂေါတမ) သည် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ ကို​တည်ထောင်​ခဲ့​သော ဘာသာ​ရေး​ဆိုင်​ရာ အမြင့်​မြတ်​ဆုံး​သော အဓိက​ပုဂ္ဂိုလ်​မြတ်​စွာ​ဘုရားသခင်(Almighty Buddha)(Supreme Buddha) ဖြစ်​သည်။ " ဗုဒ္ဓ" အဓိပ္ပာယ်​သည် "နိုးကြား​လာ​သော​တစ်​ဦး" သို့မဟုတ် "ဉာဏ်​အလင်း​ရ​သော​တစ်​ဦး" ဖြစ်​သည်။ ဘီ​စီ ၆​၂​၃ (ခရစ်တော်​မပေါ်​မီ​နှစ်​ပေါင်း ၆​၂​၃) တွင်​မြတ်​ဗုဒ္ဓ ကို​ဖွား​မြင်တော်​မူ​ခဲ့​သည်။[၁] [၂] [၃] (please see page 10 & 11) [၄] ဗုဒ္ဓ ဝါဒ ကို​စတင်​တည်ထောင်​ခဲ့​သော အမြင့်​မြတ်​ဆုံး​သော မြတ်​စွာ​ဘုရား ဖြစ်​ပေ​သည်။ သမိုင်း​ပညာ​ရှင်​များ​သည် သူ​၏ မွေး​ဖွား​ချိန်​အား​ဘီ​စီ ၆​၂​၃ သက်​တမ်း​သတ်​မှတ်​ကြ​သည်။ ဘီ​စီ ၅​၉​၄ အထိ မဟာ​လူ​သားတစ်​ဦး ဖြစ်​ခဲ့​သည်။ ဘီ​စီ ၅​၉​၄ (သက်တော် ၂​၉​နှစ်) မှ​စ​ပြီး တရား​ကျင့်ကြံ​အားထုတ် ခဲ့​သ​ဖြင့် ဘီ​စီ ၅​၈​၈ (သက်တော် ၃​၅​နှစ်) တွင် အမြင့်​မြတ်​ဆုံး​သော မြတ်​စွာ​ဘုရား ဖြစ်လာ​ခဲ့​သည်။[၅] [၆] [၇] [၈] ဂေါတ​မ​ဗုဒ္ဓ မြတ်​စွာ​ဘုရား​သည် အာ​နာ​ပါ​န တရား​ရှု​မှတ်​ခြင်း ၊ ဝိပဿနာ ကျင့်​စဉ်၊ စာ​ရိတ္တ​ကျင့်ဝတ်၊ မြတ်​သော​အကျင့်​သီလ၊ မေတ္တာ ကမ္မဋ္ဌာန်း​စီးဖြန်း​ခြင်းဗောဇ္ဈင် ၇ ပါးသတိပဌာန် (၄) ပါး ချစ်ခင်​ကြင်နာ​ခြင်း နှင့် သည်းခံ​ခြင်း ....ကို ကမ္ဘာပေါ်​တွင်​ပထမ​ဆုံး​သော စတင်​တွေ့​ရှိ​ကျင့်ကြံ​အားထုတ် ခဲ့​သော အမြင့်​မြတ်​ဆုံး​သော မြတ်​စွာ​ဘုရား​ဖြစ်​သည်။[၉][၁၀] [၁၁][၁၂][၁၃][၁၄][၁၅] လူ​တိုင်း​သည် ကောင်း​စွာ​ဖြောင့်​မှန်​စွာ​ကျင့်ကြံ​အားထုတ် ပါ​က လူ​တိုင်း ဗုဒ္ဓ​ဘုရား​ဖြစ် နိုင်​သည်

လူ့​သမိုင်း​တွင် ဩဇာ​အကြီး​မား​ဆုံး​သော​အမြင့်​မြတ်​ဆုံး​သော၊ထိပ်​ဆုံး အဓိက​ပုဂ္ဂိုလ်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဗုဒ္ဓ​ဂေါတမ မြတ်​စွာ​ဘုရား​သည် ဟိန္ဒူ​ဗိ​ဿ​နိုး​ဘုရား ဝင်စား​သူ​ဟု ဟိန္ဒူ​ဘာသာ ဝင်​တို့​က ယုံကြည်​ကြ​သည်။ ဟိန္ဒူ​ဘာသာ စ​သော အခြား​သော ဘာသာ​အယူဝါဒ​များ၊ ဖန်ဆင်း​ရှင်​ဘုရားသခင် တည်​ရှိ​မှု​ကို အယုံ​အကြည်​မ​ရှိ​သူ ဘာသာ​မဲ့​ဆို​သူ​များ​က​ပင် ဂေါတမ​ဗုဒ္ဓ​ကို တ​နည်း​မဟုတ်​တ​နည်း​ဖြင့် ကြည်ညို​လေးစား​ကြ​သည်။ ဂေါတမ​ဗုဒ္ဓ​ဘုရား​သည် လူ့​သမိုင်း​တွင် ဩဇာ​အကြီး​မား​ဆုံး​သော​အမြင့်​မြတ်​ဆုံး​သော၊ ထိပ်​ဆုံး​အဓိက​ပုဂ္ဂိုလ်(ဘုရား) ဖြစ်​သည်။ [၁၆][၁၇] ဂေါတမ မြတ်​စွာ ဘုရား​ကား ဘိုးတော် အဉ္စ​န​မင်း ဖြို​ကြွင်း​သက္ကရာဇ် ၆​၈ ခု ကဆုန် လ​ပြည့် သောကြာနေ့ ဘီ​စီ ၆​၂​၃​တွင် နီ​ပေါ​နိုင်ငံ လုမ္ဗိ​နီ​ဥ​ယျာဉ်တော် အတွင်း​ရှိ အင်ကြင်း​ပင်​တစ်​ပင်​အောက်​တွင် ဖွား​မြင်တော်​မူ​သည်။ ဌာန​ကား နီ​ပေါ​နိုင်ငံ က​ပိ​လ​ဝတ် နေပြည်တော်၊ ခ​မည်းတော်​ကား သုဒ္ဓေါ​ဒ​န​မင်းကြီး၊ မယ်တော်​ကား မယ်တော်​မာယာ(သိ​ရီ​မဟာ​မာယာ​ဒေ​ဝီ) မိဖုရား​ကြီး၊ အမည်တော်​ကား သိဒ္ဓတ္တ​မင်းသား ဖြစ်​လေ​သည်။ သက္က((Shakya)) သာကီ​ဝင်​ဖြစ်​သည်။ ဖ​ခင်သုဒ္ဓေါ​ဒ​န​မင်းကြီး မှာနီ​ပေါ​နိုင်ငံ သက္က​တိုင်း က​ပိ​လ​ဝတ်​ပြည်​ကြီး​ကို စိုးအုပ်​ပိုင်သ​သော က​ပိ​လ​ဝတ် ဘုရင်​ဖြစ်​သည်။ ထို​နေရာ​ဒေသ​အား ကျမ်းစာ​များ​တွင် က​ပိ​လ​ဝတ် (Kapilavastu) ဟုခေါ်​သည်။[၁၈]

သိဒ္ဓတ္ထ​မင်းသား​၏ မယ်တော် မဟာ​မာယာ သည်​လည်း ကော​လိ​ယ​မျိုး​နွယ်​စု အကြီးအကဲ​တစ်​ဦး​၏ သမီး​ဖြစ်​ပါ​သည်။ မယ်တော်​မဟာ​မာယာသည် သိဒ္ဓတ္ထ​မင်းသား​အား ဘီ​စီ ၆​၂​၃ လုမ္ဗိ​နီ​ဥ​ယျာဉ်တော်​အတွင်း​ရှိ အင်ကြင်း​ပင်​တစ်​ပင်​အောက်​တွင် မွေး​ဖွားတော်​မူ​ခဲ့​သည်။ ဘုရားလောင်း သိဒ္ဓတ္ထ​မင်းသား သည် ဖွားတော်​မူ​ပြီး​နောက် အရှေ့​အရပ်​မှ မြောက်​သို့ လှည့်တော်​မူ​လျက် ခုနစ်​ဖဝါး​သွား​၍ မတ်​မတ်ရပ်တော်​မူ​ပြီးသော်-(The first miracle of Buddha)[၁၉]

အဂ္ဂေါဟမသ္မိလောကဿ
ဇေဋ္ဌော​ဟ​မသ္မိ​လောက​ဿ
သေဋ္ဌော​ဟ​မသ္မိ​လောက​ဿ
ဟူ​သော သုံး​ခွန်း​စကား ဆိုတော်​မူ​သည်။

("I am chief of the world, Eldest am I in the world, Foremost am I in the world. This is the last birth. There is now no more coming to be." ) [၂၀]

ဘုရား​လောင်း သိဒ္ဓတ္ထ​မင်းသား(ဂေါတမ​ဗုဒ္ဓ မြတ်​စွာ​ဘုရား) က လောက​သုံး​ပါး ရှိ⁠ရှိ​သ​မျှ လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ​အားလုံး​တွင် ငါ​သည် ဩဇာ​အကြီး​မား​ဆုံး အမြင့်​မြတ်​ဆုံး သဗ္ဗေ​ညု​တ ဉာဏ်တော်​ရှင်(ဘုရား) စင်စစ် ဖြစ်​သည် ..ငါ​သည်​အဓိက​ထိပ်​ဆုံး ဖြစ်​သည် [၂၁][၂၂] (I am the supreme Saint , the Perfect One, the supreme Buddha.)..ဟု မိန့်​ဆိုတော်​မူ​ခဲ့​သည်။ ဗုဒ္ဓ မြတ်​စွာ​ဘုရား​၏ ဂုဏ်တော်(၉)ပါး တွင် သတ္ထာ​ဒေ​ဝ မ​နု​ဿာ​နံ--- နတ် လူ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ​အားလုံး​တို့​၏ ဆရာ​သခင်(ဘုရား) ဖြစ်​သည် (Buddha is the Teacher of the Human and Gods)...ဟု ဂုဏ်တော် ပါရှိ​ခဲ့​သည်။ မိန့်​ဆိုတော်​မူ​ခဲ့​သည်။[၂၃][၂၄] ငါ​သည် ဖန်ဆင်း​ရှင်​ထာ​၀​ရ​ဘုရား God ဖြစ်​သည် ဟု မိန့်​ဆိုတော်​မ​မူ​ခဲ့​ပါ ။ နတ်- လူ- ဗြဟ္မာ- God -သတ္တဝါ-အားလုံး​တို့​၏ အမြင့်​မြတ်​ဆုံး​ဆရာ​သခင်(ဘုရား) ဖြစ်​သည်....(He is a teacher of Gods and men (Satthadevamanusssanam) ..ဟု မိန့်​ဆိုတော်​မူ​ခဲ့​သည်။ [၂၅]

ဂေါတမ​ဗုဒ္ဓ (Gautama Buddha BC 623-BC 543)[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဘုရား​နှင့် ပတ်သက်​၍ ဘာသာ​တရား​အမျိုး​မျိုး​မှ အဓိပ္ပါယ်​အမျိုး​မျိုး ဖွင့်​ဆို​ကြ​ပြီး ဖန်ဆင်း​ရှင်​ကို ယုံကြည်​သူ​များ ရှိ​သ​ကဲ့​သို ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ ကဲ့သို့ ဖန်ဆင်း​ရှင်​ကို မ​ယုံကြည်​သူ​များ​လည်း ရှိ​သည်။ [၂၆][၂၇]ဘာသာကြီး (၄) မျိုး​တွင် ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ တ​ခု​သည်​သာ “ဖန်ဆင်း​ရှင် ထာ​၀​ရ​ဘုရား​မ​ရှိ” ဟု အတိ​အလင်း​ငြင်း​ဆို​၏။ အမျိုး​ဇာတ် အနိမ့်​အမြင့် ခွဲ​ခြား​သည့်​ဝါဒ​ကို အတိ​အလင်း​ရှုတ်ချ​၏။ ဧ​ဟိ​ပ​ဿိ​က ဂုဏ်တော်" ehipassiko" တွင် လာ​ပါ၊ ကျင့်​စမ်း​ပါ ဟု အတိ​အလင်း​ဆို​၏။ (The Dharma of the Buddha is not a religion of blind faith)[၂၈] ဗုဒ္ဓဘာသာ တ​ခု​တည်း​က​သာ တိရစ္ဆာန်​လည်ချောင်း​သွေး​ဖြင့် ယဇ်ပူဇော်​ခြင်း ကို “မကောင်းမှု​အကုသိုလ်​အလုပ်” ဟု အတိ​အလင်း​ရှုတ်ချ​၏။ လူ​များ​ကို​သာ​မက သတ္တဝါ​အပေါင်း​အား​သနား​ကြင်နာ​သည်။ ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ တ​ခု​တည်း​က​သာ လူ​များ​ကို​သာ​မက တိရစ္ဆာန်​များ​၏​အသက်​ကို သတ်​ခြင်း​မှ ရှောင်​ကြဉ်​စေ​သည်။ သူ (လူ​နှင့်​တိရစ္ဆာန်​များ) ၏ အသက်​ကို သတ်​ခြင်း​မှ ရှောင်​ကြဉ်​စေ​သည်။ (ပါ​ဏာ​တိ​ပါ​တာ​ဝေ​ရ​မဏိ သိက္ခါ​ပ​ဒံ သ​မာ​ဒိ​ယာ​မိ။ ) ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ သီလ​ဟူ​သည် ပါဠိ​ဘာသာ​စကား​ဖြစ်​ပြီး ကိုယ်၊နှုတ်၊စိတ် အပြုအမူ ကျင့်ဝတ်​တစ်​ခု⁠ခု​ကို စောင့်ထိန်း​ဆောက်တည်​ခြင်း​ဟု အဓိပ္ပါယ်​ရ​ပါ​သည်။ ထေ​ရ​ဝါဒ ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ တ​ရားတော်​အရ သီလ​ကို ငါးပါးသီလရှစ်​ပါး​သီလဆယ်​ပါး​သီလ စ​သည်​ဖြင့် အရေအတွက်​ကို​လိုက်​၍ အမျိုး​မျိုး ခွဲ​ခြား​သတ်​မှတ်ထား​ပါ​သည်။ ငါးပါးသီလ စောင့်ထိန်း​ခြင်း​သည် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​ဝင်​တိုင်း​အတွက် အဖြစ်​မ​နေ​လိုက်နာ စောင့်ထိန်း​ကြ​ရ​မည့်​သီလ​အမျိုး​အစား​ဖြစ်​သည်။ ရှစ်​ပါး​သီလ မှာ​မူ လူ​ပုဂ္ဂိုလ်​များ​အတွက် လဆန်း (၈)ရက်၊ လ​ဆုပ် (၈)ရက်၊ လ​ပြည့်လကွယ် စ​သော အခါ​ကြီး​ရက်​ကြီး ဥပုသ်နေ့ များ​တွင်​သာ အထူး​တ​လည်​စောင့်ထိန်း​ကြ​လေ့​ရှိ​သော သီလ​ဖြစ်​ပါ​သည်။ ဆယ်​ပါး​သီလ မှာ​မူ ရဟန်း​များ ရှင်​သာမဏေ များ​စောင့်ထိန်း​ကြ​ရ​သည့် သီလ​ဖြစ်​ပါ​သည်။

သစ္စာလေးပါး[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဂေါတမ​ဗုဒ္ဓ​ရှင်တော်​မြတ်​ဘုရား​သည် ခြောက်​နှစ်​တာ ကာလ​ပတ်လုံး လူ​သာမန်​တို့ ကျင့်​ဖို့​ရာ ခဲ့​ယဉ်း​လှ​သည့် ဒုက္က​ရ​စ​ရိ​ယာ​အကျင့်​မြတ်​ကို ကျင့်ကြံ​ကြိုးကုတ် ပွား​များ​အားထုတ်​ခဲ့​ရာ နောက်ဆုံး​၌ မဇ္ဈိမ​ပ​ဋိ​ပ​ဒါ (ခေါ်) အလယ်​အလတ် အကျင့်​တရားလမ်း​စဉ်​ကို တွေ့​မြင်​ပြီး ကာမ အာရုံခံစား​မှု လက်ယာ​အစွန်း​နှင့် အတ္တဘော ပင်ပန်း​စေ​သည့် လက်ဝဲ​အစွန်း​တည်း​ဟူ​သော အစွန်း​တရား​နှစ်​ပါး​ကို ရှောင်​ကြည်​ကာ သစ္စာလေးပါး တ​ရားတော်​ကို သိ​မြင်တော်​မူ​ပါ​သည်။ “ဒုက္ခ၊ သမုဒယ၊ နိ​ရော​ဓ၊ မဂ္ဂ” ဟူ​သော ထို​သစ္စာလေးပါး မြတ်​တ​ရားတော်​သည် “ဓမ္မ​စကြာ​တ​ရားတော်”ပင် ဖြစ်​ပါ​သည်။ ဓမ္မ​စကြာ​တ​ရားတော်​သည် မြတ်​ဗုဒ္ဓ​၏ တိ​ကျ​ခိုင်မာ​သော သဘော​တရား​ကို ထင်ရှား​စွာ​တွေ့​မြင်​နိုင်​ပါ​သည်။ ရှင်တော်​မြတ်​ဘုရား​သည် လေးအသင်္ချေ နှင့် ကမ္ဘာ တစ်​သိန်း ဖြည့်​ကျင့်​ဆည်း​ပူး​ခဲ့​သော ပါ​ရ​မီတော် အဟုန်​တို့​ကြောင့် ရ​ရှိ​ခဲ့​သည့် သဗ္ဗညုတ ရွှေ​ဉာဏ်တော်​စွမ်းအား​ဖြင့် ဓမ္မ​စကြာ​တ​ရားတော်​ကို ဟော်ဖော်​ညွှန်ပြ​ခဲ့​ခြင်း​ဖြစ်​ပါ​သည်။ ဘုရားရှင်​ကိုယ်တော်​မြတ်​သည် ထိုးထွင်း​၍ သိ​မြင်တော်​မူ​အပ်​သော သစ္စာလေးပါး​ကို မြင်​တတ်​သော၊ ပညာ​မျက်စိ​ကို ပြု​တတ်​သော၊ သစ္စာလေးပါး​ကို သိ​ခြင်း​ကို ပြု​တတ်​သော၊ အကြင်​အလယ်​အလတ်​ဖြစ်​သော ၊အကျင့်​သည် ကိလေသာ​ငြိမ်း​ခြင်း​တည်း​ဟူ​သော သ​ဥပါ​ဒိ​သေ​သ​နိဗ္ဗာန် အကျိုး​ငှာ သစ္စာလေးပါး​ကို ထူး​သော ဉာဏ်​ဖြင့် သိ​ခြင်း​ငှာ၊ သစ္စာ​လေး​ပါ​ကို ကောင်း​စွာ​သိ​ခြင်း​ငှာ၊ အနူ​ပါ​ဒိ​သေ​သ နိဗ္ဗာန်​အကျိုး​ငှာ ဖြစ်​၏။ ထို​အလယ်​အလတ် အကျင့်​သည် အဘယ်​နည်း​ဟု သိသာ​ထင်ရှား​စွာ ဟောဖော်​ညွှန်​ပြတော်​မူ​ပါ​သည်။

အမှန်​တရား အားလုံး​တို့​၏ ရှေ့ပြေး ပထမ​ဖြစ်​သော ဗုဒ္ဓ မြတ်​စွာ​ဘုရား​၏ မဂ္ဂင် (၈) ပါး[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

မဂ္ဂင်​ဟူ​သည် ကိလေသာ​တို့​ကို ပယ်​သတ်​ကြောင်း၊ နိဗ္ဗာန်​သို့ ရောက်​ကြောင်း​ဖြစ်​သော တရား​စု​ဟု အဓိပ္ပာယ်​ရ​ရှိ​ပါ​သည်။ ၎င်း​တို့​မှာ ဖော်​ပြ​လတ္တံ​ပါ​အတိုင်း (၈) ပါး​ရှိ​သည်။

  1. သမ္မာ​ဒိဌိ = ကောင်း​စွာ မြင်​ခြင်း
  2. သမ္မာ​သင်္ကပ္ပ = ကောင်း​စွာ​ကြံ​ခြင်း
  3. သမ္မာ​ဝါစာ = ကောင်း​စွာ​ဆို​ခြင်း
  4. သမ္မာ​ကမ္မန္တ =ကောင်း​စွာ​ပြု​ခြင်း
  5. သမ္မာ​အာ​ဇီဝ =ကောင်း​စွာ အသက်မွေး​ခြင်း
  6. သမ္မာ​ဝါ​ယမ =ကောင်း​စွာ​အားထုတ်​ခြင်း
  7. သမ္မာ​သတိ = ကောင်း​စွာ​အောက်မေ့​ခြင်း
  8. သမ္မာ​သမာဓိ = ကောင်း​စွာ​တည်ကြည်​ခြင်း

ဤ​အကျင့်​မြတ်​သည်ကား အင်္ဂါ​ရှစ်​ပါး​နှင့် ပြည့်စုံ​သည့် မဂ္ဂင်​တရား​မြတ်​ဖြစ်​ကြောင်း ဟော​ကြားတော်​မူ​ပါ​သည်။ ထို​မှ​တ​ဖန် ရှင်တော်​မြတ်​ဘုရား​သည် ဇာတိ ပဋိသန္ဓေနေ​ရ​ခြင်း ဆင်းရဲ​မှ၊ အိုမင်း​ရင့်​ရော​ခြင်း ဆင်းရဲ၊ ဖျားနာ​ရ​ခြင်း ဆင်းရဲ၊ သေ​ရ​ခြင်း ဆင်းရဲ၊ မ​ချစ်​မနှစ်​လို​အပ်​သော သတ္တဝါ​သင်္ခါရ​တို့​နှင့် ကွေ​ကင်း​ရ​ခြင်း​ဆင်းရဲ၊ ချစ်ခင်​နှစ်​လို​အပ်​သော သတ္တဝါ​တို့​နှင့် ကွေ​ကင်း​ရ​ခြင်း ဆင်းရဲ၊ ပဋိသန္ဓေနေ​ရ​ခြင်း ဆင်းရဲ၊ ခန္ဓာငါးပါး​တို့​၏ ဆင်းရဲ စ​သော ဇာတိ​သဘော​တရား​သည် ဒုက္ခ​ဖြစ်​သော အရိယာ​တို့​၏ သိ​အပ်​သော သစ္စာ​မည်​၏​ဟူ၍ ဒုက္ခ​သစ္စာ​ကို ဟော​ကြားတော်​မူ​ပါ​သည်။ ပဉ္စ​ဝဂ္ဂီ​ရဟန်း​တို့​အား တဏှာ​လောဘ​သည် တ​ဖန်​ဘဝ​သစ်​ကို ဖြစ်​စေ​တတ်​၏။ နှစ်သက်​ခြင်း၊တပ်မက်​ခြင်း​နှင့် တ​ကွ ဖြစ်​၏။ ထိုထို​ဘဝ ထိုထို​အာရုံ​၌ အလွန်​နှစ်သက်​တတ်​၏။

ဤ​တဏှာ​ဟူ​သည် အဘယ်​နည်း။

  1. ကာမတဏှာ = ရူပါရုံ​စ​သော ဝတ္ထုကာမ​ကို တပ်မက်​သော တဏှာ။
  2. ဘဝတဏှာ = သ​ဿ​တ​ဒိဌိ​နှင့် တ​ကွ​ဖြစ်​သော တဏှာ။
  3. ဝိ​ဘဝတဏှာ = ဥစ္ဆေ​ဒ​ဒိဌိ​နှင့်​တ​ကွ​ဖြစ်​သော တဏှာ။ ဟူ၍ ဤ​တဏှာ​ဟူ​သော သဘော​တရား​သည် ဒုက္ခ​အကြောင်း​ဖြစ်​သော အရိယာ​တို သိ​အပ်​သော သစ္စာ​မည်​၏​ဟု သမုဒယ​သစ္စာ​အကြောင်း​ကို ဟော​ကြားတော်​မူ​ပါ​သည်။

ထို​တဏှာ​လောဘ​၏ အကြွင်းမဲ့ တပ်မက်​ခြင်း​ကင်း​ရာ၊ ချုပ်​ရာ​ဖြစ်​သော နိဗ္ဗာန်​သည် ရှိ​၏။ စွန့်​ရာ​ဖြစ်​သော နိဗ္ဗာန်​သည် ရှိ​၏။ ဝေး​စွာ​စွန့်​ရာ​ဖြစ်​သော နိဗ္ဗာန်​သည် ရှိ​၏။ လွတ်​ရာ​ဖြစ်​သော နိဗ္ဗာန်​သည် ရှိ​၏။ ကပ်ငြိ​ခြင်း​ကင်း​ရာ​ဖြစ်​သော နိဗ္ဗာန်​သည် ရှိ​၏။ ဤ​နိဗ္ဗာန်​ဟူ​သော သဘော​တရား​သည် ဒုက္ခ​၏ ချုပ်​ငြိမ်း​ရာ​ဖြစ်​သော အရိယာ​တို့​သည် သိ​အပ်​သော သစ္စာ​မည်​သော နိ​ရော​ဓ​သစ္စာ ကို ဟော​ကြားတော်​မူ​ပါ​သည်။ မဂ္ဂ​သစ္စာ​နှင့်​စပ်​၍ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်​တရား​သည်​သာ​လျှင် ဒုက္ခ​၏​ချုပ်​ငြိမ်း​ရာ နိဗ္ဗာန် သို့ ရောက်​ကြောင်း အကျင့်​ဖြစ်​သော အရိယာ​တို့ သိ​အပ်​သော သစ္စာ​မည်​၏​ဟု ဟော​ကြားတော်​မူ​ပါ​သည်။

ဘုရား ဆို​သည်မှာ --- သိ​သင့်​သိ​ထိုက်​သော ဉေ​ယျ​ဓံ​တရား အလုံး​စုံ​ကို တစ်​ခု​မ​ကျန် ဖြောင့်​မှန်​စွာ သိ​နိုင်​သော သဗ္ဗေ​ညု​တ ဉာဏ်တော်​ရှင် ပုဂ္ဂိုလ်​ထူး​ကို​ဆို​သည်။ ယင်း​ပုဂ္ဂိုလ်​ထူး​ကို​လည်း ဉာဏ်​ပညာ တ​မျိုး​တည်း​သာ ကြီးကျယ်​မြင့်မြတ်​ခြင်း​ဖြင့် ဘုရား​ဟု ဆို​သည် မဟုတ်။


  1. ဇာတိ​မ​ဟတ္တ --- အမျိုး​ဇာတ်​အား​ဖြင့် ကြီးကျယ်​မြင့်မြတ်​ခြင်း၊
  2. ပု​ည​မ​ဟတ္တ --- ဘုန်း​သမ္ဘာ​ကုသိုလ် ပါရမီ​အား​ဖြင့် ကြီးကျယ်​မြင့်မြတ်​ခြင်း၊
  3. သီလ​မ​ဟတ္တ --- အကျင့်​သီလ​အား​ဖြင့် ကြီးကျယ်​မြင့်မြတ်​ခြင်း၊
  4. သမာဓိ​မ​ဟတ္တ --- တည်ကြည်​ခိုင်ခံ့​သော သမာဓိ​အား​ဖြင့် ကြီးကျယ်​မြင့်မြတ်​ခြင်း၊
  5. ဣဒ္ဓိ​မ​ဟတ္တ ---တန်ခိုး​အာနုဘော်​အား​ဖြင့် ကြီးကျယ်​မြင့်မြတ်​ခြင်း၊
  6. ဗုဒ္ဓိ​မ​ဟတ္တ --- ဉာဏ်​ပညာ​အား​ဖြင့် ကြီးကျယ်​မြင့်မြတ်​ခြင်း၊

ဟူ၍ လောက​တွင် ရှိ⁠ရှိ​သ​မျှ လူ​နတ်​ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ​တို့​ထက် ကြီးကျယ်​မြင့်မြတ်​ခြင်း အမျိုး​မျိုး​နှင့် ပြည့်စုံ​မှ​သာ​လျှင်၊ ပြည့်စုံ​သော ပုဂ္ဂိုလ်​ထူး​ကို​သာ​လျှင် ဘုရား(ဗုဒ္ဓ) ဟု ဆို​ရ​သည်။


သိဒ္ဓတ္ထ​ဂေါတမ ကို (ခရစ်တော်​မပေါ်​မီBC 623) လွန်ခဲ့သော​နှစ်​ပေါင်း ၂​၆​၀​ဝ ကျော်​က မွေး​ဖွား​ခဲ့​သည်။ လွန်ခဲ့သော​နှစ်​ပေါင်း​၂​၆​၀​ဝ ကျော်​လောက်​က ပွင့်တော်​မူ​သော ဂေါတမ​မြတ်​စွာ​ဘုရား​ကား ဆို​ခဲ့​ပြီး​သော ကြီးကျယ်​မြင့်မြတ်​ခြင်း အမျိုး​မျိုး​နှင့် ပြည့်စုံ​သော​ကြောင့် လောက​သုံး​ပါး​တွင် ဘုရား​စင်စစ် ဖြစ်တော်​မူ​သည်။

ရှေး⁠ရှေး​ကမ္ဘာ့​ကမ္ဘာ​က ပွင့်တော်​မူ​ခဲ့​ကြ​သော ဂင်္ဂါ​ဝါ​ဠု​သဲ​စု​ပမာ များ​လှ​စွာ​သော ဘုရား​များ၊ လွန်ခဲ့သော ဆယ့်​ခြောက် အသင်္ချေ​အတွင်း ပွင့်တော်​မူ​ခဲ့​ကြ​သော ဗြဟ္မာ​ဒေ​ဝ စ​သော ဘုရား​များ၊ လွန်ခဲ့သော လေး​သင်္ချေ​နှင့် ကမ္ဘာ​တစ်​သိန်း​အတွင်း ပွင့်တော်​မူ​သော တ​ဏှင်္က​ရာ ဘုရား​အစ၊ က​ဿ​ပ​ဘုရား အဆုံး​ရှိ​သော နှစ်​ကျိပ်​ခုနစ်​ဆူ​သော ဘုရား​များ​လည်း လောက​သုံး​ပါး​တွင် ဘုရား​စင်စစ် ဖြစ်တော်​မူ​ကြ​သည်။


သုဒ္ဓေါ​ဒ​န​မင်းကြီး​၏ အမျိုး​အနွယ်​အစဉ်​အဆက်​မှာ ဩက္ကာ​က​ရာဇ်​မင်း​မှ​စ​၍ ဇ​ယ​သေ​န​မင်း​အထိ ရှစ်​သောင်း​နှစ်​ထောင်​သော​မင်း​တို့​သည် က​ပိ​လ​ဝတ်​ပြည် ကြီး​၌ မင်းပြု​ကြကုန်​၏။ ထို​မင်း​တို့​တွင်​အစ​ဖြစ်​သော ဩက္ကာ​က​ရာဇ်​မင်းကြီး​၏ သ​ကြာ​ဝ​တ​ဘော​ကု​မာ​ရာ=အချင်း​တို့ သားတော်​တို့​သည်​စွမ်းနိုင်​ကုန်​စွ တကား ဟူ​သော ဥဒါန်းကျူး​ရင့်​မိန့်ခွန်း​ဆင့်​သည်​ကို​အစွဲပြု​၍ သာကီ​ဝင်​မျိုး​ဟု ခေါ်​ကြောင်း​ကို သုတ်​သီ လက္ခန်​ပါ​ဠိတော်​၌ ဟော​ပြ​ထား​လေ​သည်။ အရွယ်တော် ဆယ့်​ခြောက်​နှစ်​မှ​စ​၍ နှစ်​ဆယ့်​ကိုး​နှစ်​အတွင်း ထီး​နန်း​စည်းစိမ်​ကို ခံစား​သည်။ မိဖုရား​ကြီး​ကား ယ​သော​ဓ​ရာ​ဗိ​ဒေ​ဝီ၊ သားတော်​ကား ရာဟုလာ​ဖြစ်​သည်။

သူအို၊ သူနာ၊ သူ​သေ၊ ရဟန်း အသွင် နိမိတ်​ကြီး လေး​ပါး​ကို မြင်​သ​ဖြင့်၊ သတိ​သံဝေဂ ရ​လျှက် ၉​၇ ခု ဝါဆို​လ​ပြည့် တနင်္လာနေ့​တွင် တောထွက်​၍၊ ရဟန်းပြု တော်​မူ​သည်။

ခြောက်​နှစ်​ပတ်လုံး ဒုက္က​ရ စ​ရိ​ယာ​အကျင့်​ကို ကျင့်​ပြီး​လျှင် (ဘီ​စီ ၅​၈​၈) ၁​ဝ​၃ ခု ကဆုန်​လ​ပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ဗော​ဓိ​ပင်​ရင်း​ဝယ်၊ သဗ္ဗေ​ညု​တ​ဉာဏ်တော်​ကို​ရ​၍၊ လောက​သုံး​ပါး​တွင် ဘုရား​စင်စစ် ဖြစ်တော်​မူ​သည်။

ဘုရား​ဖြစ်​ပြီး​နောက်၊ ၄​၅ ဝါ​ပတ်လုံး တရားဟော​ကာ၊ အညာ​တ​ကောဏ္ဍ​ည အစ၊ သု​ဘဒ္ဒ အဆုံး​ရှိ​သော ဝေနေယျ​များ​စွာ သတ္တဝါ​တို့​ကို နိဗ္ဗာန်​သို့​ပို့​ဆောင်တော်​မူ​ပြီး​လျှင်၊ (ဘီ​စီ ၅​၄​၃) ၁​၄​၈ ခု ကဆုန်​လ​ပြည့် အင်္ဂါနေ့​တွင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံ​ဝင်တော်​မူ​သည်။


၄​၅ ဝါ​ပတ်လုံး နေ့စဉ် ပြုလုပ်​အပ်​သော လုပ်​ငန်း​များ​ကား-

  1. ပု​ရေ​ဘတ္တ​ကိစ္စ---နံနက်​ဆွမ်း​ခံ​ကြွ​ခြင်း၊
  2. ပစ္ဆာ​ဘတ္တ​ကိစ္စ---ညနေ​ဒါ​ယ​ကာ ဒါယိကာမ​တို့​အား တရားဟော​ခြင်း၊
  3. ပူ​ရိ​မ ယာ​မ​ကိစ္စ---ညဉ့်​ဦး​ယံ ရဟန်း​များ​အား တရားဟော​ခြင်း၊
  4. မဇ္ဈိမ​ယာ​မ​ကိစ္စ--- ညဉ့်​လယ်​ယံ နတ်​များ​အား တရားဟော​ခြင်း၊
  5. မစ္ဆိ​မ​ယာ​မ​ကိစ္စ--- ညဉ့်​နောက်ဆုံး​ယံ​ကို သုံး​ပုံ⁠ပုံ​တစ်​ပုံ စင်္ကြံ​သွား​ခြင်း၊

တစ်​ပုံ ကျိန်းစက် ခြင်း၊ တစ်​ပုံ ကျွတ်​ထိုက်​သော သတ္တဝါ​တို့​ကို ကြည့်​ရှု့​ခြင်း ဟူ၍ ငါး​ပါး​ဖြစ်​သည်။


ဂုဏ်တော်​ကား-

  1. အရဟံ --- ပူဇော်​အထူး​ကို ခံတော်​မူ​ထိုက်​ခြင်း၊
  2. သမ္မာ​သ​ဗုဒ္ဓ--- ဉေ​ယျ​ဓံ​တရား အလုံး​စုံ​ကို အကုန်​အစဉ် သိ​မြင်တော်​မူ​ခြင်း၊
  3. ဝိဇ္ဇာ​စ​ရ​ဏ​သမ္ပဇ္ဈ--- ဝိဇ္ဇာ​သုံး​ပါး၊ ဝိဇ္ဇာ​ရှစ်​ပါး၊ စ​ရ​ဏ​တစ်​ဆယ့်​ငါး​ပါး​နှင့် ပြည့်​စုံတော်​မူ​ခြင်း၊
  4. သု​ဂ​တ--- ကောင်း​သော​စကား​ကို​ဆိုတော်​မူ​ခြင်း၊
  5. လောက​ဝိ​ဒူ--- လောက​သုံး​ပါး​ကို သိတော်​မူ​ခြင်း၊
  6. အနုတ္တ​ရော​ပု​ရိ​သ--- ဆုံးမ​သင့် ဒမ္မ​သာ​ရ​ထိ ဆုံးမ​ထိုက်​သော သူ​တို့​ကို ဆုံးမ​ရာ​၌ အတု​မ​ရှိ မြတ်တော် မူ​ခြင်း၊
  7. သတ္ထာ​ဒေ​ဝ--- နတ်​လူ​တို့​မ​နု​ဿာ​န ဆရာ​ဖြစ်တော်​မူ​ခြင်း၊
  8. ဗုဒ္ဓ--- သစ္စာလေးပါး​ကို သိတော်​မူ​ခြင်း၊
  9. ဘ​ဂ​ဝါ--- ဘုန်းတော်ခြောက်ပါး နှင့် ပြည့်​စုံတော်​မူ​ခြင်း၊ ဟူ၍​ကိုး​ပါး​ဖြစ်​သည်။

ထို​မှ​တစ်ပါး မက္ခ​လိ၊ ပူ​ရ​ဏ၊ အဇိ​တ၊ ပ​ကုဒ္ဓ၊ နိ​ဂဏ္ဌ၊ သဉ္စ​ယ​ဟူ၍ အယူဝါဒ​ကို ပြုလုပ်​တတ်​သော တိတ္ထိ​ဆရာ​ကြီး ခြောက်​ဦး​ကို​လည်း ဘုရား​ဟုခေါ်​ဆို​ကြ​သည်။ ထို​သို့ခေါ်​ဆို ကြသော်​လည်း၊ ယင်း​ဆရာ​ကြီး ခြောက်​ဦး​တို့​မှာ ယခင်​ပြ​ဆို ခဲ့​သော ကြီးကျယ်​မြင့်မြတ်​ခြင်း အမျိုး​မျိုး​နှင့် မ​ပြည့်စုံ​သည့် အတွက် ဘုရား မ​မည်​နိုင်​ပေ။

Gautama (ဂေါတမ)၊ စင်္ကြာ​မု​နိ သို့မဟုတ် စကြာ​မု​နိ (Shakyamuni) ဟု​လည်း သိ​ထား​ကြ​သော ("စကြဝတေး​မင်း​များ​၏ ပညာရှိ") သည် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​တွင် အဓိက ပုဂ္ဂိုလ်​ဖြစ်​ပြီး သူ့​ဘဝ​ဖြစ်​စဉ်၊ ဟောပြော​ချက်​များ​နှင့် ရဟန်း ဘဝ လိုက်နာ​ရ​မည့် ဥပဒေ​များ​သည် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​ဝင်​များ​၏ ယုံကြည်​သက်ဝင်​ခြင်း​ခံ​ရ​ပြီး​ဂေါတမ ဗုဒ္ဓ မြတ်​စွာ​ဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံ​ဝင်တော်​မူ​ပြီး​နောက်​တွင် အနှစ်​ချုပ်​ပြုလုပ်​၍ သူ​၏​နောက်​လိုက်​တပည့်​များ​က အလွတ်​ကျက်​မှတ်ထား​ကြ​သည်။ Gautama (ဂေါတမ ဗုဒ္ဓ) ၏ မြောက်​မြား​လှ​စွာ​သော အဆုံးအမ​မျိုး​စုံ စုဆောင်း​ထား​ရှိ​ခြင်း​များ​သည် နှုတ်​ဖြင့်​ပြောဆို​ခြင်း​ဓလေ့​ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း ဆင်းသက်​လာ​ပြီး နှစ်​ပေါင်း 400 ခန့်​အကြာ​တွင် ပထမ​ဦးစွာ စာ​ဖြင့်​ရေးသား​လာ​ကြ​သည်။

သိပ္ပံ​နည်းကျ ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ရူပဗေဒပညာ​ရှင်၊ သင်္ချာပညာ​ရှင်၊ နက္ခတ္တ​ဗေဒ ပညာ​ရှင်၊ အတွေး​အခေါ် ပညာ​ရှင်န​ယူ​တန် ၏ နိ​ယာ​မ တွေ့​ရှိ​ချက်​များ​သည် ဂေါတမ မြတ်​စွာ​ဘုရား​၏ ကံ ကံ​၏​အကျိုး (cause and effect law ,The Theory of Karma in Buddhism.The theory of Karma is a fundamental doctrine in Buddhism.) အဆုံးအမ အမှန်​တ​ရားတော် နောက် နှစ်​ပေါင်း (၉​ဝ​ဝ) နောက်ကျ​ပြီး​မှ န​ယူ​တန် သည်(cause and effect law) ကို ရှာဖွေ ဖော်​ထုတ်​နိုင်​ခဲ့​သည်။ ဆရာ​ကြီးအဲလ်​ဘတ် အိုင်း​စ​တိုင်း ၏ ရီ​လေ​တီ​ဗ​တီ သီ​အို​ရီ (Relativity Theory) နိ​ယာ​မ တွေ့​ရှိ​ချက်​များ​သည် ဂေါတမ မြတ်​စွာ​ဘုရား​၏ ပ​ဋိစ္စ​သ​မုပ္ပါဒ် အကြောင်း​အကျိုး​သဘော​တရား​များ၊ ပဋ္ဌာန်း ၂​၄-ကျမ်း နှင့် ကံ- ကံ​၏​အကျိုး cause and effect law အဆုံးအမ အမှန်​တ​ရားတော် ၏ နောက် နှစ်​ပေါင်း (၂​၄​ဝ​ဝ) နောက်ကျ​ပြီး​မှ အိုင်း​စ​တိုင်း သည် (၂​၄ ပစ္စည်း ပဋ္ဌာန်း (ပဋ္ဌာ​န)) ၏ အခြေ​ခံ Theory of relativity and E = mc² ကို ရှာဖွေ ဖော်​ထုတ်​နိုင်​ခဲ့​သည်။ ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​တွင်​အကြောင်းအရာ​တစ်​ခု​ကို​လေ့​လာ ကျင့်ကြံ​ရာ​၌ နည်း​စံ​နစ်​ကျ​သည်။ သိပ္ပံ​နည်းကျ​သည်။ ဗုဒ္ဓ​တ​ရားတော်​များ​သည် အကြောင်း အကျိုး ဆက်​စပ်​မှု​ရှိ​ခြင်း၊ ယုတ္တိ​နည်းကျ လက်တွေ့​ကျ​ခြင်း၊ စနစ်​တ​ကျ ဖွဲ့​စည်း​မှု ရှိ​ခြင်း၊ မှန်​သည်-မှား​သည်၊ လုပ်​သင့်​သည်-မ​လုပ်​သင့်​သည်၊ အကျိုး​ရှိ​သည်-အကျိုး​မဲ့​သည် တို့​ကို မိမိ​တို့​ကိုယ်တိုင် ဝေဖန်​စမ်း​စစ် ခွင့်​ရှိ​ခြင်း၊ အချိန်​မ​ရွေး၊ နေရာ​မ​ရွေး၊ လူ​မျိုး ဘာသာ​မ​ရွေး လက်တွေ့​ကျင့်ကြံ​ပြီး အေးချမ်း​မှု​ကို ကိုယ်တိုင်​သိရှိ​နိုင်​ခြင်း၊ အမြဲ​ထာဝရ မှန်ကန်​ခြင်း စ​သော အရည်အချင်း​များ ပြည့်စုံ​သော​ကြောင့် ဗုဒ္ဓ​၏​အဆုံးအမ​များ​နှင့် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​သည် သိပ္ပံ​နည်းကျ ဘာသာ အမှန်​တရား​နှင့် လက်တွေ့​သ​ဘာ​ဝ​ကျ သည့် ဘာသာ​လည်း ဖြစ်​သည်။

ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​တွင် တပည့်​တို့​၏​ဝတ္တရား၊ ဆရာ​တို့​၏​ဝတ္တရား၊ သားသမီး​တို့​၏​ဝတ္တရား၊ မိဘ​တို့​၏​ဝတ္တရား၊ စ​သည် တို့​ရှိ​ရာ ဆရာ​ဝတ် တွင် အတတ်​လည်း​သင် ပဲ့ပြင်​ဆုံးမ သိပ္ပ​မ​ချန် ဘေးရန်​ဆီးကာ သင့်​ရာ​အပ်​ပို့ ဆရာ​တို့ ကျင့်​ဖို့​ဝတ်​ငါး​ဖြာ ဟု​ပါရှိ​သည်။ (၃​၈) ဖြာ​သော​မင်္ဂလာ​တ​ရားတော်​တွင်​လည်း အပြစ်​ကင်း​သော သိပ္ပ အတတ်​ပညာ​တို့​ကို​တတ်မြောက်​ခြင်း​သည်​လည်း မင်္ဂလာ တစ်ပါး​ဟု အဆို​ရှိ​ပါ​သည်။ "ကမ္ဘာ​ဦး​အစ​မှ ရှိ​ခဲ့​ပြီး​သော တွေ့​ရှိ​ချက်၊ အမှန်​တရား​တို့​သည် အတိုင်း​အတာ တစ်​ခု၊ အခြေအနေ အချိန်​အခါ နေရာ​ဒေသ တစ်​ခု၊ လူ​အုပ်စု​တစ်​စု အတွက် သာ မှန်ကန်​သည့် အမှန်​တရား (customary truth and conventional truth) သ​မု​တိ​သစ္စာ​မျှ​သာ ဖြစ်​ကြောင်း၊ အမြဲ​ထာဝရ မှန်ကန်​သည့် အမှန်​တရား (Universal truth and ultimate truth) ပ​ရ​မတ္တ သစ္စာ တရား​မှာ မြတ်​ဗုဒ္ဓ​၏ တ​ရားတော်​၌​သာ တွေ့​နိုင်​ကြောင်း၊ ဝိဇ္ဇာ၊ သိပ္ပံ​ပညာ​ရှင်​တို့​၏ တွေ့​ရှိ​ချက်​များ အပါအဝင် အယူဝါဒ​ဆိုင်​ရာ အမှန်​တရား အားလုံး​တို့​၏ ရှေ့ပြေး ပထမ အမှန်​ဆုံး​တရား ဖြစ်​သည်" ဟု သီ​တ​ဂူ​ဆရာတော် ဦး​ဉာ​ဏိ​ဿ​ရချမ်းမြေ့​ဆရာတော် အရှင်​ဇ​န​ကာ​ဘိ​ဝံ​သနန္ဒာ​သိန်း​ဇံဒေါက်​တာ မင်း​တင်​မွန်ဓမ္မာ​စရိယ ဦး​ဌေး​လှိုင်၊ Egerton C. Baptist နှင့် မြို့မ-မြင့်​ကြွယ် တို့​က မှတ်ချက် ပြု​ကြ​သည်။[၂၉] [၃၀] [၃၁] [၃၂] [၃၃][၃၄] [၃၅] [၃၆]

ကမ္ဘာ့​ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​လူ​ဦးရေ အများ​ဆုံး တရုတ်​ပြည်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

တရုတ်​ပြည် သည် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​လူ​ဦးရေ အများ​ဆုံး နိုင်ငံ​လည်း​ဖြစ်​သည်။ တရုတ်​ပြည်​တွင် လူ​ဦးရေ (သန်း​ပေါင်း​၁​၂​၀​၀) ခန့်​အထိ မဟာ​ယာ​န ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ ကိုးကွယ်​ယုံကြည်​သည်။[၃၇][၃၈] [၃၉] [၄၀] [၄၁] [၄၂] [၄၃] [၄၄] [၄၅] [၄၆] [၄၇] [၄၈][၄၉] [၅၀] [၅၁] [၅၂][၅၃] [၅၄] [၅၅] [၅၆] [၅၇][၅၈]

ထို့​ကြောင့်​ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​သည် ကိုးကွယ်​ယုံကြည်​သူ လူ​ဦးရေ​အား​ဖြင့် ဒုတိယ​အများ​ဆုံး ကမ္ဘာ့​ဘာသာ​နှင့် အကြီး​ထွား အမြန်​ဆုံး​သော ဘာသာ​တစ်​ခု​လည်း ဖြစ်လာ​ခဲ့ သည်။ ထောက်​ပြ​ပြောဆို​ကြ​သည်မှာ ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ တရား​ရှု​မှတ်​ခြင်း အလေ့​အကျင့်​များ​သည် ခရစ်ယာန် ဉာဏ်​ဝင်စား​ခြင်း ယုံကြည်​မှု​၏ အချို့​သော အသွင်အပြင်​များ​ကို​တိုးတက်​ကောင်းမွန်​လာ​စေ​ရန် များ​စွာ​လွှမ်းမိုး​ထား​ရှိ​ခဲ့​သည်။ (ဗုဒ္ဓ အယူဝါဒ နှင့် ခရစ်ယာန်​အယူဝါဒ)။ BC 588 တွင် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ စတင် ထွန်းကား​ပြီး​နောက် နှစ်​ပေါင်း ၆​၀⁠၀ ကျော်​တွင် ခရစ်တော်၊ ယေရှု(Jesus Christ BC 5-AD 30) သည် Meditation ရှု​မှတ်​ခဲ့​သည်။ [၅၉] [၆၀] BC 588 တွင် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ စတင် ထွန်းကား​ပြီး​နောက် နှစ်​ပေါင်း ၁​၂​၀⁠၀ ကျော် တွင် တ​မန်တော် မို​ဟာ​မက် (Muhammad AD 570- AD 632) သည် Meditation ရှု​မှတ်​ခဲ့​သည်။ [၆၁] [၆၂]

ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီ ပထမ​အစ၊ ဗုဒ္ဓ မြတ်​စွာ​ဘုရား​က[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဗုဒ္ဓ မြတ်​စွာ​ဘုရား ၏ တ​ရားတော်​များ​သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်​ပေါင်း ၂​၆​၀​၀ က​ပင် လွတ်လပ်​စွာ ပြောဆို ဝေဖန်​ဆန်း​စစ်​ခွင့် ရှိ​သော​ကြောင့် ကမ္ဘာ့​ဒီ​မို​က​ရေ​စီ ပထမ​အစ၊ ဗုဒ္ဓ မြတ်​စွာ​ဘုရား က' ဟု ဆို​အပ်​လှ​ပေ​သည်။ ဒီ​မို​က​ရေ​စီ​၏​အစ၊ ပထမ ဟု ထို​စဉ်​က​အများ​က သက်​မှတ်ထား​သော ဂ​ရိ နိုင်ငံ တွင် ဒီ​မို​က​ရေ​စီ မပေါ်​ထွန်း​သေး​ပါ၊ ကမ္ဘာ့ အတွေး​အခေါ်​ပညာ​ရှင် ဆို​က​ရေး​တီး (ဘီ​စီ ၄​၆​၉-၃​၉​၉)၊ ပ​လေ​တို (ဘီ​စီ ၄​၂​၈-၃​၄​၈) ၊ အရစ္စ​တို​တယ် (ဘီ​စီ ၃​၈​၄-၃​၂​၂)၊နှင့် မဟာ​အလက်​ဇန္ဒား (ဘီ​စီ ၃​၅​၆-ဘီ​စီ​၃​၂​၃)၊ တို့ မ​မွေး​သေး​ပါ။ ဗုဒ္ဓ သည် ကျင့်ကြံ​အားထုတ် ခဲ့​သ​ဖြင့် ဘီ​စီ 588 တွင် အမြင့်​မြတ်​ဆုံး​သော မြတ်​စွာ​ဘုရား ဖြစ်​ချိန်​တွင် တရုတ်​အတွေး​အခေါ်​ပညာ​ရှင် ဒ​ဿ​န ဆရာ​ကြီးကွန်​ဖြူး​ရှပ် (ဘီ​စီ ၅⁠၅​၁-၄​၇​၉) မ​မွေး​သေး​ပါ။ ကမ္ဘာ့​ရူပဗေဒ​ပညာ​ရှင် သင်္ချာ​ပညာ​ရှင် န​ယူ​တန်(၁​၆​၄​၃ ဇန္န​ဝါ​ရီ​လ ၄ - ၁​၇​၂​၇ မတ်​လ ၃​၁) ၊ အဲလ်​ဘတ် အိုင်း​စ​တိုင်း( ၁​၈​၇​၉ ခု​နှစ် မတ်​လ ၁​၄ ရက်-၁​၉​၅​၅ ခု​နှစ်၊ ဧပြီ​လ ၁​၈ ရက် ) တို့ မ​မွေး​သေး​ပါ။ ခရစ်ယာန်​ဘာသာ​မှ ထာဝရဘုရား​သခင် ၏ သားတော် ခရစ်တော်၊ ယေရှု(Jesus Christ BC 5-AD 30) နှင့် အစ္စ​လမ်​ဘာသာ တ​မန်တော် မို​ဟာ​မက် (Muhammad AD 570- AD 632) တို့ မပေါ်​သေး​ပါ။ ဗုဒ္ဓ​တ​ရားတော်​များ​သည် naturally or universally သ​ဘာ​ဝ​နည်းကျ​အား​ဖြင့်​လည်းကောင်း၊ logically ကြောင်း​ကျိုး​ဆက်​စပ်​ဗေဒ​အရ​လည်းကောင်း၊ scientifically သိပ္ပံ​နည်းကျ​အား​ဖြင့်​လည်းကောင်း၊ medically ဆေး​ပညာ​ဗေဒ​အရ​လည်းကောင်း မှန်ကန်​လှ​ပေ​သည်။ မိ​ခင်​ဝမ်း​တွင်း သား​သန္ဓေတည်​ပုံ​ကို လွန်ခဲ့သော နှစ်​ပေါင်း (၂​၆​၀​ဝ) ကျော်​ကတည်းက ဗုဒ္ဓ မြတ်​စွာ​ဘုရား က မိုက်​ခ​ရို​စ​ကုပ်​မ​ပါ၊ အာ​ထ​ရာ​ဆောင်း​မ​ပါ၊ ဓါတ်​မှန်​မ​ပါ ဉာဏ်တော်​ဖြင့် ထိုးထွင်း​သိ​မြင်တော်​မူ​၍ ရှင်း​ပြတော်​မူ​နိုင်​ခဲ့​ပေ​သည်။ ထို့​ပြင် ယနေ့​ခေတ် သိပ္ပံ​ဗေဒ ကျန်းမာ​ရေး​သု​တေ​သန​များ​အရ သိရှိ​လာ​ကြ​ရ​သော စိတ်​သည် ဦးနှောက်​တွင် ဖြစ်ပေါ်​ခြင်း​မဟုတ်​ဘဲ၊ နှလုံးသား​၏​အချိုင့်​လေး​တွင် ဖြစ်ပေါ်​ကြောင်း​ကို ဗုဒ္ဓ​က ဟော​ပြတော်​မူ​သ​ဖြင့် ဝါ​ရင့်​ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ မြန်မာ​များ သိရှိ​ခဲ့​ကြ​သည်မှာ​လည်း ကြာ​ပြီ​ဖြစ်​သည်။ ခန္ဓာ​ဗေဒ​၏​ဖြစ်​စဉ်​ပျက်​စဉ်​အကြောင်း​ကို​လည်း ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ မြန်မာ​တို့ ယနေ့​ခေတ် ဆဲလ်​များ​အစားထိုး​ဖြစ်​တည်​မှု​အကြောင်း သိပ္ပံ​နည်းကျ မ​သိ​ရ​သေး​ခင်​က​ပင် သိရှိ​ခဲ့​ကြ​ပြီး​ဖြစ်​သည်။ Anatomy အနတ်​တို​မီ (ခေါ် ) ခန္ဓာ​ဗေဒ​ကို​လည်း ဗုဒ္ဓ​မြတ်​စွာ​ဘုရား​က တ​ရားတော်​များ​၌ ဟော​ကြားတော်​မူ​ခဲ့​ပြီး​ဖြစ်​သည်။ ဗုဒ္ဓ မြတ်​စွာ​ဘုရား က ယနေ့​ခေတ် သိပ္ပံ​ပညာ​ရှင်​တို့ အဏုမြူ အက်​တမ် (Atom) အကြောင်း မ​လေ့​လာ​မီ​က​ပင် ပ​ရ​မာ​အဏုမြူ စ​သည်​ဖြင့် ဟော​ပြတော်​မူ​ခဲ့​သည်။ မည်သို့​ပင်​ဆို​စေ​ကာ​မူ ဗုဒ္ဓ​၏​တ​ရားတော်​များ​သည် သိပ္ပံ​နည်းကျ၊ ကြောင်း​ကျိုး​ဆက်​စပ်​ဗေဒ၊ ခန္ဓာ​ဗေဒ၊ ဆေး​ပညာ​ဗေဒ စ​သည်​တို့​ဖြင့် ကိုက်​ညီ​မှန်ကန်​နေ​လျက်​ရှိ​ပြီး၊ ဗုဒ္ဓ​မြတ်​စွာ​ဘုရား​ဟော​ကြားတော်​မူ​ခဲ့​သ​မျှ တ​ရားတော်​များ​ကို သိပ္ပံ​ပညာ​က လိုက်​မ​မီ​နိုင်​သေး​သော အနေအထား​များ ယနေ့​ထက်​တိုင် ရှိ​နေ​သေး​သည်မှာ​လည်း အမှန်​ပင်​ဖြစ်​သည်။

ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ သဘော​တရားခံ​ယူ​ချက်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

အချို့​သော ပညာ​ရှင်​များ​သည် Pali Canon (ပါဠိ စာ​များ) နှင့် Agamas (အဂါ​မား) တို့​၏ အချို့​သော​အပိုင်း များ​တွင် ဗုဒ္ဓ​၏ အမှန်​တကယ်​ဖြစ်​သော သမိုင်း​ဝင်​အဆုံးအမ​များ (စကားလုံး​များ​ပင်သော်​မှ ဖြစ်​နိုင်​သည်) တို့ ပါဝင်​နိုင်​သည်​ဟု ယုံကြည်​ကြ​သည်။ ဤ​အရာ​သည် နောင်​သော​အခါ Mahayana sutras (မဟာ​ယာ​န နတ်​မင်းကြီး​များ) အတွက် အထောက်​အထား မဟုတ်​ပါ။ ထေ​ရ​ဝါဒ ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​၏ ပိ​ဋ​က​ကျမ်း​ဆိုင်​ရာ လုပ်​ငန်း​များ​သည် မဟာ​ယာ​န လုပ်​ငန်း​များ​ထက် နှစ်​ကာလ​အလိုက်​ရှေ့ အလျင်​ကျ​ပြီး၊ ဂေါတမ​ဗုဒ္ဓ​၏ အမှန် တကယ်​ဖြစ်​သော သမိုင်း​ဝင်​အဆုံးအမ​များ​နှင့် ပတ်သက်​သော သ​တင်း​အချက်အလက်​များ​အတွက် ယုံကြည် နိုင်​လောက်​သော အဓိက​အရင်းအမြစ်​အဖြစ် များ​စွာ​သော အနောက်​တိုင်း​ပညာ​ရှင်​များ​က မှတ်ယူ​ကြ​သည်။

ဂေါတမ​ဗုဒ္ဓ မြတ်​စွာ​ဘုရား​၏ အခြေ​ခံ​ကျ​သော အချို့​အဆုံးအမ​များ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

Sermon in the Deer Park depicted at Wat Chedi Liem-KayEss-1.jpeg

မြင့်မြတ်သော အမှန်​တရား​လေး​ရပ် - ထို​ဝေဒနာ​ခံစား​ရ​ခြင်း​သည် တည်​ရှိ​ခြင်း​၏ ရှိ​ရင်း​စွဲ​အစိတ်​အပိုင်း တစ်​ခု​ဖြစ်​သည်။ ထို​ဝေဒနာ​ခံစား​ရ​ခြင်း​၏ မူလ​သည် မ​သိ​ခြင်း​ဖြစ်​ပြီး ထို​မ​သိ​ခြင်း​၏ အဓိက လက္ခဏာ​များ​သည် သံယောဇဉ်​တွယ်တာ​မှု​နှင့် မက်မော​တောင့်တ​ခြင်း​ဖြစ်​သည်။ ထို​သံယောဇဉ် တွယ်တာ​မှု​နှင့် မက်မော​တောင့်တ​ခြင်း​တို့​သည် ရပ်​စဲ​နိုင်​သည်၊ ပြီး​နောက်​တွင် မြင့်မြတ်​သော လမ်းကြောင်း​ရှစ်​ပါး နောက်သို့ လိုက်​ပါ​ခြင်း​သည် သံယောဇဉ်​တွယ်တာ​မှု​နှင့် မက်မော​တောင့်တ​ခြင်း​ကို ရပ်​စဲ​ခြင်း​ဆီ​သို့ ဦးတည်​လိမ့်​မည်​ဖြစ်​ပြီး ဝေဒနာ​ခံစား​ရ​ခြင်း​ကို​ပါ ရပ်​စဲ​နိုင်​မည်။ မြင့်မြတ်​သော လမ်းကြောင်း​ရှစ်​ပါး - မှန်ကန်​သော နားလည်​ခြင်း၊ မှန်ကန်​သော အတွေး​အခေါ်၊ မှန်ကန်​သော အပြောအဆို၊ မှန်ကန်​သော အပြုအမူ၊ မှန်ကန်​သော အသက်မွေး​ဝမ်း​ကြောင်း​မှု၊ မှန်ကန်​သော အားထုတ်​မှု၊ မှန်ကန်​သော သတိရှိ​မှု​နှင့် မှန်ကန်​သော အာရုံ​စူး​စိုက်​မှု။ မှီခို​အား​ထား​နေ​ရ​သော မူရင်း​ဖြစ်​ခြင်း- မည်​သည့် ဖြစ်​စဉ်​မ​ဆို 'တည်​ရှိ​နိုင်' သည်မှာ အချိန်​ကာလ အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်​နှင့် အနာဂတ်​တို့​ကို လွှမ်း​ခြုံ​ထား​သည့် ရှုတ်​ထွေး​လှ​စွာ​သော အကြောင်း​နှင့်​အကျိုး ကွန်ရက်​တစ်​ခု​အတွင်း​ရှိ အခြား​သော​ဖြစ်​စဉ်​များ​၏ တည်​ရှိ​မှု​ကြောင့်​သာ​ဖြစ်​သည်။ အရာ​အားလုံး​သည် သို့​ဖြစ်​ပါ​၍ ပြုပြင်​ဖန်တီး​ခံ​ရ​ပြီး ယာယီ​သာ​ဖြစ်​သည် (အနိစ္စ)၊ ၎င်း​တို့​တွင် စစ်​မှန်​သော အမှီ​အခို​ကင်း​သည့် ကိုယ်​ပိုင်​လက္ခဏာ​မ​ရှိ​ပါ (အနတ္တ)။ လက်ခံ​ထား​သော ပိ​ဋ​က​ကျမ်း​များ​၏ အမှား​ကင်း​ခြင်း​ကို​ပယ်​ချ​ခြင်း- အကယ်၍ အဆုံးအမ​များ​သည် ကျွနု်ပ်​တို့​၏​အတွေ့​အကြုံ​များ​မှ​နေ​၍ ထောက်ခံ​ခြင်း​မ​ရှိ​ခြင်း​နှင့် ပညာရှိ​တို့​၏ ချီး​ကျူး​ခြင်း​မ​ရှိ​ပါ​က ၎င်း​တို့​ကို လက်မ​ခံ​သင့်​ပါ။ အသေး​စိတ်​အတွက် Kalama Sutta (ကာ​လာ​မ သုတ္တန်) ကို​ကြည့်ပါ။

ကာ​လာ​မ​သုတ်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

အယူဝါဒ​တစ်​ခု​ကို တ​ဆင့်​ကြား​ရုံ​မျှ​ဖြင့် သို့​တည်း​မဟုတ် သူ​တ​ပါး ဟောကြား​သည်​ကို ကြား​ရုံ​မျှ​ဖြင့် ထို​အယူဝါဒ​ကို မှန်​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း၊ မှား​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း ပြော​သံ​ကြား​ရုံ​နဲ့​လည်း မ​ယုံ​နဲ့။ ရှေး​ရိုး​စဉ်​ဆက်​စကား​ရယ်​လို့​လည်း မ​ယုံ​နဲ့။ အဲ​သ​လို​ဖြစ်​ဖူး​သ​တဲ့​လို့​လည်း မ​ယုံ​နဲ့။ စာပေ​ကျမ်းဂန်​ထဲ​မှာ​ပါ​တယ်​လို့​လည်း မ​ယုံ​နဲ့။ ကိုယ့်​ဘာသာ တွေး​မိ​ကြံမိ​တာ​လောက်​ကလေး​နဲ့​လည်း မ​ယုံ​နဲ့။ ကိုယ့်​ခံယူ​ထား​ချက်​နဲ့ တူ​တယ်​ဆို​ရုံ​နဲ့​လည်း မ​ယုံ​နဲ့။ ကိုယ်​ယုံကြည် ရိုသေ​တဲ့​သူ​ရဲ့​စကား​ဆို​ပြီး​တော့​လည်း မ​ယုံ​နဲ့။

နောက် ကာ​လာ​မ​သား​တွေ​ကို လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ။ (တပ်မက်​မှု၊ အမျက်ထွက်​မှု၊ မိုက်မဲ​တွေ​ဝေ​မှု) ဆက်​ဟော​လေ​၏။

ကာ​လာ​မ​သုတ် အကျယ်​ဖွင့်​ဆို​ချက်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. အယူဝါဒ​တစ်​ခု​ကို တ​ဆင့်​ကြား​ရုံ​မျှ​ဖြင့် သို့​တည်း​မဟုတ် သူ​တ​ပါး ဟောကြား​သည်​ကို ကြား​ရုံ​မျှ​ဖြင့် ထို​အယူဝါဒ​ကို မှန်​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း၊ မှား​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း မ​ဆုံးဖြတ်​သင့်​ပေ။
  2. အယူဝါဒ​တစ်​ခု​၏ ကျမ်းဂန်​စာပေ​သည် မိမိ​တို့​၏ ဘိုး​ဘေး​စဉ်​ဆက် ဆင်းသက်​လာ​သော မိရိုးဖလာ အယူဝါဒ​ဖြစ်​သည်​ဟူ၍​လည်း ထို​အယူဝါဒ​ကို မှန်​သည် ဟူ၍ လည်းကောင်း မှား​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း မ​ဆုံးဖြတ်​သင့်​ပေ။
  3. အယူဝါဒ​တစ်​ခု​၏ ကျမ်းဂန်​စာပေ​သည် ဤ​အရာ​သည် ဤသို့​ဖြစ်​သည် ဟူ​သော ကော​လ​ဟ​လ​ဖြင့်​လည်း သို့​တည်း​မဟုတ် ထို​အယူဝါဒ​ကို ယုံကြည်​ကိုးကွယ်​သူ​များ​သည် ဟူ၍​လည်း ထို​အယူဝါဒ​ကို မှန်​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း၊ မှား​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း မ​ဆုံးဖြတ်​သင့်​ပေ။
  4. အယူဝါဒ​တစ်​ခု​၏ မိမိ​တို့​သင်​ထား​သော စာ​များ​နှင့် ညီညွတ်​ရုံ​မျှ​ဖြင့်​လည်း ထို​အယူဝါဒ​ကို မှန်​သည် ဟူ၍ လည်းကောင်း ၊ မှား​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း မ​ဆုံးဖြတ်​သင့်​ပေ။
  5. အယူဝါဒ​တစ်​ခု​၏ မိမိ​ကြံစည်​ထား​သော​အကြံအစည် အတွေး​အခေါ်​နှင့် ကိုက်​ညီ​သည် သို​တည်း​မဟုတ် မိမိ အယူဝါဒ​ခြင်း တူ​သည် ဟူ၍ လည်း ထို​အယူဝါဒ​ကို မှန်​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း၊ မှား​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း မ​ဆုံးဖြတ်​သင့်​ပေ။
  6. အယူဝါဒ​တစ်​ခု​၏ ကျမ်းဂန်​စာပေ သည် သူတစ်ပါး​တို့ လုပ်​နည်း​ကိုင်​နည်း​ကို သဘော​ကြ​၍ သို့​တည်း​မဟုတ် ထို​အယူဝါဒ​ကို သူ​တ​ပါး​တို့ ကိုးကွယ်​ယုံကြည် သည် ဟူ၍​လည်း ထို​အယူဝါဒ​ကို မှန်​သည် ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မှား​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း​မ​ဆုံးဖြတ်​သင့်​ပေ။
  7. အယူဝါဒ​တစ်​ခု​၏ ကျမ်းဂန်​စာပေ​သည် မိမိ​တို့ ယုံကြည်​ထိုက်​သော​ပုဂ္ဂိုလ်​၏ စကား​ဖြစ်​သည်​ဟု ပုဂ္ဂိုလ်​စွဲ​အား​ဖြင့်​လည်း ထို​အယူဝါဒ​ကို မှန်​သည် ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မှား​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း မ​ဆုံးဖြတ်​သင့်​ပေ။
  8. အယူဝါဒ​တစ်​ခု​၏ ကျမ်းဂန်​စာပေ​သည် ငါ​တို့​၏ ဆရာ​စကား ဖြစ်​ရုံ​မျှ​ဖြင့်​လည်း ထို​အယူဝါဒ​ကို မှန်​သည် ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မှား​သည် ဟူ၍​လည်းကောင်း​မ​ဆုံးဖြတ်​သင့်​ပေ။
  9. အယူဝါဒ​တစ်​ခု​မှ လာ​သော အဆုံးအမ၊ လမ်း​စဉ်​တွေ​သည် ကောင်း​လည်း​မ​ကောင်း၊ အပြစ်​လည်း​မ​ကင်း၊ ပညာရှိ​တို့ ကဲ့ရဲ့​စရာ​လည်း​ဖြစ်​၏။ ထို​လမ်း​စဉ်​အတိုင်း ကျင့်ကြံ​လျှင် (မိမိ​အား​လည်းကောင်း၊ သူ​တ​ပါး​အား​လည်းကောင်း၊ လောက​အား​လည်းကောင်း) စီးပွား​မဲ့ ဒုက္ခရောက်​ဖို့​ဖြစ်​၏- ဟု ကိုယ်တိုင် နားလည်​လာ​သော​အခါ​မှ​သာ ထို​အယူဝါဒ​ကို စွန့်​လွှတ်​သင့်​ပါ​သည်။
  10. အယူဝါဒ​တစ်​ခု​မှ လာ​သော အဆုံ​အမ၊ လမ်း​စဉ်​တွေ​သည် ကောင်း​လည်းကောင်း၊ အပြစ်​တို့ မှ​လည်း​ကင်း၊ ပညာရှိ​တို့ ချီး​မွှမ်း​စရာ​လည်း​ဖြစ်​၏။ ထို​လမ်း​စဉ်​အတိုင်း ကျင့်ကြံ​လျှင် (မိမိ​အား​လည်းကောင်း၊ သူ​တ​ပါး​အား​လည်းကောင်း၊ လောက​အား​လည်းကောင်း) ကောင်း​သော​အကျိုးစီးပွား​ဖြစ်​ဖို့​သာ​ရှိ​၏- ဟု ကိုယ်တိုင်​နားလည်​လက်ခံ နိုင်​သော​အခါ​မှ​သာ ထို​အယူဝါဒ​ကို စွဲမြဲ​စွာ​လက်ခံ​သင့်​ပါ​သည်။

ထို​ဟောကြား ချက်​မှာ အယူဝါဒ​တ​ခု​၏ အမှား​အမှန်​ကို ဆုံးဖြတ်​ရာ​တွင် တ​ဆင့်​ကြား​မျှ​ဖြင့်​လည်း ဟုတ်​ပြီ မှန်​ပြီ​ဟု လက်မ​ခံ​သင့်၊ မိရိုးဖလာ အယူဝါဒ​ဖြစ်​၍​လည်း လက်မ​ခံ​သင့်၊ ဤ​အရာ​သည် ဤသို့​ဖြစ်​သ​ကဲ့​ဟူ​သော ကော​လာ​ဟာ​လ​ဖြင့်​လည်း လက်မ​ခံ​သင့်၊ ကျမ်းဂန်​စာပေ​နှင့် ညီညွတ်​သည်​ဆို​ရုံ​နှင့်​လည်း လက်မ​ခံ​သင့်၊ မိမိ​တို့ ယုံကြည်​ထိုက်​သော ပုဂ္ဂိုလ်​၏ စကား​ဖြစ်​သည်​ဟု​ဆို​ကာ ပုဂ္ဂိုလ်​စွဲ​ဖြင့်​လည်း လက်မ​ခံ​သင့်၊ မိမိ​တို့ လေးစား​သော ဆရာ​၏ စကား​ဖြစ်​သည်​ဟု​ဆို​ကာ ဆရာ​စွဲ​ဖြင့်​လည်း လက်မ​ခံ​သင့်​ဘဲ ဝေဖန်​ဆန်း​စစ်​ကာ လက်တွေ့​လုပ်​ကြည့်​၍ အကျိုး​ရှိ​သည့် အယူဝါဒ ( ဝိ​ဘဇ္စ​ဝါဒ) ကို​သာ လက်ခံ​ရ​မည် ဆို​သည့်​အချက် ဖြစ်​သည်။

  1. Anicca (အနိစ္စ) - ထို​အရာ​အားလုံး​သည် အမြဲ​မ​တည်​ရှိ​နိုင်​ပါ။
  2. Dukkha (ဒုက္ခ) - ထို​သတ္တဝါ​အားလုံး​တို့​သည် မ​ပြတ်သား​သော​စိတ်​ကြောင့် အခြေ အနေ​များ​အားလုံး​မှ ဒုက္ခ​ခံစား​ရ​သည်။
  3. Anatta (အနတ္တ) - မ​ပြောင်းလဲ​သော "မိမိ​ကိုယ်​ကို" ဟူ​သော​အမြင်​သည် အတွေး​မှား​တစ်​ခု​သာ ဖြစ်​သည်။

မည်သို့​ပင်​ဆို​စေ​ကာ​မူ၊ အချို့​သော မဟာ​ယာ​န​ကျောင်း​များ​တွင် ထို​အချက်​များ​ကို အနည်း သို့မဟုတ် အများ အား​ဖြင့် အကူ​အပံ့​သဘော​မျှ​သာ​ဖြစ်​ကြောင်း သတ်​မှတ်​လာ​ပြီ​ဖြစ်​သည်။ ဗုဒ္ဓ​အဆုံးအမ​များ​၏ ပို​၍​နက်နဲ​သော ရှု​ထောင့်​များ​နှင့် ရ​ဟန်းတော်​များ​အတွက် အချို့​သော စည်းကမ်း​ထိန်းသိမ်း​ရေး​ဆိုင်​ရာ​ဥပဒေ​များ တို့ အပေါ်​တွင် သဘော​မ​တူညီ​မှု​အချို့​ကို များ​စွာ​သော ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​ကျောင်း​များ အတွင်း​တွင် တွေ့​ရ​သည်။

အမြင့်​မြတ်​ဆုံး​သော၊ထိပ်​ဆုံး​ကမ္ဘာ့​ဘာသာ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ကမ္ဘာပေါ်​တွင်​ရှိ​သော ဘာသာ​ကြီး( ၄) ဘာသာ​တွင် ဟိန္ဒူ​ဘာသာ​သည် အစော​ဆုံး​ဖြစ်သော်​လည်း စော​လွန်း​လှ​သ​ဖြင့် သက္ကရာဇ် အတိ​အကျ သိ​ရန်​ခက်​လှ​သည်။ တည်ထောင်​သည့် သက္ကရာဇ် အတိ​အကျ ဖော်​ပြ​နိုင်​သော ကျန်​ဘာသာ​ကြီး ၃ ခု အနက် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​သည် ဘီ​စီ ၅​၈​၈ တွင် စ​တင်ပေါ်​ပေါက်​ခဲ့​သ​ဖြင့် အစော​ဆုံး ပထမ ကမ္ဘာ့​ဘာသာ​ဖြစ်​သည်။ ခရစ်ယာန်​ဘာသာ​သည် အေ​ဒီ ၃​၀ တွင် စ​တင်ပေါ်​ပေါက်​ခဲ့​သ​ဖြင့် ဒုတိယ​မြောက် ကမ္ဘာ့​ဘာသာ​ဖြစ်​သည်။ အစ္စ​လာမ်​ဘာသာ​သည် အေ​ဒီ ၆​၃​၀ ခန့်​တွင် စ​တင်ပေါ်​ပေါက်​ခဲ့​သ​ဖြင့် တတိယ​မြောက် ကမ္ဘာ့​ဘာသာ​ဖြစ်​သည်။ ဖော်​ပြ​ပါ ကမ္ဘာ့​ဘာသာ​ကြီး ၄ ခု​တို့​သည် သူ့​နည်း သူ့​ဟန်​နှင့်​သူ လူ​သား​များ​အတွက် အကျိုး​ရှိ​သော ဆုံးမ​ဩဝါဒ​များ ပါရှိ​ကြ​သည်။

ဗုဒ္ဓ​သည် နာ​ဗာ​န (ပါဠိ- နိဗ္ဗာန်) တရား​ရှု​မှတ်​ခြင်း လမ်းကြောင်း​ကို လျှောက်​လမ်း​မည့် သတ္တဝါ​များ​အတွက် တစ်​ဦး​တည်း​သော လမ်း​ညွှန်​ပေး​သူ​နှင့် ဆရာ​သခင်​ဖြစ်​ပြီး ၎င်း​တို့​အား ဘာသာ​ရေး​ဆိုင်​ရာ နိုးကြား​ခြင်း ဗော​ဓိ​ကို​ရ​ရှိ​ရန်​နှင့် အမှန်​တရား​နှင့် လက်တွေ့​သ​ဘာ​ဝ​ကျ​ခြင်း​ကို ရှိ​သည့်​အတိုင်း တွေ့​မြင်​ရန်​အတွက် ညွှန်ပြ​ပေး​သည်။ ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ စံ​နစ်​ဖြစ်​သည့် ထိုးထွင်း​သိမြင်​စွမ်း​သော​ဉာဏ်​နှင့် တရား​ထိုင်​ခြင်း​ကျင့်​စဉ်​သည် စိတ်​ဖြင့်​အာရုံ​ခံ​၍ ယုံကြည်​ရန်ဖော်​ပြ​ခြင်း မ​ပြု​နိင်​ပါ။ သို့သော်၊ စိတ်​၏ စစ်​မှန်​သော​သ​ဘာ​ဝ​ကို နားလည်​ခြင်း​ဖြင့်​သာ ဖော်​ပြ​နိုင်​သည်။ ၎င်း​အရာ​ကို ဗုဒ္ဓ​၏​အဆုံးအမ​များ​ဖြင့် လမ်း​ညွှန်ပြ​သ​ထား​သော ဘာသာ​ရေး​ဆိုင်​ရာ လမ်းကြောင်း​ကို လျှောက်​လမ်း​ခြင်း​ဖြင့် ကိုယ်တိုင်​ကိုယ်ကျ ရှာဖွေ​တွေ့​ရှိ​နိုင်​သည်။ တစ်​နည်း​တစ်​ဖုံ ပြော​ရ​လျှင် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​တွင် တစ်​ခု​နောက်​တစ်​ခု​လိုက်​ပါ​နေ​သည့် စိတ်​ကို ပြုစု​ပျိုးထောင်​ခြင်း ၊ ကျင့်ဝတ်​များ​ကို​တိုးတက်​ကောင်းမွန်​အောင် စောင့်ထိန်း​ခြင်း​နှင့် ဉာဏ်​ပညာကြီး​မား​ခြင်း​တို့ သည် အမြင့်​ဆုံး​ပန်းတိုင်​ရောက်​ရှိ​ရန်​အတွက် အလို​အပ်​ဆုံး​လည်း​ဖြစ်​သည်။ ဗုဒ္ဓ​မြတ်​စွာ​ဘုရား ဟော​ပြ​သည့်​ဓမ္မ​အတိုင်း လက်တွေ့​လိုက်နာ ကျင့်​သုံး​သူ​များ​ကို ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​ဝင်​လို့ခေါ်​ဆို​ပါ​သည်၊ ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ သည် ကမ္ဘာပေါ်​တွင် လူ​ဦးရေ (သန်း ၆​၉​၀⁠၀) ကျော် ရှိ​သည့် အနက် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​သည် ကမ္ဘာ့​လူ​ဦးရေ (သန်း​ပေါင်း ၂​၀⁠၀​၀) ခန့်​အထိ ကိုးကွယ်​ယုံကြည်​သော ဘာသာ​တရား နှင့် အယူဝါဒ​ဖြစ်​သည်။ တရုတ်​ပြည်​သည် ကမ္ဘာ့​ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​လူ​ဦးရေ အများ​ဆုံး နိုင်ငံ​လည်း​ဖြစ်​သည်။ တရုတ်​ပြည်​တွင် လူ​ဦးရေ (သန်း​ပေါင်း ၁​၂​၀​၀) ၁,၂​၁​၉ ,၁​၄​၉ ,၆​၀⁠၀ ကျော်​အထိ မဟာ​ယာ​န ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ ကိုးကွယ်​ယုံကြည်​သည်။ [၆၃] [၆၄] [၆၅] [၆၆]ထို့​ကြောင့် ဇင်​ဗုဒ္ဓ​ဘာသာမဟာ​ယာ​န နှင့် ထေ​ရ​ဝါဒ ပေါင်း​လျှင် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာကိုးကွယ်​ယုံကြည်​သူ လူ​ဦးရေ​အား​ဖြင့် ၁,၉​၂​၁ ,၉​၈​၉, ၆​၄​၁ (သန်း ၁​၉​၀⁠၀ ကျော်၊ သန်း ၂​၀⁠၀​၀ နီးပါး) ရှိ​ပြီး ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ​သည် ဒုတိယ​လူ​ဦးရေ​အများ​ဆုံး ကမ္ဘာ့​ဘာသာ​နှင့် အကြီး​ထွား အမြန်​ဆုံး​သော ဘာသာ​တစ်​ခု​ဖြစ်​သည်။ ဟိန္ဒူ​ဘာသာ​ဝင် ၁,ဝ​၈​၃,၈​၀​ဝ,၃​၅​၆ (သန်း ၁​၀⁠၀​၀ ကျော်) တို့​က​လည်း ဂေါတမ​ဗုဒ္ဓ​မြတ်​စွာ​ဘုရား ကို ကြည်ညို လေးစား​ကြ​သည်။(In Hindu world is signed Lord Buddha as ninth avatar of Supreme God Vishnu and Hindu accept teachings of Buddha, but do not directly worship him. )[၆၇][၆၈] ဟိန္ဒူ​ဘာသာ စ​သော အခြား​သော ဘာသာ​အယူဝါဒ​များ၊ ဖန်ဆင်း​ရှင် ဘုရားသခင်(God) တည်​ရှိ​မှု​ကို အယုံ​အကြည် မ​ရှိ​သူ ဘာသာ​မဲ့ (free-thinkers/ Atheists/Anti-theist/no religion person) များ​က​ပင် ဂေါတမ​ဗုဒ္ဓ ကို တ​နည်း​မဟုတ်​တ​နည်း​ဖြင့် ကြည်ညို လေးစား​ကြ​သည်။ ဂေါတမ​ဗုဒ္ဓ​ဘုရား သည် လူ့​သမိုင်း​တွင် ဩဇာ​အကြီး​မား​ဆုံး​သော​အမြင့်​မြတ်​ဆုံး​သော၊ထိပ်​ဆုံး အဓိက​ပုဂ္ဂိုလ်​ဘုရား​ဖြစ်​သည်။[၆၉][၇၀] ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ​သည် ကမ္ဘာပေါ်​တွင်​နာမည်​အကျော်​ကြား​ဆုံး လူ​သိ​အများ​ဆုံး(most popular religion)- ငြိမ်း​ချမ်း​မှု အရှိ​ဆုံး(most peaceful religion) ဘာသာ ဖြစ်​သည်။ ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ ၏ မေတ္တာ-ဂရုဏာ (Loving-kindness)[၇၁] သီလ၊သမာဓိ၊ပညာ နှင့် သည်းခံ​ခြင်း(Tolerance) သည် ကမ္ဘာပေါ်​တွင်​အလွန်ကျော်​ကြား​လှ​သည်။


ကိုး​ကား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Nirvana
  2. http://www.thisismyanmar.com/nibbana/lhistory.htm
  3. http://www.sitagu.org/resources/files/Suzan_Hart_&_Sayadaw.pdf
  4. http://whc.unesco.org/en/list/666/
  5. http://festivals.iloveindia.com/buddha-purnima/
  6. http://www.experiencefestival.com/a/Buddha/id/301148
  7. http://www.experiencefestival.com/a/Buddha/id/301148
  8. http://www.vridhamma.org/Buddha-Noble-Path
  9. http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=40228&penname=DOCTRINE+OF+SUPREME+BUDDHA
  10. http://buddhist-meditation-techniques.com/loving-kindness-meditation/
  11. http://dhammamedicine.net/2010/12/01/supreme-buddh/
  12. http://buddhismworld.ning.com/forum/topics/6371237:Topic:19067
  13. http://www.youtube.com/watch?v=Db8M590rcqg
  14. http://www.youtube.com/watch?v=9rOeHASlhHA
  15. http://www.youtube.com/watch?v=C_EfHuMa7_c
  16. http://www.svetmysli.net/sma.exe?pg=104
  17. http://www.divinebrahmanda.com/2010/05/gautama-buddha-avatar-ninth-avatar-of.html
  18. http://en.wikipedia.org/wiki/Lumbini
  19. http://en.wikipedia.org/wiki/Miracles_of_Gautama_Buddha
  20. http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/lifebuddha/2lbud.htm
  21. http://bci.org/prophecy-fulfilled/buddhasa.htm
  22. http://www.sacred-texts.com/bud/lob/lob26.htm
  23. http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/disciples06.htm
  24. http://sandarthuriya.wordpress.com/2010/05/27/%E1%80%97%E1%80%AF%E1%80%92%E1%81%B6%E1%81%80%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A5%E1%80%B9%E1%80%B8-2/
  25. http://www.thisismyanmar.com/nibbana/buddha9.htm
  26. http://en.wikipedia.org/wiki/Infidel
  27. http://en.wikipedia.org/wiki/Atheists
  28. http://www.arrowriver.ca/dhamma/faith.html
  29. http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhism_and_science
  30. http://en.wikipedia.org/wiki/Karma_in_Buddhism
  31. http://thetruelordbuddha.blogspot.com/
  32. https://docs.google.com/file/d/0Bwl_hA7bJaAeYWY2OGFkMWYtYjU 1MC00MWZkLWEyOGEtM2 YzOGFmYWQxY2Vi/edit?pli=1
  33. http://www.sitagu.org/resources/files/Suzan_Hart_&_Sayadaw.pdf
  34. http://www.dhammadownload.com/Dr-MehmTinMon-eBookInEnglish.htm
  35. https://docs.google.com/file/d/0Bwl_hA7bJaAeYWY2OGFkMWYtYjU1MC00MWZkLWEyOGEtM2YzOGFmYWQxY2Vi/edit?pli=1
  36. http://www.chanmyay.org
  37. http://www.foreignercn.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2929:buddhism-in-china&catid=1:history-and-culture&Itemid=114
  38. http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhism_by_country#cite_note-40
  39. http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhism_by_country
  40. http://www.justchina.org/china/china-beliefs.asp
  41. http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhism_by_country#cite_note-autogenerated2-11
  42. http://thedhamma.com/buddhists_in_the_world.htm
  43. http://www.foreignercn.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2929:buddhism-in-china&catid=1:history-and-culture&Itemid=114
  44. http://en.wikipedia.org/wiki/Gautama_buddha
  45. http://whc.unesco.org/en/list/666
  46. http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=23631&penname=About+Shwedagon+Pagoda
  47. http://en.wikipedia.org/wiki/Karma_in_Buddhism
  48. http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=21915&penname=Doctrine+of+Lord+Buddha
  49. http://en.wikipedia.org/wiki/Meditation
  50. http://www.myanmathadin.com/news/culture/2302-myanmar-to-hold-grand-religious-function-to-mark-2600th-anniversary-shwedagon-pagoda.html
  51. http://whc.unesco.org/en/list/666/
  52. http://dbsusa.org/?page_id=2
  53. http://thetruelordbuddha.blogspot.com/
  54. http://www.unz.org/Pub/SingletonEsther-1908v01-00124
  55. http://festivals.iloveindia.com/buddha-purnima/
  56. http://lionstate.tripod.com/buddhism.html
  57. http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhism_by_country
  58. http://www.thedhamma.com/buddhists_in_the_world.htm
  59. http://www.buddhistchannel.tv/index.php?id=70,8811,0,0,1,0
  60. http://en.wikipedia.org/wiki/Christian_meditation
  61. http://en.wikipedia.org/wiki/Muhammad
  62. http://en.wikipedia.org/wiki/Muhammad%27s_first_revelation
  63. http://www.foreignercn.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2929:buddhism-in-china&catid=1:history-and-culture&Itemid=114
  64. http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhis m_by_country#cite_note-40
  65. http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhism_by_country
  66. http://www.thedhamma.com/buddhists_in_the_world.htm
  67. http://en.wikipedia.org/wiki/Hinduism_by_country
  68. http://www.koausa.org/Gods/God3.html
  69. http://www.svetmysli.net/sma.exe?pg=104
  70. http://www.divinebrahmanda.com/2010/05/gautama-buddha-avatar-ninth-avatar-of.html
  71. http://en.wikipedia.org/wiki/Mett%C4%81

ပြင်​ပ​လင့်ခ်​များ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]