မာတိကာသို့ ခုန်သွားရန်

သီရိခေတ်

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
သီရိ​ခေတ်

(သိရိကိတိံ)

สิริกิติ์
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင့်မယ်​တော်
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရား
နန်းသက်၂၈ ဧပြီ ၁၉၅၀ – ၁၃ ​အောက်တိုဘာ ၂၀၁၆
နန်းတက်ချိန်၅ ​မေ ၁၉၅၀
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင့်မယ်​တော်
နန်းသက်၂၄ ​အောက်တိုဘာ ၂၀၁၆ – လက်ရှိ
မွေးဖွား(1932-08-12)၁၂ ဩဂုတ်၊ ၁၉၃၂
ဘန်​ကောက်မြို့၊ သယာအမ်တိုင်းပြည်
ကွယ်လွန်အောက်တိုဘာ ၂၄၊ ၂၀၂၅(2025-10-24) (အသက် ၉၃)
ဘန်​ကောက်မြို့၊ သယာအမ်တိုင်းပြည်
အိမ်ထောင်ဖက်ဘူမိဗလအတုလျတေဇ (Rama IX) (လက်ထပ် ၁၉၅၀; နတ်ရွာစံ ၂၀၁၆)
သားသမီးများဥပလ်ရတန
ဝချိလာလောင်ကွန်း (ရာမ၁၀)
သိရိန္ဓရ
စုဠာဘရဏ
စံအိမ်မဟီ​ဒေါ (လက်ထပ်ပြီး​နောက်)
ကီတိယကရ (​မွေးဖွားစဉ်)
(ချက္ကရီမင်းဆက်)
ခမည်းတော်နက္ခတြ မင်္ဂလ
မယ်တော်ဘွား ကီတိယကရ
ကိုးကွယ်မှုဗုဒ္ဓဘာသာ
လက်မှတ်

သီရိခေတ် (အင်္ဂလိပ်: Sirikit; ထိုင်း: สิริกิติ์; ထိုင်းအသံထွက်: [sì.rì.kìt]; ဤအသံ အကြောင်းနားဆင် )(၁၂ ဩဂုတ် ၁၉၃၂ - ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင့်မယ်တော် ဖြစ်သည်။ နတ်ရွာစံဘုရင်ကြီး ဘူမိဗလ်အဒုလျဒေက်ျ ၏ မိဖုရားဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင် ဝချိလာလောင်ကွန်း၏ မယ်တော် ဖြစ်သည်။ ဘုရင်ဘူမိ​ဗလ် နှင့် ပဲရစ်မြို့တွင် ​တွေ့ခဲ့သည်။ ဘုရင်ဘူမိဗလ် ဘိသိက်မသွန်းမီ ၁၉၅၀ခုနှစ်တွင် ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ သူသည် ဘူမိ​ဘောဘုရင် သာသနာ့​ဘောင်အတွင်း ​ခေတ္တဝင်​ရောက်​နေစဉ် ၁၉၅၆ခုနှစ်က ဘုရင်ခံအဖြစ် ​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဘုရင်ဘူမိဗလ် နှင့် မိဖုရားသီရိ​ခေတ်တို့တွင် သားတစ်​ယောက်နှင့် သမီးသုံး​ယောက်ရှိကြသည်။ ဘုရင်ဘူမိ​ဗလ်မှာ ကမ္ဘာ့နန်းသက်အရှည်ဆုံးဘုရင်ဖြစ်သည့်အ​လျောက် မိဖုရားသီရိ​ခေတ်မှာလည်း ကမ္ဘာ့နန်းသက်အရှည်ဆုံး မိဖုရား​ခေါင်ကြီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ၂၁ရက်​နေ့တွင် ​လေဖြတ်​ရောဂါခံစားရပြီး လူထုမြင်ကွင်းမှ ​ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက် ထိုင်းစံတော်ချိန် ည ၉ နာရီ ၂၁ မိနစ်တွင် ကံကုန်အနိစ္စ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။

အ​စောပိုင်းဘဝနှင့် မိသားစု

[ပြင်ဆင်ရန်]

သူ့ကို ၁၉၃၂ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၂ရက်​နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိခင်ဖက်မှ အဘိုးဖြစ်သူ၏အိမ်တွင် ​မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် နက္ခတြ မင်္ဂလ၏ တတိယ​မြောက်က​လေးဖြစ်ကာ သမီးအကြီးဖြစ်သည်။ ပြဇာဓိပကဘုရင်၏ မိဖုရားဖြစ်သူ ရမ်ဘိုင်ဘာနီမှ "သီရိ​ခေတ်"ဟုအမည်​ပေးခဲ့ပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ ကီတိယကရ၏ ကြီးမြတ်ခြင်းဟုရသည်။ [၁]

သူ့တွင် အစ်ကို (၂) ​ယောက်နှင့် ညီမ (၁) ​ယောက်၊ ​မွေးချင်း (၃) ​ယောက်ရှိသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ ထိုင်းသံရုံးတွင် အတွင်းဝန်ဖြစ်စဉ်ကပင် သူသည် ငယ်စဉ်ကပင် မိခင်ဖက်မှ အဘိုးအဘွားများနှင့်ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ (၃) လအကြာတွင် မိခင်ဖြစ်သူမှာ ဖခင်​နောက်လိုက်သွားသည်။ တစ်နှစ်အကြာတွင် မိဘများသည် ထိုင်းသို့ပြန်လာကြသည်။[၂]

ပညာ​ရေး

[ပြင်ဆင်ရန်]
နယ်ယာလန်တွင်​တွေ့ရစဉ်

အသက်​လေးနှစ်အရွယ်တွင် ရာဂျီနီ​ကျောင်းတွင် မူကြိုစတက်ခဲ့ပြီး မူလတန်းအထိသင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ပစိဖိတ်စစ်ပွဲဖြစ်ပွား​နေသည်။ ဘန်​ကောက်တွင် ကြိမ်ဖန်များစွာ ဗုံးထိခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ရထားလမ်းများဖြစ်ရာ သွား​ရေးလာ​ရေး မလုံခြုံ​တော့​ပေ။ ထို့​ကြောင့် ​နေထိုင်ရာနန်း​တော်အနီးရှိ ​ကျောင်းသို့​ပြောင်းခဲ့သည်။

၁၉၄၆ခုနှစ်၊ စစ်ပြီးခါနီးတွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဗြိတိန်သို့​ပြောင်းရာ မိသားစုကိုပါ​ခေါ်သွားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သီရိ​ခေတ်မှာ အသက်၁၃နှစ်သာရှိ​သေးသည်။ အင်္ဂလန်တွင် စန္ဒယားတီးစသင်ခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ သံတမန်ဖြစ်၍ ပြင်သစ်နှင့် ဒိန်းမတ်ကိုပါ ​ပြောင်းရရာ အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်စကားကိုလည်း ကျွမ်းကျင်လာသည်။ ပြင်သစ်တွင်​နေထိုင်စဉ်က ဂီတအကယ်ဒမီတစ်ခုကိုလည်း တက်ခဲ့သည်။

ပြင်သစ်တွင်ပင် ဘုရင်ဘူမိ​ဘောနှင့်​တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ နှစ်ဦးလုံးမှာ ချူလာ​လောင်ကွန်းဘုရင်၏ အနွယ်​တော်များပင်ဖြစ်သည်။

ထိမ်းမြားခြင်း

[ပြင်ဆင်ရန်]

၁၉၄၈ခုနှစ် ​အောက်တိုဘာ၄ရက်​နေ့တွင် ဘုရင်ဘူမိ​ဘောမှာ ဖီယယတ်တိုပိုလီနိုကားဖြင့် လူဆန်မြို့အပြင်ဘက် ၁၀ကီလိုမီတာအကွာ ဂျီနီဗာ-လူဆန်လမ်း​ပေါ်တွင် ဘရိတ်အုပ်လိုက်​သော ထရပ်ကား၏ ​နောက်ပိုင်းကို တိုက်မိ​လေသည်။​နောက်​ကျောပိုင်း၊ မျက်နာနှင့် မျက်လုံးတွင် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရသွားခဲ့သည်။[၃][၄]လူဆန်မြို့တွင် ​ဆေးရုံတက်​နေစဉ် သီရိ​ခေတ်မှာ မကြာခဏ လာ​လေ့ရှိသည်။ မယ်​တော်ဆန်ဝမ် တလပတ်နှင့်​တွေ့ကာ မယ်​တော်က သား​တော်ဘူမိ​​ဘောနှင့် ပို၍ရင်းနီးရန် အနီးအနားတွင် ​ကျောင်း​ပြောင်းတက်ရန် ​မေးခဲ့သည်။[၅]၁၉၄၉ခုနှစ် ဇူလိုင်၁၉ရက်​နေ့တွင် တိတ်ဆိတ်စွာ ​စေ့စပ်ခဲ့ကြပြီး ဘိသိက်မခံမီ တစ်ပတ်အလို ၁၉၅၀ခုနှစ် ဧပြီ (၂၈) ရက်​နေ့တွင် ထိမ်းမြားခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ လက်ထပ်ပွဲကို နယူး​ယောခ့်တိုင်းမ်သတင်းစာက ဆင်နှင့် ထီးဖြူ​မြေမှ အရိုးရှင်းဆုံး လက်ထပ်ပွဲဟု ​ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဘူမိ​ဘောဘုရင်နှင့် မိဖုရားသီရိ​ခေတ်တို့တွင် သားသမီး ​လေးပါးရှိသည်။

မိဖုရားဖြစ်လာခြင်း

[ပြင်ဆင်ရန်]

လက်ထပ်စဉ်အခါက သီရိ​ခေတ်မှာ ၁၈နှစ်မပြည့်​သေး​​ပေ။ ချက္ကရီနန်းဆက်မှ အမိန့်ခံယူပြီး​နောက် မိဖုရားဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ခုနှစ် ​မေလ၅ရက်​နေ့တွင် ဘိသိတ်ပွဲအပြီး ပညာဆက်လက်သင်ရန် ဆွစ်ဇာလန်သို့ ပြန်လာခဲ့ကြပြီး ၁၉၅၂တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်​ရောက်ကြသည်။

ဘုရင်ခံ

[ပြင်ဆင်ရန်]
၁၉၆၀ ဇူလိုင်လက နယူး​ယောက်မြို့တွင်​တွေ့ရစဉ်
၁၉၆၃ခုနှစ်က ဘုရင်နှင့်မိဖုရား
၂၀၀၇ခုနှစ်က ဗလာဒီမီယာ ပူတင်နှင့်​တွေ့ဆုံစဉ်

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ ဓ​လေ့အတိုင်း ဘုရင်ဘူမိ​ဘောမှာ ၁၉၅၆ခုနှစ်တွင် သာသနာ့​ဘောင်အတွင်း ​ခေတ္တဝင်​ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အတွင်း မိဖုရားမှာ ဘုရင်ခံအဖြစ်​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။[၆]သူ၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ​ကောင်းမွန်စွာ​ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်ခံအဖြစ် တရားဝင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သမိုင်းတွင် ဒုတိယ​မြောက် ဘုရင်ခံမိဖုရားဖြစ်သည်။

ကျန်းမာ​ရေး

[ပြင်ဆင်ရန်]

၂၀၁၂ခုနှစ် ဇူလိုင်၂၁ရက်​နေ့တွင် မူမမှန်ခြင်းခံစားရ၍စစ်​ဆေးကြည့်ရာ ​လေဖြတ်​ဝေဒနာခံစား​နေရသည်။ ထိုစဉ်မှပင် လူထုမြင်ကွင်းမှ ​ပျောက်ကွယ်​နေရာ ၂၀၁၂ခုနစ် ဒီဇင်ဘာလ၅ရက်​နေ့က ​တော်ဝင်နန်း​တော်တွင် ကျင်းပ​သော ဘုရင်ကြီး၏ ၈၅နှစ်ပြည့်​မွေး​နေ့ပွဲတွင်ပင် လူထုမြင်ကွင်း၌ ထွက်​ပေါ်မလာခဲ့​ပေ။

၂၀၁၆ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ၂၆ရက်​နေ့တွင် မိဖုရားမှာ နာလန်ထူပြီဖြစ်၍ ​ဆေးရုံမှ နန်း​တော်သို့ ​​ပြောင်း၍ စံမြန်း​နေ​ကြောင်း နန်း​တော်မှထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။[၇]

နိုင်ငံတွင်း ပြယုဂ်

[ပြင်ဆင်ရန်]

မိဖုရား၏​မွေး​နေ့သည်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အားလပ်ရက်အဖြစ်သတ်မှတ်ထားပြီး "အ​မေ​နေ့"ဖြစ်သည်။ သူသည် ဘုရင်စနစ်ကို ဘုရားကဲ့သို့ကိုးကွယ်​သော ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ​ဝေးလံ​သော​ဒေသများနှင့် ရိုးရာကိုခုံမင်​သော​ဒေသများတွင် အထူး​လေးစားကြည်ညိုခံရသည်။ သူ၏ ထိုင်းနိုင်ငံ​တောင်ပိုင်းရှိ မူဆလင်များအ​ပေါ် သည်းခံနားလည်​ပေးနိုင်မှု​ကြောင့် ထိုင်းမူဆလင်များအကြား ​​ရေပန်းစား​စေသည်။

ဘဝနိဂုံး

[ပြင်ဆင်ရန်]

နတ်ရွာစံဘုရင်ကြီး ဘူမိဗလ်အဒုလျဒေက်ျ ၏ မိဖုရား၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင် ဝချိလာလောင်ကွန်း၏ မယ်တော် မိဘုရားကြီးသီရိခေတ် သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလကတည်းက ဘုရင်ချူလာလောင်ကွန် အထိမ်းအမှတ်ဆေးရုံ၌ တက်ရောက်ကုသမှုခံယူနေခဲ့ရသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက် တွင် သွေးတွင်းအဆိပ်တက်သည့် ဝေဒနာကြောင့် အထူးကြပ်မတ်ကုသမှုကိုခံယူခဲ့ရပြီးနောက်၊ အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်နေ့ည တွင် ကံတော်ကုန်သွားခဲ့သည်။[၈]

ကိုးကား

[ပြင်ဆင်ရန်]
  1. ↑ https://www.silpa-mag.com/club/art-and-culture/article_19343
  2. ↑ မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ။ 29 August 2018 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 11 February 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  3. ↑ Handley၊ Paul M. (2006)။ The King Never Smiles။ Yale University Press။ ISBN 0-300-10682-3။
  4. ↑ The Making of a Monarch။ Bangkok Post (5 December 2005)။ 15 July 2006 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
  5. ↑ The Royal Family။ Manora Company Limited Hua Hin။ 16 March 2017 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 15 March 2017 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  6. ↑ Handley (2006), p. 131-32.
  7. ↑ แถลงการณ์สำนักพระราชวัง "พระราชินี" พระอาการทั่วไปดีขึ้นมาก เสด็จกลับประทับพระตำหนักจิตรลดาฯ (in th)။ Matichon (2016-11-29)။
  8. ↑ Thailand's former queen Sirikit dies aged 93။ BBC (25 Oct 2025)။ 25 Oct 2025 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။