နော့ဆူဘာသာစကား
| နော့ဆူဘာသာစကား | |
|---|---|
| မြောက်ပိုင်းယီ၊ လျန်ရှန်းယီ၊ စီချွမ်းယီ | |
| ꆈꌠꉙ Nuosuhxop | |
 နော့ဆူ (မြောက်ပိုင်းယီ) စာပေဖြင့် ရေးသားထားသော ရှေးဟောင်းစာမူတစ်ခု | |
| ဒေသခံ | တရုတ်နိုင်ငံ |
| ဒေသ | စီချွမ် တောင်ပိုင်း၊ ယူနန်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း |
| လူမျိုးစု | ယီလူမျိုး |
ဒေသခံ ပြောဆိုသူများ | (၂ သန်း ရည်ညွှန်း ၂၀၀၀ သန်းခေါင်စာရင်း)[၁] |
တရုတ်-တိဗက်နွယ်
| |
စံပုံစံများ | လျန်ရှန်း (အေးမြသောတောင်တန်း) ဒေသန္တရစကား
|
| စံပြယီအသံထွက်စာပေ (ယခင်က ယီရုပ်ပုံစာလုံးများ) | |
| တရားဝင် အခြေအနေ | |
လူနည်းစု ဘာသာစကားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း | |
| ဘာသာစကားကုဒ်များ | |
| ISO 639-1 | ii စီချွမ်းယီ၊ နော့ဆူ |
| ISO 639-2 | iii စီချွမ်းယီ၊ နော့ဆူ |
| ISO 639-3 | iii နော့ဆူ၊ စီချွမ်းယီ |
| Glottolog | sich1238 Sichuan Yi[၂] |
 | |
နော့ဆူဘာသာစကား (တရုတ်: 诺苏语; ပင်ယင်: Nuòsūyǔ) သို့မဟုတ် မြောက်ပိုင်းယီဘာသာစကား (Northern Yi) ဘာသာဗေဒ သမိုင်းကြောင်းအရ မြန်မာဘာသာစကားနှင့် အလွန်နီးစပ်သော မျိုးနွယ်တူ မောင်နှမဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုကြီးမှ သွေဖည်ဆင်းသက်လာသည့် လိုလို-ဗမာနွယ်ဘာသာစကားခွဲ ထဲတွင် အတူတကွ ပါဝင်ကြသည်။ [၃] ဤဘာသာစကားကို တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ စီချွမ်ပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ လျန်ရှန်း ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Liangshan Yi Autonomous Prefecture) နှင့် ယူနန်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့် ယီလူမျိုး (Yi people) သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်ကိုယ် "နော့ဆူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူဦးရေ ၂ သန်းကျော်က အဓိက ပြောဆိုကြသည်။[၄] နော့ဆူဘာသာစကားသည် ယီဘာသာစကားကွဲများ အားလုံးအနက် စာပေနှင့် ရုံးသုံးအတွက် စံပြဘာသာစကား အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။[၅]
အရေးအသားစနစ်
[ပြင်ဆင်ရန်]နော့ဆူဘာသာစကားကို ရှေးယခင်က "လော့ဂူစာပေ" ဟုခေါ်သည့် တရုတ်စာလုံးများကဲ့သို့ အဓိပ္ပာယ်ဖော် ရုပ်ပုံစာလုံး သောင်းချီဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြပြီး ယင်းစာပေကို ဗန်းမို (Bimo) ဟုခေါ်သည့် ရိုးရာဘာသာရေးဆရာနှင့် ပညာရှိများကသာ ဘာသာရေးနှင့် သမိုင်းကျမ်းစာများ ရေးသားရန် အဓိက ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။[၆] သို့သော်လည်း အဆိုပါရှေးဟောင်းစာပေသည် အလွန်ခက်ခဲသဖြင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ရှေးဟောင်းရုပ်ပုံစာလုံးများထဲမှ အသံထွက်ကို ကိုယ်စားပြုနိုင်မည့် စာလုံးပုံစံ ၈၁၉ လုံးကို ရွေးချယ်ကာ တိကျသော အသံထွက်စနစ်ရှိသည့် "စံပြုယီအသံထွက်စာပေ" (Standardized Yi Syllabary) အဖြစ် ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။[၅] မျက်မှောက်ခေတ်တွင် နော့ဆူဘာသာစကားကို အဆိုပါ အသံထွက်စာလုံးများဖြင့်သာမက လက်တင်အက္ခရာအခြေခံ ဖိုနက်တစ် (Nuosu Pinyin) စနစ်ဖြင့်လည်း ပူးတွဲအသုံးပြုကြသည်။
သဒ္ဒါအသုံးအနှုန်း
[ပြင်ဆင်ရန်]နော့ဆူဘာသာစကားသည် မြန်မာဘာသာစကား ကဲ့သို့ပင် ကတ္တား-ကံ-ကြိယာ (Subject-Object-Verb - SOV) ဝါကျတည်ဆောက်ပုံစနစ်ကို အသုံးပြုပြီး စကားလုံးတစ်လုံးချင်း ခွဲထုတ်၍ရသော (Isolating language) ဘာသာစကားမျိုး ဖြစ်သည်။[၇] နာမ်တစ်ခုကို ရေတွက်သည့်အခါ "နာမ် + ကိန်းဂဏန်း + နာမ်ပစ္စည်းတွဲဖက်ကိန်းဂဏန်း (Classifier)" ဟူသော အစီအစဉ်အတိုင်း သုံးနှုန်းသည်။ စကားပြောဆိုရာတွင် အသံနေအသံထား (Tones) ၄ မျိုးရှိပြီး ၎င်းတို့ကို လက်တင်အက္ခရာဖြင့် ဖော်ပြရာ၌ စကားလုံး၏ အဆုံးတွင် t (မြင့်သောအတက်သံ)၊ x (အလယ်အလတ် တက်ဆင်းသံ)၊ [အက္ခရာမပါ] (အခြေခံအလတ်သံ) နှင့် p (နိမ့်၍ တုန်ခါသောအသံ) ဟူ၍ အမှတ်အသားပြုကြသည်။[၃]
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ Nuosu at Ethnologue (18th ed., 2015)
- ↑ Nordhoff၊ Sebastian; Hammarström၊ Harald; Forkel၊ Robert; Haspelmath၊ Martin, eds. (2013)။ "Sichuan Yi"။ Glottolog။ Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။
- 1 2 Lama၊ Ziwo (2012)။ Subgrouping of Yi Language (PhD thesis)။ University of Texas at Arlington။
- ↑ Nuosu။
- 1 2 တမ်းပလိတ်:Cite chapter
- ↑ Bender၊ Mark (2011)။ Butterfly Mother: Nuosu Yi Folklore from Southwest China။ Hackett Publishing။ ISBN 978-1603845304။
- ↑ Thurgood၊ Graham (2003)။ The Sino-Tibetan Languages (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ Routledge။ Unknown parameter
|second2=ignored (အကူအညီ);|first2=missing|last2=(အကူအညီ)