ကာစီနီ-ဟိုင်ဂင်အာကာသယာဉ်
အာကာသယာဉ် ကာစီနီ '၏ စနေဂြိုဟ်အနားသို့ပတ်နေပုံအား အနုပညာရှင်တစ်ဦးမှပုံဖော်ထားချက် | |
| မက်ရှင်အမျိုးအစား | Cassini: စနေဂြိုဟ် ပတ်ယာဉ် Huygens: တိုက်တန် ဆင်းသက်ယာဉ် |
|---|---|
| အော်ပရေတာ | NASA/JPL / ESA / ASI |
| COSPAR အိုင်ဒီ | 1997-061A |
| ဂြိုလ်တု ကတ်သလောက်နံပါတ် | 25008 |
| ဝဒ်ဆိုဒ် | |
| မက်ရှင်ကြာမြင့်ချိန် | Elapsed: 29 နှစ်၊ 3 လ နှင့် 12 ရက် from launch 22 နှစ်၊ 3 လ နှင့် 12 ရက် at Saturn En route: 7 years Primary mission: 4 years Extended missions: Equinox: 2 years Solstice: 3 years elapsed Expected end of life: 2017 |
| အာကာသယာဉ် ဂုဏ်သတ္တိများ | |
| ခြောက်သွေ့ ထုထည် | ၂,၅၂၃ ကီလိုဂရမ် (၅,၅၆၂ ပေါင်)[၁] |
| ပါဝါ | ~880 watts (BOL)[၂] ~670 watts (2010)[၂] |
| မက်ရှင် စတင်ခြင်း | |
| ပစ်လွှတ်နေ့ | အောက်တိုဘာ ၁၅, ၁၉၉၇, ၀၈:၄၃:၀၀ UTC |
| ဒုံးပျံ | Titan IV(401)B |
| ပစ်လွှတ်နေရာ | ကိတ် ကနာဘယ် လေတပ်စခန်း။ |
| ပတ်လမ်း ပါရာမီတာများ | |
| ရည်ညွန်းစနစ် | Kronocentric orbit |
| သောကြာဂြိုဟ်ကို ဖြတ်၍ပျံသန်း (ဒြပ်ဆွဲအားအကူ) | |
| အနီးဆုံး ချဉ်းကပ်မှု | April 26, 1998 |
| သောကြာဂြိုဟ်ကို ဖြတ်၍ပျံသန်း (ဒြပ်ဆွဲအားအကူ) | |
| အနီးဆုံး ချဉ်းကပ်မှု | ၂၄ ဇွန် ၁၉၉၉ |
| ကမ္ဘာ-လကမ္ဘာ စနစ်ကို ဖြတ်၍ပျံသန်း (ဒြပ်ဆွဲအားအကူ) | |
| အနီးဆုံး ချဉ်းကပ်မှု | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၉၉၉ 03:28 UTC |
| 2685 Masurskyကို ဖြတ်၍ပျံသန်း (မတော်တဆ) | |
| အနီးဆုံး ချဉ်းကပ်မှု | ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၀ |
| ဂျူပီတာကို ဖြတ်၍ပျံသန်း (ဒြပ်ဆွဲအားအကူ) | |
| အနီးဆုံး ချဉ်းကပ်မှု | ၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၀ |
| စနေဂြိုဟ် လှည့်ပတ်ယာဉ် | |
| ပတ်လမ်းဆိုင်ရာ ထည့်သွင်း | ၁ ဇွန် ၂၀၀၄, 02:48:00 UTC |
| တိုက်တန် ဆင်းသက်ယာဉ် | |
| အာကာသယာဉ် ကိရိယာများ | Huygens |
| ဆင်းသက်သည့်နေ့ | ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၅ |
ကာစီနီ-ဟိုင်ဂင် အာကာသယာဉ်မှာ စနေဂြိုဟ်သို့ စေလွှတ်သော နာဆာ၊ ဥရောပ အာကာသ အေဂျင်စီနှင့် အီတလီ အာကာသ အေဂျင်စီတို့မှ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ထားသည့် အာကာသယာဉ် ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် စနေဂြိုဟ်နှင့် ဂြိုဟ်ရံလများကို လေ့လာရန် စေလွှတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကာစီနီသည် စနေဂြိုဟ်သို့ စေလွှတ်သည့် အာကာသယာဉ်များတွင် စတုတ္ထမြောက်ဖြစ်သည်။
ကက်စီနီ အာကာသစူးစမ်းရေးယာဉ်သည် စနေဂြိုဟ်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည့် စတုတ္ထမြောက် အာကာသယာဉ်ဖြစ်ပြီး၊ စနေဂြိုဟ်၏ ပတ်လမ်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး အာကာသယာဉ်လည်း ဖြစ်သည်။ ယင်းယာဉ်သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ စနေဂြိုဟ်၏ ပတ်လမ်းအတွင်း၌ လှည့်ပတ်နေခဲ့သည်။ အဆိုပါ အာကာသယာဉ်နှစ်စင်းကို နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များဖြစ်ကြသော ဂျီယိုဗန်နီ ကက်စီနီ (Giovanni Cassini) နှင့် ခရစ်စတီယန် ဟိုင်ဂန် (Christiaan Huygens) တို့ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်တွင် Centaur D-1T အပေါ်ပိုင်းဒုံးပျံအဆင့် တပ်ဆင်ထားသော Titan IV-B ဒုံးပျံဖြင့် လွှတ်တင်ခဲ့သည့် ကက်စီနီ အာကာသယာဉ်သည် အာကာသအတွင်း နှစ်ပေါင်း ၂၀ နီးပါး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ယင်းကာလအတွင်း စနေဂြိုဟ်သို့ ခရီးနှင်ရန် ၇ နှစ်နီးပါး ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး စနေဂြိုဟ်၏ ပတ်လမ်းအတွင်းသို့ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်တွင် ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ၁၃ နှစ်ကြာ စနေဂြိုဟ်နှင့် ၎င်း၏ ဂြိုဟ်စနစ်ကို လေ့လာစူးစမ်းခဲ့သည်။[၃]
စနေဂြိုဟ်သို့ သွားရောက်သည့် ခရီးစဉ်အတွင်း ကက်စီနီ အာကာသယာဉ်သည် ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလနှင့် ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတို့တွင်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာဂြိုဟ်ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင်လည်းကောင်း၊ ၂၆၈၅ မာဆာစကီး (2685 Masursky) ဂြိုဟ်သိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဂျူပီတာဂြိုဟ်ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်လည်းကောင်း အနီးကပ်ဖြတ်သန်းပျံသန်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် ကက်စီနီ အာကာသယာဉ်၏ ပျံသန်းလမ်းကြောင်းသည် စနေဂြိုဟ်၏ အပေါ်ပိုင်းလေထုအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားခဲ့ပြီး ယာဉ်သည် မီးလောင်ပျက်စီးကာ မစ်ရှင်အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ဆောင်ရွက်ရခြင်းမှာ အာကာသယာဉ်ပေါ်တွင် ပါလာနိုင်သည့် ကမ္ဘာမြေမှ အဏုဇီဝသက်ရှိများကြောင့် နေထိုင်ရှင်သန်နိုင်သည့် ပတ်ဝန်းကျင်များ ရှိနိုင်သော စနေဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ ညစ်ညမ်းသွားနိုင်သည့် အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ရန် ဖြစ်သည်။
ဤမစ်ရှင်သည် မျှော်မှန်းထားသည်ထက်ပင် ပိုမိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ နာဆာ၏ ဂြိုဟ်သိပ္ပံဌာနခွဲ (Planetary Science Division) ညွှန်ကြားရေးမှူး ဂျင် ဂရင်း (Jim Green) က ကက်စီနီ–ဟိုင်ဂန် မစ်ရှင်ကို “ပထမဆုံးအကြိမ်များစွာကို ဖော်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် မစ်ရှင်” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။[၄] ယင်းမစ်ရှင်သည် စနေဂြိုဟ်စနစ်၊ ၎င်း၏ ဂြိုဟ်ရံလများနှင့် အဝိုင်းကွင်းများအကြောင်း လူသားတို့၏ နားလည်မှုကို သိသိသာသာ ပြောင်းလဲစေခဲ့သည့်အပြင် နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်း သက်ရှိများ ရှင်သန်နေနိုင်သည့် နေရာများအကြောင်း နားလည်မှုကိုလည်း တိုးတက်စေခဲ့သည်။[၅]
စီမံကိန်း ချခြင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]ကက်စီနီ အာကာသယာဉ်ပတ်လမ်းလှည့်ပတ်ယာဉ်နှင့် ဟိုင်ဂန် စူးစမ်းရေးယာဉ်တို့ကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်း၊ တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပျံသန်းစေခြင်းနှင့် အချက်အလက်များ စုဆောင်းခြင်းတို့အတွက် နိုင်ငံပေါင်း ၂၇ နိုင်ငံမှ သိပ္ပံပညာရှင်များနှင့် အခြားပါဝင်သူများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ပူးပေါင်းအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ကက်စီနီ မစ်ရှင်ကို မူလက ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇွန်လမှ ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလအထိ လေးနှစ်ကြာ ဆောင်ရွက်ရန် စီစဉ်ထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် မစ်ရှင်ကာလကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလအထိ နောက်ထပ်နှစ်နှစ် တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး “ကက်စီနီ ညဉ့်ညီမျှခြင်း မစ်ရှင်” (Cassini Equinox Mission) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒုတိယအကြိမ်နှင့် နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် “ကက်စီနီ ယဉ်စွန်းတန်း မစ်ရှင်” (Cassini Solstice Mission) ဖြင့် မစ်ရှင်ကာလကို နောက်ထပ်ခုနစ်နှစ် တိုးမြှင့်ခဲ့ကာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင် ကက်စီနီ အာကာသယာဉ်ကို ပတ်လမ်းမှ ဖယ်ရှားကာ စနေဂြိုဟ်၏ အပေါ်ပိုင်းလေထုအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး မီးလောင်ပျက်စီးစေခဲ့သည်။
ဟိုင်ဂန် မော်ဂျူးသည် ကက်စီနီနှင့်အတူ ခရီးနှင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်တွင် အာကာသယာဉ်မှ ခွဲထွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဟိုင်ဂန်သည် လေထီးကို အသုံးပြု၍ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်တွင် တိုက်တန်ပေါ်သို့ ဆင်းသက်ခဲ့သည်။ ယာဉ်နှစ်စင်း ခွဲထွက်ရာတွင် SED (Spin/Eject device) ဟုခေါ်သော လှည့်ပတ်မှုနှင့် တွန်းထုတ်မှုဆိုင်ရာ ကိရိယာကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ယင်းကိရိယာသည် တစ်စက္ကန့်လျှင် ၀.၃၅ မီတာ (တစ်စက္ကန့်လျှင် ၁.၁ ပေ) နှုန်းဖြင့် တစ်စင်းနှင့်တစ်စင်း ကွာဟသွားစေခဲ့ပြီး တစ်မိနစ်လျှင် ၇.၅ ပတ်နှုန်းဖြင့် လှည့်ပတ်စေခဲ့သည်။ ဟိုင်ဂန်သည် ကက်စီနီကို ကြားခံဆက်သွယ်ရေးယာဉ်အဖြစ် အသုံးပြုကာ မိနစ် ၉၀ ခန့်ကြာအောင် ကမ္ဘာမြေသို့ အချက်အလက်များ ပြန်လည်ပေးပို့ခဲ့သည်။ ယင်းသည် နေအဖွဲ့အစည်း၏ အပြင်ဘက်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့လမှအပ အခြားဂြိုဟ်ရံလတစ်စင်းပေါ်သို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။
မစ်ရှင်အဆုံးပိုင်းတွင် ကက်စီနီ အာကာသယာဉ်သည် “ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော နောက်ဆုံးခရီးစဉ်” (Grand Finale) ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းအဆင့်တွင် စနေဂြိုဟ်နှင့် ၎င်း၏ အတွင်းဘက်အဝိုင်းကွင်းများကြားရှိ ကွာဟချက်များအတွင်းမှ အန္တရာယ်များသော ဖြတ်သန်းပျံသန်းမှုများကို အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤအဆင့်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အာကာသယာဉ်ကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဖျက်ဆီးခြင်းမပြုမီ သိပ္ပံဆိုင်ရာ ရလဒ်များကို အတတ်နိုင်ဆုံး များပြားစွာ ရယူရန်ဖြစ်သည်။ အာကာသယာဉ်၏ လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ဆုံးရှုံးခြင်း သို့မဟုတ် ဆက်သွယ်ရေးပြဿနာများကြောင့် ယာဉ်ကို ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပါက စနေဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများပေါ်သို့ မတော်တဆ ပျက်ကျနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ပွားပါက ဂြိုဟ်ရံလများ ညစ်ညမ်းသွားနိုင်သဖြင့် ကြိုတင်ကာကွယ်ရန် အာကာသယာဉ်ကို ဖျက်ဆီးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကက်စီနီ အာကာသယာဉ်သည် စနေဂြိုဟ်၏ လေထုအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းဖြင့် မစ်ရှင်အဆုံးသတ်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းထံမှ ပြန်လည်ရရှိထားသော အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းမှာ နောင်နှစ်ပေါင်းများစွာအထိ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။
အမည် သတ်မှတ်ခြင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]ဤမစ်ရှင်တွင် အဓိကအစိတ်အပိုင်းနှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ပထမတစ်ခုမှာ အီတလီ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် ဂျီယိုဗန်နီ ဒိုမီနီကို ကက်စီနီ (Giovanni Domenico Cassini) ကို ဂုဏ်ပြု၍ အမည်ပေးထားသော ASI/NASA ၏ ကက်စီနီ အာကာသယာဉ်ပတ်လမ်းလှည့်ပတ်ယာဉ် ဖြစ်သည်။ ကက်စီနီသည် စနေဂြိုဟ်၏ အဝိုင်းကွင်းများအတွင်းရှိ ပိုင်းခြားချက်များနှင့် ၎င်း၏ ဂြိုဟ်ရံလလေးစင်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ ဥရောပ အာကာသ အေဂျင်စီ (ESA) က တီထွင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ဟိုင်ဂန် စူးစမ်းရေးယာဉ်ဖြစ်ပြီး တိုက်တန်ဂြိုဟ်ရံလကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ ဒတ်ချ်လူမျိုး နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်၊ သင်္ချာပညာရှင်နှင့် ရူပဗေဒပညာရှင် ခရစ်စတီယန် ဟိုင်ဂန် (Christiaan Huygens) ကို ဂုဏ်ပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။
မစ်ရှင်ကို စီမံကိန်းရေးဆွဲနေစဉ်ကာလအတွင်း မာရီနာ မာ့ခ် II မစ်ရှင်အဖြစ်ဖြစ်စေ၊ ယေဘုယျအားဖြင့်ဖြစ်စေ “စနေဂြိုဟ်ပတ်လမ်းလှည့်ပတ်ယာဉ်နှင့် တိုက်တန်စူးစမ်းရေးယာဉ်” (Saturn Orbiter Titan Probe — SOTP) ဟု အများအားဖြင့် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ကက်စီနီ–ဟိုင်ဂန် မစ်ရှင်သည် နေအဖွဲ့အစည်း၏ အပြင်ဘက်ရှိ ဂြိုဟ်များကို လေ့လာစူးစမ်းရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော NASA ၏ အထင်ကရ အကြီးစားသိပ္ပံမစ်ရှင် (Flagship-class mission) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြားသော အထင်ကရ ဂြိုဟ်စူးစမ်းရေးမစ်ရှင်များတွင် ဂယ်လီလီယို၊ ဗွိုင်ယေဂျာနှင့် ဗိုက်ကင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ရည်မှန်းချက်များ
[ပြင်ဆင်ရန်]ကက်စီနီ မစ်ရှင်တွင် အောက်ပါရည်ရွယ်ချက်များစွာ ပါဝင်သည်။
- စနေဂြိုဟ်၏ အဝိုင်းကွင်းများ၏ သုံးဖက်မြင်ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ဒိုင်းနမစ်ဆိုင်ရာ အပြုအမူများကို သတ်မှတ်လေ့လာရန်။
- ဂြိုဟ်ရံလများ၏ မျက်နှာပြင်ဖွဲ့စည်းမှုနှင့် ဂြိုဟ်ရံလတစ်ခုစီ၏ ဘူမိဗေဒသမိုင်းကို သတ်မှတ်လေ့လာရန်။
- အိုင်ယာပီတပ်စ် (Iapetus) ဂြိုဟ်ရံလ၏ ရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် တွေ့ရသော အရောင်မှောင်သည့် ပစ္စည်း၏ သဘောသဘာဝနှင့် မူလအစကို သတ်မှတ်လေ့လာရန်။
- သံလိုက်စက်ကွင်းအလွှာ (magnetosphere) ၏ သုံးဖက်မြင်ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ဒိုင်းနမစ်ဆိုင်ရာ အပြုအမူများကို တိုင်းတာရန်။
- တိမ်လွှာအမြင့်ရှိ စနေဂြိုဟ်၏ လေထုအတွင်း ဒိုင်းနမစ်ဆိုင်ရာ အပြုအမူများကို လေ့လာရန်။
- တိုက်တန်ဂြိုဟ်ရံလပေါ်ရှိ တိမ်များနှင့် မြူဆိုင်းမှုများ၏ အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲမှုကို လေ့လာရန်။
- တိုက်တန်ဂြိုဟ်ရံလ၏ မျက်နှာပြင်ကို ဒေသအလိုက် အသေးစိတ်ဖော်ထုတ်လေ့လာရန်။
ဆိုက်ရောက်ရာများ
[ပြင်ဆင်ရန်]- လကမ္ဘာ
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ Cassini–Huygens:Quick Facts။ Saturn.jpl.nasa.gov။ 2011-08-20 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- 1 2 Todd J. Barber (August 23, 2010)။ Insider's Cassini: Power, Propulsion, and Andrew Ging။ Saturn.jpl.nasa.gov။ 2 April 2012 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 2011-08-20 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Corum၊ Jonathan။ "Mapping Saturn's Moons"၊ December 18, 2015။
- ↑ Cassini's First Dive Between Saturn and its Rings။ NASA/JPL။ April 27, 2017။ March 8, 2021 တွင် မူရင်းမှ မော်ကွန်းတင်ပြီး ။ July 28, 2024 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Cassini–Huygens။ NASA။ December 27, 2025 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ January 25, 2019 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။