သီဟိုဠ်ဘာသာစကား

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်
သီဟိုဠ်ဘာသာစကား
සිංහල
Siṁhala
සිංහල in Noto Serif Sinhala Black.svg
အသံထွက်တမ်းပလိတ်:IPA-si
ဒေသခံသီရိလင်္ကာနိုင်ငံ
လူမျိုးစုသီဟိုဠ်လူမျိုးများ
ဒေသခံ ပြောဆိုသူများ
၁၇ million (၂၀၁၂)[၁]
3 million L2 speakers (2012)[၁]
အင်ဒို-ယူရိုပီယမ်
  • အင်ဒို-အီရန်
    • အင်ဒို-အာရိယာန်
      • တောင်ပိုင်းဇုံ
        • သီးခြားရပ်တည် အိန္ဒိယနွယ်
          • သီဟိုဠ်ဘာသာစကား
အစောပိုင်းပုံစံများ
အီလူး (ဟေလူး)
ဒေသိယစကား
  • ဗားဒ (ခရီးယိုးစကားတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ချေရှိ)
တရားဝင် အခြေအနေ
ရုံးသုံး အဖြစ် အသုံးပြုမှု
 သီရိလင်္ကာ
ဘာသာစကားကုဒ်များ
ISO 639-1si
ISO 639-2sin
ISO 639-3sin
Glottologsinh1246[၂]
Linguasphere59-ABB-a

သီဟိုဠ်ဘာသာစကား (ပါဠိ: သီဟဠီ sīhaḷī; සිංහල, siṁhala,[၃] (/ˌsɪn(h)əˈlz, ˌsɪŋ(ɡ)ə-/; အင်္ဂလိပ်: Sinhala, /ˈsɪnhələ, ˈsɪŋələ/) သည် အင်ဒို-အာရိယာန်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်၍ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ သီဟိုဠ်သူ၊ သီဟိုဠ်သားများ၏ မူရင်းစကားတစ်ခုလည်းဖြစ်ကာ ပြောဆိုသူပေါင်း ၁၆ သန်းခန့်ရှိသည်။[၄][၁] သီဟိုဠ်စကားကို သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ အခြားတိုင်းရင်းသားတို့ကလည်း ပထမ/မိခင်ဘာသာအဖြစ် ပြောဆိုကြပြီး ထိုတိုင်းရင်းသားဦးရေမှာ ၂၀၀၁ အထိ လေးသန်းခန့်ရှိသည်။[၅] ဤစကားကို သီဟိုဠ်အက္ခရာဖြင့် ​ရေးသားပြီး ထိုအက္ခရာသည်လည်း ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယ၏ ဗြဟ္မီအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ကဒမ္ဗအက္ခရာနှင့် နီးကပ်စွာဆင်တူသည်။[၆]

သီဟိုဠ်ဘာသာသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားနှင့် တရားဝင်ဘာသာစကားများထဲကတစ်ခုဖြစ်ကာ ပါဠိနှင့်အတူ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဆိြက်ရာ စာပေများ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာမှုကို များစွာအကျိုးပြုခဲ့လေသည်။[၁]

အစောဆုံး သီဟိုဠ် ပြာကရိုက်ဖြင့် ထွင်းထားသော ကျောက်စာများကို သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ဗုဒ္ဓသာသနာရောက်ရှိအပြီး ခရစ်ကြို ၃-၂ ရာစုများကတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။[၇] သို့ရာ၌ အစောဆုံး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရှိသော စာပေလက်ရာမျမှာမူ ခရစ်နှစ်ကိုးရာစုခန့်သာ သက်တမ်းရှိသည်။ ဆွေမျိုးနီးစပ်တော်သည့် ဘာသာစကားများမှာ ဝါးဒ (ဗားဒ) တိုင်းရင်းသားတို့ပြောသော ဗားဒ (Vedda) စကားနှင့် မော်လ်ဒီဗီ (ဒိဝါဟီ) စကားတို့ဖြစ်ကြ၏ ။ သီဟိုဠ်စကားတွင် အရေးနှင့် အပြောတို့၌ အဓိကမူကွဲနှစ်ခုရှိပြီး ထိုသို့ရှိခြင်းကပင် ဘာသာဗေဒဖြစ်စဉ် ဒိုက်ဂလော့စီယား (diglossia)[မှတ်စု ၁] ၏ ပေါ်လွင်ထင်ရှားမှုတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။[၈][၉]

သီဟိုဠ်အက္ခရာမှ စာများ။

မှတ်စု[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. မတူသောအခြေအနေတွင် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခု၌ ပြောသူများသည် ဘာသာစကားနှစ်မျိုး (သို့) ဘာသာစကားတစ်ခု၏မူကွဲနှစ်ခုလုံးကို မတူသောအခြေအနေတွင် ပြောဆိုခြင်း

ကိုးကား[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. ၁.၀ ၁.၁ ၁.၂ ၁.၃ SinhalaEthnologue
  2. Nordhoff၊ Sebastian; Hammarström၊ Harald; Forkel၊ Robert; Haspelmath၊ Martin, eds. (2013)။ "Sinhala"Glottolog။ Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။
  3. Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student's Handbook
  4. Census of Population and Housing 2011
  5. Census of Population and Housing 2001။ Statistics.gov.lk။
  6. Jayarajan၊ Paul M. (1976-01-01)။ History of the Evolution of the Sinhala Alphabet (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ Colombo Apothecaries' Company, Limited။
  7. Danesh Jain, George Cardona။ Indo-Aryan Languages။ Routledge။ p. 847။
  8. Paolillo, John C. (1997). "Sinhala Diglossia: Discrete or Continuous Variation?". Language in Society 26 (2): 269–296. doi:10.1017/S0047404500020935. ISSN 0047-4045. 
  9. Gair, James W. (1968). "Sinhalese Diglossia". Anthropological Linguistics 10 (8): 1–15. ISSN 0003-5483.