နိုင်ငံတော်ဘာသာ

Wikipedia မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာ​ဖွေ​ရန်​
Unbalanced scales.svg ဤဆောင်းပါး၏ ဘက်မလိုက်မှုသည် အငြင်းပွားဖွယ် ဖြစ်နေသည်။ ဆွေးနွေးချက်ကို ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာတွင် ကြည့်ပါ။ အငြင်းပွားမှု ဖြေရှင်းပြီးသည့်တိုင်အောင် ကျေးဇူးပြု၍ ဤစာမျက်နှာကို မရွှေ့ပါနှင့်။
ဤဆောင်းပါးကို ဝီကီစံနှင့် ကိုက်ညီစေရန် ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ရန် လိုအပ်နေသည်။ အကယ်၍သင်ပြင်ဆင်နိုင်ပါက ဤဆောင်းပါးအား တိုးတက်စေရန် ကျေးဇူးပြု၍ ပြင်ဆင်ပေးပါ။ ဆွေးနွေးချက်များ စာမျက်နှာတွင် အကြံပေးမှုများ ပါဝင်လိမ့်မည်။
This article may require cleanup to meet Wikipedia's quality standards. Please improve this article if you can. The talk page may contain suggestions.
ဗုဒ္ဓ သာသနာ့ အလံ
ကမ္ဘာ့ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာနိုင်ငံများ နှင့် မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာနိုင်ငံများ

မြန်မာ့ဗုဒ္ဓသာသနာအစ- ရွှေတိဂုံ က[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဗုဒ္ဓသာသနာသည် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် ဘီစီ ၅၈၈ ကပင် စတင် ပွင့်ထွန်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများအရ အတည်ပြု မှတ်သားနိုင်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဝင်သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်လျှင် ဂေါတမဘုရားရှင်(ဘီစီ ၆၂၃-ဘီစီ ၅၄၃) [၁] လက်ထက်၌ မြန်မာနိုင်ငံ တဖုဿနှင့် ဘလ္လိက ကုန်သည်ညီနောင်တို့သည် ထူးခြားစွာ ဘုရားရှင်အား ကမ္ဘာပေါ်တွင်ပထမဆုံး ဆွမ်းကပ်ရသူ ကမ္ဘာပေါ်တွင်ပထမဆုံး သရဏဂုံ တည်သူများ နှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင်ပထမဆုံးဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ခဲ့၏။ မြန်မာ့ဗုဒ္ဓသာသနာအစ- ရွှေတိဂုံ က ဖြစ်သည်။ထို ရွှေတိဂုံစေတီတော် သည် ဂေါတမဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်မှာ ကမ္ဘာမြေပြင်တွင် ပထမဦးဆုံးစေတီဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၌“ဗုဒ္ဓသာသနာအစ- ရွှေတိဂုံက”ဟု ကဗ္ဗည်းထိုး မော်ကွန်းတင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သတည်း။ [၂]

မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံတော်ဘာသာ အစ- အနော်ရထာမင်း က[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင်ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း၂၆၀ဝ ကျော်(ဘီစီ ၅၈၈) တွင် စတင် ပွင့်ထွန်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာ သက်တမ်း သည် ရွှေတိဂုံစေတီတော် ၏ သက်တမ်းနှင့် အတူတူဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများအရ အတည်ပြု မှတ်သားနိုင်ပါသည်။ [၃] ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ကို ထူထောင်ခဲ့သူ အနော်ရထာမင်း (ခရစ်၁၀၄၄ - ၁၀၇၈) လက်ထက် တွင်ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ စတင် ပြန့်နှံ့လာခဲ့သည်။ အနော်ရထာမင်း နန်းတက်စတွင် ပုဂံပြည်၌ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာသုံးပါးကို လည်းကောင်း၊ လောကနာထကို လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာ၊ ဗိဿနိုး၊ ပရေမေသွာတို့ကိုလည်းကောင်း၊ နတ်နဂါးနှင့် အရည်းကြီးတို့ကိုလည်းကောင်း အားလုံးစုံကို ရောနှော ယောင်မှား၍ လည်းကောင်း ကိုးကွယ်နေကြလေသည်။

ထိုအခါ ယဉ်ကျေးမှုသည် မသန့်မရှင်း ဖြစ်နေလေသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ထိုအယူဝါဒများကို မနှစ်သက်သဖြင့် မှန်သောတရား ကိုသာ တောင့်တနေခိုက် သထုံပြည်မှ ဓမ္မဒဿီ မည်သော ရဟန်းတော် ရှင်အရဟံသည် ပုဂံသို့ ရောက်လာ၍ ဟောပြောသဖြင့် မင်းနှင့် တကွ တပြည်လုံး ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ တည်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံတော်ဘာသာ အစ- အနော်ရထာမင်း က ဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများအရ အတည်ပြု မှတ်သားနိုင်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာ၊ သာသနာအဖြစ် အနော်ရထာမင်း က စတင် သတ်မှတ် ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် ဗုဒ္ဓဘာသာ(နိုင်ငံတော်ဘာသာ ) သည် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ထူထောင်ခဲ့သူ မြန်မာဘုရင် အနော်ရထာမင်း နန်းတက်ခဲ့သည့် ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ က စပြီး ရေတွက်သောကြောင့် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၉၆၉ (၂၀၁၃ - ၁၀၄၄=၉၆၉) က ပထမ စတင် သတ်မှတ် ခဲ့ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများအရ အတည်ပြု မှတ်သားနိုင်ပါသည်။

ဗုဒ္ဓ အယူဝါဒ တည်တံ့ပြန့်ပွား ထွန်းကားရေးအတွက် အနော်ရထာမင်း သည် အားထုတ်တော်မူသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ပုဂံပြည်ရှိ ရဟန်းများအား ဘုရားရှင်၏ ပိဋကတ်တော်အစစ် ကို သင်ကြားစေလေသည်။ သင်ကြားစေနိုင်စိမ့်သောငှာ ပိဋကတ်တော်တို့ကို မွန်အက္ခရာမှ မြန်မာအက္ခရာသို့ ပြန်စေပြီးလျှင် ပုဂံမြို့တွင် ထိုပိဋကတ်တိုက်တာကို ဆောက်၍ လှူဒါန်းလေသည်။ ထိုပိဋကတ်တိုက်သည် ယခုတိုင် ပုဂံမြို့ဟောင်း၌ ရှိလေသည်။ ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံဟု လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှုဟုလည်းကောင်း ခေါ်နိုင်သော ပုဂံပြည်နှင့် ပုဂံယဉ်ကျေးမှုတို့သည် အနော်ရထာမင်းနှင့် ရှင်အရဟံတို့၏ ဉာဏ်ပညာ လုံ့လတို့ကြောင့် ပြည်ထောင်စုသမိုင်းတွင် ပထမဆုံး အကြိမ် ကျယ်ပြန့်၍ စည်းလုံးသော ဘဝကို ရလာလေသည်။အနော်ရထာဘုရင်လက်ထက်တွင် တောလည်သော မုဆိုးတစ်ယောက်သည် တောထဲ၌ ထူးဆန်းသော အဝတ်အစားနှင့် ပုံသဏ္ဌန်ရှိသည့် လူတစ်ဦးကို တွေ့မြင်သဖြင့်စူးစမ်းရာ ရဟန်းဖြစ်ကြောင်း သိရသဖြင့် ဘုရင်ကို အကြောင်းကြားသည်။ ထိုရဟန်းမှာ ရှင်အရဟံ ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ရဟန်း၏ အဆုံးအမကို ခံယူပြီးလျှင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် အနော်ရထာမင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ရှိသည့် အရည်းကြီး တို့ကို နှိမ်နင်းခဲ့သည်။ ရှင်အရဟံ ဟုဆိုလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ သာသနာရေးတွင် အရေးပါသည့် ပုဂ္ဂိုလ် အဖြစ်သိကြသည်။ ပုဂံတွင်အရည်းကြီးတို့ကြီးစိုးနေသည့်အတွက် အတုအယောင် ဘာသာရေးကို စစ်မှန်သည့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဖြင့်ပုဂံပြည်သူတို့ကို လမ်းမှန်ရောက်စေခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ အရည်းကြီးတို့၏ မှားယွင်းယုတ်ညံ့သည့် လုပ်နည်းကိုင်နည်းများကို အဆုံးသတ်စေလိုသော အနော်ရထာနှင့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ မွန်ဒေသတွင် ကာလကြာရှည်ကတည်းက ပွင့်လင်းနေခဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အထက် ပုဂံသို့ ပြန့်ပွားစေရန် သာသနာပြုလာသည့် ရှင်အရဟံ တို့ဆုံစည်းပြီးနောက် မြန်မာ့ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု သမိုင်းတွင် ကြီးမားသည့် အပြောင်းအလဲတစ်ရပ်ကိုဖြစ်စေခဲ့သည်။ မည်သည့် ကာလနေ့ရက်က မွေးဖွားခဲ့သည်ဟုမသိရသော် လည်း မွန်လူမျိုး ရှင်အရဟံသည် သာသနာပြုရန် ရည်မှန်းချက်ဖြင့် မိမိမွေးရပ်ဒေသမှ ဝေးကွာလှသည့် ပုဂံသို့ကြွရောက်လာပြီးနောက်ဆုံး ပုဂံပြည်၌ပင်နေထိုင် ပျံလွန်တော်မူသွားခဲ့သည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာသည် နိုင်ငံတော်ဘာသာ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဟိန္ဒူဘာသာခရစ်ယာန်ဘာသာအစ္စလာမ်ဘာသာ တို့​သည် လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့်ရှိကြသည် ဟု ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေတွင် ပြဌာန်းခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြခံဥပဒေတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် နိုင်ငံတော်ဘာသာ ဖြစ်သည် ဟု အသိအမှတ်ပြု ပြဋ္ဌာန်း ပါရှိသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ရန်ကုန်မြို့ ဂျူဗလီဟော (Jubilee Hall ) တွင် ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ် ပဏာမ ညီလာခံကို ကျင်းပခဲ့ပြီး ဖ.ဆ.ပ.လ အဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် ဖ.ဆ.ပ.လ အဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်ကြီး ဦးနု ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ မူကြမ်းကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် မေလ တွင် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို နိုင်ငံတော်ဘာသာ အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ ၁၉၄၇ ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြခံဥပဒေတွင်အသိအမှတ်ပြု ပြဋ္ဌာန်းရေး ပထမဆုံး အဆိုတင်သွင်းခဲ့သည်။ ရဟန်းသံဃာများ၊ မြန်မာပြည်သူများကလည်း တက်ကြွစွာ ထောက်ခံအားပေးခဲ့ကြသည်။ [၄]

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို ကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်ပြီး တိုင်းပြည် ၏ လောကုတ္တရာရေးရာဆိုင်ရာ ထင်ပေါ်သည့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ဆဋ္ဌမ မဟာသင်္ဂနာယကာပွဲ အတွက် ကမ္ဘာအေးစေတီတော်နှင့် မဟာပသဏလှိုဏ်ဂူတော်တို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၎င်းဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည့် ၁၉၅၄-၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ထိုပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပခဲ့သည်။ ရဲတပ်ဗိုလ်ချုပ် ဆာမောင်ကြီး ၊ ပါလီမန်လွှတ်တော်အမတ် ဝန်ကြီး သံမဏိ ဗိုလ်ခင်မောင်သီပေါမင်း တရားကြီး နှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီး စုဖုရားလတ် တို့၏ မြေးတော် ဗုဒ္ဓဘာသာနိုင်ငံတော်ဘာသာ ဖြစ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ တော်ဘုရားလေး(ဦး) အောင်ဇေ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာနိုင်ငံတော်ဘာသာ ဖြစ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ နာယက မြို့တော်ဝန် ဝတ်လုံတော်ရ ဦးဘစိုး [၅] ပါလီမန်လွှတ်တော်အမတ် ဒေါ်ခင်လှ(စမ်းချောင်း) စသော ခေါင်းဆောင်များသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို နိုင်ငံတော်ဘာသာ အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြခံဥပဒေတွင် အသိအမှတ်ပြု ပြဋ္ဌာန်းရေးကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

၁၉၆၀ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဖွဲ့စည်းတာဝန်အပ်နှင်းခဲ့သော ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာ၊ သာသနာအဖြစ် သတ်မှတ်ရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူး (၁) အဖြစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဆော်ဩရေးမှူးချုပ် နှင့် သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန ပါလီမန်အတွင်းဝန် သီရိပျံချီ ဦးသန်းစိန် သည်အစီရင်ခံစာ အပြည့်အစုံ တင်ပြနိုင်သည်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ နွားသတ်ခြင်းကိုလည်း တရားဝင်ပိတ်ပင်ခဲ့သဖြင့် အမဲသားကို တိုးတိုးသားအ‌ဖြစ် ခေါ်ဝေါ်ရသည် အထိဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁၇)ရက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို နိုင်ငံတော်ဘာသာ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ပြဋ္ဌာန်းရေး အက်ဥပဒေမူကြမ်း အဆိုတင်သွင်းခဲ့သည်။ (အက်ဥပဒေနှင့် ဥပဒေ (Act and Law) ဥပဒေတရပ်ကို ပါလီမန်မှအတည်ပြုပြဌာန်းခြင်းဖြစ်ပါက အဆိုပါပြဌာန်းသည့်ဥပဒေကို အက်ဥပဒေ ဟုခေါ်ပြီး၊ ပါလီမန်စံနစ်ကို မကျင့်သုံးသော်လည်း၊ ပါလီမန်ကဲ့သို့အလားတူဖြစ်သည့် နိုင်ငံ၏အမြင့်ဆုံး ဥပဒေပြုအဖွဲ့က ပြဌာန်းသည့်ဥပဒေကို ဥပဒေ ဟုပင်ခေါ်ခြင်းဖြစ်ပေသည်၊ အက်ဥပဒေ နှင့်ဥပဒေတို့ကို ဥပဒေ ပြုပိုင်ခွင့်ရှိသည့် အမြင့်ဆုံးအဖွဲ့အစည်းမှ ပြဌာန်းခြင်းဖြစ်သည်။

အဆိုပါဥပဒေများသည် ပြဌာန်းဥပဒေများဖြစ်ကြပြီး၊ ၄င်းတို့ကို စတက်ကျူ့ (Statute) ဥပဒေ၊ ကိုဓ ဥပဒေ (Code) လည်းခေါ်ဆိုပေသည်။ ၁၉၄၇ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ပုဒ်မ ၆၅ တွင် “ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုမှုအာဏာသည် ပါလီမန်တွင်တည်ရှိရမည်။ ပါလီမန်တွင် နိုင်ငံတော်သမတ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် Chamber of Deputies နှင့် လူမျိုးစုလွှတ်တော် Chamber of Nationalities တို့ပါဝင်ရမည်” ဟုဖေါ်ပြထား ချက်အရ အမြင့်ဆုံးဥပဒေပြုအာဏာမှာ ပါလီမန်တွင်ရှိကြောင်းမြင်တွေ့ရသည်။ ထို့အတူ ၁၉၇၄ခုနှစ် ပြည် ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၄ တွင် “နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုမှု အာဏာသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၌သာတည်သည်” ဟုပြဌာန်းထားသည်ကိုတွေ့ရှိရမည်ဖြစ်ပေသည်။ ) ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု နှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးမန်းဝင်းမောင် ခေါင်းဆောင်သော မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၂၆)ရက်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ မှာ နိုင်ငံတော်ဘာသာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပါလီမန် က အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြသည်။ [၆] ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၂၉) ရက်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ နှင့် ပါလီမန် သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် ကြေငြာခဲ့သည်။[၇]

ဦးနု သည် မြန်မာအမျိုးသားခေါင်းဆောင်နှင့် နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်သည်။ ဦးနု သည်မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၉၄၇ ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြခံဥပဒေအရ နိုင်ငံ ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်မှ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန် ၁၂ ရက်ထိ၊ တစ်ဖန် ၁၉၅၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ ထိနှင့် နောက်ဆုံး ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီ ၄ ရက်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ် ၂ ရက်ထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သမ္မတကြီး မန်းဝင်းမောင် သည် ၁၉၅၇-ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃-ရက် မှ ၁၉၆၂-ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂-ရက်ထိ သမ္မတတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ငယ်ဘဝဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရယူရန် ရေးဆွဲခဲ့သည့် ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနှင့် ဗြိတိသျှ တို့မှ ဖွဲ့စည်းပုံများကို အခြေခံကာရေးဆွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို အခြေခံသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း ၊ မြန်မာ့သမိုင်း နှင့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးလောကတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု မှာ အလွန်ဩဇာကြီးသူဖြစ်သည်။ [၈][၉][၁၀]

ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ (သန်း ၆၉၀၀) ကျော် ရှိသည့် အနက် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ (သန်းပေါင်း ၁၆၀၀-၂၀၀၀) ခန့်အထိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သော ဘာသာတရားနှင့်အယူဝါဒဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်သည် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓဘာသာလူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံလည်းဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်တွင် လူဦးရေ (သန်းပေါင်း ၁၂၀၀) ၁၂၁၉ ၁၄၉ ၆၀၀ ကျော်အထိ မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သည်။ [၁၁] [၁၂] [၁၃] [၁၄]ထို့ကြောင့် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာမဟာယာန နှင့် ထေရဝါဒ ပေါင်းလျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ လူဦးရေအားဖြင့် ၁၉၂၁ ၉၈၉ ၆၄၁ (သန်း ၁၉၀၀ ကျော်၊ သန်း ၂၀၀၀ နီးပါး) ရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ဒုတိယလူဦးရေအများဆုံး ကမ္ဘာ့ဘာသာနှင့် အကြီးထွား အမြန်ဆုံးသော ဘာသာတစ်ခုဖြစ်သည်[၁၅][၁၆] [၁၇][၁၈]ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် မဟာယာန နှင့် ထေရဝါဒ ဟူ၍ အဓိကဂိုဏ်းကြီးနှစ်ဂိုဏ်းရှိသည်။ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ သည် တရုတ်ထိုင်ဝမ်တိဘက်တောင်ကိုရီးယားမြောက်ကိုရီးယားမွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံမလေးရှားနိုင်ငံစင်ကာပူဘူတန်နိုင်ငံဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ နှင့် ဂျပန် စသော အရှေ့အာရှတခွင်တွင် ထွန်းကားပြန့်ပွားနေပြီး ၎င်းမှတဆင့် Pure Land၊ ချန်း/စီအန်/သီအန်/ဇန်၊ နီချီရန်၊ တိဘက်တန်၊ရှင်ဂုန်နှင့်အခြားဂိုဏ်းများထပ်မံ ကွဲပြားသွားသည်။ မဟာယာနကို မြောက်ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာဟု ခေါ်သည်။ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် သီဟိုဠ် မှတဆင့် မြန်မာလာအိုထိုင်းကမ္ဘောဒီးယား စသော အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသသို့ ပြန့်ပွားသွားခြင်းဖြစ်၍ တောင်ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ နီပေါနိုင်ငံ တွင်လည်း ဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားသည်။ တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ (Vajrayana ဂိုဏ်း) ကို အချို့က မဟာယန၏ ဂိုဏ်းခွဲဟု သတ်မှတ်သော်လည်း အချို့ကမူ မူလဗုဒ္ဓဘာသာ ၏ တတိယမြောက် ဂိုဏ်းကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် အခြားဂိုဏ်းခွဲငယ် အများအပြားရှိသေးသည်။ ဤသို့များရခြင်းသည် ဝါဒနှင့် ဒေသကွာဟချက်များကြောင့် ဖြစ်သည်။

== ရည်ညွှန်းချက်များ ==

  1. http://www.booksie.com/religion_and_spirituality/article/myoma_myint_kywe/the-buddha-%28bc-623bc-543%29
  2. ရွှေတိဂုံသမိုင်းသစ် (အရှင်အာဒိစ္စရံသီ)
  3. http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=21915&penname=Doctrine+of+Lord+Buddha
  4. https://www.facebook.com/pages/%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B4%E1%80%AD%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%B9-%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%B8/549746958392732
  5. http://www.mediafire.com/view/?b51ep4fq8m56dbe
  6. http://books.google.com.au/books?id=rRQa0RuucF8C&pg=PA263&lpg=PA263&dq=august+29+1961+state+religion+burma&source=bl&ots=JQveygc8ho&sig=-GJdh6rkvX1tmuLzprw4_jUxfO4&hl=en&sa=X&ei=LTz7Ufb5DoXyrQeY4YAo&ved=0CFEQ6AEwBzgK#v=onepage&q=august%2029%201961%20state%20religion%20burma&f=false
  7. http://en.wikipedia.org/wiki/Cattle_in_religion#cite_ref-mc_27-1
  8. http://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AF
  9. http://www.nytimes.com/2013/03/25/world/asia/myanmars-ethnic-minorities-grow-pessimistic-about-peace.html?pagewanted=all&_r=0
  10. http://books.google.com.au/books?id=SDasAAAAIAAJ&pg=PA225&lpg=PA225&dq=official+state+religion+burma+1961&source=bl&ots=PfGsauCaBt&sig=cDxboQgCrW41HwkW
  11. http://www.foreignercn.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2929:buddhism-in-china&catid=1:history-and-culture&Itemid=114
  12. http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhis m_by_country#cite_note-40
  13. http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhism_by_country
  14. http://www.thedhamma.com/buddhists_in_the_world.htm
  15. http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=21915&penname=Doctrine+of+Lord+Buddha
  16. http://festivals.iloveindia.com/buddha-purnima/
  17. http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhism_by_country
  18. http://www.chinabusinessinterpreter.com/Dasiy/16.aspx