ကမ္ဘာ့မူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့

ကမ္ဘာ့မူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့

အတိုကောက်	WIPO
ဖွဲ့စည်းခြင်း	၁၄ ဇူလိုင် ၁၉၆၇ (၁၉၆၇-၀၇-14)
အမျိုးအစား	ကုလသမဂ္ဂအထူးပြုအေဂျင်စီ
တရားဝင်အနေအထား	Active
ဌာနချုပ်	ဂျနီဗာမြို့
အဖွဲ့ဝင်	194 အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ဌာနမှူး	Daren Tang ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်
မိခင်အဖွဲ့အစည်း	ကုလသမဂ္ဂစီးပွားရေးနှင့်လူမှုရေးကောင်စီ
ဝက်ဘ်ဆိုဒ်	wipo.int

ကမ္ဘာ့မူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့ (World Intellectual Property Organization) သည် ကုလသမဂ္ဂ၏ အထူးပြုအေဂျင်စီ ၁၅ ခုတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့ တည်ထောင်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်အရ WIPO ကို နိုင်ငံများနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်ခွင့် (IP) ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ကာကွယ်ရန်အတွက် ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ သဘောတူစာချုပ် အသက်ဝင်လာသောအခါ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းအကြီးအကဲ ညွှန်ကြားရေးမှူးမှာ စင်ကာပူနိုင်ငံသား ဒါရင်တန် ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် စင်ကာပူ ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်ရုံး၏ အကြီးအကဲဟောင်းဖြစ်ကာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပထမသက်တမ်း စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

WIPO ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များတွင် နိုင်ငံတကာ ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်ခွင့် စည်းမျဉ်းများနှင့် မူဝါဒများ ဆွေးနွေးသတ်မှတ်ရန် ဖိုရမ်များ ကျင်းပခြင်း၊ နိုင်ငံအသီးသီးတွင် ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်များ မှတ်ပုံတင်ရန်နှင့် ကာကွယ်ရန် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးအပ်ခြင်း၊ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့် အငြင်းပွားမှုများ ဖြေရှင်းပေးခြင်း၊ တစ်ပုံစံတည်းကျသော စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများမှတစ်ဆင့် ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့် စနစ်များ ချိတ်ဆက်ရန် ကူညီပေးခြင်း၊ နှင့် ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့် ကိစ္စအဝဝအတွက် အထွေထွေ ရည်ညွှန်း ဒေတာဘေ့စ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ယင်းတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာနှင့် သီးခြားနိုင်ငံများအတွင်း ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့် ကာကွယ်ရေး သို့မဟုတ် ဆန်းသစ်တီထွင်မှု၏ အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သည့် အစီရင်ခံစာများနှင့် စာရင်းအင်းများ ပေးအပ်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။[၇] WIPO သည် လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်ကို အသုံးချရန် အစိုးရများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ (NGOs) နှင့် တစ်ဦးချင်းစီတို့နှင့်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည်။

WIPO သည် ရုပ်သံလွှင့် အသံဖမ်းလက်ရာများ ကာကွယ်ရေးမှသည် နိုင်ငံတကာ မူပိုင်ခွင့် အမျိုးအစားခွဲခြားရေးစနစ် ချမှတ်ခြင်းအထိ ကျယ်ပြန့်သော ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့် ကိစ္စရပ်များနှင့် သက်ဆိုင်သည့် နိုင်ငံတကာ စာချုပ် ၂၆ ခုကို စီမံခန့်ခွဲသည်။[၈] ၎င်းကို အထွေထွေညီလာခံနှင့် ညှိနှိုင်းရေးကော်မတီက အုပ်ချုပ်ပြီး အဆိုပါအဖွဲ့များသည် မူဝါဒချမှတ်ကာ အဓိက ဆုံးဖြတ်ချက်ချသည့် အဖွဲ့များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ အထွေထွေညီလာခံသည် WIPO ၏ အကြီးအကဲ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဖြစ်သည့် အကြီးအကဲညွှန်ကြားရေးမှူးကိုလည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုရာထူးကို စင်ကာပူနိုင်ငံသား ဒါရင် တန်က ထမ်းဆောင်ပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။[၉] တန်အား ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယသက်တမ်းအတွက် ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ရာ ယင်းသက်တမ်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ ၂၀၃၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ဖြစ်သည်။ WIPO ကို ၎င်း၏ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ဆောင်ရွက်ရန် ကူညီပေးသည့် အတွင်းရေးမှူးရုံးက စီမံခန့်ခွဲသည်။

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဂျီနီဗာမြို့တွင် ရုံးချုပ်တည်ရှိပြီး WIPO သည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အယ်ဂျီးယားနိုင်ငံ အယ်လ်ဂျီးယားမြို့၊ ဘရာဇီးနိုင်ငံ ရီယိုဒီဂျနေးရိုးမြို့၊ တရုတ်နိုင်ငံ ဘေဂျင်းမြို့၊ ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့၊ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ အဘူဂျာမြို့၊ ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့၊ နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့အပါအဝင် နေရာများတွင် “ပြင်ပရုံးများ” ရှိသည်။[၁၁] ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်းအများစုနှင့် မတူဘဲ WIPO သည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများထံမှ သတ်မှတ်ချက်ပါ သို့မဟုတ် ဆန္ဒအလျောက် ပံ့ပိုးမှုများအပေါ် ကြီးကြီးမားမား မှီခိုခြင်း မရှိပါ။ ၎င်း၏ ဘတ်ဂျက်၏ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၎င်း၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် ဆက်စပ်သော အခကြေးငွေများမှ လာသည်။

WIPO သည် လက်ရှိတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၄ နိုင်ငံ ရှိပြီး၊ ယင်းတွင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၀၊ ကွတ်ကျွန်းစု၊ ဗာတီကန်စီးတီးနှင့် နီဥဲကျွန်းတို့ ပါဝင်သည်။ ပါလက်စတိုင်းသည် အမြဲတမ်း လေ့လာသူအဖြစ် အဆင့်အတန်း ရှိသည်။[၁၄] ကုလသမဂ္ဂက အသိအမှတ်ပြုထားသော နိုင်ငံများတွင် အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံများမှာ ပလောင်းနှင့် တောင်ဆူဒန်တို့သာ ဖြစ်သည်။