အမ်ပဲဒါကလီးဇ်

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်
အမ်ပဲဒါကလီးဇ်
Empedocles in Thomas Stanley History of Philosophy.jpg
၁၇ ရာစု ရုပ်ပုံမှ အမ်ပဲဒါကလီးဇ်
မွေးဖွားc. 494 BC[၁]
Akragas, Magna Graecia
ကွယ်လွန်c. 434 BC[၁] (aged around 60)
မသိရှိ [မှတ်စု ၁]
ခေတ်ဆိုကရေးတီးမတိုင်မီ ဒဿန
ဒေသအနောက်တိုင်း ဒဿန
ဖီလိုဆိုဖီဂိုဏ်း/ကျောင်း (school)အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်မှုဂိုဏ်း
အဓိက စိတ်ဝင်စားရာ
စကြာဝဠာဇာစ်မြစ်, ယထာဘူတသဘောတရား, အသိဉာဏ်ဆိုင်ရာ ဒဿန
မှတ်သားလောက်သည့် အတွေးအကြံ
အရာရာကို ဓာတ်လေးပါးဖြင့်ဖွဲ့သည်။ မြေ၊ ရေ၊ လေ၊ မီးတို့ဖြစ်သည်။[၃]
ပြောင်းလဲမှုနှင့် ရွေ့လျားမှု[၄] တို့သည် အထည်ဒြပ်၊[၅] ချစ်ခြင်းတရား၊[၆] (အဖရိုဒိုက်တီ)[၆] နှင့် ပဋိပက္ခတရား[၆] တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
အမ်ပဲဒါကလီး၏ စက်လုံး
ဆဲလ်တို့၏ အသက်ရှုခြင်းသဘောတရားများ (ရေဖြင့် အချိန်တိုင်းကိရိယာစမ်းသပ်ချက်)
အမြင်ဆိုင်ရာ ထုတ်လွှင့်မှုသီအိုရီ

အမ်ပဲဒါကလီးဇ် (အင်္ဂလိပ်: Empedocles /ɛmˈpɛdəklz/; ဂရိ: Ἐμπεδοκλῆς တမ်းပလိတ်:IPA-grc, Empedoklēs; c. 494 – c. 434 BC, fl. 444–443 BC)[၇] သည် ဆိုကရေးတီး မတိုင်မီ ဂရိအတွေးခေါ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်၍ စစ္စလီကျွန်းရှိ အကရာဂါ့စ်မြို့သားတစ်ဦးဖြစ်သည်။[၈][၉] အမ်ပဲဒါကလီးဇ်၏ အတွေးခေါ်များသည် ဓာတ်ကြီးလေးပါးဆိုင်ရာ စကြဝဠာ၏ ဇာစ်မြစ်သဘောတရားများ စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် လူသိအများဆုံးဖြစ်သည်။ ၎င်းက ချစ်ခြင်းတရားနှင့် ပဋိပက္ခတရားနှစ်ခုတို့သည် ဓာတ်များကို ရောနှောစေသည်၊ ကွဲကွာစေသည်ဟု အဆိုပြုခဲ့လေသည်။

ပိုက်သာဂိုးရပ်စ်၏ ဩဇာသက်ရောက်မှုရှိကာ ပိုက်သာဂိုးရပ်စ်ဝါဒီဖြစ်သော အမ်ပဲဒါကလီးဇ်သည် တိရစ္ဆာန်ယစ်ပူဇော်မှုဓလေ့၊ အစားအစာအတွက် တိရစ္ဆာန်သတ်ခြင်းများကို စိန်ခေါ်ခဲ့ပြီး ထင်းရှားခဲ့သော ပြန်လည်ဝင်စားခြင်းဆိုင်ရာ အယူဝါဒကို ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့သူလည်းဖြစ်၏ ။ ၎င်း၏ စိတ်ကူးအယူအဆများကို စကားပြေဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သော နောက်ဆုံးဂရိဒဿနပညာရှင်ဟု ယေဘုယျအနေဖြင့် ယူဆကြလေသည်။ ၎င်း၏ လက်ရာအချို့ရှင်သန်ကျန်ရစ်ရာ ဆိုကရေးတီးမတိုင်မီ အခြားသောသူများ၏ လက်ရာများထက် ပိုများကြောင်းတွေ့ရသည်။ အမ်ပဲဒါကလီးဇ်၏ သေဆုံးခြင်းကိုပင် ရှေးခေတ်စာရေးဆရာများက ဒဏ္ဍာရီသဖွယ် တင်စားခဲ့ကြပြီး များစွာသော စာပေလက်ရာများ၏ အကြောင်းအရာတစ်ရပ်လည်းဖြစ်လာခဲ့ပေသည်။

မှတ်စု[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. "Empedokles did not die in Sicily, but in the Peloponnese, or, perhaps, at Thourioi."[၂]

ကိုးကား[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. ၁.၀ ၁.၁ Wright၊ M. R. (1981)။ Empedocles: The Extant Fragments။ Yale University Press။ p. 6။
  2. ၂.၀ ၂.၁ ၂.၂ ၂.၃ ၂.၄ Burnet 1930, pp. 202–203.
  3. Burnet 1930, pp. 228.
  4. Burnet 1930, pp. 231-232.
  5. Burnet 1930, p. 232.
  6. ၆.၀ ၆.၁ ၆.၂ Burnet 1930, pp. 208.
  7. Burnet 1930, p. 198.
  8. Zeller၊ Eduard (1881)။ A History of Greek Philosophy from the Earliest Period to the Time of SocratesII။ ဘာသာပြန်သူ Alleyne၊ S. F.။ London: Longmans, Green, and Co.။ pp. 117–118။
  9. Burnet 1930, p. 197.