ဂျမ်မူး နှင့် ကက်ရှမီးယားပြည်နယ်

ဂျမ်မူးနှင့် ကက်ရှ်မီးယား Jammu and Kashmir
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ
ကက်ရှ်မီးယားဒေသ၏ နွေရာသီမြို့တော် ဆရီနဂါး မြို့ရှုခင်း
နိုင်ငံ	အိန္ဒိယ
အငြင်းပွားမှု အခြေအနေ	ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။
နွေရာသီ မြို့တော်	ဆရီနဂါးမြို့ (Srinagar)
ယခင် အစိုးရနေရာ	ဂျမ်မူးမြို့ (Jammu)
ဧရိယာ
• စုစုပေါင်း	၄၂၂၄၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၃၀၉ စတုရန်းမိုင်)
	(အိန္ဒိယနိုင်ငံက လက်ရှိထိန်းချုပ်ထားသော ဧရိယာသာ ဖြစ်သည်)
လူဦးရေ (၂၀၁၁ သန်းခေါင်စာရင်း)
• စုစုပေါင်း	၁၂၂၆၇၀၁၃
• သိပ်သည်းမှု	၂၉၀/km၂ (၇၅၀/sq mi)
ရုံးသုံးဘာသာစကား	ကက်ရှ်မီးရီ၊ ဒေါ့ဂရီ၊ အူရဒူ၊ ဟိန္ဒီ၊ အင်္ဂလိပ်
ကိုးကွယ်မှု	အစ္စလာမ်ဘာသာ (၆၈.၃%)၊ ဟိန္ဒူဘာသာ (၂၈.၄%)၊ ဆစ်ခ်ဘာသာ (၁.၉%)၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ (၀.၉%)

ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ် (သို့မဟုတ်) ကသ္ဓီရပြည်နယ် (ယခု အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဂျမ်မူးနှင့် ကက်ရှ်မီးယား - ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ဟု သတ်မှတ်ထားသည်) သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းဒေသတွင် တည်ရှိသော တောင်ထူထပ်သည့် ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်ထိပ်တောင်ထွတ်တို့မှာ နှင်းများ အမြဲမပြတ် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိသည်။

ကက်ရှ်မီးယားဒေသသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက် တံခါးပေါက်နှင့် ဆက်စပ်နေသည့်ပြင် တိဘက်ပြည်၊ အလယ်အာရှဒေသများနှင့်လည်း ကူးလူးဆက်ဆံရန် လွယ်ကူသဖြင့် ပထဝီဝင်အရ သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးအရသော်လည်းကောင်း အထူးအရေးပါသော နယ်ခြားဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း

ထိုပြည်နယ်ကို ရှေးအခါက ဟိန္ဒူမင်းများနှင့် မွတ်စလင်မင်းများ နိုင်ရာနိုင်ရာ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ ၁၅၈၆ ခုနှစ်တွင် မဂိုဘုရင် အက္ကဗါ (Akbar) ၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သည့် အမ္မရစ်ဆာ စာချုပ် (Treaty of Amritsar) အရ ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို ဒေါ့ဂရီစော်ဘွား ဂူလပ်ဆင်း (Gulab Singh) ၏ လက်သို့ လွှဲအပ်ခဲ့ရာမှစ၍ နောက်ဆုံးစိုးစံသော မဟာရာဇာ ဟာရီဆင်း (Hari Singh) လက်ထက်အထိ သားစဉ်မြေးဆက် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ အစောင့်အရှောက်ခံအဖြစ် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် ရှိခဲ့ရသည်။

ပထဝီဝင်နှင့် ရာသီဥတု

ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်၏ လျှိုမြောင်ချောက်ကမ်းပါးကြီးများ၊ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်ကြီးများနှင့် စိမ်းစိုသော သစ်တောကြီးများမှာ ထင်ရှားလှပသော ရှုခင်းကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ အိန္ဒုမြစ်နှင့် ယင်း၏ လက်တက်များ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသဖြင့် မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်၌ မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။ မူလကက်ရှ်မီးယား စော်ဘွားနယ်မြေတစ်ခုလုံး၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၈၂,၂၅၈ ခန့် ရှိခဲ့သည်။ နွေရာသီ မြို့တော်မှာ ဆရီနဂါး (Srinagar) ဖြစ်ပြီး ဆောင်းရာသီ မြို့တော်မှာမူ ဂျမ်မူးမြို့ (Jammu) ဖြစ်သည်။

ပြည်နယ်တွင် အောက်တိုဘာလမှ မတ်လအထိ နှင်းများ ကျတတ်ပြီး နွေဦးပေါက်လများတွင် မိုးများစွာ ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အပူအအေး မျှတညီညွတ်၍ ကျန်းမာရေးအတွက် သင့်လျော်သည်။ လှပသာယာသော ရှုခင်းများနှင့် မျှတသော ရာသီဥတုကြောင့် ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို 'ပျော်စရာချိုင့်ဝှမ်း' (The Happy Valley) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'အိန္ဒိယကြငှန်းနတ်ဘုံနန်း' ဟူ၍လည်းကောင်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ အများအပြား သွားရောက်အပန်းဖြေလေ့ရှိကြသည်။

လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေး

ပြည်နယ်အတွင်းတွင် မွတ်စလင်ဦးရေမှာ အများဆုံး (၆၈% ကျော်) ဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူအယူဝါဒ၊ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဆစ်ခ်အယူဝါဒီတို့လည်း ရှိကြသည်။ သို့သော် သမိုင်းကြောင်းအရ အုပ်ချုပ်ရေးဖက်တွင် ဟိန္ဒူအထက်တန်းလွှာများ ကြီးစိုးခဲ့သည်။ ဆန်စပါး၊ နှံစားပြောင်း၊ မုယောနှင့် သစ်သီးဝလံများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ထွက်ကုန်များအနက် ဆိတ်မွေးဖြင့် ရက်လုပ်သော ကက်ရှ်မီးယား ရှောစောင် (Cashmere shawl) မှာ ကမ္ဘာတွင် အလွန်ကျော်စောခဲ့သည်။ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် ပြင်သစ်-ပရပ်ရှားစစ်ပွဲကြောင့် ဥရောပဈေးကွက်ပျက်ပြီး အငတ်ဘေးဆိုက်ခဲ့ရာ ရှောစောင်လုပ်ငန်း ထိခိုက်ခဲ့သော်လည်း ကော်ဇောလုပ်ငန်း၊ ပိုးထည်လုပ်ငန်း၊ ပန်းပု၊ ငွေထည်နှင့် စက္ကူလုပ်ငန်းများဖြင့် အစားထိုး တိုးတက်လာခဲ့သည်။

ပညာရေးနှင့် အနုပညာ

ကက်ရှ်မီးယားလူမျိုးတို့သည် အနုပညာရပ်များတွင် ဝါသနာထုံ၍ ရှေးဟောင်းအနုပညာရပ်များကို ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းများ ပြုကြပြီး ရှေးရိုးသီချင်းများကို နှစ်ခြိုက်စွာ သီဆိုတတ်ကြသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ခန့်က အနုပညာကောလိပ်ကျောင်းများနှင့် အရှေ့တိုင်းပညာကောလိပ်ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကာ ကက်ရှ်မီးယား တက္ကသိုလ် (University of Kashmir) ကြီးကိုမူ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

ကက်ရှ်မီးယား အငြင်းပွားမှု ပြဿနာ

၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဟု ခွဲခြားလွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့ပြီးနောက် နှစ်နိုင်ငံစလုံးက ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို မိမိတို့နိုင်ငံတွင်းသို့ သိမ်းသွင်းလိုကြရာမှ ကက်ရှ်မီးယားပြဿနာ စတင်ခဲ့သည်။ ပြည်နယ်သားအချို့က အိန္ဒိယနှင့်၊ အချို့က ပါကစ္စတန်နှင့် ပူးပေါင်းလိုကြသဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်နယ်တွင်း ဆူပူမှုများ စတင်လာခဲ့သည်။

အနောက်မြောက်နယ်ခြားအရပ်မှ ပါကစ္စတန်လိုလားသော ပါရှတွန်မျိုးနွယ်စု လက်နက်ကိုင်များ ချင်းနင်းဝင်ရောက်လာပြီး မြို့တော် ဆရီနဂါးကို သိမ်းပိုက်မည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရချိန်တွင် မဟာရာဇာ ဟာရီဆင်းသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံထံ စစ်ရေးအကူအညီတောင်းခံကာ အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုအတွင်း သို့ဝင်ရောက်ရန် သဘောတူစာချုပ် (Instrument of Accession) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထိုနောက် အိန္ဒိယတပ်မတော်က ဝင်ရောက်ကူညီခဲ့ပြီး အိန္ဒိယလိုလားသူ ရှိတ် မဟာမက် အဗ္ဗဒူလာ (Sheikh Abdullah) ခေါင်းဆောင်သောအစိုးရ တက်လာခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ပါကစ္စတန်ဘက်တော်သားများကလည်း "အဇတ် ကက်ရှ်မီးယား" (Azad Kashmir) စင်ပြိုင်အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သဖြင့် ပထမအကြိမ် အိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန်စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရက ဤကိစ္စကို ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီသို့ တိုင်တန်းခဲ့သဖြင့် ကုလသမဂ္ဂ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုကြောင့် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့ (ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ညသန်းခေါင်) တွင် နှစ်နိုင်ငံ ပစ်ခတ်မှုရပ်စဲရေးလိုင်း (Ceasefire Line) ကို သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း နယ်မြေမှာ နှစ်ပိုင်းကွဲသွားခဲ့ရသည်။

ကက်ရှ်မီးယားပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နေရူးနှင့် ပါကစ္စတန်ဝန်ကြီးချုပ် မဟာမက်အလီတို့သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် နယူးဒေလီမြို့၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်၏ အနာဂတ်ကို လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော လူထုဆန္ဒခံယူပွဲ (Plebiscite) ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရန် ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပြန်သဘောတူခဲ့ကြသော်လည်း အကောင်အထည်မဖော်နိုင်ဘဲ ယနေ့တိုင် နိုင်ငံတကာအဆင့် အငြင်းပွားဆဲ နယ်မြေအဖြစ် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။