ယင်းတော်မလေး
ယင်းတော်မလေး (မယင်းတော်) သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းတုန်းမင်း နှင့် သီပေါမင်း တို့၏ လက်ထက်တော်နှစ်ရပ်လုံးတွင် ရတနာပုံနန်းတွင်း အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီး၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ထူးကဲစွာ ကျော်ကြားခဲ့သော သဘင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ မခြူးအုံ ဖြစ်သော်လည်း ယင်းတော်မြို့သူ ဖြစ်သဖြင့် "ယင်းတော်မလေး" သို့မဟုတ် "မယင်းတော်" ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ နန်းတော်သား အရာရှိ မြို့စား၊ ရွာစား၊ သူဌေး၊ သူကြွယ်၊ မင်းပျို၊ မင်းလွင်တို့က "ယင်းတော်မလေး" ဟု ခေါ်ကြပြီး မြန်မာဇာတ်သဘင်သည်တို့၏ မိခင်ကြီးသဖွယ် မကင်းစရာ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းဝင် ဒွေးချိုးကဗျာ
[ပြင်ဆင်ရန်]ယင်းတော်မလေး၏ အနုပညာနှင့် ပျော့ပျောင်းမူယာ ပိုတတ်ပုံကို ရှေးစာဆိုတစ်ဦးက အောက်ပါ ဒွေးချိုးကဗျာဖြင့် တင်စားဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။
ဝေးကငယ်ခေါ်
နီးပြန်သော် မသီလာတဲ့
ချိုး လိမ္မာကြီး။
"ယင်းတော်" ထက်မူ
သံဆန်းထွေထွေ ကူ လို့
ရွှေချိုးဖြူ နှောင်အိမ်လွတ်ကယ်
လောကွတ် နှင့် ပြီး။
- (အမည်မသိ ရှေးစာဆို)*
အထက်ပါ ကဗျာတွင် လုလင်ပျိုတစ်ဦးသည် အဝေးမှ ခေါ်ယူပြီး အနီးရောက်သောအခါ မာကြောင်းသာကြောင်း လောကဝတ် စကားဖြင့်သာ ပြောဆို၍ မျက်နှာလွှဲဖယ်တတ်သည့် မိန်းမပျိုလေး၏ မူယာကို အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီးမှ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် မင်းသမီးကြီး ယင်းတော်မလေးထက်ပင် သာလွန်ပါသေးသည်ဟု "ယင်းတော်ထက်မူ" ဟူ၍ ရေးဖွဲ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် နန်းတွင်းသို့ ရောက်ရှိခြင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]ယင်းတော်မလေးကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၈ ခုနှစ် (၁၈၄၆ အေဒီ) တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၄ ခုနှစ် (၁၈၆၂ အေဒီ) တွင် ယင်းတော်မြို့ဝန် ဦးထောင်ဗိုလ်က သူမ၏ ရုပ်ရည်၊ ဟန်ပန်နှင့် အသံတို့ကို အကဲခတ်၍ ဆရာသမားကောင်းနှင့် သင်ကြားပေးပါက တော်ဝင်နန်းသုံး သဘင်ပညာရှင် ဖြစ်နိုင်မည်ဟု ယူဆသဖြင့် ရတနာပုံနေပြည်တော်သို့ ခေါ်ဆောင်ကာ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးထံ အပ်နှံဆက်သခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ယင်းတော်မြို့စားကို အကြောင်းပြု၍ နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိပြီး နန်းတွင်း၌ အငြိမ့်အပျိုတော်အဖြစ် စတင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ အမိန့်တော်ဖြင့် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးမှ ဝါရင့်သဘင်ပညာရှင်ကြီးများထံတွင် သဘင်ပညာကို အခြေခံမှစ၍ အထူးကြပ်မတ် သင်ကြားစေခဲ့သည်။
အနုပညာစွမ်းရည်နှင့် ဂုဏ်သတင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]ပါရမီထူးချွန်သူ ဖြစ်သဖြင့် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၅ ခုနှစ် (၁၈၆၃ အေဒီ) တွင် အသက်အရွယ် နုနယ်ပျိုမျစ်သေးသော်လည်း နန်းတွင်း အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီး၏ အရေးပါဆုံး ဖြစ်သော ပွတ်စပါးမင်းသမီး အခန်းမှ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ရောက်ရှိမြှောက်စားခြင်း ခံရသည်။
မင်းသမီးဘဝ ခေတ်ကောင်းချိန်က အဆင်းအင်္ဂါ လှပ၍ ကနွဲ့ကရ ပျော့ပျောင်းရုံမျှမက နူးညံ့ချိုသာသောအသံကြောင့် တေးကြီး၊ ဘွဲ့ကြီး၊ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား သီချင်းများကို ငယ်စဉ်ကပင် နိုင်နင်းစွာ သီဆိုနိုင်သည်။ ဇာတ်ချင်းများ သီဆိုရာတွင်လည်း ဖွဲ့ဖွဲ့နွဲ့နွဲ့ လေယူလေသိမ်း၊ ထီးသံနန်းသံ၊ ကြငှန်းသံ မှန်လှသည်ဟု နန်းတွင်းသူနန်းတွင်းသားများနှင့် သဘင်ပညာရှင် အချင်းချင်းကပင် ချီးကျူးခဲ့ကြသည်။
နန်းတွင်းသူတို့က အီနောင်ဦးစံတုတ်ကို သဘောကျစွဲလမ်းသကဲ့သို့ နန်းတွင်းသား၊ မှူးသားမတ်သားနှင့် မင်းယောက်ျား အရာရှိပိုင်းကလည်း ယင်းတော်မလေးကို သဘောကျစွဲလမ်းကြသည်။
စာရေးတော်ကြီး ဦးမောင်ကလေး၏ တေးထပ်
[ပြင်ဆင်ရန်]ယင်းတော်မလေး၏ လှပပုံနှင့် မျက်လုံးမျက်ခုံး ကောင်းမွန်ပုံကို စာရေးတော်ကြီး ဦးမောင်ကလေးက အောက်ပါ တေးထပ်ဖြင့် ရေးဖွဲ့ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
ဝိသကြုံ ကုံငေးလို့၊ ပုံရေးခွင့် ဗျာသီ
ကုန်ဆွေးသင့် ကလျာပြီသည်၊ မဒီများ ထွဋ်ဆုံး
ချစ်စရာ့ရွှေမျက်နှာက်ို၊ တစ်သက်တာ မှတ်စမ်းတော့ ဖုန်း၊
ကြည့်လိုက်တိုင်း ဖိမ့်ဖိမ့်လှိုင်အောင်၊ စိမ့်ကိုင်ရော့ မျက်လုံး၊
ယိမ်းယိုင်ယိုင် ခွေနုန်းလို့၊ ပြုံးလိုက်တိုင်း သူရွှင်၊
ရဟန္တာ ဈာန်ပိုင် ဟုတ်လေမှ၊ ခံနိုင်ရုပ် ထင်လိုက်မယ်ရှင်၊
သည်ကဲ့သို့လူ့ခွင်မှာ၊ ပုထုဇဉ်ချင်းသာဖြင့်
ဝင်းဝင်းတောက်ဗျာပါအုံ၊ မီးမကကြုံ
မြင်မမေ့ခင်လေးပုံကို မောင်တော်ရုံ ရှု့စမ်းတော့လေး။
ယင်းသို့ "ကြည့်လိုက်တိုင်း ဖိန့်ဖိန့်တုန်အောင် စိမ့်ကိုင်ရော့ မျက်လုံး" ဟု ရေးဖွဲ့ခံရသည့် ယင်းတော်မလေး၏ မျက်လုံးမျက်ခုံး ထူးထူးခြားခြား လှပမှုကို အကြောင်းပြု၍ ရတနာပုံခေတ် ကုန်သည်များက "ယင်းတော်မလေး မျက်ခုံးအဆင်" ဟူသော ပိုးချိပ်ထဘီ အဆင်ဆန်းတစ်မျိုးကို အမည်ပေး ရောင်းချခဲ့ရာ အလွန် လူကြိုက်များခဲ့သည်။
အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားနှင့် ဖြစ်ရပ်မှန်းဆချက်များ
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၅ ခုနှစ်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး ဖြစ်လာသော ယင်းတော်မလေး၏ ကျော်စောသတင်း ကြောင့် အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီးက မင်းတုန်းမင်းကြီးထံ ခွင့်ပန်၍ အိမ်ရှေ့အိမ်တော်ဝင်းသို့ ခေါ်ယူကပြစေခဲ့သည်။ ယင်းတော်မလေး၏ အဆို၊ အက၊ အပြော၊ အမူအယာတွင် ကနောင်မင်းသားကြီး နှစ်သက်မိန်းမောသွားသဖြင့် ထိုနေ့ည သော်မော်ဆောင် ထွက်တော်မူရာ၌ ယင်းတော်မလေးကို တစ်ပါတည်း ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။
ယင်းသို့ သော်မော်ဆောင် ဝင်ခဲ့ရသော်လည်း အဆောင်ရ ကိုယ်လုပ်တော်ကြီးအဖြစ် မြှောက်စားခြင်း မခံရဘဲ ပြင်ပ၌ ပွဲကမြဲ ကနေရဆဲ ဖြစ်သည်။ နောက်တစ်ကြိမ် အိမ်ရှေ့ဘုရား အိမ်တော်သို့ သွားရောက်ကပြရသောအခါ ယင်းတော်မလေးသည် ကနောင်မင်းသားကြီး ရှိရာသို့ တည့်တည့်မျက်နှာမူ၍ မျက်လုံးလေး မပွင့်တပွင့်၊ လက်ညှိုးလေး တဝင့်ဝင့်ဖြင့် အောက်ပါ သီချင်းကို ကရုဏာသံတွင် ရန်တွေ့သံစွက်၍ သီဆိုခဲ့သည်။
"ဟိုယမန်…ရှေး မှာ လ…
ခင်လေးကို …သွေပေါင်… သွေပေါင်…
ကျိန်ဖူးတဲ့ …မောင် …
ရပ် ကိုးတောင် စေတီများကို လ
မျို ပြလိမ့် (ဝါး လေးမျိုလိမ်) …မရှောင်…မရှောင် …
ဖုန်း…ကျိန်စာတွေ… လူတာတေ
ရပ်လုံး မွှေ…အိမ်စဉ်လျှောက်ပါလို့
ခြေထောက်မှာ ဗွေနဲ့မောင်…
သွေ လို့…ရှောင်…"
ထိုသို့ သီဆိုစဉ် ကနောင်မင်းသားကြီးက ရာဇဣန္ဒြေကို ထိန်း၍ ခပ်တည်တည် စိုက်ကြည့်နေခဲ့ပြီး အပါးတော်မှ အမှုထမ်းများမှာမူ မင်းသားမမြင်အောင် ကြိတ်၍ ရယ်မောကြရသည်။ ကနောင်မင်းသားကြီးက သနားကရုဏာ သက်သော်လည်း ကိုယ်လုပ်တော်အဖြစ် အရာမမြှောက်နိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ - ၁။ ယင်းတော်မြို့ဝန် ဦးထောင်ဗိုလ်က မင်းတုန်းမင်းထံ အရည်အချင်းအလျောက် ဆက်သထားခြင်း၊ ၂။ မင်းတုန်းမင်း၏ အမိန့်ဖြင့် ဝါရင့်နန်းတွင်း သဘင်ပညာရှင်ကြီးများထံ သင်ကြားစေကာ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး နေရာ ပေးထားခြင်း၊ ၃။ အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီးမှ သဘင်ပညာရှင် အမျိုးသမီးများကို သိမ်းပိုက်သည့် မင်းညီမင်းသား မှူးမတ်များကို ကျွဲခေါင်းဆောင်းစေကာ လှည့်ပတ်ကခုန်စေပြီး "သဘင်အစု" ၌ ဖြည့်သွင်းမည်ဟု မင်းတုန်းမင်းကြီးက Сည်းကမ်းထုတ်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်၏ စနောက်မှု
[ပြင်ဆင်ရန်]ဤအဖြစ်အပျက်မှာ နန်းမြို့တော်အတွင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မှန်နန်းတော်ကြီးမြောက်ဘက် ရွှေဆောင်တော်၌ မင်းတုန်းမင်းကြီးနှင့် အိမ်ရှေ့မင်းသားတို့ တိုင်းရေးပြည်ရာ ဆွေးနွေးစဉ် အနားယူချိန်၌ ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင် က သူ၏ ယွန်းကွမ်းအစ်ကို လက်ဖြင့် တောက်ကာ စည်းဝါးလိုက်ရင်း ယင်းတော်မလေး၏ သီချင်းကို တိုးတိုးလေး သီဆို၍ ကနောင်မင်းသားကို စနောက်ခဲ့သည်။
နောက်တစ်နေ့တွင် ယောအတွင်းဝန်၏ အိမ်သို့ အိမ်ရှေ့သံတော်ဆင့် ဦးဖိုးလူ ရောက်ရှိလာပြီး အတွင်းဝန်ကတော် ခင်ဖြူ ကို အိမ်ရှေ့ဘုရားက အခေါ်လွှတ်သဖြင့် လိုက်ပါသွားရာ ကနောင်မင်းသားကြီးက "ယောအတွင်းဝန် သီချင်းဆိုကောင်းတာ မနေ့ကမှ သိတော့တယ်" ဟု ဆိုကာ ပိုးပုဆိုး ၃ ထည်၊ ပိတ် ၃ အုပ်၊ ပိုးဗလာထဘီ ၃ ထည်၊ ပိုးဆာဝါပဝါ ၃ ထည် တို့ကို ဆုလာဘ်အဖြစ် သနားတော်မူခဲ့သည်။ ဤအကြောင်းကို ဘုန်းတော်ကြီးဘုရား (မင်းတုန်းမင်း) သို့ ပေါက်ကြားမည်ကို စိုးရိမ်၍ ပေးခြင်းဖြစ်ကြောင်း အတွင်းဝန်ကတော် ခင်ဖြူက ယောအတွင်းဝန်အား နောက်ကို ဤသို့မလုပ်ရန် တားမြစ်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းရှိခဲ့သည်။
သဘင်လောက စာချိုးနှင့် အရပ်စကား
[ပြင်ဆင်ရန်]ယင်းတော်မလေး၏ လက်ညှိုးထိုးအဆိုမှာ ကိုလိုနီခေတ်အထိ လူထုကြား ရေပန်းစားခဲ့ရာ အောက်ပါ သဘင်လောက စာချိုးတွင် ထင်ရှားစွာ ပါရှိသည်။
အဆိုမှာ ကိုပု၊ အပြောမှာ ကိုဖူးညို၊ အချွဲမှာ ကိုသာပြော၊ အမူမှာ ကိုမူ၊ အပူရုပ်မှာ မဆင်ခိုး၊ ကြိုးစုံအကမှာ မအုပ်ကြီး၊ ကိန္နရာအကမှာ မထွေးလေး၊ အမဲ့မှာ ကိုချင်းတောင်၊ ငိုချင်းရှည်မှာ ဆရာဇံ၊ ရုပ်ခွဲ အလွမ်းမှာ ဆရာမွန်းကြီး၊ အပြောင်မှာ ကိုကျီးဖြူ၊ ‘လက်ညှိုးထိုးအဆိုမှာ မယင်းတော်’၊ နတ်လူပြက်မှာ ဆရာထုံးကြီး၊ မင်းသားမျက်နှာ ကိုစိန္ဒာကြီး၊ ယောင်္ကျားမင်းသမီးမှာ ကိုစိန်လှိုင်နှင့် မယ်အောင်ဗလ၊ သံချိုမှာ ကိုကျော်လှနှင့် ကိုဉာဏ်ကျယ်၊ အလှမှာ ကိုဖိုးအောင်၊ အီနောင်မှာ ကိုလှိုင်း နှင့် ကိုစံတုပ်၊ ဆိုင်း မှာ ကိုပိုက်။
ကြံကြံဖန်ဖန် ရှေးအရပ်စကား
[ပြင်ဆင်ရန်]သူ့ခေတ်သူ့အခါက လူထုအကြား ယင်းတော်မလေးကို မည်မျှအထိ ကြိုက်နှစ်သက်စွဲလမ်းကြသည်ကို အရပ်စကားတစ်ခုအနေဖြင့် ကြံကြံဖန်ဖန် တင်စား၍ အောက်ပါအတိုင်း စာချိုးစနောက် ဆိုကြဖူးသည်။ လူထုဒေါ်အမာ ကလည်း သူမ၏ ရေးသားချက်များတွင် ထိုအကြောင်းကို ရေးသားခဲ့ဖူးသည်။
ယင်းတော်မလေး
ပေါက်တဲ့သေး
ကြက်သားဟင်းစော်မွှေး။
သီပေါမင်းလက်ထက်
[ပြင်ဆင်ရန်]သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မိဖုရားခေါင်က မင်းသမီး ဆင်ခိုးမလေးကို အထူးသဒ္ဓါတော်မူ၍ "နိုင်ငံတော်မှာ ဆင်ခိုးအပြင် တခြား ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး မရှိစေနှင့်" ဟု အမိန့်တော်ထုတ်ခဲ့သဖြင့် ယင်းတော်မလေးမှာ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအရာမှ ကျပြီး လက်ထောက်မင်းသမီးအဖြစ် ဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဆင်ခိုးမလေးသည် မိမိထက် ပညာကြီးသော ယင်းတော်မလေးထံ သွားရောက်၍ တောင်းပန်ဂါရဝပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ပါတော်မူပြီးကာလနှင့် နိုင်ငံခြားသားများ၏ မှတ်တမ်း
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် (၁၈၈၅ အေဒီ) သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက် အီနောင်နှင့် ရာမဇာတ်တော်ကြီး အဖွဲ့များသည် ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် ပစ္စည်းအင်အား တောင့်တင်းသော တောင်ခွင်မြို့စား မင်းကြီးကတော် က ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သဖြင့် ဇာတ်သူဇာတ်သားများ အစည်းမပြဲဘဲ ရှိခဲ့ရုံမျှမက မှူးတော်မတ်တော်တို့၏ ရှင်ပြု၊ နားထွင်း၊ လက်ထပ်ပွဲများ၌ ငှားရမ်းအသုံးပြုကြသည်။ မင်းကြီးကတော် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင်လည်း မင်းပိုင်း၊ သူဌေး၊ ကုန်သည်များ၏ အားပေးမှုဖြင့် ရံဖန်ရံခါ ကပြခဲ့ရသည်။
ယင်းတော်မလေး၏ ဂုဏ်သတင်းမှာ အောက်မြန်မာနိုင်ငံအထိ ကျော်ကြားခဲ့သည်။
- ၁၈၆၈ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၀): အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ် လော့ဒ်မေးရိုး (Lord Mayo) ရန်ကုန်သို့ လာရောက်စဉ် ပဲခူးဝန်ရှင်တော် မဟာမင်းကြီး၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ မင်းတုန်းမင်းကြီးက ခွင့်ပြုသဖြင့် ရန်ကုန်သို့ သွားရောက်ကပြခဲ့ရသည်။
- ဆရာမတ်ကြီးကျောင်းမှ ဂျော့စကော့၏ မှတ်တမ်း: စိန်ဂျွန်ကောလိပ်မှ ဆရာမတ်ကြီးကျောင်း ဆရာ ဂျော့စကော့ (ကလောင်အမည် ရွှေရိုး) က သူ၏ The Burman: His Life and Notions စာအုပ်တွင် ယင်းတော်မလေးသည် အရွယ်နှင့်မလိုက်အောင် ရုပ်ရည်တင်ကြောင်း၊ လော့ဒ်မေးရိုးရှေ့တွင် လာရောက်ကပြစဉ် အသက် ၄၀ နားကပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း မည်သူမျှ မရိပ်မိကြဘဲ အနှစ် ၂၀ လောက်က စံချိန်မီအောင် သီဆိုနိုင်ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
- ၁၈၈၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ: ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ ဝိတိုရိယဘုရင်မ နန်းစံသက် ၅၀ ပြည့် (ဂျူဗလီ) အခမ်းအနားတွင် အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ် လော့ဒ်ဒပ်ဖရင် (Lord Dufferin) နှင့် ဇနီး တို့ရှေ့မှောက်၌ ကပြခဲ့ရာ ဘုရင်ခံချုပ်ကတော် လေဒီဒပ်ဖရင် က သူမ၏ မှတ်တမ်းတွင် ယင်းတော်မလေးအား **"Elderly Prima Donna"** ဟု သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
[ပြင်ဆင်ရန်]သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက် ၈ နှစ်ခန့်အကြာတွင် ယင်းတော်မလေးသည် မျက်စိတစ်ဘက် ကွယ်သွားသဖြင့် ကျောက်မျက်လုံး တပ်ထားရသော်လည်း ရုပ်မပျက်ခဲ့ပေ။ အသက် ၄ဝ ကျော် ၅ဝ နီးပါး ရှိလာခြင်း၊ ဇာတ်ကြီးသားအချို့နှင့် အီနောင် ဦးစံတုတ် ကွယ်လွန်သွားခြင်းတို့ကြောင့် အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီးအဖွဲ့ တိမ်မြုပ်ခဲ့ရသည်။
ထိုအခါ ဆိုင်းအဆိုများက မကပြမီရှေ့ပြေးအဖြစ် "မယင်းတော် ဇရာကျသော်လည်း သဒ္ဒါက အေးချို၊ ကညာနှမကလေးလိုပင် ရှေးကုသိုလ် ကံအကြောင်း" ဟု တေးထပ် ရေးစပ်သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ ယင်းတော်မလေးသည် အသက် ၆၀ - ၇၀ အရွယ်အထိ ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ အသက်ရှည်ခဲ့သည်။ အလှူပွဲများတွင် မင်းသားများနှင့် တွဲကရန် ခေါ်ယူပါက ဝမ်းရေးအတွက် လိုက်ပါကပြရပြီး မင်းသားများ နှစ်ပါးသွား စကားပြောရာ၌ အသက်ကြီးသော်လည်း ကနေရသဖြင့် "နင်တို့က တယ်ပြီး မကလက်စမ်းပါနဲ့" ဟု မင်းသားကို တီးတိုး ပြောရှာသည်ဟု ဆိုသည်။ သူမ၏ ပညာအမွေကို ခံယူခဲ့သော မင်းသမီးဟူ၍ မရှိခဲ့ပေ။
ယင်းတော်မလေးသည် နန်းတွင်းဇာတ်သဘင်ပညာရှင်တစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ သမီးဖြစ်သူအား သီပေါမင်းလက်ထက် ရွှေလှံမြို့တော်ဝန် ဦးချက် က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ခင်လွင် ဟူသော သမီး (ယင်းတော်မလေး၏ မြေး) ထွန်းကားခဲ့သည်။ ယင်း မခင်လွင် ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၄ ရက် (၁၉၀၆ ခုနှစ်) စနေနေ့တွင် ရဲအင်စပက်တာ မောင်ဦး နှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားကြောင်း ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက် ဦးလတ်၏ နေ့စဉ်မှတ်တမ်း၌ ဖော်ပြထားရာ ထိုအချိန်အထိ ယင်းတော်မလေး သက်ရှိထင်ရှား ရှိသေးကြောင်း သိရသည်။
တစ်ခေတ်တွင် တစ်ယောက်ဆိုရလောက်အောင် ထွန်းပေါက်ကျော်ကြားခဲ့သော ယင်းတော်မလေးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ ခုနှစ် (၁၉၀၆–၁၉၀၇ အေဒီ) နောက်ပိုင်းတွင် ဆင်းရဲနွမ်းပါးစွာဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရရှာသည်။
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ဦးစိန်မောင်ဦး (သမိုင်းသုတေသန) - သမိုင်းရနံ့ပျံ့ပျံ့သင်သင်း စာအုပ်ပါ "ကနောင်မင်း ရွှေပြည်ဝန်ကြီးဦးဘိုးလှိုင် နှင့် ယင်းတော်မလေး" ဆောင်းပါး
- လူထုဒေါ်အမာ - ပြည်သူချစ်သော အနုပညာရှင်များ
- ဒဂုန်ခင်ခင်လေး - အမျိုးသမီးအနုပညာရှင်များ
- ဦးမောင်မောင်တင် (ကုန်းဘောင်ဆက်မဟာရာဇဝင်တော်ကြီးပြုစုသူ) - ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းနှင့် ဒီးဒုတ်သတင်းစာပါ ဆောင်းပါးများ
- ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း - မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင်များ
- Shway Yoe (Sir James George Scott) - The Burman: His Life and Notions
- ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက် ဦးလတ် - နေ့စဉ်မှတ်တမ်း