မြမျိုးလွင်

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်

မြမျိုးလွင် (၁၂၆၄ - ၁၁၃)[ပြင်ဆင်ရန်]

ဆရာကြီး မြမျိုးလွင်ကို မန္တလေးမြို့ ပုလိုင်းရပ်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၂၆၄ ခု၊ နတ်တော် ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့ နံနက် ၉ နာရီတွင် အဖ ဦးမွှန်း၊ အမိ ဒေါ်ဆိုင် တို့မှ ဖွားမြင်သည်။ သားသမီး ၅ ယောက် အနက် တတိယသား ဖြစ်သည်။ သားဆို၍ မောင်လွင် တယောက် တည်းသာ ပါ၏။


ဆရာကြီး မြမျိုးလွင်၏ အမည်မှာ မောင်လွင် ဖြစ်၏။ ငယ်ရွယ်စဉ် ကပင် အိမ်သို့ ဆွမ်းခံကြွသော ဦးပဥ္စင်း ထံတွင် စာအနည်းငယ် သင်ယူ ခဲ့သည်။ ၈ နှစ်သား အရွယ်တွင် ရှင်ပြု၍ သာမဏေ ဘောင်သို့ ဝင်ခဲ့၏။ ဘွဲ့မှာ ရှင်ဇဋိလ ဖြစ်သည်။ မဲထီး ကျောင်းတိုက်တွင် နေ၍ မဲထီး ဆရာတော် ထံတွင်ပင် ပညာ ဆည်းပူးသည်။ ၁၂ နှစ်သား အရွယ်တွင် ရှင်ဘဝမှ ထွက်ပြီး စိန့်ပီတာ ကျောင်းတွင် အတန်း ပညာ သင်လေသည်။ ထိုစဉ်က ပညာရေး စနစ်မှာ လေးလမှာ တတန်း တက်ရသည်။ မောင်လွင် ကျောင်းနေ၍ တနှစ် ပြည့်သော အခါ တတိယ တန်းသို့ တက်ရသည်။


စိန့်ပီတာ ကျောင်းတွင် တစ်နှစ်ခန့် ကောင်းစွာ နေပြီး နောက်နှစ်သို့ ရောက်သော အခါ ကျောင်းပြေးပြီး အရပ်ထဲ၍ ပေသီး ပစ်နေ၏။ သို့သော် စာမေးပွဲကို တစ်နှစ် တစ်တန်း အောင်မြင် လေ၏။ မောင်လွင် ၁၇ နှစ်သား အရွယ် ကယ်လီ ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ တက်ရလေ၏။ သို့သော် စာရင်းသာ ပေးပြီး ကျောင်းမတက်သော အခါ ကျောင်းအုပ်ကြီး ဦးထွန်းရှိန်က မောင်လွင်၏ မိဘများကို ကျောင်းနုတ် ခိုင်းတော့၏။


နီးစပ် သူများက မောင်လွင်ကို မောင်ဘလွင်ဟု ခေါ်ကြ၍ မောင်ဘလွင် အမည် တွင်လာသည်။ ကျောင်းမှ ထွက်လိုက်ရသော အခါ သူငယ်ချင်း များနှင့် လည်ပတ်ပြီး ကာကာ လက်ဖက်ရည် ဆိုင်တွင် တနေကုန် ထိုင်တတ် လာလေသည်။ လက်ဖက်ရည်ဖိုး ကိုမူ အစ်မ ဖြစ်သူထံမှ တိတ်တဆိတ် တောင်းယူ သုံးစွဲခဲ့၏။ ယခင်က မောင်ဘလွင် ဖခင်မှာ စက်ချုပ် လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင် ခဲ့သော်လည်း မောင်ဘလွင် ကျောင်းမှ ထွက်သော အခါ သစ်ကုန်သည် လုပ်ကိုင်၏။ ၆ လခန့် ကြာသော အခါ ဖခင် ကွယ်လွန်၏။ ထို့ကြောင့် စီးပွားရေး ကျပ်တည်း လာခဲ့၏။ မောင်ဘလွင်လည်း မြို့ဂုဏ်ရောင် ရုပ်ရှင်ရုံ အနီးမှ ဦးလေးတော်သူ ဦးနိုင် - ဒေါ်ပုတို့ အိမ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင် လေတော့၏။


ဦးလေးမှာ ကျောက်ကုန်သည် ဖြစ်၏။ ထိုစဉ် မိခင်မှာ စီးပွားရေး ကျပ်တည်း လာ၍ မောင်ဘလွင်မှာ ဦးလေးထံ တွင်ပင် ကျောက်ကုန်သည် ဝင်လုပ်ရင်း တယောထိုး ကောင်းလှသော မောင်ညှာ (ယခု အေဝမ်း ဆရာညှာ) နှင့် အတူ ကျောက်သွေး ရလေသည်။ ဦးလေး ဖြစ်သူမှာ ပြင်သစ်ပြည်သို့ ကျောက် အရောင်းအဝယ် လုပ်သဖြင့် ပြင်သစ်မှ လာသော ကြေးနန်းများကို ဘာသာပြန် ပေးခြင်း၊ စာပြန်ခြင်းဖြင့် မောင်ဘလွင် အဖို့ ဝင်ငွေ ကောင်းနေတော့၏။


မောင်ဘလွင်နှင့် အိမ်နီးချင်း ဖြစ်သော ဟိုက်ကုတ် ဘီးလစ် စာရေးကြီး ဦးဘညွှန့်မှာ မော်လမြိုင်ထုတ် တနင်္သာရီတိုင်း သတင်းစာနှင့် ရန်ကုန်ထုတ် သတင်းစာ များကို အမြဲ ယူသည်။ ခင်မင် ရင်းနှီး သောကြောင့် မောင်ဘလွင်ကို ပေးဖတ်ရာ မလွတ်တမ်း ဖတ်ရှု လေ၏။ ထိုအချိန်က မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲ အတွက် လမ်းစ ဖော်နေချိန် ဖြစ်၏။ သတင်းစာများ ဖတ်ဖန် များလာသော အခါ မောင်ဘလွင်သည် သံတော်ဆင့် သတင်းစာတွင် ဆောင်းပါးများ စမ်း၍ ရေးသားသော အခါ အောင်မြင် လေ၏။ သို့သော် ကလောင် အမည်ကို မယူသေးပေ။ မိမိ ဆောင်းပါးများ မပြတ် ပါလာသော အခါ ကလောင် အမည်ကို ယူတော့၏။ သို့သော် အတည် မဟုတ်သေး။ ရွှေစွန်ညို၊ မန်းသား၊ ဝိဇယ၊ မင်းတုန်းမင်း စန္ဒာ၊ ပခန်းသား ဟူသော အမည် အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးလာခဲ့၏။ စာမူခ မရသေးပေ။


၁၉၂၈ ခု ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သတင်းစာ ဂျာနယ် များသာမက ၄ ပဲတန် ဝတ္ထု စာစဉ်များ၊ မဂ္ဂဇင်းများ ပေါ်ထွက် လာခဲ့၏။ ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း၊ ဝတ္ထု မဂ္ဂဇင်းများ ဖြစ်၏။ ထိုစဉ် ဦးအုန်းမောင် ထုတ်ဝေသော ‘ရန်ကြီးအောင်’ ဂျာနယ်တွင် ဝိဇယ အမည်ဖြင့် အရေး များလာသော အခါ ဝိဇယ ခန်းဟု သတ်သတ် ဖော်ပြပေး၏။ ဝိဇယနှင့် ပခန်းသားမှာ အတူတူ ဖြစ်ကြောင်း သိသော အခါ ဦးအုန်းမောင်သည် မောင်ဘလွင်ကို ရန်ကုန်သို့ ခေါ်၏။ မိခင် မျက်ရည် စက်လက်ဖြင့် အခက်အခဲပေါင်း များစွာ ကြားမှ ရန်ကုန်သို့ ထွက်လာ၏။ ထိုစဉ်က မောင်ဘလွင်မှာ ၁၉ နှစ်သား ရှိသေး၏။


မောင်ဘလွင် ရန်ကုန် ရောက်သော အခါ ဦးအုန်းမောင်နှင့် အတူ ၁ဝ ရက် ခန့်မျှသာ နေပြီး ဂျာနယ် အတွက် ဆောင်းပါး ၃ ပုဒ်သာ ရေးပေးကာ မန္တလေးသို့ ဇွတ်ပြန် သွားသည်။


မန္တလေး ပြန်ရောက်သော အခါ ‘မန္တလေး နေ့စဉ် သတင်းစာ’ အတွက် ဆောင်းပါး တပုဒ် ရေးပေးရာမှ တိုက်ရှင်က သဘောကျ နှစ်ခြိုက်၍ အယ်ဒီတာ အဖြစ် ခန့်အပ်ရာ မောင်ဘလွင်မှာ ‘မန္တလေး နေ့စဉ် သတင်းစာ အယ်ဒီတာ ဖြစ်လာ ရပေသည်။’


ထိုစဉ်က သတင်းထောက် ဟူ၍ သီးသန့် မရှိဘဲ အယ်ဒီတာ ကိုယ်တိုင် သတင်း အရှာ ထွက်ရသော ခေတ်ဖြစ်ရာ ကျိုက်ထီးရိုးမှ ပြန်လာသော ဘုန်းကြီး တပါးက ‘ကျိုက်ထီးရိုး ဘုရား ပျောက်သွားပြီ’ ဟု ပြောသော သတင်း တပုဒ်ကို ထည့်လိုက်ရာ သတင်းစာမှာ ရောင်းမလောက်အောင် နာမည် ကြီးသွားသည်။ ထို့နောက် မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာ ချီပါသားနှင့် ပခန်းသား အခန်းမှ နေ၍ မန္တလေး သတင်းစာ အဖွဲ့သားတို့ အကုသိုလ် များ၍ ဘုရား ကွယ်ဟန် တူကြောင်း သရော်လိုက်ရာ အရှက်ကြီး ရှက်၍ ထိုသတင်းစာကို ပိတ်လိုက် ကြသည် အထိ ဖြစ်သွားသည်။


အချိန်ပိုများ ရလာသော အခါ ဆောင်းပါးများမှ တဆင့် ဝတ္ထုများ ရေးသား လာသည်။ ပျော်တော်ဆက်၊ ကြည်တော်မူ၊ ရန်ကြီးအောင်၊ အောင်တော်မူ စာစောင်များသို့ စာမူပို့၏။ ပီမိုးနင်းက ၁၅ ကျပ်ရ၍ မောင်ဘလွင်မှာ ၁ဝ ကျပ်သာ ရ၏။ မန္ဈလေး နေ့စဉ် သတင်းစာ တိုက်မှ ပုံနှိပ်စက်ကို အန်ထော်နီ ဆိုသူ ကုလားက ၈ဝ ကျပ်နှင့် ငှားသော အခါ မောင်ဘလွင်သည် အခကြေးငွေ မယူဘဲ ပရု အလကား ဖတ်ပေး၏။ ရင်းနှီးလာသော အခါ သူ့ဝတ္ထု ထုတ်ရန် ပြောပြီး ‘သော်ကမယ်’ ဝတ္ထုကို ပေးလိုက်၏။ ထိုဝတ္ထု ထုတ်သော အခါ ‘မြမျိုးလွင်’ ဟူသော ကလောင် အမည်ကို ယူလိုက်ရ၏။


ထိုဝတ္ထုမှာ ရောင်းမလောင်အောင် စွံသွား၏။ ၄ ပဲတန် ဝတ္ထု လောကတွင် မြမျိုးလွင်သည် ထိပ်ဆုံးက ပြေးပြီး ဝတ္ထု အတော်များများလည်း ထုတ်ဝေခဲ့၏။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ ရန်ကုန်သို့ ရောက်နေသော စာရေး ဆရာကြီး အိပ်ချ်ဂျီဝဲလ်က တက္ကသိုလ် ဧည့်ခံပွဲ၌ ‘မြမျိုးလွင် ဝတ္ထု မည်မျှ ရေးပြီးပြီလဲ’ ဟု မေးသော် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်ပေါင်း ရဝဝ ကျော် ဖြေလိုက်၍ အိပ်ချ်ဂျီဝဲလ် မျက်လုံး ပြူးရလေသည်။


နောက်ပိုင်းတွင် မြမျိုးလွင်သည် ၆ ပဲ၊ ၈ ပဲ၊ ၁၂ ပဲတန် ဝတ္ထုများကို ဆက်တိုက် ရေးလာ၏။ သူ၏ ဝတ္ထု အဖုံးများကို ဦးအုန်းလွင်က အဆွဲ များ၏။ ပိုမို၍လည်း ရင်းနှီး လာကြ၏။


လီဘားဘရားသာ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ဘာသာပြန်၍ ‘ဒို့ခေတ်’ မဂ္ဂဇင်းတွင် ထည့်ခဲ့၏။ ဒို့ခေတ် မဂ္ဂဇင်းမှာ မြမျိုးလွင် တစ်ဦးတည်း ကလောင် အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးသား ထုတ်ဝေသော စာစောင် ဖြစ်၍ သုံးစောင်မျှ ထွက်ပြီး ပိတ်ခဲ့ရသည်။


မြမျိုးလွင် ဝတ္ထုတပုဒ် ရေးတိုင်း ရေးတိုင်း စာဖတ် ပရိသတ် လောကထဲတွင် ဂယက်ရိုက် သွား၏။ ထိုစဉ်က ‘တလိမ် နှစ်လိမ်’ ဝတ္ထုကို မြန်မာ့ အလင်းတွင် အခန်းဆက် ရေးလာခဲ့ရာ ပရိသတ် အတော်များများ ကြိုက်နှစ်သက်ပြီး ယင်းဝတ္ထုမှ မင်းသား နှစ်လက်နှင့် မင်းသမီး ဘယ်သူနှင့် ညားကြ မည်နည်းဟု လောင်းကြေး ပြုကြသည် အထိ ဖြစ်လာကာ အယ်ဒီတာ လုပ်သူက မြန်မြန် ဇာတ်သိမ်း ခိုင်းရဖူး၏။ ထို ‘တလိမ် နှစ်လိမ်’ ဝတ္ထုမှာလည်း ရုပ်ရှင် ရိုက်ရသည် အထိ ဖြစ်သွား၏။


ထိုစဉ်က အင်္ဂလိပ် လူမျိုး အထက်တန်း ကျောင်းအုပ်များကို မြန်မာစာ လေ့လာ လိုပါက မြမျိုးလွင်၏ စာပေများကို ဖတ်ရှု လေ့လာ သင့်သည်။ ဗြိတိသျှ ပြတိုက် ‘အရှေ့တိုင်း ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များ ကဏ္ဍတွင် မြမျိုးလွင်၏ စာအုပ်များကို ထားသင့်သည်’ ဟု ရန်ကုန် ဂေဇက် သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် မစ္စတာ စမိုင်းက အကြံ ပေးခဲ့ဖူးသည်။


မြမျိုးလွင်အား အချစ်ဝတ္ထု သက်သက် စာရေး ဆရာ ဟုသာ မသတ်မှတ် သင့်ပေ။ အကြောင်းမှာ မြမျိုးလွင်သည် ‘ကျော်ဝဘကွန်း’၊ ‘သောကြာသမီး’ ကဲ့သို့သော ဟာသ ဝတ္ထုများ ကိုလည်း ရေးခဲ့သည်။ ‘ဤလူ့ဘောင်’ ကဲ့သို့သော ကျေးလက် ပြုပြင်ရေး ဝတ္ထုများ ကိုလည်း ရေးခဲ့သည်။ ‘တလိမ် နှစ်လိမ်’ ၊ ‘ဝေ့လယ်လယ်’၊ ‘မိုးကြယ်မို့လား’၊ ‘ကြော့မှူးကေသီ’ စသော ဝတ္ထု သုံးဆယ် ကျော်မျှ ရုပ်ရှင် ရိုက်ခဲ့ရသည်။ မြမျိုးလွင်၏ ‘ကျမျက်ရည်’ ဟူသော ဝတ္ထုကို ရှုမဝ ရုပ်ရှင်က ‘အပယ်ရတနာ’ ဟူသော အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင် ရိုက်ခဲ့သည်။


မြမျိုးလွင် ရေးခဲ့ သမျှသော ဝတ္ထု တိုရှည် ပေါင်းမှာ ရဝဝ ကျော်ဟု ဆိုသော်လည်း ၂ဝဝ လောက်သာ တွေ့ရှိရ သေးသည်ဟု အဆို ရှိသည်။


ဆရာကြီး မြမျိုးလွင်မှာ ရှည်ရှည် ပိန်ပိန် ညိုညို ဖြစ်သည်။ နှာတံပေါ် မျက်လုံးပြူး ရှိပြီး မျက်နှာတွင် ဝက်ခြံများ ထူပျစ် နေသည်။ သူ့ခေါင်းမှာ နောက်စေ့ ထွက်လွန်းသည်။ လူနေဟန် မလှပ သော်လည်း အဝတ်အစား ကိုမူ သေသပ် ကျနစွာ ဝတ်တတ်ပြီး သန့်ရှင်းမှုကို ကြိုက်နှစ် သက်သည်။

ဘဝနိဂုံး[ပြင်ဆင်ရန်]

နားမငြီးအောင် စကား ပြောနိုင်စွမ်း ရှိသူ ဟုလည်း ထင်ရှား လေသည်။ ဆရာကြီး မြမျိုးလွင်သည် ၁၉ရဝ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၁ နာရီတွင် မန္ဈလေးမြို့ ၃၄ လမ်း နေအိမ်တွင် လူကြီး ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သွား ခဲ့လေသည်။


ကျမ်းကိုး[ပြင်ဆင်ရန်]

မြဝတီမဂ္ဂဇင်း အတွဲ ၁၈၊ အမှတ် ၁၂ လာ တင်သိန်း (မန်းတက္ကသိုလ်) ၏ ‘ဆရာကြီး မြမျိုးလွင်’ ဆောင်းပါး။