နာဂနွယ် ဘာသာစကားများ

နာဂနွယ် ဘာသာစကားများ
	Naga languages
ဒေသအလိုက်; ပျံ့နှံ့မှု:	တောင်အာရှ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ; (အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း)
ခွဲခြားမှု:	တရုတ်-တိဗက်နွယ် နာဂနွယ် ဘာသာစကားများ;
အခွဲများ:	မြောက်ပိုင်း နာဂ / ကော့န်ညတ် (Northern Naga); ဗဟိုပိုင်း နာဂ / အေအို (Central Naga / Ao); တောင်ပိုင်း နာဂ / အန်ဂါမီ-ပိုချူရီ (Southern Naga); အနောက်ပိုင်း နာဂ / ဇီမီ (Western Naga / Zeme);

နာဂနွယ် ဘာသာစကားများ (အင်္ဂလိပ်: Naga languages) သည် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု ၏ တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားအုပ်စုကြီးအောက်တွင် ပါဝင်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း (နာဂလန်ပြည်နယ်၊ မဏိပူရပြည်နယ်၊ အရုဏာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း (စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) တို့တွင် နေထိုင်ကြသော နာဂလူမျိုးများ ပြောဆိုကြသည့် ဘာသာစကားစု ဖြစ်သည်။^[၁]

ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ခွဲခြားမှု

"နာဂ" ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် လူမျိုးနွယ်စုနှင့် ပထဝီဝင်ဒေသအပေါ် အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ဘာသာစကားပညာရပ်အရ ၎င်းတို့သည် မျိုးရိုးတူ ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာခြင်း မဟုတ်ဘဲ မတူညီသော အုပ်စုခွဲများအဖြစ် ကွဲပြားနေကြသည်။^[၂] ဘာသာစကားပညာရှင်များက အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အုပ်စုကြီး (၄) စု ခွဲခြားထားသည် -

မြောက်ပိုင်း နာဂ (သို့မဟုတ်) ကော့န်ညတ် ဘာသာစကားများ အုပ်စုတွင် ကော့န်ညတ် (Konyak)၊ ဝမ်ချို (Wancho)၊ ဖုမ်း (Phom) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံဘက်တွင် ပြောဆိုကြသော နာဂဘာသာစကားအချို့ ပါဝင်သည်။ ဤမြောက်ပိုင်းနာဂအုပ်စုသည် ဆယ်လ် ဘာသာစကားအုပ်စုခွဲထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ဂျိန်းဖော (ကချင်) ဘာသာစကားနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်။^[၃]
ဗဟိုပိုင်း နာဂ ဘာသာစကားများ (Central Naga / Ao languages)တွင် အေအို (Ao)၊ လိုသာ (Lotha) နှင့် ဆန်တမ် (Sangtam) ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။
တောင်ပိုင်း နာဂ ဘာသာစကားများ (Southern Naga / Angami–Pochuri languages)တွင် အန်ဂါမီ (Angami)၊ ချာခီဆန်း (Chakhesang) နှင့် ပိုချူရီ (Pochuri) ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။အနောက်ပိုင်း နာဂ ဘာသာစကားများ (Western Naga / Zeme languages)တွင် ဇီလန်း (Zeliang)၊ ဇီမီ (Zeme) နှင့် လျံမိုင်း (Liangmai) ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံရှိ နာဂဘာသာစကားများ

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ နာဂဒေသ (လဟယ်၊ လေးရှီး၊ ခန္တီး နှင့် နန်းယွန်းမြို့နယ်) များတွင် တန်ရှန်း (Tangshang)၊ လိုင်နောင် (Lainong)၊ ပုန်ညို (Ponyo)၊ ကော့န်ညတ် (Konyak) စသည့် နာဂမျိုးနွယ်စုခွဲပေါင်း မြောက်မြားစွာ နေထိုင်ကြပြီး ၎င်းတို့အချင်းချင်း ဘာသာစကား ကွဲပြားမှု အလွန်ကြီးမားကြသည်။ အချို့မျိုးနွယ်စုများမှာ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ပြောဆိုသည့်စကားကို နားမလည်နိုင်လောက်အောင် ကွဲပြားသဖြင့် မတူညီသော နာဂမျိုးနွယ်စုများအကြား ဆက်သွယ်ရန်အတွက် "နာဂမီးစ်" (Nagamese) ဟုခေါ်သော ကြားခံကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးသုံး ဘာသာစကား (Pidgin) သို့မဟုတ် မြန်မာဘာသာစကားကို အသုံးပြုကြရသည်။^[၄]

ကိုးကားချက်များ

↑ Thurgood၊ Graham; LaPolla၊ Randy J. (2003)။ The Sino-Tibetan Languages။ Routledge။ ISBN 978-0-415-74298-6။
↑ Coupe, A. R. (2012). "Prenasalized stops in Ao: A typological uniqueness in the Tibeto-Burman family". Linguistics of the Tibeto-Burman Area 35 (1): 1–20.
↑ French၊ Walter T. (1983)။ Northern Naga: A Contribution to Sino-Tibetan Reconstruction (ဘွဲ့လွန်စာတမ်း)။ City University of New York။
↑ Borua၊ Bhim Kanta (1993)။ Nagamese: The Language of Nagaland။ Mittal Publications။ ISBN 978-81-7099-440-2 |isbn= တန်ဖိုး checksum စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)။

[1] Thurgood၊ Graham; LaPolla၊ Randy J. (2003)။ The Sino-Tibetan Languages။ Routledge။ ISBN 978-0-415-74298-6။

[2] Coupe, A. R. (2012). "Prenasalized stops in Ao: A typological uniqueness in the Tibeto-Burman family". Linguistics of the Tibeto-Burman Area 35 (1): 1–20.

[French1983-3] French၊ Walter T. (1983)။ Northern Naga: A Contribution to Sino-Tibetan Reconstruction (ဘွဲ့လွန်စာတမ်း)။ City University of New York။

[4] Borua၊ Bhim Kanta (1993)။ Nagamese: The Language of Nagaland။ Mittal Publications။ ISBN 978-81-7099-440-2 |isbn= တန်ဖိုး checksum စစ်ဆေးရန် (အကူအညီ)။

[၁]

[၂]

[၃]

[၄]