မာတိကာသို့ ခုန်သွားရန်

တြိဂံ

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
ထိပ်စွန်းမှတ်များ (vertices)၊ အနားများ (sides) နှင့် အတွင်းထောင့်များ (internal angles) ပါဝင်သော တြိဂံ (triangle) တစ်ခု။

တြိဂံ (Triangle) ဆိုသည်မှာ မျဉ်းတစ်ကြောင်းတည်းပေါ်တွင်မရှိသော (non-collinear) ထိပ်စွန်းမှတ် (vertex) သုံးခုကို အနားများ (edges) ဟုခေါ်သော မျဉ်းဖြောင့်ပိုင်း သုံးခုဖြင့် နှစ်ခုချင်း တွဲဆက်ထားသည့် ပြင်ညီ ဗဟုဂံ (planar polygon) တစ်ခု ဖြစ်သည်။[၁] ယူကလစ် ပြင်ညီ (Euclidean plane) တွင် ဘုံမျဉ်းတစ်ခုတည်းပေါ်၌ တည်မနေသော မည်သည့် အမှတ် သုံးခုမဆို သီးသန့် တြိဂံတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်း၏ နယ်နိမိတ် (boundary) သည် မျဉ်းပိုင်းများ၏ ပေါင်းစပ်စု (union of segments) ဖြစ်ကာ ၎င်း၏ အတွင်းပိုင်း (interior) သည် ကန့်သတ်ချက်ရှိသော ခုံးသော ပြင်ညီနယ်ပယ် (bounded convex planar domain) တစ်ခု ဖြစ်သည်။[၂] တြိဂံများကို နှိုင်းရ အနားအလျားများနှင့် အတွင်းထောင့် အတိုင်းအတာများအပေါ် မူတည်၍ အောက်ပါအတိုင်း အမျိုးအစားခွဲခြားသည်။

  • အနားအလျားများအရ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Classification by Side Lengths)
  • သုံးနားညီတြိဂံ (Equilateral Triangle) - အနားသုံးဖက်စလုံး အလျားတူညီကြပြီး ဖြစ်သည်။
  • အနားနှစ်ဖက်ညီတြိဂံ (Isosceles Triangle) - အနည်းဆုံး အနားနှစ်ဖက်သည် အလျားတူညီကြသည်။[၃]
  • အနားမညီတြိဂံ (Scalene Triangle) - အနားသုံးဖက်စလုံးသည် အချင်းချင်း မတူညီသော အလျားများ ရှိကြသည်။[၄]
  • ထောင့်များအရ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Classification by Angles)
  • ထောင့်မှန်တြိဂံ (Right Triangle) - အတွင်းထောင့် အတိအကျ တစ်ခုသည် သို့မဟုတ် 90° နှင့် ညီမျှသည်။
  • ထောင့်ကျဉ်းတြိဂံ (Acute Triangle) - အတွင်းထောင့် သုံးခုစလုံးသည် သို့မဟုတ် 90° ထက် တိကျစွာ ငယ်ကြသည်။
  • ထောင့်ကျယ်တြိဂံ (Obtuse Triangle) - အတွင်းထောင့် အတိအကျ တစ်ခုသည် သို့မဟုတ် 90° ထက် တိကျစွာ ကြီးသည်။

အခြေခံ မက်ထရစ်နှင့် ထောင့်ဆိုင်ရာ သီအိုရမ်များ (Fundamental Metric and Angle Theorems)

[ပြင်ဆင်ရန်]
အတွင်းထောင့်များ၏ ပေါင်းလဒ်သည် မျဉ်းဖြောင့်ထောင့်တစ်ခုနှင့် ညီမျှခြင်း။
  • ထောင့်ပေါင်းလဒ် သီအိုရမ် (Angle Sum Theorem) - ယူကလစ် ပြင်ညီ (Euclidean plane) တွင် မည်သည့် တြိဂံ၏မဆို အတွင်းထောင့် အတိုင်းအတာများ၏ ပေါင်းလဒ်သည် ရေဒီယန် (radians) သို့မဟုတ် 180° နှင့် ညီမျှသည်။[၅]
ဤအဆိုသည် ယူကလစ်၏ ပြိုင်မျဉ်းကြိုတင်အဆို (Euclid's parallel postulate) နှင့် ယုတ္တိဗေဒအရ ထပ်တူညီသည် (logically equivalent)။[၆]
  • အပြင်ထောင့် သီအိုရမ် (Exterior Angle Theorem) - အပြင်ထောင့် (exterior angle) တစ်ခု၏ အတိုင်းအတာသည် ၎င်းနှင့် ကပ်လျက်မရှိသော ဝေးကွာသည့် အတွင်းထောင့် (remote interior angle) နှစ်ခု၏ အတိုင်းအတာများ ပေါင်းလဒ်နှင့် ညီမျှသည်။[၇]
  • မျဉ်းဖြောင့်မဟုတ်သော တြီဂိုနိုမေတြီဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ချက် (Non-linear Trigonometric Relation) - အကယ်၍ ကိန်းစစ် (real number) သုံးခု တို့သည် ကို ပြည့်မီစေသည့် ယူကလစ် တြိဂံ (Euclidean triangle) တစ်ခု၏ အတွင်းထောင့်များကို ကိုယ်စားပြုပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။[၈]
  • တြိဂံမညီမျှခြင်း (Triangle Inequality) - အပေါင်း အနားအလျားများ ရှိသော မည်သည့် ယိုယွင်းမှုမရှိသည့် တြိဂံ (non-degenerate triangle) အတွက်မဆို အနားတစ်ခုစီ၏ အလျားသည် အခြားအနားနှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်ထက် တိကျစွာ လျော့နည်းသည်။[၉]
ဟူသော ညီမျှမှု ဖြစ်ပေါ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ ထိပ်စွန်းမှတ် သည် မျဉ်းပိုင်း ပေါ်တွင် ကျရောက်နေခြင်းပင် ဖြစ်ပြီး ထိုအခါ မျဉ်းတစ်ကြောင်းတည်းပေါ်တွင်ရှိသော ယိုယွင်းမျဉ်းပိုင်း (degenerate collinear segment) အဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားသည်။

ထပ်တူကျမှု၊ ဆင်တူမှု နှင့် တိကျခိုင်မာမှု (Congruence, Similarity, and Rigidity)

[ပြင်ဆင်ရန်]
ထောင့်-ထောင့်-အနား ထပ်တူကျမှု စံသတ်မှတ်ချက်။
  • ထပ်တူကျမှု စံသတ်မှတ်ချက်များ (Congruence Criteria) - ယူကလစ် တြိဂံ (Euclidean triangle) နှစ်ခုသည် ၏ အကွာအဝေးထိန်းသိမ်းမှု (isometry) တစ်ခုအောက်တွင် ထပ်တူကျရန် (congruent) လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ အောက်ပါ အမှီအခိုကင်းသော စံသတ်မှတ်ချက်များအနက် တစ်ခုခု ပြည့်မီခြင်းပင် ဖြစ်သည်။[၁၀]
  • အနား-ထောင့်-အနား (SAS - Side-Angle-Side): အသီးသီး ဆက်စပ်နေသော အနားနှစ်စုံ နှင့် ၎င်းတို့အကြားရှိ ထောင့်တို့ တူညီကြသည်။
  • ထောင့်-အနား-ထောင့် (ASA - Angle-Side-Angle): အသီးသီး ဆက်စပ်နေသော အတွင်းထောင့်နှစ်စုံ နှင့် ၎င်းတို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော အနားတို့ တူညီကြသည်။
  • အနား-အနား-အနား (SSS - Side-Side-Side): အသီးသီး ဆက်စပ်နေသော အနားသုံးစုံစလုံး အလျားတူညီကြသည်။
  • ထောင့်-ထောင့်-အနား (AAS - Angle-Angle-Side): အသီးသီး ဆက်စပ်နေသော အတွင်းထောင့်နှစ်စုံ နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် အနားတစ်စုံတို့ တူညီကြသည်။
  • ကော်ချီ တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာတိကျခိုင်မာမှု (Cauchy Structural Rigidity) - အနား-အနား-အနား (SSS) စံသတ်မှတ်ချက်အရ သတ်မှတ်ထားသော အနားအလျားများ ရှိသည့် တြိဂံတစ်ခုသည် ယူကလစ် အကွာအဝေးထိန်းသိမ်းမှုအရ သီးသန့် မက်ထရစ် ပုံသဏ္ဌာန် (metric shape) တစ်ခုကို ရရှိပြီး ၎င်း၏ အတွင်းထောင့်များသည် အနားအလျားများကို ပြောင်းလဲခြင်း မရှိဘဲ ပုံပျက်သွားနိုင်ခြင်း (deform) မရှိပေ။[၁၁]
  • ဆင်တူမှု စံသတ်မှတ်ချက်များ (Similarity Criteria) - တြိဂံနှစ်ခု ဆင်တူရန် (similar) လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ ၎င်းတို့၏ ဆက်စပ်နေသော အတွင်းထောင့်များ တူညီကြခြင်းပင် ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ၎င်းတို့၏ ဆက်စပ်နေသော အနားအလျားများ အချိုးကျ (proportional) ဖြစ်ခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။

ဧရိယာ ပုံသေနည်းထုတ်ချက်များနှင့် အဖိုင်း မပြောင်းလဲသောဂုဏ်သတ္တိ (Area Formulations and Affine Invariance)

[ပြင်ဆင်ရန်]
ထောင့်မှန်စတုဂံ (rectangle) တစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည်စီစဉ်ခြင်းဖြင့် တြိဂံဧရိယာ (triangle area) ကို ပုံသေနည်းထုတ်ယူခြင်း (derivation)။
လက်ဆဲလ်၏ သီအိုရမ် (Lexell's theorem) အရ တူညီသော အခြေ နှင့် ဧရိယာ ရှိသည့် တြိဂံများအတွက် ထိပ်ထွတ်မှတ် (apex) ၏ မှတ်ဆုံလမ်းကြောင်း (locus)။
  • အခြေ-အမြင့်မျဉ်း ပုံသေနည်း (Base-Altitude Formula) - အခြေအလျား နှင့် သက်ဆိုင်ရာ ထောင့်မှန်ကျ အမြင့် (perpendicular height) ရှိသော တြိဂံတစ်ခုအတွက် ဧရိယာမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။[၁၂]
  • တြီဂိုနိုမေတြီ ပုံသေနည်း (Trigonometric Formula) - အနားအလျားများ နှင့် ၎င်းတို့အကြားရှိ အတွင်းထောင့် တို့ဖြင့် ဖော်ပြသော ဧရိယာမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
  • ဟေရွန်၏ ပုံသေနည်း (Heron's Formula) - အနားအလျားများ နှင့် ထက်ဝက်ပတ်လည်အလျား (semiperimeter) တို့ဖြင့် ဖော်ပြသော ဧရိယာမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
  • အဖိုင်း မပြောင်းလဲသောဂုဏ်သတ္တိ နှင့် လက်ဆဲလ်၏ သီအိုရမ် (Affine Invariance and Lexell's Theorem) - ပြင်ညီပုံသဏ္ဌာန်များ၏ ဧရိယာအချိုးများသည် အဖိုင်း အသွင်ပြောင်းမှုများ (affine transformations) အောက်တွင် မပြောင်းလဲဘဲ တည်ရှိကြသည်။ အဖိုင်း ပြင်ညီ (affine plane) တစ်ခုတွင် တူညီသော ပုံသေအခြေကို မျှဝေထားသည့် တြိဂံများ၌ လက္ခဏာပါ ဧရိယာများ (signed areas) တူညီရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ ၎င်းတို့၏ ထိပ်ထွတ်မှတ်များ (apexes) သည် အခြေနှင့် ပြိုင်နေသော မျဉ်းဖြောင့်တစ်ခုပေါ်တွင် ကျရောက်နေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ လက္ခဏာမဲ့ ဧရိယာများ (unsigned areas) တူညီရန်အတွက်မူ ထိပ်ထွတ်မှတ်များသည် အခြေမှ အကွာအဝေးတူညီသည့် ပြိုင်မျဉ်းနှစ်ခုအနက် တစ်ခုခုပေါ်တွင် ကျရောက်နေရမည် ဖြစ်သည်။[၁၃]
  • ကိုဩဒိနိတ် အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး ပုံသေနည်း (Coordinate Determinant Formula) - တွင် ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ်များ (Cartesian coordinates) ရှိသည့် ထိပ်စွန်းမှတ်များအတွက် ဧရိယာမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။[၁၄]

ဆက်နွှယ်နေသော ဗဟိုများ၊ မျဉ်းများနှင့် အတွင်းရေးထိုး ရုပ်ပုံများ (Associated Centers, Lines, and Inscribed Figures)

[ပြင်ဆင်ရန်]
ထောင့်မှန်ကျ ထက်ဝက်ပိုင်းမျဉ်းများ (perpendicular bisectors) ၏ ဖြတ်မှတ်အဖြစ် ဝန်းရံစက်ဝိုင်းဗဟို (circumcenter)။
ထောင့်ထက်ဝက်ပိုင်းမျဉ်းများ (angle bisectors) ၏ ဖြတ်မှတ်အဖြစ် အတွင်းထိစက်ဝိုင်းဗဟို (incenter)။
အလယ်မျဉ်းများ (medians) ၏ ဖြတ်မှတ်အဖြစ် ဂျီဩမေတြီဗဟိုချက် (centroid)။
အမြင့်မျဉ်းများ (altitudes) ၏ ဖြတ်မှတ်အဖြစ် ထောင့်မှန်ဆုံမှတ် (orthocenter)။
ထောင့်မှန်ဆုံမှတ် (orthocenter)၊ ဂျီဩမေတြီဗဟိုချက် (centroid) နှင့် ဝန်းရံစက်ဝိုင်းဗဟို (circumcenter) တို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသော အွိုင်လာ မျဉ်း (Euler line)။
အမှတ်ကိုးမှတ် စက်ဝိုင်း (Nine-point circle)။
ကာလာဘီ တြိဂံ (Calabi triangle) တစ်ခုအတွင်းရှိ အတွင်းရေးထိုး ထောင့်မှန်စတုရန်းများ (inscribed squares)။
အတွင်းမှတ်တစ်ခု၏ ပီဒယ်လ် တြိဂံ (pedal triangle)။
  • မျဉ်းများ တစ်မှတ်တည်းဆုံခြင်း နှင့် ကလပ်စစ်ကယ် ဗဟိုများ (Concurrency of Lines and Classical Centers)
  • ဝန်းရံစက်ဝိုင်းဗဟို (Circumcenter - ) - အနားများ၏ ထောင့်မှန်ကျ ထက်ဝက်ပိုင်းမျဉ်း (perpendicular bisector) သုံးခုတို့၏ ဖြတ်မှတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကို ဖြတ်သန်းသွားသည့် သီးသန့် ဝန်းရံစက်ဝိုင်း (circumcircle) ၏ ဗဟို ဖြစ်သည်။[၁၅]
  • အတွင်းထိစက်ဝိုင်းဗဟို (Incenter - ) - အတွင်းထောင့် ထက်ဝက်ပိုင်းမျဉ်း (interior angle bisector) သုံးခုတို့၏ ဖြတ်မှတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အနားသုံးဖက်စလုံးကို ထိစပ်နေသည့် သီးသန့် အတွင်းထိစက်ဝိုင်း (incircle) ၏ ဗဟို ဖြစ်သည်။[၁၆]
  • ဂျီဩမေတြီဗဟိုချက် (Centroid - ) - အလယ်မျဉ်း (median) သုံးခုတို့၏ ဖြတ်မှတ် ဖြစ်သည်။ ဂျီဩမေတြီဗဟိုချက်သည် အလယ်မျဉ်းတစ်ခုစီကို ထိပ်စွန်းမှတ်မှ မျက်နှာချင်းဆိုင် အလယ်မှတ် (midpoint) သို့ အချိုးဖြင့် ပိုင်းခြားသည်။[၁၇]
  • ထောင့်မှန်ဆုံမှတ် (Orthocenter - ) - အမြင့်မျဉ်း (altitude) သုံးခုတို့၏ ဖြတ်မှတ် ဖြစ်သည်။[၁၈]
  • အွိုင်လာ မျဉ်း (Euler Line) - အနားမညီသော မည်သည့် တြိဂံအတွက်မဆို ထောင့်မှန်ဆုံမှတ် ၊ အမှတ်ကိုးမှတ် စက်ဝိုင်းဗဟို (nine-point center) ၊ ဂျီဩမေတြီဗဟိုချက် နှင့် ဝန်းရံစက်ဝိုင်းဗဟို တို့သည် ကွဲပြားကြပြီး မျဉ်းတစ်ပြေးတည်း တည်ရှိကြသည် (collinear)။ ၎င်းတို့သည် အောက်ပါ အကွာအဝေး ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်မီစေသည်။[၁၉]

သုံးနားညီတြိဂံတစ်ခုအတွက် ထိုဗဟိုမှတ်လေးခုတို့သည် အမှတ်တစ်ခုတည်းအဖြစ် ပေါင်းစည်းသွားသဖြင့် မျဉ်းမှာ ယိုယွင်းသွားသည်။

  • အမှတ်ကိုးမှတ် စက်ဝိုင်း (Nine-Point Circle) - အနားသုံးဖက်၏ အလယ်မှတ်များ၊ အမြင့်မျဉ်းသုံးခု၏ ခြေမှတ်များ နှင့် ထိပ်စွန်းမှတ်များမှ ထောင့်မှန်ဆုံမှတ်သို့ ဆက်သွယ်ထားသော မျဉ်းပိုင်းများ၏ အလယ်မှတ်များ အားလုံးသည် အချင်းဝက် ရှိသော စက်ဝိုင်းတစ်ခုတည်းပေါ်တွင် ကျရောက်ကြပြီး မှာ ဝန်းရံစက်ဝိုင်းအချင်းဝက် (circumradius) ဖြစ်သည်။[၂၀]
  • ကိုဩဒိနိတ် စနစ်များ (Coordinate Systems)
  • ဘာရီစင်ထရစ် ကိုဩဒိနိတ်များ (Barycentric Coordinates) - အမှတ် တစ်ခုကို ရှိသည့် အဖြစ် ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြသည်။[၂၁]
  • မျဉ်းဖြောင့်သုံးထပ် ကိုဩဒိနိတ်များ (Trilinear Coordinates) - အမှတ် တစ်ခုကို အဖြစ် ဖော်ပြပြီး ထိုကိုဩဒိနိတ်များသည် မှ အနားမျဉ်းသုံးခုသို့ လားရာပြ ထောင့်မှန်ကျ အကွာအဝေးများ (directed perpendicular distances) နှင့် အချိုးကျသည်။[၂၂]
  • အတွင်းရေးထိုး ရုပ်ပုံများ (Inscribed Figures)
  • အတွင်းရေးထိုး ထောင့်မှန်စတုရန်းများ (Inscribed Squares) - အနား ပေါ်တွင် အခြေပြုထားသော ထောင့်မှန်စတုရန်း (square) တစ်ခု၏ အနားအလျားမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။[၂၃]

ဤထောင့်မှန်စတုရန်းသည် ပိတ်ထားသော တြိဂံနယ်ပယ်အတွင်း ပါဝင်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ အနား နှင့် ကပ်လျက်ရှိသော အတွင်းထောင့်နှစ်ခုစလုံးသည် 90° ထက် မကြီးဘဲ ထောင့်ကျယ်မဟုတ်ခြင်း (non-obtuse) ပင် ဖြစ်သည်။

  • ရှတိုင်းနား အတွင်းထိအဲလစ် (Steiner Inellipse) - အနားသုံးဖက်စလုံးကို ၎င်းတို့၏ အလယ်မှတ်များတွင် ထိစပ်နေသည့် သီးသန့် အဲလစ် (ellipse) ဖြစ်ပြီး အတွင်းရေးထိုးထားသော အဲလစ်များအားလုံးတွင် အကြီးဆုံး ဧရိယာ ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဗဟိုသည် ဂျီဩမေတြီဗဟိုချက် နှင့် ထပ်တူကျသည်။[၂၄]
  • ပီဒယ်လ် တြိဂံ (Pedal Triangle) - ပေးထားသော အမှတ် တစ်ခုအတွက် ၏ ပီဒယ်လ် တြိဂံတွင် အနားမျဉ်းသုံးခုပေါ်သို့ ၏ ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်းများ (orthogonal projections) ၌ တည်ရှိသော ထိပ်စွန်းမှတ်များ ရှိကြသည်။[၂၅]

ယူကလစ်မဟုတ်သော တြိဂံများ (Non-Euclidean Triangles)

[ပြင်ဆင်ရန်]
စက်လုံးမျက်နှာပြင် (sphere) ပေါ်ရှိ စက်လုံးမျက်နှာပြင် ထောင့်မှန်သုံးခုတြိဂံ။
အနုတ်လက္ခဏာ ကွေးညွှတ်မျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ ဟိုက်ပါဘောလစ် တြိဂံ (hyperbolic triangle)။
  • စက်လုံးမျက်နှာပြင် တြိဂံများ (Spherical Triangles) - အလျား ထက် တိကျစွာ လျော့နည်းသော စက်ဝိုင်းကြီး အကွေးများ (great-circle arcs) ဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည့် အချင်းဝက် ရှိသော စက်လုံးမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ ခုံး အွိုင်လာရီယန် တြိဂံ (convex Eulerian triangle) တစ်ခုအတွက် အတွင်းထောင့်များ၏ ပေါင်းလဒ်သည် ထက် တိကျစွာ ပိုကြီးသည်။[၂၆]

ဂျီရတ်၏ သီအိုရမ် (Girard's theorem) အရ ဧရိယာသည် စက်လုံးမျက်နှာပြင်ပိုလျှံမှု (spherical excess) နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျသည်။[၂၇]

  • ဟိုက်ပါဘောလစ် တြိဂံများ (Hyperbolic Triangles) - ကိန်းသေ ဂေါက်ရှန်း ကွေးညွှတ်မှု (Gaussian curvature) ရှိသော ဟိုက်ပါဘောလစ် ပြင်ညီ (hyperbolic plane) ပေါ်ရှိ ဂျီအိုဒက်စစ် တြိဂံ (geodesic triangle) တစ်ခုအတွက် အတွင်းထောင့်များ၏ ပေါင်းလဒ်သည် ထက် တိကျစွာ လျော့နည်းသည်။[၂၈]

ဂေါက်စ်-ဘွန်နက် သီအိုရမ် (Gauss-Bonnet theorem) အရ ဟိုက်ပါဘောလစ် တြိဂံတစ်ခု၏ ဧရိယာကို ၎င်း၏ ထောင့်ဆိုင်ရာချို့ယွင်းချက် (angular defect) ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြသည်။[၂၉]

ကိုးကား (References)

[ပြင်ဆင်ရန်]
  • Berger၊ Marcel (2002)၊ A Panoramic View of Riemannian Geometry၊ Berlin, Heidelberg: Springer၊ doi:10.1007/978-3-642-18245-7၊ ISBN 978-3-642-18245-7
  • Braden၊ Bart (1986)၊ "The Surveyor's Area Formula"၊ The College Mathematics Journal၊ 17 (4): 326–337၊ doi:10.2307/2686282
  • Coxeter၊ H. S. M.; Greitzer၊ S. L. (1967)၊ Geometry Revisited၊ New Mathematical Library၊ 19၊ Washington, DC: Mathematical Association of America၊ ISBN 978-0-88385-619-2
  • Ericson၊ Christer (2005)၊ Real-Time Collision Detection၊ Boca Raton: CRC Press၊ ISBN 978-1-55860-732-3
  • Gonick၊ Larry (2024)၊ The Cartoon Guide to Geometry၊ New York: William Morrow၊ ISBN 978-0-06-315757-6
  • Heath၊ Thomas L. (1926)၊ The Thirteen Books of Euclid's Elements၊ 1 (2nd ed.)၊ Cambridge: Cambridge University Press
  • Jordan၊ D. W.; Smith၊ P. (2010)၊ Mathematical Techniques: An Introduction for the Engineering, Physical, and Mathematical Sciences (4th ed.)၊ Oxford: Oxford University Press၊ ISBN 978-0-19-928201-2
  • Kalman၊ Dan (2008)၊ "An Elementary Proof of Marden's Theorem"၊ The American Mathematical Monthly၊ 115 (4): 330–338၊ doi:10.1080/00029890.2008.11920532
  • King၊ James R. (2021)၊ Geometry Transformed: Euclidean Plane Geometry Based on Rigid Motions၊ Providence: American Mathematical Society၊ ISBN 978-1-4704-6443-1
  • Lang၊ Serge; Murrow၊ Gene (1988)၊ Geometry: A High School Course (2nd ed.)၊ New York: Springer၊ doi:10.1007/978-1-4757-2022-8၊ ISBN 978-1-4757-2022-8
  • Nielsen၊ Frank (2021)၊ "On Geodesic Triangles with Right Angles in a Dually Flat Space"၊ in Nielsen၊ Frank (ed.)၊ Progress in Information Geometry: Theory and Applications၊ Signals and Communication Technology၊ Cham: Springer၊ pp. 153–182၊ doi:10.1007/978-3-030-65459-7၊ ISBN 978-3-030-65458-0
  • Oxman၊ Victor; Stupel၊ Moshe (2013)၊ "Why Are the Side Lengths of the Squares Inscribed in a Triangle so Close to Each Other?"၊ Forum Geometricorum၊ 13: 113–115
  • Polking၊ John C. (1999)၊ The Area of a Spherical Triangle. Girard's Theorem၊ Rice University
  • Ramsay၊ Arlan; Richtmyer၊ Robert D. (1995)၊ Introduction to Hyperbolic Geometry၊ New York: Springer၊ doi:10.1007/978-1-4757-5585-5၊ ISBN 978-1-4757-5585-5
  • Ryan၊ Mark (2008)၊ Geometry For Dummies၊ Hoboken: John Wiley & Sons၊ ISBN 978-0-470-08946-0
  • Smith၊ James T. (2000)၊ Methods of Geometry၊ New York: John Wiley & Sons၊ ISBN 978-0-471-25183-5
  • Stahl၊ Saul (2003)၊ Geometry from Euclid to Knots၊ Upper Saddle River: Prentice-Hall၊ ISBN 978-0-13-032927-1
  • Verdiyan၊ Vardan; Salas၊ Daniel Campos (2007)၊ "Simple Trigonometric Substitutions with Broad Results"၊ Mathematical Reflections၊ 6
  1. ↑ Heath (1926), p. 187.
  2. ↑ Lang and Murrow (1988), p. 4.
  3. ↑ Stahl (2003), p. 37.
  4. ↑ Ryan (2008), p. 91.
  5. ↑ Heath (1926), p. 187.
  6. ↑ Gonick (2024), pp. 107–109.
  7. ↑ Ramsay and Richtmyer (1995), p. 38.
  8. ↑ Verdiyan and Salas (2007).
  9. ↑ Smith (2000), pp. 86–87.
  10. ↑ Gonick (2024), pp. 65, 72–73.
  11. ↑ Jordan and Smith (2010), p. 834.
  12. ↑ Ryan (2008), p. 98.
  13. ↑ Heath (1926), p. 187.
  14. ↑ Braden (1986), pp. 326–337.
  15. ↑ Lang and Murrow (1988), p. 128.
  16. ↑ Ryan (2008), p. 104.
  17. ↑ Ryan (2008), p. 102.
  18. ↑ King (2021), p. 153.
  19. ↑ King (2021), p. 155.
  20. ↑ King (2021), p. 155.
  21. ↑ Ericson (2005), pp. 46–47.
  22. ↑ Ericson (2005), pp. 46–47.
  23. ↑ Oxman and Stupel (2013), pp. 113–115.
  24. ↑ Kalman (2008), pp. 330–338.
  25. ↑ Coxeter and Greitzer (1967), pp. 18, 23–25.
  26. ↑ Nielsen (2021), p. 154.
  27. ↑ Polking (1999).
  28. ↑ Ramsay and Richtmyer (1995), p. 38.
  29. ↑ Berger (2002), pp. 134–139.