ဝက်နားရွက်ပြာရောဂါ

Wikipedia မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာ​ဖွေ​ရန်​

ဝက်နား​ရွက်​ပြာ​ရောဂါသည် ဖြစ်ပွား​ပါ​က ကူး​စက်​မြန်​သည်။ ပြင်းထန်​သည်။ အသက်ရှူ​လမ်းကြောင်း​များ​၌ ဖြစ်ပွား​တတ်​ပြီး​ နှာ​ရည်၊ တံတွေး၊ ဆီး၊ ကျင်ကြီး​နှင့် သုတ်​ပိုး​တို့​မှ​တ​ဆင့်​ကူး​စက်​ပျံ့နှံ့​စေ​နိုင်​သည်။ ဝက်​အသက်အရွယ်​မ​ရွေး ဖြစ်ပွား​နိုင်​ပြီး ရောဂါကူး​စက်​မှု​နှုန်း​၅​၀​%မှ ၁​၀​၀ % အထိ ရှိ​သည်။ နို့​စို့ ဝက်​ငယ်​နှင့် ဝက်​ငယ်​ကလေး​များ​တွင် သေ​ပျောက်​နှုန်း​ပိုမို​များပြား​သည်။ မျိုး​ဝက်​မ​ကြီး​များ​တွင် ကူး​စက်​ဖြစ်ပွား​ပါ​က​သားလျှော​ခြင်း၊ အသေ​မွေး​ခြင်း​များ ဖြစ်ပွားစေ​သ​ဖြင့် ဆုံးရှုံး​မှု များပြား​စေ​ပြီး ဂရုစိုက်​သင့်​သော ရောဂါ​တစ်​ခု​ဖြစ်​သည်။ ဝက်နား​ရွက်​ပြာ​ရောဂါ​ကို PRRS (Porcine Reproductive and Respiratory Symdrome) ဟု ခေါ်​သည်။ ရောဂါ​ဖြစ်​စေသော ဗိုင်း​ရပ်စ်​မှာ RNA ဗိုင်း​ရပ်စ်​အမျိုး​အစား ဖြစ်​ပြီး ဥ​ရော​ပ​မျိုး​ကွဲ​နှင့် မြောက်​အမေ​ရိ​က​မျိုး​ကွဲ​ဟူ၍ နှစ်​မျိုးရှိ​သည်။ အာ​ရှ​နိုင်ငံ​အများ​စု​တွင် မြောက်​အမေ​ရိ​က မျိုး​ကွဲ​၌ ပါဝင်​သည့် တရုတ်​မျိုး​စိတ်​ကြောင့် ဖြစ်ပွား​ကြောင်း တွေ့​ရှိ​ရ​သည်။

ဇာစ်မြစ်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဝက်နား​ရွက်​ပြာ​ရောဂါ​ကို ၁​၉​၈​၇ ခု​နှစ်​တွင် အမေ​ရိ​ကန်​ပြည်ထောင်​စု​၌ စတင်​ဖြစ်ပွား​ခဲ့​ပြီး ဂျာမနီ၊ နယ်​သာ​လန်၊ စ​ပိန်၊ ပြင်​သစ်၊ အင်္ဂလန်​နှင့် က​နေ​ဒါ​နိုင်ငံ​များ​တွင် ၁​၉⁠၉​၀ နှင့် ၁​၉⁠၉​၅ ခု​နှစ်​များ​အတွင်း ဖြစ်ပွား​ခဲ့​သည်။ ရောဂါ​ဖြစ်​သည့် ဝက်​အချို့​၏​နားရွက်​မှာ အပြာ​ရောင် ဖြစ်လာ​သ​ဖြင့် ဝက်နား​ရွက်​ပြာ​ရောဂါ​ဟု ခေါ်​ခြင်း​ဖြစ်​သည်။ အာ​ရှ​နိုင်​င့​များ​ဖြစ်​သည့် တရုတ်​နိုင်ငံ​တွင် ၂​၀⁠၀​၆ ခု​နှစ်၊ ဗီယက်နမ်​နိုင်ငံ​တွင် ၂​၀⁠၀​၇ ခု​နှစ်၊ ထိုင်း​နိုင်ငံ​တွင် ၂​၀⁠၀​၈ ခု​နှစ်၊ ကမ္ဘော​ဒီ​ယား​နိုင်ငံ​နှင့် လာ​အို​နိုင်ငံ​တွင် ၂​၀​၁​၀ ခု​နှစ်​နှင့် မြန်မာ​နိုင်ငံ​တွင် ၂​၀​၁​၁ ခု​နှစ် ဖေဖော်ဝါရီ​လဆန်း​ပိုင်း​အတွင် မန္တလေးမြို့​၌ စတင်​ဖြစ်ပွား​ခဲ့​ခြင်း ဖြစ်​သည်။

ရောဂါလက္ခဏာ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ရောဂါ​ဖြစ်ပွား​သော ဝက်​သည် အစာ​စား​ပျက်​သည်၊ ဖျားနာ​သည်၊ ကိုယ်​အပူ​ချိန် ၄​၀ မှ ၄​၂ ဒီ​ဂ​ရီ​​စင်​တီ​ဂရိတ်​အထိ​ရှိ​လာ​မည်။ နှာ​ရည်​ယို​သည်။ နှာ​ချေ​သည်၊ အသက်ရှူ ကျပ်​ပြီး မျက်​မြှေး​ရောင်​ခြင်း၊ မျက်စိ​နှာ​ခြင်း​ဖြစ်​သည်။ အရေ​ပြား​များ နီလာ​သည်။ နားရွက်၊ဝမ်းဗိုက်​နှင့် အမ တန်ဆာ​များ အနီ​ရင့်​ရောင်၊ အပြာ​ရောင်​အကွက်​များ ဖြစ်လာ​သည်။ ဝမ်းလျှော​တတ်​သည်၊ ခန္ဓာ​ကိုယ် ဒ​ယီး​ဒ​ယိုင်​ဖြစ်​၍ နောက်​ပိုင်း မ​သန်​ချည့်နဲ့​လာ​သည်။ ဝက်​မ​ကြီး​များ​တွင် သားလျှော​ခြင်း၊ သား​ပျက်​ခြင်း၊ အသေ​မွေး​ခြင်း၊ အင်အား​ချည့်နဲ့​သော ဝက်​ကလေး​များ​မွေး​ခြင်း၊ အသေ​အခြောက်​ကလေး​များ မွေး​တတ်​သည်။

ကာကွယ်ခြင်း နှင့် ကုသခြင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ကုသခြင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဝက်နား​ရွက်​ပြာ​ရောဂါသည် ဗိုင်း​ရပ်စ်​ပိုး​ကြောင့် ဖြစ်ပွား​ရ​ခြင်း​ဖြစ်​၍ ကု​သ​ရန်​ဆေး​မ​ရှိ​ပါ။ ဆေးကု​သ​၍ မ​ရ​ပါ။ အခြား​နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါ​များ မ​ဖြစ်ပွား​အောင်​သာ သန့်ရှင်း​ရေး​ပြုလုပ်​ခြင်း၊ ပိုး​သတ်​ဆေး​ဖျန်း​ခြင်း၊ အဟာ​ရ​ပြည့်​ဝ​သည့် အစာ၊ ရေ​ကျွေးမွေး​ခြင်း​ဖြင့် ဆုံးရှုံး​မှု လျော့ပါး​စေ​နိုင်​သည်။ ရောဂါ​ဖြစ်ပွား​သည့် ဝက်​နှင့် ၎င်း​ဝက်​၏ အညစ်အကြေး​များ၊ အစာ​ကြွင်း အစာ​ကျန်​များ​တွင် ရောဂါ​ပိုး ပါရှိ​နိုင်​သ​ဖြင့် ၎င်း​ပစ္စည်း​များ အညစ်အကြေး​များ​ကို စနစ်​တ​ကျ သုတ်သင်​ရှင်းလင်း​နိုင်​ရန် လို​အပ်​သည်။

ကာကွယ်ခြင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ရောဂါ​ဖြစ်ပွား​သော ဝက်​ကို နေရာ​ရွှေ့​ပြောင်း​ခြင်း​မ​ပြု​ဘဲ အတူ​နေ ကျန်းမာ​သည့် ဝက်​များ​သာ ရွှေ့​ပြောင်း​မွေး​မြူ​ရ​မည်။ ရောဂါ​ဖြစ်ပွား​သော ခြံ​နေရာ​နှင့် ပတ်လည်​တွင် သန့်ရှင်း​ရေး​ပြုလုပ်​ခြင်း၊ မွေး​မြူ​ရေး​ခြံ​သုံး ပိုး​သတ်​ဆေး​ဖျန်း​ခြင်း ပြုလုပ်​ရ​မည်။ ရောဂါ​ဖြစ်​၍ သေ​ဆုံး​သော ဝက်​ကို ပိုး​သတ်​ဆေး​ဖျန်း​၍ ခြောက်​ပေ​အနက် ကျင်း​တူ​၍ မြှုပ်​ရ​မည်။၊ ဖြစ်​နိုင်​ပါ​က​မီးရှို့​ဖျက်ဆီး​ခြင်း​သည် အကောင်း​ဆုံး​ဖြစ်​သည်။

တစ်​ပိုင်​တစ်​နိုင် ဝက်​မွေး​မြူ​သူ​များ​သည် ခြံ​လှောင်​မွေး​မြူ​ခြင်း​ထက် လွှတ်​ကျောင်း​၍ မွေး​တတ်​သည်။ မန္တလေးပြင်ဦးလွင်မကွေးမြို့​များ​၌ ဝက်နား​ရွက်​ပြာ ရောဂါ ဖြစ်ပွား​မှု​များ​တွင် ခြံ​လှောင်​၍ စနစ်​တ​ကျ မွေး​မြူ​သော ခြံ​များ​တွင် ဖြစ်ပွား​မှု​နည်း​သည်။ လွှတ်​ကျောင်း​မွေး​သူ​များ​တွင် အများ​ဆုံး ဖြစ်ပွား​ကြောင်း တွေ့​ရ​သည်။ ဝက်​စာ​ကို စနစ်​တ​ကျ​စပ်​၍ ကျွေး​သူ​များ​တွင် ဖြစ်ပွား​မှု​နည်း​သည်။ စား​သောက်​ဆိုင်​များ​မှ အစာ​ကျန်​များ​စု​၍ ကျွေး​သူ​များ​တွင် ပိုမို​များပြား​သည်။ ဖြစ်​နိုင်​က အစာ​ကျန်​များ​ကို ပွတ်⁠ပွတ်​ဆူ​အောင် ပြုတ်​၍ အအေး​ခံ​ပြီး​မှ ကျွေး​လျှင် ရောဂါ​ဖြစ်ပွား​မှု လျော့ကျ​စေ​နိုင်​မည်​ဖြစ်​သည်။

ကာကွယ်ဆေး[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဝက်နား​ရွက်​ပြာ ရောဂါ​ကာ​ကွယ်​ရေး​နှင့် ပက်​သတ်​၍ ကာ​ကွယ်​ဆေး ထိုး​၍ ရ​သည်။ သို့သော် ကာ​ကွယ်​ဆေး​သည် ဖော်​စပ်​ထား​သည့် ဗိုင်း​ရပ်စ်​မျိုး​ကွဲ တစ်​ခု​တည်း​ကို​သာ ကာ​ကွယ်​ပေး​နိုင်​ပြီး ပို​မျိုး​ကွဲ​ဝင်​ရောက်လာ​ပါ​က ကာ​ကွယ်​မှု မ​ပေး​နိုင်​ပါ။ ၎င်း​ပြင် ကာ​ကွယ်​ဆေး​ထိုး​ပြီး ရ​ရှိ​သည့် ရောဂါ​တုံ့​ပြန်​မှု​သည် (၂-၃)လသာ ရောဂါ​ကာ​ကွယ်​ပေး​နိုင်​သည်။ ပိုး​အရှင်​သုံး ကာ​ကွယ်​ဆေး​ထိုး​ထား​သည့် ဝက်​များ​သည် ဗိုင်း​ရပ်စ်​ပိုး အရှင်​များ ပြန်လည် စွန့်​ထုတ်​တတ်​သည်။ ကာ​ကွယ်​ဆေး ထိုး​ခြင်း​ဖြင့် မျိုး​ဝက်​များ​တွင် သားလျှော​တတ်​သည်။ သို့​ဖြစ်​၍ ကာ​ကွယ်​ဆေး အသုံးပြု​မှု​ကို အပြည်​ပြည်​ဆိုင်​ရာ ကျွမ်းကျင်​သူ​များ​နှင့် ညှိနှိုင်း​ဆောင်ရွက်​ဆဲ ဖြစ်​ပါ​သည်။

သန့်ရှင်းရေး[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဝက်​မွေး​မြူ​ရေး​လုပ်​ငန်း အပါအဝင် မည်​သည့် မွေး​မြူ​ရေး​လုပ်​ငန်း​တွင်​မ​ဆို စနစ်​တ​ကျ သင့်လျော်​သည့် ခြံ​ဆောက်​၍ မွေး​မြူ​ရန်လို​အပ်​သည်။ ပြည်​သူ​လူထု​၏ ကျန်းမာ​ရေး​သည် တိရစ္ဆာန်​များ​၏ ကျန်းမာ​ရေး​နှင့် ကူး​စက်​ရောဂါ​ကင်း​ရှင်း​ရေး​အပေါ်​တွင် များ​စွာ မူ​တည်​နေ​သည်။ လူ​တွင် ဖြစ်ပွား​သော ရောဂါ​များ​၏​၆​၀ ရာ​ခိုင်​နှုန်း​သည် တိရစ္ဆာန်​ရောဂါ​များ​မှ တစ်​ဆင့် ကူး​စသ်​သည်​ဟု ကမ္ဘာ့​ကျန်းမာ​ရေး​အဖွဲ့ (OIE) က တင်ပြ​ထား​သည်။ သို့​ဖြစ်​၍ စနစ်​တ​ကျ ခြံ​ဆောက်​၍ မွေး​ရန် လို​အပ်​ပေ​သည်။ ခြံ​များ​ကို​သန့်ရှင်း​ရေး စနစ်​တ​ကျ​လုပ်​၍ ခြံ​ဖျန်း​ပိုး​သတ်​ဆေး ဖျန်း​သင့်​သည်။ အဟာ​ရ ပြည့်​ဝ​သည့် အစာ၊ သန့်ရှင်း​သည့် သောက်ရေ တိုက်​ကျွေး​ရန် လို​အပ်​သည်။ သို့​မှ​သာ မွေး​မြူ​ရေး​ဖြစ်ထွန်း​အောင်မြင်​မည် ဖြစ်​သကဲ့သို့ လူ​သား​များ​အတွက် အစာ​အန္တရာယ် ကင်း​ရှင်း​သည့် အစာ( Safe Food) ထုတ်​လုပ်​သော မွန်​မြတ်​သည့် လုပ်​ငန်း​တစ်​ခု ဖြစ်ပေါ်​လာ​နိုင်​မည်​ဖြစ်​သည်။[၁]

ကိုး​ကား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. မြန်​မာ့​အလင်း​သတင်းစာ(၁​၂ ရက်၊ ဧပြီ​လ၊ ၂​၀​၁​၁၊ ဆောင်းပါး​ရှင်-မောင်​အောင်)
Wikiletterk.png ဆောင်းပါးအတိုအား ပိုမိုပြီးပြည့်စုံစေရန် ဆက်လက်ရေးသား ဖြည့်စွက်နိုင်ပါသည်။ သင်က ထပ်မံဖြည့်စွက် ရေးသားပြီး ဝီကီပီးဒီးယားကို ကူညီပေးပါ။ ကျေးဇူးတင်ပါသည်။