Jamaica Dub Music

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်


Jamaicaတွင် ၁၉၆ဝတွင် ‌ကျော်ကြား‌သော electronic ဂီတပုံစံတစ်မျိုး‌ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ sound system ယဉ်‌ကျေးမှုတွင် dubဂီတအမြစ်တွယ်သည်။ Dubဂီတကို စတူရီယို အင်ဂျီနီယာများဖြစ်‌သော Sylvan Morris, King Tubby, Errol Thompson, Lee “Scratch” Perryနှင့် သိပ္ပံပညာရှင်များ တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ မှတ်တမ်းတင်စတူဒီယိုများနှင့် sound system party များထဲတွင် electronic sound နည်းပညာနှင့်အတူ reggae လွမ်းမိုး‌သော experimental ဂီတကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ သူတို့၏စမ်းသပ်မှုထဲတွင် tape-based composition ပုံစံများကို musique concrete၏ အခန်းကဏ္ဍသို့ နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်။ minimal ဂီတကို rhythmic structureများ နှိုင်းယှဉ်၍ ထပ်တလဲလဲ အ‌လေးထားခဲ့သည်။


           Dub တီထွင်သူများဖြစ်‌သော King Tubbyနှင့် Lee “Scratch” Perryကဲ့သို့ electronic အသုံး


အ‌ဆောင်များကို ကန့်သတ်ထား‌သော်လည်း သူတို့၏ စမ်းသပ်မှုများများသည် musically cutting-edgeဖြစ်


သည်။ King Tubbyသည် sound systemနှင့် electronics technician အတွက် စံပြတစ်‌ယောက်ဖြစ်သည်။ သူသည် Western Kingdomရှိ front-room studio ပိုင်ဆို်င်သူဖြစ်သည်။ dub ဂီတတီထွင်ရာ ‌နေရာတစ်ခုဖြစ်


သည်။


           Ambient dubကို King Tubbyနှင့် Jamaica sound artistsများသည် DJ-inspired ambient electronics, complete with drop-outs, echo equalizationနှင့် psychedelic electronic effectsများကို အသုံးပြုပြီး တီထွင်ခဲ့သည်။ ထူးခြားချက်များမှာ Layering techniquesနှင့် word music elements, deep bass linesနှင့် harmonic soundများကို ဖြစ်‌စေသည်။ နည်းပညာများမှာ long echo delayကို အသုံးပြုထားသည်။ အခြားသတိပြုဖွယ်ရာ အနုပညာရှင်များထဲတွင် Dreadzone, Higher Intelligence Agency, The Orb, Ott, Loop Guru, Woobနှင့် Transplobel Undergroundတို့ပါဝင်သည်။


           Dub ဂီတသည် electronic musical techniqueများလွမ်းမိုးပြီး hip hop ဂီတက ယူသုံးခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝအ‌စောပိုင်းတွင် Jamaican Immigrant DJ Kool Herc က jamaica၏ sound system cultureနှင့် dub ဂီတနည်းပညာများကို Americaသို့ မိတ်ဆက်‌ပေးခဲ့သည်။ နည်းပညာသည် hip hop ယဉ်‌ကျေးမှုတွင် ‌ကျော်ကြားလာပြီး turntable‌ပေါ်တွင် တူညီ‌သော မှတ်တမ်းများဖြင့် ကူးယူတီးခတ်ခဲ့ကြသည်။ turntableသည်


‌နောက်ဆုံးတွင် electronicဂီတတူရိယာများသည် ‌ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။






၁၉၆၀‌နောက်ပိုင်းမှ ၁၉၈ဝအ‌စောပိုင်း


Electronic ဂီတ‌ကျော်ကြားမှုမြင့်တက်လာခြင်း



၁၉၆၀‌နောက်popနှင့် rock ဂီတသမားထဲတွင် The Beach Boysနှင့် The Beatles တို့ပါဝင်ပြီး electronic တူရိယာများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ thereminနှင့် Melloton ကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ သူတို့၏သံစဉ်များကို ‌ထောက်ပံသတ်မှတ်ရန်ဖြစ်သည်။ ဆယ်စုနှစ်အဆုံးတွင် Moog synthesizerသည် progressive rock ‌ပေါ်ထွက်လာခြင်းနှင့်အတူ ‌နေရာယူခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းများထဲတွင် Pink Floyd, Yes, Emerson, Lake & Palmerနှင့် Genesisတို့ပါဝင်သည်။ prog rockသည် ဥ‌ရောပတိုက်တွင် အထူးသဖြင့် အ‌ရေးပါလာသည်။ Kraftwerts, Tangerine Dream, Canနှင့် Faust တို့ပါဝင်သည်။ သူတို့၏ synthesizer-heavy Krautrockသည် Brian Eno တို့နှင့်အတူ electronic rock ‌နောက်ပိုင်းတွင် ‌မေဂျာတစ်ခုအဖြစ် လွမ်းမိုးထားသည်။


electronic rockကို ကွဲပြား‌သော ဂျပန်ဂီတသမားများက ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။


Isao Tomita၏ Electric Samurai: Switched on Rock (၁၉၇၂) တို့ပါဝင်သည်။


Moog Synthesizerသည် popနှင့် rock သီချင်းများဖြင့် ထူးခြားခဲ့သည်။ Osamu Kitajiama၏ progressive rock album Benaiten (၁၉၇၄)လည်း ပါဝင်သည်။ ၁၉၇ဝအလယ်တွင် electronic art ဂီတသမားများမြင့်


တက်လာမှုတွင် Jean Michael Jarre, Vangelisနှင့် Tomitaတို့ပါဝင်ပြီး new age ဂီတ၏ ဖွံဖြိုးမှုအ‌ပေါ်တွင် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။


           punk rock ‌ရောက်ရှိပြီး‌နောက် အ‌ခြေခံ electronic rock တစ်မျိုး‌ပေါ်ထွက်လာသည်။ အခြားတူရိယာ


များကို အစားထိုးရန် digital နည်းပညာအသုံးပြုမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ တီထွင်ခဲ့‌သောတီးဝိုင်းများတွင် ၁၉၇၇ Ultravox၏ Hiroshima Mon Amour, Yellow Magic Orchestra (Japan), Gary Numan, Orchestral Manoeuvres in the Dark, Depeche Modeနှင့် The Human League, Yellow Magic Orchestra ကို synthpopနှင့် သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်‌ခေါင်းစဉ် album (၁၉၇၈)နှင့် Solid State Survivor (၁၉၇၉)တွင် အသုံးပြုခဲ့


သည်။ MIDI အဓိပ္ပါယ်နှင့် digital audio ဖွံဖြိုးမှုသည် electronic သံစဉ်များကို ဖွံဖြိုး‌စေခဲ့သည်။ ထိုဖွံဖြိုးမှုများ


သည် synth pop၏ ကြီးထွားမှုသို့ ဦး‌ဆောင်ခဲ့သည်။ New Romatic ‌ရွေ့လျားမှုတွင် ယူသုံးခဲ့သည်။ synthesizerများကို popနှင့် 80အ‌စောပိုင်း rockဂီတကို လွှမ်းမိုး‌စေခဲ့သည်။ Duran Duran, Spandau Ballet, A Flok of Seagulls, Culture Club, Talk Talk, Japanနှင့် Eurythmicတို့ ပါဝင်သည်။ synthpopသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အခြားတူရိယာများအားလုံးလိုလို အစားထိုးအသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၈ဝအလယ်ပြီး‌နောက် စတင်


ကျဆင်းလာခဲ့သည်။



Keyboard Synthesizer



၁၉၇၀တွင် Moog Musicမှ Mini-Moogကို ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး ပထမဆုံးကျယ်ြပန့်၍ လက်ခံနိုင်‌သော synthesizerဖြစ်သည်။ ‌ကျော်ကြားလာ‌သော electronic art ဂီတတွင် ကျယ်ပြန့်စွာအသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Patrick Gleeson ၁၉၇ဝအစတွင် Herbie Hancokနှင့် တီးခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ခရီးများတွင် synthesizerများကို တီထွင်၍ အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အ‌စောပိုင်းစက်များကို ဖိစီး‌စေခဲ့သည်။


           ၁၉၇၄တွင် Cologneရှိ WDR studioတွင် EMS Synthi 100 synthesizerကို ‌လေ့လာခဲ့သည်။ ‌တေးဖွဲ ့ဆရာအများစုသည် အမှတ်ရစရာ electronic အလုပ်များလုပ်ရန် ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ Rolf Gehlharr၏ Funf cleutsche Tanze (၁၉၇၅)၊ Kartheinz Stodchausea၏ Sirus (၁၉၇၅-၇၆)နှင့် John McGuire၏ Pulse Music III (၁၉၇၈)တို့ ပါဝင်သည်။



Digital Synthesis



၁၉၇၅တွင် ဂျပန်ကုမ္ပဏီ Yamahaသည် John Chowningမှ frequency Modulation Synthesis (FM Synthesis) အတွက် algorithms အတွက် လိုင်စင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ကတည်းက Stanford University၌ စမ်း


သပ်‌လေ့လာခဲ့သည်။ Yamaha အင်ဂျီနီယာများသည် digital synthesizer ထဲတွင် Chowning၏ algorithms


ကို စတင်၍အသုံးပြုခဲ့သည်။ distortionကို ‌ရှောင်ကြည်ရန် Key Scaling နည်းလမ်းကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ frequency modulation အ‌တောအတွင်းတွင် analog ဖြစ်ပွား‌စေခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်‌စေ ပထမဆုံးစီးပွား


‌ရေးသို့ digital synthesizerကို ၁၉၇၉တွင် ဩစ‌တေးလျ Fairlight Company၏ Fairlight CMIကို အသုံးပြုခဲ့


သည်။ ပထမဆုံး polyphonic digital synthesizerဖြစ်သည်။


           ၁၉၈ဝတွင် Yamahaသည် ‌နောက်ဆုံး၌ ပထမဆုံး FM digital synthesizerကို ထုတ်လွှတ်ခဲ့သည်။ Yamaha GS-1ဖြစ်သည်။ သို့‌သော် ‌ဈေးကြီး‌သော ‌ဈေးနှုန်းဖြစ်သည်။ ၁၉၈၃တွင် Yamahaက ပထမဆုံး stand-alone digital synthesizer DX7ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ FM synthesizerများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ အ‌ရောင်းရဆုံး synthesizerများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ DX7သည် အသိအများဆုံးအမှတ်ရဖွယ်ရာ


‌တောက်ပ‌သော အသံအရည်အ‌သွေးကို ပိုင်ဆိုင်သည်။


           Barry Vercoeသည် သူ၏ အ‌တွေ့အကြုံများကို အ‌စောပိုင်းကွန်ပျူတာအသံများနှင့် ‌ဖော်ပြခဲ့သည်။


           ၁၉၈၂တွင် ပဲရစ်ရှိ IRCAM၌ ပ‌လွေသမား Larry Beaureguardသည် ပု‌လွေကို DiGisiagon၏ 4X audio processorနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ‌နောက်ပိုင်းတွင် pre-MIDIကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး အထင်ကြီးဖွယ်ရလဒ်


များရလာခဲ့သည်။ ထိုပုံစံကို ‌နောက်ပိုင်းတွင် MAX-programထဲသို့ ကျယ်ပြန့်‌စေခဲ့သည်။



IRCAM, STEM and Elektronmusikstudion



ပဲရစ်ရှိ IRCAMသည် ကွန်ပျူတာဂီတရှာ‌ဖွေမှုအတွက် အဓိက‌မေဂျာဖြစ်လာခဲ့သည်။ Sogitec 4X ကွန်ပျူတာစနစ်၏ ဖွံဖြိုးမှုတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ Pierre Boulez၏ Repons (၁၉၈၀)တွင် ဂီတပညာရှင်၂၄ဦးနှင့် ဆိုလိုပညာရှင်၆ဦးတို့ပါဝင်ပြီး 4Xနှင့် loudspeaker systemကို အသုံးပြုခဲ့သည်။


STEIMသည် electronic ‌ဖျော်‌ဖြေမှုအနုပညာထဲတွင် ဂီတတူရိယာသစ်များ ဖွံဖြိုးမှုနှင့် ရှာ‌ဖွေမှုအတွက် ဗဟိုတစ်ခုဖြစ်သည်။ Amsterdam, Natherlandတွင် တည်ရှိသည်။ STEIMတွင် ၁၉၆၉


တွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ Misha Mengelberg, Louis Andriesson, Peter Schat, Dick Raaymakers, Jan Van Vlijimen, Reinbert de Leeuwနှင့် Konrad Boehmerတို့ တည်‌ထောင်ခဲ့သည်။ နယ်သာလန်‌တေးဖွဲ့သမားများသည် Amsterdam၏ feudal ဂီတတည်‌ဆောက်ပုံပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် ရှာ‌ဖွေခဲ့သည်။ သူတို့သည် Bruno Maderna၏ အလုပ်ကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ နယ်သာလန်တွင် electronicဂီတ စမ်းသပ်‌လေ့လာမှု၌ တီထွင်မှုအတွက် ပြည်သူ့‌ထောက်ပံ


မှုကို အတည်ပြုခဲ့သည်။


           Elektronmusikstudion (EMS)ကို ဆွီဒင်တွင် electronacoustic ဂီတဟု အသိများသည်။ ဆွီဒင်သည် electronic ဂီတနှင့် အနုပညာသံစဉ်အတွက် အဓိကဗဟို‌နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၆၄တွင် စတင်ခဲ့ပြီး Stockholmတွင် အ‌ခြေစိုက်ခဲ့သည်။








MIDI ‌မွှေးဖွားခြင်း



           ၁၉၈ဝတွင် ဂီတသမားတစ်အုပ်နှင့် ဂီတကုန်သည်အများစုသည် interfaceကို စံသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို


တူရိယာအျားသည် အညွန်းများကို ထိန်းချုပ်ဆက်သွယ်နိုင်ရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ အခြားတူရိယာများနှင့် ကွန်ပျူတာများပါသည်။ ထိုစံနှုန်းကို ဂီတဆိုင်ရာတူရိယာ Digital interface ဟူ‌ခေါ်သည်။ ဦး‌ဆောင်‌နေ‌သော ထုတ်လုပ်များကြားထဲတွင် ‌ပေါင်းစည်းမှုတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖန်တီးသူ Dave Smith သည် ၁၉၈၁တွင် Audio Engineering Society သို့အဆိုပြုခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ဩဂုတ်တွင် MIDI Specification 1 အပြီးသတ်ခဲ့


သည်။


           MIDI နည်းပညာသည် single keystroke, control wheel motion, pedal movement သို့ microcomputer ကို ခွင့်ပြုခဲ့သည်။


           MIDI တူရိယာများနှင့် ‌ဆော့်ဝဲများကို စတူဒီယိုများစွာတို့ကို ပြင်းထန်‌သော တူရိယာများနှင့် လွယ်ကူ


စွာ လက်ခံနိုင်‌အောင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ အကူးစတစ်အသံများသည် via sampling နှင့် Sampled – Rom – based တူရိယာများကို ‌ပြောင်းလဲခဲ့သည်။


           Miller Pudcetteသည် Sogitec 4X အတွက် graphic signal – processing software ကို ဖွံ ့ဖြိုး‌စေ


ခဲ့သည်။ ‌နောက်ပိုင်းတွင် Macintoshကို ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။



Sequencerနှင့် drum စက်များ



အ‌စောပိုင်း ၁၉၈ဝတွင် bass synthesizer များမြင့်တက်လာသည်။ Roland TB-303သည် အများဆုံး


စိုးမိုးခဲ့သည်။ bass synthesizer နှင့် electronic dance ဂီတထဲတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် acid house ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၂တွင် Charonjit Singh ကပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သည်။ Music Sequencers များသည် ၂ဝရာစု အလယ်တွင် စတင်အသုံးပြုလာခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝအလယ်တွင် Tomita၏ album များသည် ‌နောက်ပိုင်း ဥပမာဖြစ်သည်။ ၁၉၇၈တွင် Yellow Magic Orchestra သည် ‌ကျော်ကြား‌သောဂီတထုတ်လုပ်မှုဖြစ်သည်။ synthesiserနှင့် computer အ‌ခြေခံ‌သော နည်းပညာဖြင့် ဆက်သွယ်အသုံးပြုထားသည်။ ၁၉၇၇တွင် Ultravox ၏ Hiroshima Mon Amourသည် Roland TR – 77 drum စက်ကဲ့သို့ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၈ဝတွင် Roland Coporation က TR – 808 ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ drum machine တစ်ခုဖြစ်သည်။ ‌နောက်ပိုင်းတွင် Marvin Gaye၏ Sexual Healingနှင့် Afrika bambaaraa၏ Planet Rock ကို ၁၉၈၂တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ TR – 808 သည် ၁၉၈၈‌နောက်ပိုင်းမှ Detroit techno ပုံစံများပါဝင်သည်။ Derrick May နှင့် Juan Atkins တို့၏ drum စက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။