စီးရပ်စ် (ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှား)

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
(Ceres (dwarf planet) မှ ပြန်ညွှန်းထားသည်)
Jump to navigation Jump to search
Ceres ⚳
Ceres - RC3 - Haulani Crater (22381131691) (cropped).jpg
A view of Ceres in natural color, pictured by the Dawn spacecraft in May 2015.[lower-alpha ၁]
ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း[၁]
ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ Giuseppe Piazzi
ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ရက်စွဲ 1 January 1801
အသံထွက် /ˈsɪərz/
အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်
Cerēs
အခြားအမည်များ
A899 OF; 1943 XB
ဂြိုဟ်သိမ်စာရင်း
ဂြိုဟ်ပု
ဂြိုဟ်သိမ် ခါးပတ်
ပါဝင်အရာဝတ္ထုများ Cererian /sɪˈrɪəriən/,
rarely Cererean /sɛrɪˈrən/[၂]
ပတ်လမ်း ဂုဏ်အင်များ[၄]
Epoch 2014-Dec-09
(JD ၂၄၅၇၀၀၀.5)
အဝေးဆုံးပတ်လမ်း ၂.9773  AU
(၄၄၅၄၁၀၀၀၀ km)
အနီးဆုံးပတ်လမ်း ၂.5577 AU
(၃၈၂၆၂၀၀၀၀ km)
ဆီမီး မေဂျာ ဝင်ရိုး
၂.7675 AU
(၄၁၄၀၁၀၀၀၀ km)
ပတ်လမ်း ဗဟိုကျမှု ၀.075823
ပတ်လမ်း ကာလ
4.60 yr
1,681.63 d
ပတ်လမ်း ကာလ
466.6 d
1.278 yr
ပျမ်းမျှ ပတ်နှုန်း
၁၇.905 km/s
ပျမ်းမျှ မူမမှန်မှု
၉၅.9891 
ပတ်လမ်း တိမ်းစောင်းမှု ၁၀.593  to ecliptic
9.20° to invariable plane[၃]
Longitude of ascending node
၈၀.3293 
Argument of perihelion
၇၂.5220 
Proper orbital elements[၅]
သင့်တော်သည့် ဆီမီး မေဂျာဝင်ရိုး
၂.7670962 AU
သင့်တော်သည့် ဗဟိုကျမှု
၀.1161977
သင့်တော်သည့် နိမ့်ဆင်းမှု
၉.6474122 
သင့်တော်သည့် ပျမ်းမျှရွေ့လျားမှု
78.193318 ဒီဂရီ / yr
သင့်တော်သည့် ပတ်လမ်းကာလ
4.60397 yr
(1681.601 d)
Precession of perihelion
၅၄.070272 arcsec / yr
Precession of the ascending node
−၅၉.170034 arcsec / yr
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်အင်များ
ဒိုင်မင်းရှင်း (၉၆၅.2 × ၉၆၁.2
× ၈၉၁.2) ± 2.0 km[၆]
ပျမ်းမျှ အချင်းဝက်
၄၇၃ km[၆]
မျက်နှာပြင် ဧရိယာ
၂၇၇၀၀၀၀ km2[၇]
ထုထည် ၄၂၁၀၀၀၀၀၀ km3[၇]
အရွယ်အစား

၉.393±၀.005×10၂၀ kg[၆]

၀.00015 [[Earths]]
0.0128 Moons
ပျမ်းမျှ သိပ်သည်းဆ
၂.161±၀.009 g/cm3[၈]
အီကွေတာ မျက်နှာပြင် ဒြပ်ဆွဲအား]]
0.28 m/s2[၇]
0.029 g
အင်နားရှားကိန်း
၀.37[၉][lower-alpha ၂] (estimate)
အီကွေတာ လွတ်မြောက် အလျင်
0.51 km/s[၇]
ဘေးဘက် လှည့်ပတ်ကာလ
၀.3781 d
၉.074170±၀.000002 h[၁၀]
အီကွေတာ လည်ပတ်မှု အလျင်
၉၂.61 m/s[၇]
ဝင်ရိုးတိမ်းစောင်းမှု
[၁၁]
မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း ညာဘက် နိမ့်ဆင်းမှု
291.42744°[၁၂]
မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း တိမ်းစောင်းမှု
66.764°[၁၁]
Geometric albedo
၀.090±၀.0033 (V-band)[၁၃]
မျက်နှာပြင် အပူချိန် min mean max
Kelvin ≈ 168 K[၁၇] 235 K[၁၈]
ဥက္ကာခဲ အမျိုးအစား
C[၁၄]
မြင်သာသော အရွယ်အစား
6.64[၁၅] to 9.34[၁၆]
ပကတိ အရွယ်အစား (H)
၃.36±၀.02[၁၃]
ထောင့်ဖြတ်အချင်း
0.854″ to 0.339″

စီးရပ်စ် (အင်္ဂလိပ်: Ceres; /ˈsɪərz/) သည် နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှ အသေးငယ်ဆုံးသော ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှားဖြစ်ပြီး ပင်မ ဥက္ကာခါးပတ် (asteroid belt) အတွင်းတွင် ရှိသော တစ်ခုတည်းသော ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှားဖြစ်သည်။ အဲရစ်ကို ၁၈၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် Giuseppe Piazzi မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။[၁၉]

သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မိခင်မေတ္တာနှင့်ဆိုင်သော ရောမနတ်ဘုရားမ စီးရပ်စ်ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ခန့်မျှကြာသော အချိန်တွင် နိုင်ငံတကာ နက္ခတ္တ သမဂ္ဂ (International Astronomical Union) မှ အဲရစ်စ်အား ဥက္ကာခဲ သို့မဟုတ် အသေးစားဂြိုဟ် (asteroid or minor planet) အဖြစ်မှ ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှားအဆင့် (dwarf planetary status) သို့ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။

အချင်းအားဖြင့် ၉၅၀ ကီလိုမီတာသာ ရှိသဖြင့် စီးရပ်စ်သည် ဥက္ကာခါးပတ်အတွင်းမှ အကြီးဆုံးအရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ခါးပတ်တစ်ခုလုံး အလေးချိန်၏ သုံးပုံတစ်ပုံမျှရှိသည်။ လတ်တလော လေ့လာမှုများအရ စီးရပ်သည် ပုံသဏ္ဌန်မမှန်ပဲ ဆွဲငင်အားနည်းသော အသေးစားအရာဝတ္တုများကဲ့သို့မဟုတ်ပဲ လုံးဝန်းသော ပုံသဏ္ဍန်ရှိကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ သူ၏ အလင်းလက်ဆုံး အချိန်၌ပင်လျှင် သာမန်မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်ရန် အလွန်မှုန်ဝါးနေသေးသည်။[၂၀] ၂၀၀ရ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် နာဆာမှ Dawn Mission အာကာသလေ့လာစူးစမ်းရေးယာဉ်ကို စီးရပ်စ် နှင့် ဗက်စ်တာ (Vesta) တို့ကို စူးစမ်းရန်အတွက် လွှတ်တင်ခဲ့သည်။

မှတ်စု[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. This image was taken by the Dawn spacecraft on 2 May 2015, during a "rotation characterization" orbit, ၁၃,၆၄၂ ကီလိုမီတာ (၈,၄၇၇ မိုင်) above the surface of Ceres. Visible at center and center right are two bright spots, a phenomenon common on Ceres, in Oxo and Haulani craters respectively. Ahuna Mons is also visible in the image as a noticeable, bluff hill, seen just right of bottom.
  2. The value of 0.37 is the mean moment of inertia, which is thought to better represent Ceres' interior structure than the polar moment of inertia (0.39), due to the high polar flattening.[၉]

ကိုးကားချက်များ[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. Schmadel, Lutz (2003). Dictionary of minor planet names, 5th, Germany: Springer, 15. ISBN 978-3-540-00238-3. 
  2. Simpson, D. P. (1979). Cassell's Latin Dictionary, 5th, London: Cassell Ltd, 883. ISBN 978-0-304-52257-6. 
  3. The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter (3 April 2009)။ Archived from the original on 14 May 2009။ 10 April 2009 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ (produced with Solex 10 Archived 29 April 2009 at WebCite written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)
  4. 1 Ceres။ JPL Small-Body Database Browser။ Archived from the original on 4 August 2012။ 8 January 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  5. AstDyS-2 Ceres Synthetic Proper Orbital Elements။ Department of Mathematics, University of Pisa, Italy။ Archived from the original on 5 October 2011။ 1 October 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  6. ၆.၀ ၆.၁ ၆.၂ 05. Dawn Explores Ceres Results from the Survey Orbit။ Archived from the original on 5 September 2015။
  7. ၇.၀ ၇.၁ ၇.၂ ၇.၃ ၇.၄ Calculated based on the known parameters
  8. ကိုးကား အမှား - Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Lakdawalla1112
  9. ၉.၀ ၉.၁ ကိုးကား အမှား - Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Park2016
  10. "Ceres lightcurve analysis – Period determination" (2007). Icarus 188 (2): 451–456. doi:10.1016/j.icarus.2006.11.025. Bibcode2007Icar..188..451C. 
  11. ၁၁.၀ ၁၁.၁ Asteroid Ceres P_constants (PcK) SPICE kernel file။ 5 November 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  12. "The Ceres gravity field, spin pole, rotation period and orbit from the Dawn radiometric tracking and optical data" (2018). Icarus 299: 411–429. doi:10.1016/j.icarus.2017.08.005. Bibcode2018Icar..299..411K. 
  13. ၁၃.၀ ၁၃.၁ ကိုးကား အမှား - Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Li2006
  14. ကိုးကား အမှား - Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Rivkin2006
  15. ကိုးကား အမှား - Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Pasachoff1983
  16. APmag and AngSize generated with Horizons (Ephemeris: Observer Table: Quantities = 9,13,20,29) Archived 5 October 2011 at WebCite
  17. Angelo, Joseph A., Jr (2006). Encyclopedia of Space and Astronomy. New York: Infobase, 122. ISBN 0-8160-5330-8. 
  18. ကိုးကား အမှား - Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Saint-Pe1993
  19. Piazzi, Giuseppe (1801). Risultati delle osservazioni della nuova Stella scoperta il dì 1 gennajo all'Osservatorio Reale di Palermo (in Italian). 
  20. Ceres at Solarviews.com