အာတေမိ

အာတေမိ
တောကစားခြင်း၊ အမဲလိုက်ခြင်း၊ သားတိရစ္ဆာန်နှင့် အပျိုစင်တို့ ၏ နတ်သမီး
the Twelve Olympians အဖွဲ့ဝင်
The Diana of Versailles, a Roman copy of a Greek sculpture by Leochares (Louvre Museum)
ဘုံဗိမာန်	အိုလွင်းပိုစ်တောင်တော်
တိရစ္ဆာန်များ	သမင်၊ ဝံ
သင်္ကေတ	လေးမြား၊ မီးရှူး
ကိုယ်ရေး အချက်အလက်
မိဘများ	Zeus and Leto
မွေးချင်း	Apollo
ညီမျှမှု
ရောမ	Diana

ရှေးဂရိဘာသာရေး နှင့် ဒဏ္ဍာရီ များတွင် အာတေမိ ( ရှေးဟောင်းဂရိ: Ἄρτεμις , သံပြန် /အာ့ရ်တေမိစ်/) သို့မဟုတ် အာတမိ ( ဒေါရိ: Ἄρταμις ) သို့မဟုတ် အားထမစ် ( Artemis, အင်္ဂလိပ် အသံထွက်: /ˈɑː.tə.mɪs/) သည် အမဲလိုက်ခြင်း၊ တောရိုင်း၊ သားရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၊ အသွင်ကူးပြောင်းခြင်း၊ သဘာဝ၊ သစ်ပင်ပန်းမန်များ၊ မီးဖွားခြင်း၊ ကလေးပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် ကာမဂုဏ်ခံစားခြင်းတို့၏ နတ်ဘုရားမ ဖြစ်သည်။ သူမသည် နတ်သမီးများ အဖွဲ့နှင့်အတူ သစ်တောများနှင့် တောင်များတွင် လှည့်လည်သွားလာသည်ဟု မကြာခဏ ဆိုကြသည်။ ဒီယားနာ (Diana) နတ်ဘုရားမသည် အာတေမိ၏ ရောမပုံစံဖြစ်သည်။

အာတီမစ်စ်သည် လဲတေား (Λητώ) နှင့် ဇုစ် တို့၏ သမီးဖြစ်ပြီး အပိုလို ၏ အမွှာညီမဖြစ်သည်။ မှတ်တမ်းအများစုတွင် အမွှာများသည် အိမ်ထောင်ရေးပြင်ပ ဆက်ဆံရေးတစ်ခုမှ မွေးဖွားလာခြင်းဖြစ်ပြီး ဇုစ်၏ဇနီး ဟဲရာသည် လဲတေား အား ကုန်းမြေပေါ်တွင် မည်သည့်နေရာတွင်မျှ ကလေးမမွေးရန် တားမြစ်ခဲ့သည်။ ဒဲ့လိုစ် (Delos) ကျွန်းတစ်ခုတည်းကသာ သူမကို ကလေးတွေမွေးဖွားခွင့်ပြုခဲ့ပါတယ်။ မှတ်တမ်းတစ်ခုတွင် Artemis ကို ဦးစွာမွေးဖွားပြီးနောက် ဒုတိယမြောက်အမွှာကလေး Apollo ကိုမွေးဖွားရာတွင် အာတမိသည် မယ်တော် လဲတေား ကို ကူညီဝမ်းဆွဲပေးခဲ့သည်ဟူ၏။

Artemis သည် kourotrophic (ကလေးထိန်း) နတ်ဘုရားမတစ်ပါးဖြစ်ပြီး ကလေးများ၊ အထူးသဖြင့် မိန်းကလေးများနှင့် တိရစ္ဆာန်ပေါက်လေးများကို ကာကွယ်ပေးသူဖြစ်သည်။ သူမသည် အီလီသီယာ နှင့် ဟီရာတို့နှင့်အတူ မီးဖွားခြင်းနှင့် သားဖွားခြင်းဆိုင်ရာ အဓိကနတ်ဘုရားမများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ကိုးကွယ်ကြောက်ရွံ့ခဲ့ကြသည်။ သူမသည် ကုသခြင်းနှင့် ရောဂါဝေဒနာများ၏ အထောက်အပံ့လည်းဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများအပေါ် ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်ခြင်း၊ ရောဂါဝေဒနာနှင့် သေခြင်းတရားကို ပို့ဆောင်ပေးသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး အပျိုစင်ဘဝမှ အကူးအပြောင်းကာလအထိ အုပ်ထိန်းသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ Artemis သည် Athena နှင့် Hestia တို့ နှင့်အတူ အဓိက အပျိုစင်နတ်ဘုရားမ သုံးပါးအနက်မှ တစ်ပါးဖြစ်သည်။ သူမအား အိမ်ထောင်မပြုရသေးသော အပျိုစင် တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး အက်ဖရိုဒိုက်၏ အာဏာမရှိသော ဂရိနတ်ဘုရားမ သုံးပါးအနက်မှ တစ်ဆူအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။

ဒဏ္ဍာရီနှင့် စာပေများတွင် အာတီမစ်စ်ကို သူမ၏ နောက်လိုက်နတ်သမီးများ ဝန်းရံထားသော တောရိုင်းတွင် လှည့်လည်သွားလာသည့် အမဲလိုက်နတ်ဘုရားမအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ အမဲလိုက်သမား အက်တေးယွန်သည် သူမ အဝတ်မပါသော ရေချိုးနေသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြပြီး နတ်ဘုရားမသည် သူ့ကို သမင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်းတို့၏ သခင်ကို မသိသော သူ၏ အမဲလိုက်ခွေးများက သူ့ကို ကိုက်စားခဲ့ကြသည်။ နောက်ထပ်ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်တွင် ကယ်လီစတိုသည် ဇုစ်နတ်ဘုရားနှင့် အိပ်စက်ပြီးနောက် အပျိုစင်ဘဝ ကတိသစ္စာကို ချိုးဖောက်ပြီးနောက် အာတီမစ်စ်၏အဖော်မှ နှင်ထုတ်ခံခဲ့ရသည်။ ကမ္ပည်းကြီး၏ ရိုးရာအစဉ် အလာတွင်၊ ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ အတွင်း အာတီမစ်စ်သည် ဂရိသင်္ဘောများကို တိုက်ခတ်သောလေများကို ရပ်တန့်စေခဲ့ပြီး၊ စူးစမ်းရှာဖွေရေးအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင် ဘုရင် အဂါမီနွန်က သူမ၏ သန့်ရှင်းသော သမင်ကို ပစ်သတ်ပြီးနောက် အော်လစ်စ် တွင် ဂရိရေတပ်ကို သောင်တင်စေခဲ့သည်။ Artemis က Agamemnon ရဲ့ သမီးငယ် Iphigenia ကို သတ်ဖြတ်ခံရတဲ့ သမင်အတွက် လျော်ကြေးအဖြစ် ယဇ်ပူဇော်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဗားရှင်းအများစုတွင် Iphigenia ကို ယဇ်ပူဇော်ရန် ယဇ်ပလ္လင်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ Artemis သည် သူမကို သနားပြီး ခေါ်ဆောင်သွားကာ သူမနေရာတွင် သမင်တစ်ကောင်ကို ထားခဲ့သည်။ နောက်ဆက်တွဲစစ်ပွဲတွင် အာတီမစ်စ်သည် ဂရိလူမျိုးများကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်သည့် ထရိုဂျန်လူမျိုးများကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး သူမသည် ဟီရာကို တိုက်ပွဲတွင် စိန်ခေါ်ခဲ့သည်။

အာတေမစ်စ်သည် ဂရိနတ်ဘုရားများတွင် အလေးစားရဆုံး နတ်ဘုရားများထဲမှ တစ်ပါးဖြစ်သည်။ အက်ဖက်ဆုမြို့ရှိ သူမ၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဗိမာန်တော်သည် မီးလောင်ကျွမ်းခြင်း မခံရမီက ရှေးခေတ်ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါး တွင် ပါဝင်သည်။ Artemis ရဲ့ သင်္ကေတတွေထဲမှာ လေး၊ မြား နဲ့ မြားတောင့်တွေ ပါဝင်ပြီး သမင်ဟာ သူမအတွက် သန့်ရှင်းပါတယ်။ နှောင်းပိုင်းကာလများ၌မူညအာတမိကို လစန္ဒါနတ်သမီး စေလားနာ (σελᾱ́νᾱ) နှင့် အတူတူဟု မှတ်ထင်လာခဲ့ကြသည်။