အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်
စီးပွားရေးပညာ (Economics) တွင် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor Market) သို့မဟုတ် ဝယ်ယူဖြည့်တင်းရေး ဈေးကွက် (Procurement Market) သည် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ (Economic agents) က ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) သို့မဟုတ် ယင်းတို့အပေါ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်များအတွက် ရောင်းလိုအား (Supply) ပံ့ပိုးသူများနှင့် ဝယ်လိုအား (Demand) ရှိသူများအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည့် ဈေးကွက် (Market) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Production Factor Market) ၏ အတိုကောက်ဖြစ်သည်။ ဤဈေးကွက်တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သည့် အရာများမှာ လုပ်အား (Labor)၊ မြေယာ (Land)၊ အရင်းအနှီး (Capital) နှင့် စွန့်ဦးတီထွင်မှု (Entrepreneurship) စသည့် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market)၊ အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market)၊ စွမ်းအင် ဈေးကွက် (Energy market)၊ အရင်းအနှီး ကုန်ပစ္စည်း ဈေးကွက် (Capital goods market)၊ ကုန်ကြမ်း ဈေးကွက် (Commodity market) နှင့် အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) တို့သည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) တွင် ပါဝင်ကြသည်။[၁] ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) အပေါ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်များ (Property rights) ဆိုသည်မှာ အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမှုဆက်ဆံရေး သို့မဟုတ် စီးပွားရေးဆက်ဆံရေးဘောင်အတွင်း ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ် (Factor of production) တစ်ခုနှင့်ပတ်သက်၍ တိကျသော ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအား ပေးအပ်ထားသည့် အခွင့်အရေးဖြစ်သည်။ [၂] လုပ်ငန်းများ (Enterprises)၊ ပုဂ္ဂလိက အိမ်ထောင်စုများ (Private households) နှင့် အစိုးရ (State) ၏ ဌာနခွဲအသီးသီးစသည့် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) တွင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (Market participants) အဖြစ် လုပ်ဆောင်ကြသည်။
အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) သည် စီးပွားရေးပညာ (Economics) တွင် ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များကို မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒ (Microeconomics) ရှုထောင့်မှ ရှင်းလင်းရာ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး အထူးသဖြင့် ထုတ်လုပ်မှု ဖန်ရှင်များ (Production functions) မှတစ်ဆင့် ပုံစံငယ်တည်ဆောက်ရာတွင် (Modelling) အလွန်အရေးပါသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့ကို စီးပွားရေးတိုးတက်မှု သီအိုရီ (Growth theory) ၏ ဘောင်အတွင်း မက်ခရိုဘောဂဗေဒ (Macroeconomics) ဆိုင်ရာ ပုံစံငယ်တည်ဆောက်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြပြီး ဥပမာအားဖြင့် ဆိုလို ပုံစံငယ် (Solow model) တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ဈေးကွက် ဖွဲ့စည်းပုံများ (Market Structures)
[ပြင်ဆင်ရန်]ဂန္ထဝင် စီးပွားရေးပညာ (Classical economics) ဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) အားလုံးကို အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လုပ်အား (Labor) ကို အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market) တွင်လည်းကောင်း၊ မြေယာ (Land) ကို အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market) တွင်လည်းကောင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ (Goods and services) ကို ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) တွင်လည်းကောင်း၊ ငွေကြေး (Money) ကို ငွေကြေး ဈေးကွက် (Money market) တွင်လည်းကောင်း၊ ချေးငွေ (Credit) ကို ချေးငွေ ဈေးကွက် (Credit market) တွင်လည်းကောင်း၊ အရင်းအနှီး (Capital) ကို အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) တွင်လည်းကောင်း အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။
| ဈေးကွက် (Market) | ရောင်းလိုအား (Supply) | ဝယ်လိုအား (Demand) | ဈေးနှုန်း (Price) | ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Productivity) |
|---|---|---|---|---|
| အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market) | လုပ်အား ရောင်းလိုအား (Labor supply) | လုပ်အား ဝယ်လိုအား (Labor demand) | လုပ်အားခ (Wage) | လုပ်သား ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Labor productivity) |
| ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) | ကုန်ပစ္စည်းများ ရောင်းလိုအား (Goods supply) | ကုန်ပစ္စည်းများ ဝယ်လိုအား (Goods demand) | ဈေးကွက် ဈေးနှုန်း (Market price) | |
| ငွေကြေး ဈေးကွက် (Money market) | ငွေကြေး ရောင်းလိုအား (Money supply) | ငွေကြေး ဝယ်လိုအား (Money demand) | ငွေကြေးဈေးကွက် အတိုးနှုန်း (Money market interest rate) | |
| ချေးငွေ ဈေးကွက် (Credit market) | ချေးငွေ ရောင်းလိုအား (Credit supply) | ချေးငွေ ဝယ်လိုအား (Credit demand) | ချေးငွေ အတိုးနှုန်း (Credit interest rate) | |
| အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) | အရင်းအနှီး ရောင်းလိုအား (Capital supply) | အရင်းအနှီး ဝယ်လိုအား (Capital demand) | အရင်းအနှီးဈေးကွက် အတိုးနှုန်း (Capital market interest rate) | အရင်းအနှီး ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Capital productivity) |
| အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market) | လူနေအိမ်နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အဆောက်အအုံများ၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောမြေများ၏ ရောင်းလိုအား (Supply of properties and lands) | အိမ်ခြံမြေ ဝယ်လိုအား (Real estate demand) | မြေဈေး (Land price) သို့မဟုတ် မြေငှားရမ်းခ (Land rent) | မြေယာ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Land productivity) |
လုပ်အားနှင့် မြေယာ ရောင်းလိုအား (Labor and land supply) သည် ရာသီဥတုနှင့် မြေအမျိုးအစားစသည့် သဘာဝသက်ရောက်မှုများအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေသည်။ သို့သော် ကုန်ပစ္စည်းများ ရောင်းလိုအား (Goods supply) ကိုမူ ဝယ်ယူသူ၏ အကျိုးခံစားခွင့် (Customer utility) ကဲ့သို့သော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ တွက်ချက်စဉ်းစားမှုများက အဓိက လွှမ်းမိုးထားသည်။
ပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Perfect factor market) တစ်ခုသည် အပြည့်အဝ ဈေးကွက် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု (Market transparency) ရှိခြင်း၊ အပြည့်အဝ အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ရှိသော တစ်ပြေးညီတူညီသော ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ်များ (Homogeneous factors of production) ရှိခြင်း၊ လိုအပ်သလို ခွဲခြမ်းနိုင်စွမ်းရှိခြင်းနှင့် အရောင်းအဝယ်ဆိုင်ရာ ကုန်ကျစရိတ်များ (Transaction costs) ကင်းမဲ့ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းအပြင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (Market participants) အတွက် မည်သည့် ယှဉ်ပြိုင်မှုဆိုင်ရာ အသာစီးရမှု (Competitive advantage) မျှ မရှိပေ။ ဤကြိုတင်သတ်မှတ်ချက်များသည် လက်တွေ့တွင် မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် မပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Imperfect factor markets) သာလျှင် တည်ရှိကြသည်။ ယင်းသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ အဓိကအားဖြင့် ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူအကြား သတင်းအချက်အလက် မညီမျှမှု (Information asymmetry) ကြောင့်ဖြစ်သည်။ မပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Imperfect factor markets) သည် အခြားအချက်များနှင့်အတူ အပြည့်အဝမဟုတ်သော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြသည်။
ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Productivity) သည် ဂန္ထဝင် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Classical factor markets) သုံးခုဖြစ်သည့် အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market)၊ အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market) နှင့် အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) တို့အပေါ်တွင်သာ သက်ဆိုင်သည်။
အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor Mobility)
[ပြင်ဆင်ရန်]အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် အနည်းဆုံး လိုအပ်သော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) တစ်ခု ရှိရန် လိုအပ်သည်။
| ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစု (Factor of production) | ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု အမျိုးအစား (Mobility type) | လက္ခဏာရပ် (Characteristic) | ဥပမာ (Example) |
|---|---|---|---|
| လုပ်အား (Labor) | လုပ်သား ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်နိုင်မှု (Labor mobility) | အရည်အချင်းပိုင်းဆိုင်ရာ (Qualificational)
နေရာဒေသပိုင်းဆိုင်ရာ (Spatial) ကဏ္ဍပိုင်းဆိုင်ရာ (Sectoral) |
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာ ပြောင်းလဲသင်ယူခြင်း (Retraining) တည်နေရာ ပြောင်းလဲခြင်း (Location change) စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကဏ္ဍ ပြောင်းလဲခြင်း (Change of economic sector) |
| အရင်းအနှီး (Capital) | အရင်းအနှီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Capital mobility) | နေရာဒေသပိုင်းဆိုင်ရာ
(Spatial)ကဏ္ဍပိုင်းဆိုင်ရာ (Sectoral) |
အရင်းအနှီး စီးဆင်းမှု ထိန်းချုပ်ရေးများ (Capital controls) ကင်းလွတ်သည့် လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု (Free trade) အခြားလုပ်ငန်းကဏ္ဍများတွင် နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Foreign direct investment) ပြုလုပ်ခြင်း |
| မြေယာ (Land) | မြေပိုင်ရှင် (Landowner) | နေရာဒေသပိုင်းဆိုင်ရာ
(Spatial)ကဏ္ဍပိုင်းဆိုင်ရာ (Sectoral) |
မရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော (Immobile) အရာဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း (Economic agent) သာလျှင် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ |
အရင်းအနှီး (Capital) သည် အမြင့်ဆုံးသော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ၎င်းသည် အပြည့်အဝ အရင်းအနှီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Perfect capital mobility) သို့မဟုတ် မပြည့်ဝသော အရင်းအနှီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Imperfect capital mobility) ရှိနိုင်သည်။ လုပ်အားဆိုင်ရာ သွင်းအားစု (Factor of labor) သည် လုပ်သား ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်နိုင်မှု (Labor mobility) နှင့်အတူ မပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Imperfect factor mobility) ကို ပြသသည်။ ထို့ပြင် မြေယာ (Land) အရင်းအမြစ်သည် ၎င်း၏ ပြောင်းလဲ၍မရသော တည်နေရာ (Location) ကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် မြေပိုင်ရှင် ပြောင်းလဲခြင်းမှတစ်ဆင့်သာ အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ရှိနိုင်သည်။ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) သည် မပြည့်ဝသည့်အပြင် မပြီးပြည့်စုံမှုလည်း ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ နာမည်ကောင်း (Reputation) သို့မဟုတ် ဖောက်သည်များ၏ သစ္စာရှိမှု (Customer loyalty) စသည့် အရင်းအမြစ်များအားလုံးကို အရောင်းအဝယ်မပြုနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရှုထောင့်များ (Economic Aspects)
[ပြင်ဆင်ရန်]သက်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) ကို လုပ်အားခ (Wage)၊ မြေငှားရမ်းခ (Rent or Lease)၊ စွမ်းအင် ကုန်ကျစရိတ် (Energy costs)၊ အတိုး (Interest) နှင့် စွန့်ဦးတီထွင်သူ၏ ဝင်ငွေ (Entrepreneurial income) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အရင်းအမြစ် ကုန်ကျစရိတ်များ (Factor costs - ) သည် အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price - ) နှင့် အရင်းအမြစ် အသုံးပြုမှုပမာဏ (Factor quantity - ) တို့၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။
- .
လုပ်အားခများ မြင့်တက်လာခြင်းကဲ့သို့သော အကြောင်းရင်းများကြောင့် အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) မြင့်တက်လာပါက အရင်းအမြစ် ကုန်ကျစရိတ်များ (Factor costs) မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ် (Production costs) များကိုလည်း မြင့်တက်စေပြီး ပြောင်းပြန်အခြေအနေတွင်လည်း အလားတူပင်ဖြစ်သည်။။
ဤအရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor prices) များသည် နိုင်ငံတော်၏ စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Gross National Product) ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ကို အသုံးပြု၍ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများထံသို့ အရင်းအမြစ် ဝင်ငွေ (Factor income) အဖြစ် စီးဆင်းသွားသည်။ အရင်းအမြစ် ဝင်ငွေ (Factor income) တွင် လုပ်အားဝင်ငွေ (Labor income)၊ ငှားရမ်းခဝင်ငွေ (Rental income)၊ အရင်းအနှီးအပေါ် ရရှိသော ဝင်ငွေ (Capital gains) နှင့် အကျိုးအမြတ် (Profits) တို့ အချိုးကျပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ကုမ္ပဏီများသည် ဈေးကွက် ဈေးနှုန်း (Market price) ဖြင့် ၎င်းတို့၏ အမြင့်ဆုံး အကျိုးအမြတ် (Maximum profit) ကို ရရှိနိုင်ရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ကို အသုံးပြုကြသည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် ကုန်ကျစရိတ် ကာမိစေရန် (Cost recovery) ရည်ရွယ်၍လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) နှင့် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) အကြား ဆက်စပ်မှုများကို ထပ်တိုး ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း သီအိုရီ (Marginal productivity theory) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) သည် ဈေးကွက် မျှခြေ (Market equilibrium) တွင် ရှိနေပါက တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အရင်းအမြစ် အသုံးပြုမှုကိုလည်း သတ်မှတ်ပြီးသား ဖြစ်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) သည်လည်း မျှခြေ (Equilibrium) တွင် ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) တွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်းသည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) ရှိ ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်းအပေါ် နောက်ဆက်တွဲ သက်ရောက်မှုများ ရှိသည်။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည် ၎င်း၏ ထုတ်ကုန်များအတွက် မြင့်မားသော ဈေးနှုန်းတစ်ခုကို ရရှိပါက အဆိုပါကုမ္ပဏီသည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) တွင် နောက်ထပ် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ကို ထပ်မံ ဝယ်လိုအား (Demand) ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းဈေးကွက်၌ အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) သည် ဝယ်လိုအားဘက်မှ လက်ဝါးကြီးအုပ်မှု (Monopsony) သို့မဟုတ် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် လက်ဝါးကြီးအုပ်မှု (Bilateral monopoly) ဖြစ်နေပါက အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) သည် ထပ်တိုးထွက်ကုန်၏ တန်ဖိုး (Value of marginal product) ထက် ပိုမိုနိမ့်ကျနေနိုင်သည်။
ဒေသတွင်းနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (International factor markets) အကြားတွင် ကွဲပြားသော အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်းများ (Factor prices) တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းတို့ကို အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) မှတစ်ဆင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အပြည့်အဝဖြစ်စေ ညီမျှသွားအောင် ချိန်ညှိပေးသည်။
မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒရှုထောင့်မှ သုံးသပ်ခြင်း (Microeconomic Consideration)
[ပြင်ဆင်ရန်]အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) ကို သီးခြားစီဖြစ်စေ သို့မဟုတ် အခြားအရာများနှင့် ဆက်စပ်၍ဖြစ်စေ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်သည်။ သီးခြားစီလေ့လာရာတွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Partial analysis) သို့မဟုတ် ဈေးကွက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Market analysis) ကို အသုံးပြုသည်။ ဆက်စပ်လေ့လာရာတွင်မူ ယေဘုယျ မျှခြေ ပုံစံငယ် (General equilibrium model) သို့မဟုတ် ခြုံငုံ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Total analysis) ကို အသုံးပြုသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဈေးကွက်များ (Markets) နှင့် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) အပေါ်တွင် သီးခြား အခြေအနေအချို့ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ ပြည့်ဝသော ဈေးကွက် (Perfect market) ဟူသော အယူအဆသည် အရေးကြီးသော ကြိုတင်ယူဆချက်အချို့ကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် ပြည့်ဝသော အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Perfect capital market) ကဲ့သို့ ဈေးကွက်တစ်ခုစီတိုင်းအပေါ်တွင် သီးခြား လိုအပ်ချက်များကိုလည်း သတ်မှတ်ထားနိုင်သည်။ အခြားသော ဈေးကွက်များကဲ့သို့ပင် ဤနေရာတွင်လည်း ပြင်ပသက်ရောက်မှု (External effect) ကဲ့သို့သော ဈေးကွက်မပြည့်ဝမှုများ (Market imperfections) ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
သီးခြားစီဖြစ်သော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် အရင်းအမြစ် ပုံကြမ်း (Factor diagram) ဟုခေါ်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းသည် ဈေးကွက် ပုံကြမ်း (Market diagram) ၏ အထူးပုံစံကွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယင်းတွင် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) နှင့် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်းများ (Factor prices) ကို နှိုင်းယှဉ်ပြသထားသည်။ ဤဘောင်အတွင်းတွင် သတ်မှတ်ထားသော အခြေအနေများအောက်၌ ဈေးကွက် မျှခြေ (Market equilibrium) ကို ဖန်တီးနိုင်သည့် အရင်းအမြစ် ဝယ်လိုအား (Factor demand) နှင့် အရင်းအမြစ် ရောင်းလိုအား (Factor supply) တို့ကို လေ့လာဆန်းစစ်နိုင်သည်။ စားသုံးသူသုံး ကုန်ပစ္စည်းများ (Consumer goods) အတွက် နောက်ဆုံး ဝယ်လိုအား (Final demand) မှ ဆင့်ပွားလာသော ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) နှင့် ထုတ်ကုန်များ (Products) အပေါ် ဝယ်လိုအားကို မူလဝယ်လိုအားမဟုတ်ဘဲ ဆင့်ပွား ဝယ်လိုအား (Derived demand) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
အရင်းအမြစ် ခွဲဝေချထားမှု (Factor allocation) သည် ကုန်ပစ္စည်းများ (Goods) ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ရှားပါးသော အရင်းအမြစ်များနှင့် ကုန်ကြမ်းများကို မည်သို့ခွဲဝေချထားသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ခေတ်သစ်ဂန္ထဝင် သီအိုရီ (Neoclassical theory) အရ အရင်းအမြစ် (Factor) တစ်ခုစီတိုင်းသည် ၎င်း၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product) အပေါ်မူတည်၍ အကျိုးခံစားခွင့် ရရှိသည်ဟု ယူဆထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လုပ်အား၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product of labor) နှင့် အရင်းအနှီး၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product of capital) တို့အလိုက် ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ် (Factor) တစ်ခု၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product) ကို ဈေးကွက် ဈေးနှုန်း (Market price) ဖြင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ ၎င်း၏ ထပ်တိုးထွက်ကုန်၏ တန်ဖိုး (Value of marginal product) နှင့် ညီမျှသည်။
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- Heller၊ Wolfgang (1927)၊ Theoretische Volkswirtschaftslehre (ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့်)၊ p. 144
- Mahoney၊ Joseph T.; Pandian၊ J. Rajendran (1992)၊ "The Resource-Based View within the Conversation of Strategic Management"၊ Strategic Management Journal၊ 13: 369
- Mellewigt၊ Thomas (2003)၊ Management von Strategischen Kooperationen (ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့်)၊ p. 64
- Verlag Dr. Th. Gabler, ed. (1984)၊ Gablers Wirtschafts-Lexikon (ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့်)၊ II၊ Sp. 1439
- Olsson၊ Michael; Piekenbrock၊ Dirk (1998)၊ Kompakt-Lexikon Umwelt- und Wirtschaftspolitik (ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့်)၊ p. 135
- Piekenbrock၊ Dirk (2009)၊ Gabler Kompakt-Lexikon Volkswirtschaftslehre (ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့်)၊ p. 129
- Siebert၊ Horst; Lorz၊ Oliver (1969)၊ Einführung in die Volkswirtschaftslehre (ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့်)၊ p. 177
- Siebert၊ Horst; Lorz၊ Oliver (1969)၊ Einführung in die Volkswirtschaftslehre (ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့်)၊ p. 150
- Springer Fachmedien Wiesbaden, ed. (2013)၊ Kompakt-Lexikon Wirtschaftstheorie (ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့်)၊ p. 24
- abgeleitete Nachfrage – Definition im Gabler Wirtschaftslexikon (ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့်)