အဆောင်အယောင်

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
Jump to navigation Jump to search

အဆောင်အယောင်[ပြင်ဆင်ရန်]

အဆောင်အယောင်ဟူသောစကားသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ကျယ်ဝန်းလှ၏။ သုသော ဓိတ မဟာရာဇဝင် တော်ကြီး၌ သိကြားမင်းသည် သိလဝံသထား အစရှိသော မင်းမြေ|ာက် တန်ဆာငါးပါးကို လည်းကောင်း၊ မင်းဧကရာဇ်တို့ နှင့် ထိုက်တန်သော အဆောင်အယောင် အခမ်းအနားကိုလည်း ကောင်း (ပေ) ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးအား ဆောင်နှင်းပေ၏ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အနော်ရထာမင်းစော လက်ထက်၌လည်း ခမည်းတော်ကိုလည်း မင်းမြေ|ာက် တန်ဆာငါးပါးနှင့်တကွ မင်းဆောင်မင်းယောင် မင်းခမ်းမင်းနား အကုန် ကျင်းပစေ၍ ရဟန်းမင်းပြုရ၏ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မင်းကြီးစွာကို စည်း တပစ်အမတ်ကြီး(ဘိုးရာဇာ) လျှောက်ထားရာ၌လည်း တောင် တွင်းပွင့်လှဦး သီဟပတေ့သည် ငွေချက်တတ်သော ကုလား အား သမီးတော်ကို ပေး၍ ကြီးစွာသော အဆောင်အယောင်နှင့် တကွ သူကောင်းပြုဘူးလေ၏ဟူ၍လည်းကောင်း အဆိုရှိ သဖြင့် ယင်းအဆောင်အယောင်ဟူသော စကားကို သရေ ခေတ္တရာခေတ်၊ ပုဂံခေတ်၊ အင်းဝခေတ်လောက်ကပင် စတင် သုံးစွဲလာကြသည်။ နောက်နောက်သော ခေတ်တို့၌လည်း ထိုထိုရာဇဝင်၊ သာသနာဝင်၊ ပုံပြင်ဝတ္ထု၊ စာအုပ်စာတမ်းတို့၌ အစဉ်တစိုက် သုံးစွဲလာကြသည်။

(မှတ်ချက် - ရာဇဝင်၊ သာသနာဝင်စသော စာအုပ်စာတမ်း တို့ကို ရေးသားရာ၌ နောက်နှောင်းအခါရောက်မှ ရေးသားသော် လည်း ရှေးကအစဉ်အလာ မှတ်သားထားသော မှတ်တမ်းနှင့် အစဉ်အလာ ပြောဆို သုံးစွဲခဲ့ကြသော ပညာတို့၏ အပြောအဆို အသုံးအစွဲတို့ကို အခြေခံပြု၍ ရေးသားရသဖြင့် အဆောင် အယောင်ဟူသော စကားမှာ ထိုစဉ်အခါကပင် သုံးစွဲလာခဲ့ကြ သည်ဟု မှတ်ယူအပ်သည်။)

ထိုသို့ သုံးစွဲလာခဲ့ကြရာ ဝိနည်းအဋ္ဌကထာ နိဿယ၌ သလ္လဟုက ပရိက္ခာရေန၊ အဆောင်အယောင် မများ၊ ပေါ့ပါးသော ပရိက္ခရာဖြင့် ဆိုရာ၌ သက‡န်း၊၊ သပိတ်စသော ပရိက္ခရာတို့ကို ရသေ့ရဟန်းတို့ အဆောင်အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။

မဟာရာဇဝင်ကြီး၌ပင် မင်းတရား ရွှေxD;oည် သက္ကရာဇ် ၉ဝ၇ ခု ရာဇဘိသေကခံရာ၌ မြန်မာမင်း ဧကရာဇ်တို့၏ အဆောင်အယောင် အခမ်းအနား အကုန်၊ လက်ဝဲတော်၊ လက်ယာတော်က ကျင်းပ၍ထား ရမည်ဆိုရာ၌ မင်းမြေ|ာက် တန်ဆာ ငါးပါးနှင့် မင်း၏ အသုံးအဆောင်ဟူသမျှကို မင်းတို့ အယောင်အဆောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။

ရာဇသေဝကဒီပနီတွင် ဘူရိဒတ်နဂါးမင်းသည် မင်းချင်း တို့ကို ထီးဖြူကို ဆောင်းမိုးစေလျက် ရင်ခွင်ထက် သားမြီးယပ် ကို ပိုက်စေ၍ နဖူပြင်ဝယ် တင့်တယ်စွာ သင်းကျစ်ကို ဆင် ယင်လျက် ခြေ၌စွပ်အပ်သော ခြေနင်းရှိသဖြင့် သန်လျှက်စွဲတို့ ဆောင်ရွက်အပ်သော သန်လျှက် အဆောင်အယောင်နှင့်တကွ ဆိုရာ၌ မင်း မြေ|ာက် တန်ဆာငါးပါးကို မင်းတို့၏ အဆောင် အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။

ရွှေဘုံနိဒါန်း၌လည်း ရံဖန်ရံခါ အမှုနှင့်လျော်စွာ ကြုံကြိုက်သည့်ကာလ ပကတိ ပေါင်းတော်၊ သရဖူတော်၊ မကိုဋ်တော်စသော အဆောင်အယောင် အဝတ်တန်ဆာတော် များကို ပရိတ်တော်ခံသည် ဆိုရာ၌ လည်းကောင်း၊ မင်း မြေ|ာက်တန်ဆာ ငါးပါးနှင့် အဝတ်တန်ဆာ ရတနာပန်းတောင်း စသော အသုံးအဆောင်တို့ကို မင်းတို့ အဆောင်အယောင် အဖြစ် ပြဆိုသည်။

မင်းတရား ရွှေxD;vက်ထက်မှာပင် အမှူးအမတ် ပွဲလမ်း ရသသူကိုလည်း အရည်အသွားအလျောက် အမည် အရည် အဆောင်အယောင် ကျေးရွာပေးတော်မူသည် ဟူ၍လည်း ကောင်း၊ မင်းဆွေမင်းမျိုး မှူးကြီး မတ်ကြီးတို့ကိုလည်း အမည်အရည် အဆောင်အရွက် အထိုက်အလျောက် ပေး တော်မူသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုရာတို့၌ ဘွဲ့မည်၊ အမှတ် တံဆိပ်၊ အသုံးအဆောင်၊ မြို့ရွာကျေးလက် စသည်တို့ကို မှူးမတ်စသော အရာရှိတို့၏ အဆောင်အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။

(မှတ်ချက် - မြန်မာမင်းတို့လက်ထက်က ရဟန်းတော်များ ဘွဲ့မည်ကို ရိုက်နှိပ်ရန် လက်ကိုင်ပါသော သံတုံး ရှည်၌ စာတမ်းထိုး၍ လှူလေ့ရှိသည်။ လူများဘွဲ့မည်ကိုလည်း နား နှစ်ဘက်အထိ နဖူးတွင်တပ်ဆင်ရန် သင်းကျစ်သဖွယ် ပြုလုပ် ထားသော ရွှေပြား၌ စာတမ်းထွင်း၍ပေးလေ့ရှိသည်။ ထိုကြောင့် ဘွဲ့မည် အမှတ် တံဆိပ်ဟု သုံးစွဲသည်။)

သမန္တစက္ခု ဒီပနီ၌လည်း အိုးခွက်လှူရသော အကျိုး သုံးပါး ကို ပြဆိုရာတွင် ရတနာအတိပြီးသော အိုးခွက် အဆောင် အယောင်ကိုရသည်လည်းတစ်ပါး ဆိုရာ၌ အိုးခွက် စသော အသုံးအဆောင်တို့ကို လူတို့ အဆောင်အဆောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။

ထိုမှတစ်ပါး စာအုပ်စာတမ်းတို့၌လည်း အရာရှိဝတ်ဆင်မြဲ အဝတ်အစား အဆောင်အယောင်များကိုဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မိမိတို့ ရရှိသော အဆောင်အယောင် အဝတ်အစားကို ဆင်ယင်ကြ၍ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုရာတို့၌ အဝတ်အထည် အဆင်တန်ဆာတို့ကို မှူးမတ်စသော အရာရှိတို့ အဆောင် အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။

ထွက်စည် ဝင်စည်စသော အဆောင်အယောင်မျိုးကိုသာ ဆိုသည် ဆိုရာ၌ စည်၊ နှဲ၊ ခရာ စသော တူရိယာတို့ကို မှူးမတ်စသော အရာရှိတို့ အဆောင်အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။ သူ့ကိုယ်တိုင်လည်း သီးသန့် ပင်တိုင်နန်းမဆောင်နှင့် မိဖုရား အဆောင်အယောင်အဖြစ် နေတယ် ဆိုရာ၌ မိဖုရား မောင်းမမိဿံတို့ကို ဘုရင်မင်း၏ အဆောင်အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။

ဝက်စွယ်လက်ဖွဲ့ အဆောင်အယောင်များကို ဆင်မြန်း ဆိုရာ၌ အင်း၊ အိုင်၊ လက်ဖွဲ့၊ ခါးလှည့်၊ ဂါထာ၊ မန္တန်၊ မန္တရား၊ ဆေးဝါးတို့ကို လူတို့ အဆောင်အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။

ထိုအဆောင်အယောင်ဟူသော စကားကို သုံးစွဲရာ၌လည်း အချို့နေရာ၌ အဆောင်၊ အချို့နေရာ၌ မင်းဆောင်မင်းယောင်၊ အချို့နေရာ၌ အသုံးအဆောင်၊ အချို့နေရာ၌ အဆောင်အရွက်၊ အချို့နေရာ၌ အဆောင်အယောင် အခမ်းအနားဟု တစ်ပါး သော စကားလုံးနှင့် ဆက်စပ်၍ သုံးစွဲသည်ကို တွေ့ရသည်။ မည်သို့ပင်သုံးစွဲသည်ဖြစ်စေ မင်းခမ်းမင်းနားတွင် ပါဝင် သော အဆောင်အယောင်များနှင့် မင်းတို့က မိဖုရား၊ မင်းသား၊ မင်းသမီး၊ မှူးမတ် စသော အရာရှိတို့အား ပေးကမ်းချီးမြေ|ာက် သော အဆောင်အယောင် များကို ခြုံ၍ကြည့်လျှင် ဘွဲ့မည် တံဆိပ်များ၊ အဆင်တန်ဆာများ၊ အသုံးအဆောင် ပရိဘောဂ များ၊ လက်နက် ကိရိယာများ၊ ဆင်း၊ မြင်း၊ ဝေါ၊ လှေဖောင် စသော ယာဉ်များ၊ မြို့ရွာ ဝင်းခြံ အိမ် အိပ်ယာ နေရာ အခြံ အရံများ ပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။

ဤနေရာ၌ အဆောင်အယောင်မှာ ရဟန်းရှင်လူ အလုံးစုံ တို့နှင့် ဆက်ဆံနေသဖြင့် ကျယ်ဝန်း များပြားသော်လည်း ဘုရင်မင်းများ၊ ဘုရင်မင်းတို့ အချီးအမြေ|ာက်ခံရသော ရဟန်း များ၊ မိဖုရားများ၊ မင်းသား၊ မင်းသမီးများ၊ မှူးမတ်စသော အရာရှိများအတွက် အမျိုးဇာတ်၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ အရည်အခြင်း၊ ရာထူး ဌာနန္တရအလိုက် သီးခြား သတ်မှတ်ထားသော အဆောင် အယောင်တို့ကိုသာ ဆိုလိုပေသည်။

သတ်မှတ်ထားသော အဆောင်အယောင်မှာလည်း အခမ်း အနားနှင့် ရောထွေးလျက်ရှိသည်။ အချို့စာအုပ် စာတမ်းတို့တွင် အဆောင်အယောင်နှင့် အခမ်းအနားကို ရောထွေး ရေးသားကြ သည်။ အချုပ်အားဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်သော အသုံးအဆောင် ပရိဘောဂကို အဆောင်အယောင် ခေါ်သည်။ ပွဲသဘင်ကျင်းပ ရာ၌ သူ့နေရာနှင့်သူ ခင်းကျင်း စုပေါင်းထားသော ယင်းအသုံး အဆောင် ပရိဘောဂကိုပင် အခမ်းအနား ခေါ်သည်။ (တစ်နည်း) အမြဲဲအသုံးပြုသော အသုံးအဆောင်ပရိဘောဂ၊ (သို့မဟုတ်)သွားရာလာရာ၌ ယူဆောင်သွားသော အသုံး အဆောင် ပရိဘောဂကို အခမ်းအနားဟု ခေါ်သည်။ ဘုရင်မင်းတို့သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အဆောင်အယောင် ချင်း မတူကြ၊ မျိုးရိုးအလိုက်လည်းကောင်း၊ အရပ်ဒေသ အလိုက်လည်းကောင်း၊ အခါကာလအလိုက်လည်းကောင်း ကွဲပြားကြသည်။ မိဖုရား၊ သား၊ သမီး၊ မှူးမတ် စသော အရာရှိ တို့လည်း အဆောင်အယောင်ချင်း မတူကြ၊ အမျိုးဇာတ်၊ ဂုဏ် သိက္ခာ၊အရည်အချင်း၊ ရားထူးဌာနန္တရအလိုက် ကွဲပြားကြသည်။ ထိုအဆောင်အယောင်သည် ဘွဲ့တံဆိပ် အဆောင်အယောင်၊ အသုံးအဆောင် ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင်ဟု နှစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ယင်းနှစ်မျိုးစလုံးကိုပင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘုရင်ခေတ်က အသုံးပြုခဲ့သော ထင်ရှားသော အဆောင်အယောင်တို့ကို သိသာ ရုံပြဆိုပါအံ့။ သံဃရာဇာ၊ မဟာသံဃရာဇာ၊ ဓမ္မသေနာပတိ၊ မဟာသံဃနာထ စသည်တို့ကား သာသနာပိုင်တို့၏ ဘွဲ့အမည် တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။ အဂ္ဂပဏ္ဍိတ၊ ဒိသာပါမောက္ခ၊ ရာဇာဂုရု၊ ရာဇာဓိရာဇာဂုရု စသည်တို့ကား ရဟန်းပညာရှိတို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။

ရွှေxrf;စင်၊ ဝေါ၊ ကျိုင်း၊ သိုင်း၊ ထီး စသည်တို့ကား သာသနာပိုင်တို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။ ရာဇာ၊ မဟာရာဇာ၊ ရာဇာဓိရာဇာ၊ အဓိပတိ စသည်တို့ကား ပဒေသရာဇ်၊ ဧကရာဇ် ဘုရင်မင်းတို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ်အဆောင် အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။ (၁) သန်လျက်၊ (၂) သားမြီးယပ်၊ (၃) ရတနာပန်း တောင်း၊ (၄) ကွမ်းခွက်-ရှစ်မြေ|ာင့်၊ (၅) ကွမ်းခွက်- ခြသေ့‡ခံ၊ (၆) စလင့်ကြာ၊ (၇) ကွမ်းထည့်၊ (၈) ကွမ်းချပ်၊ (၉) ကျပ်၊ (၁ဝ) ကရား၊ (၁၁) တကောင်း၊ (၁၂) မြူတာ၊ (၁၃) မြူတာ တို့ကား ရွှေဘုံနိဒါန်းအရ ဘုရင်မင်းတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင် လက်ယာမင်းခမ်းတော်တို့ ဖြစ်သည်။ (တနည်း) (၁) သန်လျက်၊ (၂) သားမြီးယပ်၊ (၃) ရတနာ ပန်းတောင်း၊ (၄) ကွမ်းခွက်ရှစ်မြေ|ာင့်-ခြသေ‡့ ခံ၊ (၅) စလင့် ကြာ၊ (၆) ကွမ်းထည့်၊ (၇) ကွမ်းချပ်၊ (၈) ကျပ်လျား၊ (၉) ကရား-ခြသေ‡့ခံ၊ (၁ဝ) တကောင်း၊ (၁၁) မြူတာ၊ (၁၂) ထီးဖြူ-လေး၊ (၁၃)ယပ်မား-လေးတို့ကား ရွှေဘုံနိဒါန်းအရ ဘုရင်မင်းတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင် လက်ယာ မင်းခမ်းတော်တို့ ဖြစ်သည်။

(၁) ဘိနပ်၊ (၂) တောင်ဝှေး၊ (၃) လှံ၊ (၄၅) လွှား၊ (၅) လက်တင်ကြား၊ (၆) ကွမ်းခွက်-နဂါးခံ၊ (၇) ကွမ်းလောင်း ကြီး၊ (၈) ဖလား၊ (၉) ကရား၊ (၁ဝ) သလင်းမြောင်၊ (၁၁) သစ်တိုင်၊ (၁၂) မြူတာ၊ (၁၃) မြူတာ တို့ကား ရွှေဘုံနိဒါန်း အရ ဘုရင်မင်းတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင် လက်ဝဲ မင်းခမ်းတော်တို့ ဖြစ်သည်။

(တနည်း) (၁) ဘိနပ်၊ (၂) တောင်ဝှေး၊ (၃) လက်တင် ကြား၊ (၄) ကွမ်းခွက်-နဂါးခံ၊ (၅) ကွမ်း လောင်းကြီး၊ (၆) ကွမ်းလောင်းငယ်၊ (၇) ဖလား၊ (၈) ကရား၊ (၉) သလင်း မြောင်၊ (၁ဝ) သစ်တိုင်၊ (၁၁) မြူတာ၊ (၁၂) ထီးဖြူ-လေး၊ (၁၃) ယပ်မား-လေး တို့ကား ရွှေဘုံနိဒါန်းအရဘ ဘုရင်မင်း တို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင် လက်ဝဲမင်းခမ်းတော်တို့ ဖြစ်သည်။

(၁) ရတနာ ပန်းတောင်း၊ (၂) ကွမ်းခွက်-ရှစ်ထောင့်၊ (၃) စလင့်ကြာ-နှစ်၊ (၄) ကွမ်းလောင်း၊ (၅) ကွမ်းချပ်၊ (၆) ကွမ်းထောင်၊ (၇) မကရ်းကရား၊ (၈) ရေအိုးပျစ်၊ (၉) သောက်ရေတင်၊ (၁ဝ) ပြတို့- ထွေးအင်၊ (၁၁) တကောင်း၊ (၁၂) ဖလား၊ (၁၃) မြူတာနှစ်တို့ကား မြဝတီမင်းကြီးဦးစ၏ မင်းခမ်းတော်ဘွဲ့အရ ဘုရင်မင်းတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင် အယောင် လက်ယာခမ်းတော်တို့ ဖြစ်သည်။

(၁) လက်တင်ကြား၊ (၂) ကွမ်းခွက်-ခြသေ‡့ခံ၊ (၃) ကွမ်း လောင်း၊ (၄) သလင်းမြောင်၊ (၅) သစ်တိုင်၊ (၆) ကြက်လျှာ၊ (၇) ခြေနင်းဘိနပ်၊ (၈) သာမြီးယပ်၊ (၉) သန်လျက်၊ (၁ဝ) တောင်ဝှေး၊ (၁၁) ကရား- ခြသေ‡့ခံ၊ (၁၂) မေးထောက်၊ (၁၃) ကျီးခြေတို့ကာ မြဝတီမင်းကြီးဦးစ၏ မင်းခမ်းတော်ဘွဲ့အရ ဘုရင်မင်းတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင် လက်ဝဲခမ်း တော်တို့ ဖြစ်သည်။

ဥပရာဇာ၊ မဟာဥပရာဇာ စသည်တို့ကား အိမ်ရှေ့မင်းတို့၏ ဘွဲ့မည် တံဆိပ်တော် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။ ဓမ္မရာဇာ၊ မဟာရာဇာ၊ သုဓမ္မရာဇာ၊ သတိုး၊ မင်းရဲ၊ စည်သူ စသည်တို့ကား မင်းသားတို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ် အဆောင် အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။

သိဒ္ဓိကာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ သုဘရာဇ်၊ သတိုး၊ မင်းကြီး၊ မဟာ၊ မင်းသုံးဆင့်၊ မင်းနှစ်ဆင့်၊ မင်းတစ်ဆင့်၊ နေမျိုး၊ နော်ရထာ၊ ရွှေတောင်၊ ပျံချီ၊ လက်ဝဲသုန္ဒရ၊ မဟာဘောဂ စသည်တို့ကား မှူးမတ်စသော အရာရှိနှင့် သူဌေးတို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။

ဗောင်း၊ နားဓောင်း၊ ဒုရင် အင်္ကျီစသော အဆင်တန်ဆာ၊ ထီး၊ ယပ်၊ ကျိုင်း၊ သိုင်း၊ ကွမ်းခွက်၊ ကွမ်း လိပ်၊ လက်ဘက် အိုး ထွေးအင် စသော ပရိဘောဂ၊ ဓား၊ လှံ၊ သေနတ်စသော လက်နက်၊ ဆင်မြင်း ဝေါထမ်းစင် လှေ ဖောင်စသော ယာဉ်၊ စည် နှဲ ခရာ စသော တူရိယာ၊ မြို့ရွာဝင်းခြံ အိမ် အိပ်ရာ နေရာ စသော အရာရှိကြီးငယ်တို့ကား အိမ်ရှေ့မင်း၊ မင်းသား၊ မှူးမတ် စသော အရာရှိကြီးငယ်တို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင် အယောင်တို့မှာ မိဖုရား၊ မင်းသမီးစသော မင်းမိန်းတို့နှင့်လည်း သက်ဆိုင်သည်။)

ထိုအဆောင်အယောင်တို့ကို ပေးရာ၌ အဆင့်အတန်းအလိုက် တန်ဖိုးငွေ အနည်းအများ ပိုင်းခြား သတ်မှတ်၍ ပေးလေ့ရှိ သည်။နေမျိုးဘိသက္က၊ မဟာဘိသက္က စသည်တို့ကား သမား တော် တို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။ ကတ္တီပါဆေးလွယ်အိတ် စသည်တို့ကား သမားတို့၏ ပရိ ဘောဂ အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။

ရာဇဂုရု စသည်တို့ကားပုဏ္ဏားတော်တို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။စလွယ်စသည်တို့ကား ပုဏ္ဏားတော်တို့၏ ပရိဘောဂအဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။ စလွယ် နှစ်ဆဲ့လေးသွယ်ကား ဘုရင်မင်း၊ နှစ်ဆဲ့တစ်သွယ် ကား အိမ်ရှေ့မင်း၊ တစ်ဆဲ့ရှစ်သွယ်ကား မင်းသားတစ်ဆဲ့ ငါးသွယ်ကား မင်းကြီး၊ တစ်ဆဲ့နှစ်သွယ်ကား အတွင်းဝန်၊ ကိုးသွယ်၊ ခြောက်သွယ်၊ သုံးသွယ်တို့ကား မှူးငယ်မတ်ငယ် တို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။ စလွယ်ကိုးသွယ်ကား ဗြဟ္မဏပုဏ္ဏားမျိုး၊ ခြောက်သွယ်ကား ခေတြပုဏ္ဏားမျိုး၊ သုံးသွယ်ကား ဗြိသျှ ပုဏ္ဏားမျိုးတို့၏ ပရိ ဘောဂ အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။

တိလောကဝဓံသကာ ဒေဝီ၊ တိလောကစန္ဒာ ဒေဝီ၊ မဟာ ဒေဝီ၊ ရတနာဒေဝီ၊ မဟေသီ စသည်တို့ကား မိဖုရားတို့၏ ဘွဲ့အမည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။ ဒေဝီ၊ ဝတီ၊ မဟေ၊ နန္ဒာ၊ သီရိ၊ ဇာလီ၊ မဂ‡လာ၊ မုတ္တာ၊ သာမာ၊ ပဒုမာ၊ မာလာ၊ မိတ္တာ၊ ဂန္ဓာ၊ သူဇာ၊ သာခါ စသည် တို့ကား ကိုယ်လုပ်တော်တို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ် အဆောင် အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။ဒေဝီ၊ ဝတီ၊ ပုဏ္ဏား၊ မင်္ဂလာ၊ စန္ဒာ၊ ဂုစာ၊ ပဘာ၊ ကေသာ စသည်တို့သည်ကား သမီးတော်တို့၏ ဘွဲ့မည် တံဆိပ်အဆောင် အယောင်တို့ဖြစ်သည်။

ဥက္ကဋ္ဌ်ယကင်စိုက် မဟလ္လတာတန်ဆာ၊ ရိုးရိုးမဟလ္လတာ တန်ဆာ၊ ဥက္ကဋ္ဌ်ယတင်စိုက်ဃနမတ္ထကတန်ဆာ၊ ရိုးရိုး ဃနမတ္ထ တန်ဆာ၊ ဂုံးသင်းကျစ်တပ် အမြီးပေါက်မလ္လိကာ တန်ဆာတို့ ကား မိဖုရားနှင့် သမီးတော်တို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင် တို့ ဖြစ်သည်။အမြီးပေါက် မလ္လိကာတန်ဆာ၊ ရိုးရိုးမလ္လိကာ တန်ဆာတို့ကား အပျိုတော် ကတော်မယားတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင် အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။ [၁]

ကိုးကား[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)