သစ်ချ

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာဖွေရန်
Oak
သိပ္ပံနည်းကျမျိုးခွဲခြင်း
လောက [[Plantae]]
မျိုးစဉ် [[Fagales]]
မျိုးရင်း [[Fagaceae]]
မျိုးစု '''''Quercus'''''

ဝက်သစ်ချပင်ကို မြန်မာပြည်တွင် တစ်ချို့က ခါတော်မီပင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်၊ မြောက် အမေရိကတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်းနှင့် သမပိုင်းဒေသများတွင် ဝက်သစ်ချမျိုးပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်မျှ အနှံ့အပြားပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။ ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု၊ ဗော်နီယိုကျွန်းနှင့် အန်ဒီးတောင်တန်းတို့တွင်ကား ဝက်သစ်ချပင်မျိုး အနည်းငယ်လောက်သာရှိသည်။

ရှေးအခါများက ဝက်သစ်ချတောများသည် အင်္ဂလန်ပြည်တစ်ပြည် လုံးနှင့် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းတစ်ခုလုံးတွင် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည်။ သို့ သော် ယခုအခါတွင် လူတို့ တဖြည်းဖြည်းခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းလာကြသော ကြောင့် ခုတ်ထွင်ရန်ခက်ခဲလှသည့် အရပ်များမှတစ်ပါး များစွာမပေါက် ရောက်ကြတော့ချေ။ သို့ရာတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံမှလည်းကောင်း၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ လည်းကောင်း၊ ရုရှနိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှလည်းကောင်း အဖိုး တန်ဝက်သစ်ချ သစ်များကို ရလျက်ရှိနေပေသေးသည်။

ရှေးအခါက ဝက်များကို ဝက်သစ်ချပင်အောက်သို့ ဆောင်းကူးရာ သီတွင် မောင်းနှင်ပို့လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ကြသည်မှာ ဝက်တို့သည် ဝက်သစ်ချသီးများကို ကြိုက်နှစ်သက်ကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ရှဉ့်များသည် လည်း ဝက်သစ်ချသီးကို စုဆောင်းထားတတ်ကြသည်။ ထိုသို့ထားကြသော အသီးများမှ အညှောက်ပေါက်လာတတ်သည်။ ထို့ပြင် ငှက်များ အထူးသ ဖြင့် ခိုများကလည်း ဝက်သစ်ချသီးများကိုလွန်စွာကြိုက်နှစ်သက်ကြလေ သည်။ ထိုသို့အသီးများကိုထိုးချကြရာမှ အချို့အသီးများသည် နေရာကျဲကျဲ နှင့် ထူးခြားသည့်နေရာများတွင် ပေါက်ရောက်လျက်ရှိကြလေသည်။ ဝက်သစ်ချပင်အားလုံးမှသီးသော ဝက်သစ်ချသီးသည် အခြားသစ် သီးများနှင့်မတူဘဲ အလွန်ထူးခြားသည်။ ဝက်သစ်ချသီးတွင် အစေ့မာရှိ၍

ထိုအစေ့မာ၏ အရင်းပိုင်းတစ်ဝက်ခန့်သည် အစေ့ရွက်များနှင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိသည်။ အညှာသည် ထိုအစေ့ရွက်များ၏ အရင်းတွင်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အသီး၏ အပေါ်ပိုင်းတစ်ဝက်ခန့်မှာပေါ်နေသည်။ အရွက်များကား အတော် အတန်ကြီး၍ နံဘေးတွင် အဝိုက်အဝိုက်တွန့်နေသည်။

ဝက်သစ်ချမျိုးထဲတွင် အကြီးထွားဆုံးမျိုးမှာ ရုက္ခဗေဒအမည်အား ဖြင့် ကွားကပ်ရိုဗာခေါ် ဝက်သစ်ချမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းမှာ အဖိုးအတန်ဆုံး လည်းဖြစ်သည်။ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ပေ ၆ဝ မှ ၇ဝ အထိရှိတတ်၍ အမြင့် မှာ ပေ ၁၂ဝ အထိရှိတတ်သည်။ အသက်မှာနှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်မျှ ရှိ တတ်ကြသည်။ သို့ကြောင့်ပင် အင်္ဂလန်ပြည် အင်္ဂလိုဆက္ကဆွန်များ ကြီးစိုး စဉ်ကရှိခဲ့သောအပင်များကို ယခုတိုင်တွေ့မြင်နိုင်ပေသေးသည်။ ဂလော့စတာ နယ်တွင်ပေါက်သော နယူးလန်ဝက်သစ်ချပင်များမှာ မည်မျှကြီးမားသနည်း ဟူမူ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ၄၈ ပေမျှရှိလေသည်။ ဝက်သစ်ချပင်၏ အနှစ်သား မှာ အညိုရင့်မှ ဝါဖျော့ဖျော့အရောင်အထိ ကွဲပြားလျက်ရှိပြီးလျှင် အလွန်မာ ကြောကျစ်လျစ်လေသည်။

ဂရိတ်ဗြိတိန်မှထွက်သော ဝက်သစ်ချသားများကို အိမ်ထောင်ပရိ ဘောဂများပြုလုပ်ကြသည်။ အခြားအရေးကြီးသော ဥရောပတိုက်မှ ဝက်သစ် ချမျိုးကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ကွားကပ်စယ်ရစ်ဟုခေါ်သည်။ ယင်းကိုတူရ ကီဝက်သစ်ချဟူ၍လည်းခေါ်သေးသည်။ ၁၈ ရာစုနှစ်လောက်က အဂ‡လန်သို့ အခြားတိုင်းပြည်များမှမျိုးယူ၍ စိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်သည်။ ယခု အဂ‡လန်ပြည် တောင်ပိုင်းရှိ နယ်ကလေးများတွင် အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးကြသည် ။ အမြဲစိမ်းလန်းသော ဝက်သစ်ချမျိုးမှာ ကွားကပ်အိုက်လက်ဖြစ် သည်။ အမြင့်ဆုံးအပင်မှာ ပေ ၉ဝ ခန့်မျှသာရှိ၍ များစွာမကြီးထွားလှချေ။ မြေထဲပင်လယ်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသများတွင် ပေါက်ရောက် သောဝက်သစ်ချကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ကွားကပ်ဆူဗာဟုခေါ်သည်။ ထို ဝက်သစ်ချပင်၏ အခေါက်မှဖော့များကိုရရှိသည်။ စပိန်နိုင်ငံအတွက် အဖိုး တန်သစ်များရ၍ အခေါက်၏အတွင်းသားကို သားရေနယ်ရန် ဖန်ရည်ချက် ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။

အဂ‡လိပ်ဝက်သစ်ချသားမှာ တောင့်တင်းမာကျောလှသောကြောင့် အခြားသစ်များနှင့် နှိုင်းစာလျှင်အသုံးပြုရန် ပိုမိုလွယ်ကူသည်။ ခြောက်သွေ့ ခြင်း၊ စွတ်စိုခြင်း၊ အေးခြင်းစသည့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဒဏ်ကိုခံနိုင်သည်။ တောင့်တင်းခိုင်ခံ့ခြင်းနှင့် အရောင်အဆင်းလှပခြင်းတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား လျှင် အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချမှာ အကောင်းဆုံးအမျိုးအစားဟုဆိုထိုက်သည်။ သို့ ရာတွင် အမျက်ဆုံးပေါများခြင်းကြောင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ပြုလုပ်ရာ ၌ အခက်အခဲများနှင့်တွေ့ရသည်။ အိမ်ဆောက်ရန်အတွက် ယက်မများနှင့် အခြင်များပြုလုပ်ရန်ကား အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချသားမှာ အသင့်တော်ဆုံးပင်ဖြစ် သည်။ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများကိုကား ဝက်သစ်ချသားဖြင့်ပြုလုပ်ထား သည်။

အမေရိကန်ဝက်သစ်ချများကို ဝက်သစ်ချဖြူ၊ ဝက်သစ်ချနီဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲထားသည်။ ပထမအမျိုးတွင် အသီးများမှာ ပထမရာသီကုန်လျှင်ကုန် ခြင်းရင့်မှည့်ကြသည်။ အသီးရှိအစေ့တွင်အမွေးနုများမရှိ။ ဒုတိယ အမျိုးတွင် ကား အသီးများမှာ ဒုတိယရာသီကုန်ဆုံးမှသာရင့်မှည့်၍ အစေ့တွင် အမွေးနု များရှိသည်။ ဤအချက်များသည် ယင်းတို့၏ ကွာခြားချက်များဖြစ်သည်။ ဗားဝက်သစ်ချပင်သည် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် အဖိုးတန် သော အမေရိကန်ဝက်သစ်ချပင်မျိုးဖြစ်သည်။ သို့သော် အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချ သားလောက်ကားမမာချေ။ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် သင်္ဘောများတည်ဆောက် ရာ၌အသုံးချသည်။

မာကျောသော ပိုးဖုများကို ဝက်သစ်ချကိုင်းများတွင်တွေ့ရသည်။ ယင်းတို့သည် သစ်ပင်၏အသားထဲသို့ဝင်၍ အု သောပိုးကောင်ကလေးများ ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာရပေသည်။ ထိုပိုးကောင်ကလေးများကိုက်သော အသားမှာ ပွဖောင်းလာပြီးနောက် သစ်သီးပုံသဏ္ဌာန်လုံး၍လာသည်။ ထိုအလုံးထဲတွင် ပိုးကောင်ကလေးများ ကြီးပြင်းလာကြသည်။ ဝက်သစ်ချပိုးဖုများတွင် တန်နစ်အက်ဆစ်ခေါ် အဆိပ်ဓာတ်တစ်မျိုးပါရှိ၍ ယင်းကို မင် ပြုလုပ်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ သားရေနယ်လုပ်ငန်း၌လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဝက်သစ်ချပင်အိုကြီး၏အသားထဲတွင် ပိုးတောင်မာနှင့် ပိုးလောင်း များခိုအောင်း၍ အသက်မွေးလေ့ရှိကြသည်။ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ဝက် သစ်ချပင်သည် ဖဂေးစီအီးမျိုး၌ ပါဝင်လေသည်။[၁]

ကိုးကား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)