ဝီဂါ လူမျိုး
ဝီဂါလူမျိုး (Uyghur: ئۇيغۇر၊ တရုတ်: 维吾尔族) များသည် တာ့ခ်အုပ်စုဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် အရှေ့အာရှနှင့် ဗဟိုအာရှဒေသများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ဆက်စပ်နေသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ ရှင်းကျန်း ဝီဂါကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ အဓိကလူမျိုးစုဖြစ်ပြီး တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု ၅၅ မျိုးတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
| ئۇيغۇر 维吾尔族 | |
|---|---|
 ယာကန်းမြို့ရှိ ဝီဂါဂီတပညာရှင်များ | |
| လူဦးရေ စုစုပေါင်း | |
| ၁၂ သန်းကျော် (ခန့်မှန်း) | |
| အများစု နေထိုင်သည့် နေရာ | |
 တရုတ် (ရှင်းကျန်း) ကာဇက်စတန် ကာဂျစ္စတန် ဥဇဘက်ကစ္စတန် တူရကီ | |
| ဘာသာစကား | |
| ဝီဂါဘာသာစကား၊ တရုတ်ဘာသာစကား | |
| ကိုးကွယ်မှု | |
| အစ္စလာမ်ဘာသာ (ဆွန်နီ) | |
| ဆက်စပ် တိုင်းရင်းသား အုပ်စုများ | |
| တာ့ခ်လူမျိုးများ၊ ဥဇဘက်လူမျိုးများ |
သမိုင်းကြောင်းနှင့် အခြေချနေထိုင်မှု
[ပြင်ဆင်ရန်]ဝီဂါများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တာရမ်မြစ်ဝှမ်းရှိ တာကလာမာကန်သဲကန္တာရအတွင်း ပြန့်ကျဲနေသော အိုအေစစ်များတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုဒေသများသည် သမိုင်းကြောင်းအရ ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်သော တိုင်းပြည်များအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သလို အိမ်နီးချင်း တရုတ်၊ မွန်ဂိုနှင့် တိဗက်အင်ပါယာများ၏ လက်အောက်တွင်လည်း ကျရောက်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၀ ရာစု တရုတ် ထန်မင်းဆက်ကာလတွင် ပိုးလမ်းမမှတစ်ဆင့် အစ္စလာမ်ဘာသာ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ၁၆ ရာစုတွင် ဝီဂါလူမျိုးအများစုမှာ မွတ်ဆလင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။
လက်ရှိတွင် ဝီဂါလူမျိုး ၈၀% ခန့်သည် တာရမ်မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် နေထိုင်ဆဲဖြစ်ပြီး ကျန်ရှိသောလူဦးရေမှာ Yining (Ghulja)၊ Karamay နှင့် မြို့တော် အူရူမ်ချီမြို့တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ရှင်းကျန်းပြည်နယ်ပြင်ပတွင် ဟူနန်ပြည်နယ် တောဝ်ယွမ်ကောင်တီ၌လည်း ဝီဂါအသိုက်အဝန်းရှိသလို ကာဇက်စတန်၊ ကာဂျစ္စတန်နှင့် တူရကီနိုင်ငံတို့တွင်လည်း အခြေချနေထိုင်သူများစွာ ရှိသည်။
လက်ရှိအခြေအနေနှင့် လူ့အခွင့်အရေး
[ပြင်ဆင်ရန်]၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ ရှင်းကျန်းဒေသရှိ ဝီဂါလူမျိုးများ၏ အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများ (ဥပမာ- Human Rights Watch) က စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။ တရုတ်အစိုးရသည် အစွန်းရောက်ဝါဒ တားဆီးရန်နှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း သင်တန်းပေးရန်ဟုဆိုကာ ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများကို တည်ဆောက်ခဲ့သော်လည်း၊ ဝေဖန်သူများက ယင်းစခန်းများသည် အတင်းအကြပ် ဝါဒဖြန့်ခြင်းနှင့် လုပ်အားပေးခိုင်းစေခြင်းများ ပြုလုပ်ရာနေရာများဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုထားကြသည်။ [၁]
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ China: Unrelenting Crimes Against Humanity Targeting Uyghurs။ Human Rights Watch (31 August 2023)။