လဲကယ်စာ
 | ဤ ဆောင်းပါးသည် စိစစ်အတည်ပြုနိုင်ရန်အတွက် နောက်ထပ်ကိုးကားချက်များ လိုအပ်နေသည်။ |
| လဲကယ် | |
|---|---|
| အမျိုးအစား | |
| ဘာသာစကားများ | အရှေ့ပိုးကရင် |
| ဖန်တီးခဲ့ | ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ်များ |
| လားရာ | ဘယ်မှ ညာ |
| ISO 15924 | Leke, 364 |
လဲကယ်စာ (အင်္ဂလိပ်: Leke script) ကို ယခင်က ကရင်ကြက်ယက်စာ ဟု သိကြပြီး၊ မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် ပိုးကရင်ဘာသာစကား နှင့် စကောကရင်ဘာသာစကား တို့ကို ရေးသားရန် အသုံးပြုသည့် အဘူဂီဒါ (abugida) အက္ခရာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် ဗျည်း ၂၅ လုံး၊ သရ ၁၇ လုံး နှင့် အသံနေအသံထား ၃ မျိုး ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ဤအက္ခရာတွင် ပုဒ်မ နှင့် ကော်မာ ကဲ့သို့သော ကိုယ်ပိုင်သီးသန့် ကိန်းဂဏန်းများနှင့် ပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ်များလည်း ရှိသည်။
လဲကယ်စာသည် စကားလုံးများကို အသံထွက်သည့်အတိုင်း ရေးသားသည့် အက္ခရာဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် လဲကယ်အက္ခရာတွင် ဗျည်းများကို ဦးစွာရေးသားပြီးနောက် သရများနှင့် အသံများကို ၎င်းတို့၏ ပတ်လည်တွင် ရေးသားသည်။ ကွန်ပျူတာစာလုံးပေါင်းတွင်မူ dwia thwai နှင့် ri yah ကဲ့သို့သော ဗျည်း၏ ဘယ်ဘက်တွင် ရေးသားရသည့် သရနှစ်လုံးပင်လျှင် ဝဏ္ဏတစ်ခု၏ သရများသည် ဗျည်း၏နောက်တွင် အမြဲလိုက်ရသည်။
သမိုင်းကြောင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]ကရင်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာသမိုင်းအရ လဲကယ်အက္ခရာကို ကရင်ကြက်ယက်စာ ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ရှေးကရင်လူမျိုးများက ဤအက္ခရာကို ကြက်ယက်စာဟု အမည်ပေးခဲ့ရခြင်းမှာ မျိုးဆက်တစ်ဆက်မှတစ်ဆက်သို့ လက်ဆင့်ကမ်းပြောကြားခဲ့သော ပုံပြင်တစ်ပုဒ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုပုံပြင်အရ ဤကမ္ဘာလောကတွင် ပထမဆုံးနေထိုင်ခဲ့သော လူသားမှာ ဘုရားသခင်၏ အရိယ နှင့် သူ၏ သားတော်ခုနစ်ပါး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
အနှစ်ချုပ်
[ပြင်ဆင်ရန်]လဲကယ်စာကို ၁၈၃၀ နှင့် ၁၈၆၀ ခုနှစ်ကြားတွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ လဲကယ်ဂိုဏ်းဝင်များက အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းသည် ရှေးဟောင်းမြန်မာအက္ခရာများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို အခြေခံ၍ ရှေးဟောင်းမွန်အက္ခရာမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။[၁] ဤအက္ခရာကို အခြားဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၊ ခရစ်ယာန်များနှင့် ထူးခြားသော လဲကယ်အရိယာဘာသာဝင်များကလည်း အသုံးပြုကြသည်။ လဲကယ်ဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော်၏ အဆိုအရ ဤအက္ခရာကို သင်ကြားပေးသော လေ့ကျင့်ပြီးသား ဆရာ ၃,၂၀၀ ကျော် ရှိသည်ဟု သိရသည်။
လဲကယ်များသည် မွန်နှင့် မြန်မာအက္ခရာများ အပါအဝင် အခြားသောအက္ခရာများကိုလည်း အသုံးပြုကြပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဒုက္ခသည်များကမူ အသုံးပြုမှုနည်းပါးသော ထိုင်းအက္ခရာတစ်မျိုးကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။[၂]
| ပိုးကရင် လဲကယ်စာ | အသံထွက် | ဘာသာပြန် |
|---|---|---|
 | အော့ဆိုလာဆိုက် | ဟဲလို |
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ N4438: Revised proposal to add the Leke Script in the SMP of the UCS။ Working Group Document, ISO/IEC JTC1/SC2/WG2 and UTC (2013-04-26)။
- ↑ "A Brief Outline on the Traditional Background of the The[sic Lehkai (Ariya) Religious Sect [and] its Leit-Hsan Wait]" . Karen Heritage 1 (1).