ယူကရိန်းနိုင်ငံ၏ သမ္မတ
| ယူကရိန်းနိုင်ငံ ၏
သမ္မတ Президент України | |
|---|---|
.svg) ယူကရိန်းနိုင်ငံ၏ သမ္မတအလံတော် | |
| ယူကရိန်း အစိုးရအဖွဲ့ ယူကရိန်းနိုင်ငံ သမ္မတရုံး | |
| ပုံစံ | မစ္စတာ သမ္မတကြီး စစ်သေနာပတိချုပ် (စစ်ဘက်) အလွန်ရိုသေလေးစားအပ်သော (သံတမန်ရေး) |
| အမျိုးအစား | သမ္မတ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ |
| အဖွဲ့ဝင် | ယူကရိန်း အမျိုးသားလုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးကောင်စီ |
| စံအိမ် | မာရင်စကီး နန်းတော် (အခမ်းအနားသုံး) |
| ခန့်အပ်သူ | တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း |
| သက်တမ်း | ၅ နှစ် (တစ်ကြိမ်ဆက်တိုက် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်နိုင်) |
| ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ | ယူကရိန်းနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၉၆) |
| စတင်ထမ်းဆောင်သူ | လီယိုနစ် ခရက်ဗ်ချုခ် |
| ဖွဲ့စည်းခြင်း | ၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၁ (စတင်ဖွဲ့စည်း) ၂၈ ဇွန် ၁၉၉၆ (ဥပဒေအရ အတည်ပြု) |
| လက်ထောက် | - |
| လစာ | ယူကရိန်း ငွေကြေး ₴ ၃၃၆,၀ဝဝ (နှစ်စဉ်)[၁][၂] |
| ဝက်ဘ်ဆိုဒ် | president.gov.ua/en |
.jpg)
ယူကရိန်းနိုင်ငံ၏ သမ္မတ (အင်္ဂလိပ်: President of Ukraine) သည် ယူကရိန်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။ သမ္မတသည် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးတွင် နိုင်ငံတော်၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာစာချုပ်စာတမ်းများ ချုပ်ဆိုခြင်းများကို ဆောင်ရွက်သည်။ သမ္မတကို ယူကရိန်းနိုင်ငံသားများက ၅ နှစ်သက်တမ်းအတွက် တိုက်ရိုက်ရွေးကောက် တင်မြှောက်ကြပြီး တစ်ဆက်တည်း သက်တမ်းနှစ်ကြိမ်အထိသာ ထမ်းဆောင်ခွင့် ကန့်သတ်ထားသည်။[၃]
သမ္မတ၏ တရားဝင်စံအိမ်တော်မှာ မြို့တော် ကီးယက်မြို့ တွင် တည်ရှိသော မာရင်စကီး နန်းတော် ဖြစ်သည်။ အခြားသော တရားဝင် စံအိမ်တော်များဖြစ်သည့် House with Chimaeras နှင့် House of the Weeping Widow တို့ကို နိုင်ငံခြားဧည့်သည်တော်များ၏ တရားဝင် ခရီးစဉ်များတွင် အသုံးပြုသည်။ သမ္မတရုံးတည်ရှိရာ လမ်းကို အစွဲပြု၍ "Bankova" ဟု သီးသန့်ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသော ယူကရိန်းနိုင်ငံ သမ္မတရုံးသည် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပနှင့် ဥပဒေရေးရာ ကိစ္စရပ်များတွင် သမ္မတအား အကြံပေးချက်များ ထောက်ပံ့ပေးသည်။[၄]
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် သမ္မတရာထူး စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ယူကရိန်းနိုင်ငံ၌ လက်ရှိအထိ သမ္မတ ၆ ဦး ရှိခဲ့သည်။ လီယိုနစ် ခရက်ဗ်ချုခ် (Leonid Kravchuk) သည် ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်ပြီး ၁၉၉၁ မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်အထိ ၃ နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ လီယိုနစ် ကူးခ်ချ်မာ (Leonid Kuchma) သည် တစ်ဆက်တည်း သက်တမ်းနှစ်ကြိမ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည့် တစ်ဦးတည်းသော သမ္မတဖြစ်သည်။ ဗစ်တာ ယူးရှ်ချန်းကို (Viktor Yushchenko)၊ ပက်ထရို ပိုရိုရှန်ကို (Petro Poroshenko) နှင့် ဗစ်တာ ယားနူကိုဗစ်ချ် (Viktor Yanukovych) တို့သည် သက်တမ်းတစ်ခုစီ ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြပြီး ယားနူကိုဗစ်ချ်မှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခြင်းခံခဲ့ရသဖြင့် ယူကရိန်းလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အိုလက်ဇန္ဒား တာချီနော့ဗ် (Oleksandr Turchynov) က ယာယီသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ တာချီနော့ဗ်သည် ယူကရိန်း၏ ခေတ်သစ်သမိုင်းတွင် တစ်ဦးတည်းသော ယာယီသမ္မတ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယာယီသမ္မတ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားသည်။[၅]
ယူကရိန်းအစိုးရသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲနှင့် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲတို့၏ အခန်းကဏ္ဍကို ခွဲခြားထားသော သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သည့်စနစ် (semi-presidential system) ကို အသုံးပြုသဖြင့် ယူကရိန်းသမ္မတသည် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ မဟုတ်ပေ။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် တာဝန်စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ယူးလီးယား စဗီရီဒန်ကို (Yulia Svyrydenko) က တာဝန်ယူထားသည်။ ယူကရိန်းနိုင်ငံ၏ စနစ်မှာ အလားတူစနစ်သုံး အခြားနိုင်ငံများနှင့် မတူဘဲ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဦး၏ အခန်းကဏ္ဍကို အခမ်းအနားသဘောမျှသာ မထားရှိဘဲ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် သမ္မတ နှစ်ဦးစလုံးတွင် ကြီးမားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် တာဝန်ယူမှုများကို ခွဲဝေပေးထားသည်။ သို့သော် ဝန်ကြီးချုပ် ခန့်အပ်မှုကို သမ္မတက အတည်ပြုပေးရသည့်အတွက် သမ္မတရာထူးသည် ပိုမိုလုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသော ရာထူးအဖြစ် ယေဘုယျအားဖြင့် သတ်မှတ်ကြသည်။[၆]
လက်ရှိ သမ္မတမှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာသစ္စာဆိုခဲ့သူ ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်စကီး ဖြစ်သည်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး စည်းမျဉ်းများကြောင့် နိုင်ငံအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခြင်းများကို ဆိုင်းငံ့ထားသည်။[၇]
သမ္မတ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်
[ပြင်ဆင်ရန်]သမ္မတသည် ယူကရိန်း တပ်မတော်၏ အဓိပတိ စစ်သေနာပတိချုပ်လည်း ဖြစ်သည့်အပြင် အမျိုးသား လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး ကဏ္ဍများတွင် အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းခြင်း၊ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် သမ္မတအား အကြံပေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်သည့် ယူကရိန်း အမျိုးသားလုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးကောင်စီကို လည်း ဦးဆောင်သည်။ ယူကရိန်းနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ သမ္မတသည် နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာ၊ နယ်မြေ ပိုင်းခြားနိုင်မှု၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအား လိုက်နာစောင့်ထိန်းမှုနှင့် လူထု၏ ရပိုင်ခွင့်နှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များကို အာမခံပေးသူ ဖြစ်သည်။[၈]
အာဏာခွဲဝေမှု စနစ်အတိုင်း သမ္မတသည် လွှတ်တော်နှင့် တရားစီရင်ရေး စနစ်တို့၏ အာဏာကို ထိန်းကျောင်းစိစစ်နိုင်သည့် အခွင့်အာဏာများ ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လွှတ်တော်မှ အတည်ပြုလိုက်သော မည်သည့်ဥပဒေကိုမဆို သမ္မတက ဗီတိုအာဏာသုံး၍ ပယ်ဖျက်နိုင်သော်လည်း လွှတ်တော်က မဲအရေအတွက် သုံးပုံနှစ်ပုံ (၂/၃) ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အများစုမဲဖြင့် သမ္မတ၏ ဗီတိုအာဏာကို ကျော်လွန်အတည်ပြုနိုင်သည်။ သမ္မတတွင် ယူကရိန်းလွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းနိုင်သည့် အကန့်အသတ်ရှိသော အခွင့်အာဏာရှိပြီး ယူကရိန်းအစိုးရအဖွဲ့၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး လောင်းများကို အမည်စာရင်း တင်သွင်းပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ယူကရိန်းနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံး တရားသူကြီး ၁၈ ဦးအနက် ၆ ဦးကို သမ္မတက ခန့်အပ်သည်။ သမ္မတ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များနှင့် အမိန့်ဒီဂရီများကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် မညီညွတ်ကြောင်း ကြေညာနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော အာဏာသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံးတွင် ရှိသဖြင့် သမ္မတ၏ အမိန့်များကို တရားရုံးများမှ ပြန်လည်စိစစ်နိုင်သည်။ သမ္မတသည် ရာထူးတာဝန် ထမ်းဆောင်နေစဉ်ကာလအတွင်း တရားစွဲဆိုမှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့် ရရှိသည်။[၉]
ယူကရိန်းသမ္မတများသည် တစ်ဦးချင်းစီ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အခက်အခဲများကို ကူညီဖြေရှင်းပေးရန် သာမန်ပြည်သူများ၏ တောင်းဆိုစာများကို မကြာခဏ လက်ခံရရှိလေ့ရှိသည် (အချို့မှာ အောင်မြင်စွာ ဖြေရှင်းပေးနိုင်ခဲ့သည်)။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် (ထိုစဉ်က) သမ္မတ ယားနူကိုဗစ်ချ်သည် ပြည်သူများထံမှ တစ်လလျှင် ပေးစာပေါင်း ၁၀,၀၀၀ မှ ၁၂,၀၀၀ ခန့်အထိ လက်ခံရရှိခဲ့သည်။[၁၀]
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ 336,000 UAH to EUR - Ukrainian Hryvni to Euros Exchange Rate။ 14 February 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 15 May 2018 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ You must specify title = and url = when using {{cite web}}. (in ru)။ bigmir.net (1 August 2016)။ 2 August 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
- ↑ Resolution of the Verkhovna Rada №764-VII of 23.02.2014 on conferring powers of the president of Ukraine on the Chairman of the Verkhovna Rada according to article 112 of the Constitution of Ukraine။ President of Ukraine's Official website (25 February 2014)။ 5 April 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။
- ↑ President of Ukraine။ Government portal။ Cabinet of Ministers of Ukraine။ 10 January 2009 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 15 December 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Viktor Yanukovych | Facts, Biography, Maidan Protests, & Flight to Russia | Britannica (in en) (2026-07-05)။ 2026-08-12 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Vynnychenko Volodymyr Kyrylovych။ Government portal။ Cabinet of Ministers of Ukraine။ 30 September 2007 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 15 December 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Staff၊ Al Jazeera။ Zelenskyy says Ukraine has sent proposals to US to end war with Russia (in en)။ 2026-08-12 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Ohloblyn, Oleksander and Lubomyr Wynar။ "Hrushevsky, Mykhailo"။ Encyclopedia of Ukraine။ 5 ဇွန် 2011 တွင် မူရင်းမှ မော်ကွန်းတင်ပြီး ။ 24 ဒီဇင်ဘာ 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Official website of the President of Ukraine (in en)။ 12 August 2026 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 2026-08-12 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Ukraine။ CIA World Factbook။ 14 February 2021 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 24 January 2021 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။