မွန်ပါဠိဘာသာစကား

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်


မွန်ပါဠိ
လိက်ပါဠိဘာသာမန်
ဒေသခံမြန်မာ
ဒေသအောက်မြန်မာပြည်
လူမျိုးစုမွန်
ဒေသခံ ပြောဆိုသူများ
800,000 - 1 million (၂၀၂၀/၁/၈)[၁]
ဩစထြိုအေးရှားဘာသာစကား
မွန်ဗမာအက္ခရာ
တရားဝင် အခြေအနေ
လူနည်းစု ဘာသာစကားအဖြစ်
အသိအမှတ်ပြုခြင်း
ဘာသာစကားကုဒ်များ
ISO 639-3Either:
mnw – မွန်ပါဠိ
omx – မွန်ဟောင်း
omx မွန်ဟောင်း
Glottologmonn1252  ခေတ်သစ်မွန်[၂]
oldm1242  မွန်ဟောင်း[၃]
ဤဆောင်းပါးတွင် IPA အသံထွက် သင်္ကေတများ ပါဝင်သည်။ မှန်ကန်သော ထောက်ပံ့မှုမရှိပါက ယူနီကုဒ်စာလုံးများအစား ? များ၊ လေးထောင့်ကွက်များနှင့် အခြားသင်္ကေတများ မြင်နေရနိုင်သည်။ IPA သင်္ကေတများ မိတ်ဆက်ကို Help:IPA တွင် ကြည့်ပါ။

အဆိုပါမွန်ပါဠိဘာသာစကား [၄] မွန်: လိက်ပါဠိဘာသာမန် ; မြန်မာ: မွန်ပါဠိဘာသာ ထိုင်း : ภาษาบาลีมอญ, ယခင်က ပုဂံ နှင့်ရာမညအဖြစ်လူသိများ) မွန်ပါဠိတော်အရာမှာတတ်မြောက်ကျွမ်းကျင်လိမ်မာခြင်းကို အလိုရှိကြသောတို့၏ ဤကျမ်းကို ကျိုးစားအားထုပ်၍ စီစဉ်ရေးသားရန် စိတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

အသံထွက်(အက္ခရာ)[ပြင်ဆင်ရန်]

ပါဠိသရအက္ခရာ ၈ လုံး၊ နီဂဟီတာ (အံ) နှင့်ဗျည်း ၃၂ လုံးပါဝင်[ပြင်ဆင်ရန်]

မွန်ပါဠိအက္ခရာတွင်အောက်ပါအတိုင်း ( သုညဗျည်း အပါအဝင်) ဗျည်း (၃၂) ခုပါဝင်သည်။ မီးခိုးရောင်ဖြင့်ဖော်ပြထားသောရှူရှိုက်မိသည့်မှတ်ဉာဏ်နှင့်သက်ဆိုင်သောဗျည်းများ - [၅]

က



</br> k ( /kaˀ/ )




</br> kh ( /kʰaˀ/ )




</br> ဂ ( /gaˀ/ )




</br> gh ( /ghaˀ/ )




</br> ṅ ( /ŋaˀ/ )




</br> ဂ ( /caˀ/ )




</br> ch ( /cʰaˀ/ )




</br> ည ( /jaˀ/ )




</br> jh ( /jhaˀ/ )
ဉ / ည



</br> /ñaˀ/ ( /ñaˀ/ )




</br> ṭ ( /taˀ/ )




</br> (ha ( /tʰaˀ/ )




</br> ḍ ( /ɗaˀ/ )




</br> ḍha ( /tʰɛ̀ˀ/ )




</br> ṇ ( /naˀ/ )




</br> t ( /taˀ/ )




</br>Tha ( /tʰaˀ/ )




</br> da ( /tɛ̀ˀ/ )




</br> dha ( /tʰɛ̀ˀ/ )




</br> na ( /nɛ̀ˀ/ )




</br> p ( /paˀ/ )




</br> ph ( /pʰaˀ/ )




</br> ba ( /pɛ̀ˀ/ )




</br> bha ( /pʰɛ̀ˀ/ )




</br> me ( /mɛ̀ˀ/ )




</br> ya ( /jɛ̀ˀ/ )




</br> ra ( /rɛ̀ˀ/ )




</br> la ( /lɛ̀ˀ/ )




</br> va ( /vaˀ/ )




</br> s ( /saˀ/ )




</br> ဇ ( /haˀ/ )




</br> ḷ ( /laˀ/ )
အံ



</br> ṁ ( /(a)ṁ/ )

မွန်ပါဠိအက္ခရာတွင်ဗျည်းအက္ခရာများသည်၂ခုထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှင်းလင်းပြီးရှူရှိုက်ခြင်း၊ တစ်ခုစီတွင်ကွဲပြားခြားနားသောသရသံနှင့်အသံထွက်အမျိုးမျိုးအတွက်အသံထွက်များရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ /kaˀ/ ရှင်းနှင့်သက်ဆိုင်သည့် က /kaˀ/သရရှုပ်ထွေးမှုနှင့်လိုက်လျောညီထွေဖြစ်ရန် သည်အသံထွက် /ga/ ဟုအသံထွက်သည် /kaˀ/ ဖြစ်သည်။ တိုက်ရိုက်ထို့အပြင်ဒီသိသာစေသည်။ ဗမာပါဠိ၌စကားလုံးများတူညီခြင်းနှင့်အတူအက္ခရာများတူညီနေသော်လည်းမွန်ပါဠိတွင်ဗျည်းအက္ခရာ၏ပင်မစာရင်းအပေါ်မူတည်သည်။ ဥပမာအချို့ကိုအောက်တွင်ဖော်ပြထားသည်

  • က, pronounced /ka/
  • ကာ, pronounced /kā/
  • ကိ, pronounced /ki/
  • ကီ, pronounced /kī/
  • ကု, pronounced /ku/
  • ကူ, pronounced /kū/
  • ကေ, pronounced /ke/
  • ကျ, pronounced /kay/
  • တြိ, pronounced /kri/
  • ဗြ, pronounced /bra/
  • န္ဓ, pronounced /ndha/
  • တ္ထ, pronounced /ttha/
  • ဒ္ဓ, pronounced /ddha/
  • တွ, pronounced /tva/
  • န္တ, pronounced /ntha/
  • ဒ္ဓ, pronounced /dva/
  • ကွ, pronounced /kva/
  • တြ, pronounced /tra/
  • , pronounced /ttha/
  • ယျ, pronounced /yya/

မွန်ပါဠိ /-ṅa-/ ဘာသာစကားတွင် /-ṅa-/ ၈ ခုပါဝင် သည့်။ ( /-ṅa-/ )၊ အံ ( /-(a)ṁ-/ ), ယျ

ဗျည်းအက္ခရာနိဂုံးကိုဗမာ ပါဠိ ကဲ့သို့ပင် ဝိရာမ ( ကွ ) ဖြင့် ညွှန်း သည်။ သို့သော်ဗမာ ပါဠိ ကဲ့သို့ ရပ်တန့်ခြင်းဟုအသံထွက်မည့်အစားနောက်ဆုံးဗျည်းသည်ပုံမှန်အားဖြင့်သက်ဆိုင်ရာအသံထွက်ကိုသာဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့်အဘို့, မွန်ပါဠိစာလုံးပေါင်းအတွက်ဖြစ်နိုင် ပါဠိ နှင့် သင်္သရိုက် ဝေါဟာရမှဆင်းသက်လာသည်။

အခြားသရသံများနှင့်ပုဂ္ဂကလိကနာမ်စားများ[ပြင်ဆင်ရန်]

မွန်ပါဠိ ဗမာဘာသာပြန်
အဟံ ငါသည်၊ကျွန်ပ်သည်
မယှံ အကျွန်ပ်၏၊
မံ အကျွန်ကို
မယာ အကွန်ပ်သည်
မယာ ငါ့ဆီက
မယှံ အကျွန်ပ်ထံမှ
အမှေ၊ မယံ ငါတို့သည်
အမှေ ငါတို့ကို
အမှာကံ ကျွန်ပ်တို့၏
အမှာကံ ' ကျွန်ပ်တို့အား
အမှေဟိ ' ကျွန်ပ်တို့သည်
တွံ သင်သည်
တယာ မင်းသည်

လူမျိုး (လူများ) မနုဿ[ပြင်ဆင်ရန်]

မွန်ပါဠိ မွန်ပါဠိဘာသာပြန်
ပုရိသော ယောကျ်ား
ဣတ္ထဳ မိန်းမ
ဒါရကော၊ ကုမာရော ယောက်ျားကလေး
ဒါရိကာ၊ ကညာ မိန်းကလေး
ဥတ္တာနသေယျကော ကလေးသူငယ်
ယုဝါ၊ တရုဏော လူပျိုလူရွယ်ဘဝ
ယုဝတီ၊ မဟလ္လကော၊တရုဏဳ အပျို
ဝိဓဝါ မုဆိုးမ
ဓါတဳ ကလေးထိန်းသူနာပြု
မိတ္တော မိတ်ဆွေ၊သူငယ်ချင်း
ပဋိဝိဿကော အနီးအနားတွင်နေသူ၊အိမ်နီးချင်း
သပတ္တော ရန်သူ
ဗြာဟ္မဏော ပုဏ္ဏား
ဗြာဟ္မဏဳ ပုဏ္ဏာမ
ရာဇာ မင်း၊ရှင်ဘုရင်
ရာဇာမဟေသဳ ဘုရင်မ၊မိဘုရား
ရာဇာကုမာရဳ ရှင်ဘုရင်သ္မီး
ဒဠိဒ္ဒေါ ဆင်းရဲသော
ဓနဝါ ကြွယ်ဝသော၊ချမ်းသာသော
ဗာလော လူမိုက်၊မိုက်သော
ပဏ္ဍိတော ပညာရှိသောသူ၊
ဗဓိရော နားပင်းသော
မုဂေါ အသော၊စကားမပြောနိုင်သူ
အန္ဓော ကန်းသော
ကာဏော မျက်စိတဘက်ကန်းသော
ခလ္လဋော နောက်ပြောင်သောသူ
ခေဥ္ဇာ ခြေကျိုးသောသူ
ခုဇ္ဇော ကျောကုန်းသော
ဝါမနော လူပု
ပိဋ္ဌသပ္ပဳ ခြေလက်ကျိုးသူ
၀လိရော မျက်စိစောင်းသောသူ
ဥမ္မတ္တော ရူးသွပ်သောသူ

ပါဠိစာသားဝိရောဓိ[ပြင်ဆင်ရန်]

မြတ်စွာဘုရားကိုကြည်ညိုလေးမြတ်ခြင်းရှိပါ၏ဘုရား။

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa නමෝතස්සසෙතක්අව්වත්ඕවාඅරහතෝසම්මාසම්බුද්ධස්ස [ ဘာသာစကား ] नमोतस्साभगवतुअराहटोसम्मासमबुद्धस्सा ဟိန်ဒီဘာသာစကား

นะโมตัสสะภะคะวะ โตอะระหะโตสัมมาสัมพุทธัสสะ ထိုင်းဘာသာစကား

နမောတဿဘဂဝတောအရဟတောသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ မွန် ဗမာ

မွန်ပါဠိနှင့်ဗမာပါဠိစာပေအရေးအသားဆင်တူသော်လည်းအသံထွက်အလားတူမဟုတ်ပါ။


မြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမတရားတော်ကိုလာရောက်ကြသူများ[ပြင်ဆင်ရန်]

အိန္ဒိယဘုရင်အာစကသည်ဗုဒ္ဓတရားတော်ဆုံးရှုံးခြင်းသို့ ဦးတည်သွားမည့်အနာဂတ်အန္တရာယ်များနှင့် ပတ်သက်၍ သတိပေးထားသည့်ဗုဒ္ဓ၏အမျိုးမျိုးသောသွန်သင်ခြင်းများကိုအားပေးအားမြှောက်ပြုခဲ့သည်။ ငါဒီသတိပေးချက်ကိုအာရုံစိုက်တယ် ငါကဗုဒ္ဓရဲ့အဆုံးအမကိုနားလည်ချင်တယ်ဆိုရင်သူပြောတာကိုငါနားထောင်မယ်ဆိုတာသဘာဝကျပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်ကြီးတစ်ပါးလည်းသတိထားမိကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ငါသူ့ကိုသွားလည်ပတ်တဲ့အခါမှာသူကလူတွေကိုဗုဒ္ဓပြောတာတွေကိုဂရုပြုဖို့တိုက်တွန်းတာကိုသူသဘောကျမိတယ်။

ဗုဒ္ဓကသူ၌လျှို့ဝှက်အယူဝါဒမရှိဟုသင်ကြားခဲ့သည်။ တစ်နေရာတည်းတွင်အသုံးပြုသောစကားလုံးတစ်လုံးအားအကြံပြုခြင်းသည်အခြားနေရာများတွင်အသုံးပြုသောစကားလုံးနှင့်တူညီသောအဓိပ္ပာယ်မရှိပါလျှို့ဝှက်အယူဝါဒကိုမြှင့်တင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာသင်ကြားမှုကိုဤအကြံပြုသူသို့မဟုတ်အခြားတစ်စုံတစ်ယောက်မှရှင်းပြရန်လိုသည်။ တကယ်တော့အဲဒီလိုလုပ်ခြင်းဟာသူတို့ကိုယ်သူတို့ (သို့) သူတို့ရဲ့လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များကိုစကားပြန်အဖြစ်သတ်မှတ်ခြင်းနှင့်သူတို့အပေါ်မှီခိုအားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဘာသာတရားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင်တွေ့ရသော်လည်းဗုဒ္ဓ၏သွင်ပြင်လက္ခဏာမဟုတ်ပါ။ ငါ "စာသား" ဟူသောစကားလုံးသည်ကျယ်ပြန့်သောလူမှုဗေဒနည်းလမ်းဖြင့်အသုံးပြုသည်။ သူတို့တွင်ပြောသောစကား၊ မှတ်မိလွယ်သောစာသားများဖြင့်ရေးသားထားသောစာများမဟုတ်ပါ။[၆]

ယူနီကုတ် VU-Times ဖောင့်ကိုအသုံးပြု[ပြင်ဆင်ရန်]

မလေးရှားနီပေါရာဟုလာမလေးရှားဓမ္မစေတီနေရာ အိန္ဒိယတရားဓမ္မမြန်မာနိုင်ငံမှမွန်အရှင်ဓမ္မဒီနာ၊ မြန်မာနိုင်ငံမှထိုင်းနိုင်ငံမှအင်ဒိုနီးရှားမှအင်ဒီလာလိုနှင့်အင်ဒီကာ။

သရအက္ခရာများ a, ā, i, ī, u, ū, e, o

နိဂ္ဂတ ṁ

ဗျည်း: k, kh, g, gh, ṅ, c, ch, j, jh, ñ, ṭ, ṭh, ḍ, ḍh, ṇ, t, th, d, dh, n, p, ph, b, bh, m, y, r, l, ḷ, v, s, h

အရေးအသာမွန်နှင့်ဗမာဆင်တူသည်အသံထွက်ဗျည်းသိပ်မတူကြပါ။

'အံနှင့်အ' ပါးစပ်မှတဆင့်ထုတ်လွှတ်ခြင်းမရှိဘဲအသံကြိုးများတုန်ခါသောအခါနှင့်လေကိုနှာခေါင်းထဲမှထုတ်လွှတ်သည့်အခါအသံမြည်သံအဖြစ်ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ အသိုင်းအဝိုင်းအပေါ်မူတည်သည့်ထင်ရှားသောအသံထွက်နှစ်ခုရှိသည်။

ပြင်ပလင့်များ[ပြင်ဆင်ရန်]

ကိုးကား[ပြင်ဆင်ရန်]

  1. မွန်ပါဠိ at Ethnologue (18th ed., 2015)
    မွန်ဟောင်း at Ethnologue (18th ed., 2015)
  2. (2013) "မွန်", Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။ 
  3. (2013) "မွန်ဟောင်း", Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။ 
  4. "Mon", Oxford English Dictionary (3rd ed.) (Oxford University Press), September 2005  Unknown parameter |mode= ignored (help) (Subscription or UK public library membership required.)
  5. You must specify title = and url = when using {{cite web}}. (2009-05-09)။
  6. ဘဒန္တကေတုမတီ၁၉၆၅ခုနှစ်ထုတ်စာပေရေးမြို့နယ်ရွာကလေးကျောင်း