မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများ

မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများ
(Burmese Indians)

မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဟိန္ဒူဘာသာရေးပွဲတော်တစ်ခုတွင် တွေ့ရသော အိန္ဒိယနွယ်ဖွား မြန်မာနိုင်ငံသားများ
လူဦးရေ စုစုပေါင်း
(၁.၅ သန်း – ၂.၅ သန်း ခန့် (မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ ၂.၅% မှ ၄.၅% ခန့်))
အများစု နေထိုင်သည့် နေရာ
ရန်ကုန်မြို့၊ မန္တလေးမြို့၊ မော်လမြိုင်မြို့၊ ပဲခူးမြို့၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နှင့် ကန့်ဘလူမြို့ (ပုဏ္ဏားစုရွာများ)
ဘာသာစကား
မြန်မာဘာသာ (အဓိကသုံးစွဲသူများပြား) တမီးလ်၊ ဟိန္ဒီ၊ ဘင်္ဂါလီ၊ အူရဒူ၊ ဂူဂျာရတ်၊ ပန်ချာပီ၊ တီလူဂူ
ကိုးကွယ်မှု
ဟိန္ဒူဘာသာ (အများစု) အစ္စလာမ်ဘာသာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ ဆစ်ခ်ဘာသာ
ဆက်စပ် တိုင်းရင်းသား အုပ်စုများ
တောင်အာရှသားများ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ၊ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုး

မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများ (အင်္ဂလိပ်: Burmese Indians သို့မဟုတ် အင်္ဂလိပ်: Indian-Burmese) သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ် (အဓိကအားဖြင့် ယနေ့ခေတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ) မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ လာရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသူများ၏ မျိုးဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။ အိန္ဒိယနွယ်ဖွား အများစုသည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ် ရန္တပိုစာချုပ် နောက်ပိုင်းမှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ) အတွင်း အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍများတွင် လုပ်ကိုင်ရန် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။

မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် မြန်မာ့လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအပေါ် ကြီးမားစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး ဆေးဝါး၊ ရွှေထည်၊ စားသောက်ကုန်နှင့် အဝတ်အထည် ကုန်သွယ်မှု ကဏ္ဍများတွင် ယနေ့တိုင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း အိန္ဒိယသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် နေရပ်ပြန်ကြခြင်းနှင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား သန်းနှင့်ချီ၍ မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာခဲ့ကြရသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အခြေချကျန်ရစ်ခဲ့သော အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပေါင်းစည်းအသားကျလျက်ရှိပြီး၊ အများစုမှာ မြန်မာစကားကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာတို့ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံသားများအဖြစ် နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။

ဝေါဟာရရင်းမြစ်

မြန်မာဘာသာစကားတွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများကို အများအားဖြင့် ကုလား ဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသော်လည်း ထိုအခေါ်အဝေါ်၏ မူလဇစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ မြန်မာစာအဖွဲ့၏ သတ်မှတ်ချက်အရ ကုလား ဟူသော ဝေါဟာရသည် ပါဠိစကားလုံး kula (ကုလ) မှ ဆင်းသက်လာပြီး “မြင့်မြတ်သောမျိုးနွယ်” သို့မဟုတ် “အမျိုးမြတ်သူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အချို့ကမူ ဤစကားလုံးသည် 'ပင်လယ်ကို ဖြတ်ကူးလာသူ' ဟူသော အနက်ဖြင့် "ကူး+လာ" မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသော်လည်း ခိုင်မာသော သမိုင်းအထောက်အထား မရှိပေ။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ဤဝေါဟာရသည် ဟိန္ဒီနှင့် အူရဒူအပါအဝင် အင်ဒို-အာရိယန် ဘာသာစကားများတွင် "အနက်ရောင်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ကာလာ (Kaala) ဟူသော စကားလုံးနှင့် အသံထွက်ဆင်တူနေပြီး၊ အိန္ဒိယလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အသားညိုသူများနှင့် အာဖရိကတိုက်သားများကို လူမျိုးရေးအရ နှိမ့်ချခေါ်ဝေါ်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။

မြန်မာဘာသာစကားရှိ ကုလား ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အိမ်နီးနားချင်း အခြားဘာသာစကားများကလည်း မွေးစားအသုံးပြုကြသည်။ ဒေသတွင်း၌ ရှမ်း (ၵလႃး)၊ မွန် (ဂလာ)၊ စကောကရင် (Kola) ဟူ၍ တွေ့ရသည်။

လက်ရှိကာလတွင် ကုလား ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွား အသိုင်းအဝန်းအချို့က လူမျိုးရေးအရ နှိမ့်ချရှုတ်ချသော စကားလုံး (Derogatory term) အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခများနှင့် ရိုဟင်ဂျာအရေးအခင်းများအပြီးတွင် လူမှုကွန်ရက်ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် (Facebook) သည် မုန်းတီးမှုဖြစ်စေသော စကားလုံးများ (Hate speech) ကို စိစစ်သည့်အနေဖြင့် ကုလား ဟူသော စကားလုံးကို ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုသို့ပြုလုပ်ရာတွင် စက်ရုပ်စနစ် (Algorithm) ၏ လွဲမှားမှုကြောင့် လူမျိုးရေးနှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ကုလားထိုင်၊ ကုလားပဲ စသည့် သာမန်မြန်မာဝေါဟာရများပါ အလိုအလျောက် ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရဖူးသည်။

ကိုးကွယ်မှု

ရန်ကုန်မြို့လယ်တွင် တွေ့ရသော ကိုလိုနီခေတ်လက်ရာ ဘင်္ဂါလီဆွန်နီဂျမေဗလီကြီး

မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် မိသားစုနောက်ခံနှင့် ဒေသအလိုက် ဟိန္ဒူဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ၊ ဆစ်ခ်ဘာသာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ နှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာတို့ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် မြန်မာ-အိန္ဒိယ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များသည် ဒေသခံ ဗမာလူမျိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ပိုမိုနီးစပ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းသော ဆက်ဆံရေး ရှိကြသည်။

မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားအများစုမှာ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဟိန္ဒူဘာသာ ကျင့်သုံးမှုသည် ရေရှည်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှု၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များသည် မိမိတို့၏ ရိုးရာနတ်ဘုရားများအပြင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားကိုလည်း သက်ဝင်ကိုးကွယ်ကြပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း အများအပြားတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များကိုပါ ပူးတွဲပူဇော်ထားလေ့ရှိသည်။

တစ်ဖက်တွင်မူ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ပတ်သက်၍ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အကာအကွယ်ပေးထားမှုများ ရှိသော်လည်း၊ လက်တွေ့တွင် အချို့သော ဥပဒေများနှင့် မူဝါဒများကြောင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့် အစီရင်ခံစာအချို့၏ ထောက်ပြချက်အရ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် မြန်မာအိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် ဥပဒေကြောင်းအရလည်းကောင်း၊ လူမှုစီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးကဏ္ဍများတွင်လည်းကောင်း ခွဲခြားဆက်ဆံမှုအချို့နှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ဆိုသည်။ အထူးသဖြင့် စစ်အာဏာရှင်ခေတ်တစ်လျှောက်တွင် ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်များ အသစ်ဆောက်လုပ်ခွင့် သို့မဟုတ် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခွင့် လျှောက်ထားရာ၌လည်းကောင်း၊ ပြည်ပသို့ ဘာသာရေးအခမ်းအနားများအတွက် သွားရောက်ရန် ဗီဇာလျှောက်ထားရာ၌လည်းကောင်း အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်း၏ ငြင်းပယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြန့်ကြာအောင် လျစ်လျူရှုခြင်းများကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး ပဋိပက္ခများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် တင်းမာမှုများကြောင့် ထိုနှစ်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ မွတ်စလင်အသိုင်းအဝန်းက ၎င်းတို့၏ အထိမ်းအမှတ် အိဒ် (Eid) ပွဲတော် အခမ်းအနားများကို မကျင်းပဘဲ ဖျက်သိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြဖူးသည်။

သမိုင်းကြောင်း

မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သည် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကုန်းမြေနှင့် ရေပြင်ချင်း ထိစပ်နေသဖြင့် ခရစ်နှစ် မတိုင်မီကတည်းက ဘာသာရေး၊ စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအရ ဆက်နွှယ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ပျူ၊ မွန် နှင့် ဗမာတို့၏ အစောပိုင်း အက္ခရာများနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု (ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဟိန္ဒူဘာသာ) များသည် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်၊ အင်းဝခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလများတွင် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှ ကုန်သည်များ၊ နန်းတွင်းပုဏ္ဏားများနှင့် လက်မှုပညာရှင် အနည်းငယ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့များနှင့် တော်ဝင်မြို့တော်များတွင် လာရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

၁၈၂၆ ခုနှစ် ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်အပြီး ရန္တပိုစာချုပ်အရ အောက်မြန်မာပြည် (ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီ) ကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အိန္ဒိယသားများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို "ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ" ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံကူးလက်မှတ် သို့မဟုတ် ဗီဇာမလိုဘဲ လွတ်လပ်စွာ ကူးလူးသွားလာခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။

၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အထက်မြန်မာပြည်ပါ ကျဆုံးသွားပြီးနောက် ဆိပ်ကမ်းများ၊ ရထားလမ်းများ တည်ဆောက်ရန်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် စပါးစိုက်ပျိုးရန်အတွက် အိန္ဒိယအလုပ်သမား (Coolies) ထောင်ပေါင်းများစွာကို တင်သွင်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စစ်တပ်၊ ရဲတပ်ဖွဲ့၊ စာတိုက်၊ မီးရထားနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများတွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများက နေရာအများစုကို ရယူခဲ့ကြပြီး ချက်တီးယား (Chettiar) ဟုခေါ်သော အိန္ဒိယအပေါင်ဆိုင်နှင့် ငွေချေးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများသည် မြန်မာ့လယ်ယာစီးပွားရေးတွင် ဩဇာကြီးမားလာခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရန်ကုန်မြို့ လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ကျော် (၅၃%) မှာ အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများ ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ဤသို့ စီးပွားရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် လွှမ်းမိုးလာမှုကြောင့် ဒေသခံဗမာလူမျိုးများနှင့် ပွတ်တိုက်မှုများဖြစ်ကာ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် အိန္ဒိယဆန့်ကျင်ရေး အဓိကရုဏ်းများ (ဥပမာ- ကုလားဗမာအဓိကရုဏ်း) ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်စစ်တပ်က မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသောအခါ အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများအတွက် ကြီးမားသော သမိုင်းဝင်အချိုးအကွေ့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့၏ ရန်မှလွတ်မြောက်ရန်နှင့် ဒေသခံများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား အနည်းဆုံး ၅ သိန်းခန့်သည် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့များမှနေ၍ စစ်ကိုင်း၊ ကလေးဝလမ်းကြောင်းအတိုင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ အာသံပြည်နယ်သို့ ခြေလျင်ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ ယင်းလမ်းခရီးတွင် ငှက်ဖျားရောဂါ၊ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါနှင့် အစာငတ်မွတ်မှုတို့ကြောင့် လူပေါင်းသောင်းချီ သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၎င်းကို "စစ်ပြေးသမိုင်းဆိုး" အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားကြသည်။

၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု အစိုးရလက်ထက်တွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားအချို့ မြန်မာနိုင်ငံသား ဖြစ်ခွင့်ရခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီ တက်လာသောအခါ အခြေအနေများ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။

"မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်" အရ ၁၉၆၃-၁၉၆၄ ခုနှစ်များတွင် ပုဂ္ဂလိကပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ ဘဏ်များ၊ ဆိုင်ကြီးကနားများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို အစိုးရက "ပြည်သူပိုင်" အတင်းအကျပ် သိမ်းယူခဲ့သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်ခွင့် ကန့်သတ်ခံရခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကတ်ပြား ဖြတ်တောက်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ခွာမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခန့်မှန်းခြေ အိန္ဒိယနွယ်ဖွား ၃ သိန်းခန့်သည် ၎င်းတို့ပိုင်ဆိုင်သမျှ ပစ္စည်းများကို ထားရစ်ခဲ့ကာ အိန္ဒိယအစိုးရက စေလွှတ်သော သင်္ဘောများနှင့် လေယာဉ်များဖြင့် နေရပ်ပြန်ခဲ့ကြရသည်။

ထိုသို့သော နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး မုန်တိုင်းများကြားမှ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်လက်အခြေချကျန်ရစ်ခဲ့သော အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လုံးဝတစ်သားတည်း ပေါင်းစည်းသွားခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ၎င်းတို့သည် မြန်မာစကားကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုကြပြီး၊ မြန်မာအမည်များကို တွဲဖက်အသုံးပြုကြသည်။ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများတွင် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းများ၊ ဗလီများနှင့် ဆစ်ခ်ဂုရုဒွါရဗိမာန်များကို လွတ်လပ်စွာ ထိန်းသိမ်းကိုးကွယ်ခွင့်ရရှိထားကြပြီး မြန်မာ့စီးပွားရေး၊ ဆေးပညာနှင့် လူမှုရေးကဏ္ဍ အသီးသီးတွင် အရေးပါသော မြန်မာနိုင်ငံသားများအဖြစ် ကပြားလူမျိုးစုတစ်စုအနေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

စီးပွားရေးကဏ္ဍ

မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်မှစ၍ ယနေ့ခေတ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ကိုလိုနီခေတ် ကနဦးအခြေအနေနှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း ပြောင်းလဲမှုများဟူ၍ အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲခြား လေ့လာနိုင်သည်။

ဗြိတိသျှကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးအောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဆန်စပါးတင်ပို့ရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း တမီးလ်နာဒူးဒေသမှ ဆိုက်ရောက်လာသော "ချက်တီးယား" (ချစ်တီး) အစုအဖွဲ့များသည် မြန်မာ့လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် အဓိက အရင်းအနှီးထုတ်ချေးသူ (ခေါ်) ငွေတိုးချေးစားသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။

၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ်ကြီး ဖြစ်ပွားချိန်တွင် မြန်မာလယ်သမား အများအပြား အကြွေးမဆပ်နိုင်တော့သဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်ရှိ အဖိုးတန်လယ်မြေ အမြောက်အမြား (စုစုပေါင်း လယ်မြေ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော်) သည် ချက်တီးယားများလက်ထဲသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာလူမျိုးများနှင့် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများအကြား လူမျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး ပဋိပက္ခများ (ဥပမာ - ၁၉၃၀ နှင့် ၁၉၃၈ ကုလား-ဗမာ ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုများ) ဖြစ်ပွားရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းအရင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ လယ်ယာကဏ္ဍသာမက ရန်ကုန်မြို့ရှိ သင်္ဘောကျင်းများ၊ မီးရထားလုပ်ငန်း၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ လုပ်ငန်းခွင်များရှိ အလုပ်သမားထုကြီးတစ်ခုလုံး၏ အများစုမှာလည်း အိန္ဒိယနွယ်ဖွား အခြေခံလုပ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။

၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီ တက်လာပြီးနောက် "မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်" ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၁၉၆၃-၁၉၆၄ ခုနှစ်များတွင် အစိုးရက ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များ၊ ကုန်ပဒေသာဆိုင်များနှင့် အကြီးစား၊ အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအားလုံးကို "ပြည်သူပိုင်" (Nationalization) အဖြစ် သိမ်းယူခဲ့သည်။

ဤပေါ်လစီကြောင့် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား ကုန်သည်များနှင့် လုပ်ငန်းရှင် အများအပြား စီးပွားပျက်ခဲ့ရပြီး၊ မိမိတို့ပိုင်ဆိုင်သမျှ ပစ္စည်းများကို ထားရစ်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် (လူဦးရေ သုံးသိန်းကျော်ခန့်) နေရပ်ပြန်သွားခဲ့ကြရသည်။

ခေတ်စနစ်များ ပြောင်းလဲလာပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်လက်အခြေချကျန်ရစ်ခဲ့သော အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် လက်ရှိ ပြည်တွင်းစီးပွားရေးဈေးကွက်တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပြန်လည်ပါဝင်လာနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ပြည်ပ (အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ) မှ ဆေးဝါးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပစ္စည်းများ တင်သွင်းဖြန့်ဖြူးသည့် အကြီးစားလုပ်ငန်း အများစုကို အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရန်ကုန်မြို့နှင့် မန္တလေးမြို့ကြီးများရှိ နာမည်ကြီး ရွှေဆိုင်ကြီးများနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာ ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား ပညာရှင်များနှင့် လုပ်ငန်းရှင် အများအပြား ရှိသည်။ပဲမျိုးစုံ ကုန်သွယ်မှု (အိန္ဒိယသို့ ပဲတင်ပို့သည့်လုပ်ငန်း)၊ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်လုပ်ငန်း၊ ရိုးရာမုန့်လုပ်ငန်း (ဥပမာ - ဒိုဆာ၊ ပူရီ၊ မုန့်ဟင်းခါးအသုံးအဆောင်များ) နှင့် အထည်အလိပ် လက်ကားဈေးကွက် (အထူးသဖြင့် ရန်ကုန် ဗိုလ်ချုပ်ဈေးနှင့် သိမ်ကြီးဈေး) တို့တွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် မိသားစုအလိုက် သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီအလိုက် စီးပွားရေးကွန်ရက်ကို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားကြဆဲ ဖြစ်သည်။