မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ ဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများနှင့် ကုန်းမြေ၊ ရေပြင်၊ လေထု ဟူသော နယ်မြေအစိတ်အပိုင်းအားလုံးအပေါ် အခြားမည်သည့် ပြင်ပအင်အားစု၏ လွှမ်းမိုးမှုမျှမပါဘဲ လွတ်လပ်စွာ စီမံခန့်ခွဲပိုင်ခွင့်ရှိသော အမြင့်ဆုံးနှင့် အကြွင်းမဲ့သော အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသော အာဏာကို ဆိုလိုသည်။ ဤအချုပ်အခြာအာဏာသည် နိုင်ငံတော်၏ ပိုင်နက်နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ ကုန်းမြေ၊ ရေပြင်နှင့် လေထုဟူသော နယ်ပယ် (၃) ရပ်လုံးအပေါ်တွင် အကြွင်းမဲ့ သက်ရောက်သည်။ အချုပ်အခြာအာဏာသည် နိုင်ငံတော်၏ အဓိကအသက်သွေးကြောဖြစ်ပြီး ပြည်တွင်းရေးရာများကို လွတ်လပ်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်းနှင့် ပြည်ပနိုင်ငံများ၏ စွက်ဖက်မှုကင်းစွာ တန်းတူရည်တူ ရပ်တည်နိုင်ခြင်းတို့ကို ဖော်ဆောင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၄) အရ "နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် ပြည်သူများထံမှ ဆင်းသက်ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် တည်ရှိသည်" ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်း လက်တွေ့ကျင့်သုံးမှုတွင် အရပ်ဘက်နှင့် စစ်ဘက်အကြား အာဏာခွဲဝေမှုစနစ်ဖြင့် ပုံဖော်ထားသည်။[၁] [၂]
| မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ | |
|---|---|
| အခြေခံဥပဒေ | ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ |
| အာဏာအရင်းအမြစ် | ပြည်သူများထံမှ ဆင်းသက်ခြင်း (ပုဒ်မ ၄) |
| အမျိုးသားရေးမူဝါဒ | တို့တာဝန်အရေးသုံးပါး |
| အာဏာခွဲဝေမှု | ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေး |
| ကုန်းမြေဧရိယာ | ၂၆၁,၂၂၈ စတုရန်းမိုင် |
| ရေပိုင်နက် | ၁၂ မိုင် (Territorial Sea) |
| စီးပွားရေးဇုန် (EEZ) | ၂၀၀ မိုင် |
| ပိုင်နက် (၃) ရပ် | ကုန်းမြေ၊ ရေပြင်၊ လေထု |
အချုပ်အခြာအာဏာ၏ သဘောတရားနှင့် အခြေခံမူများ
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ သဘောတရားသည် နိုင်ငံတကာ ဥပဒေသဘောတရားများနှင့်အညီ အစိတ်အပိုင်း နှစ်ရပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ပြည်တွင်းအာဏာစက်
[ပြင်ဆင်ရန်]နိုင်ငံတော်သည် မိမိ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အဖွဲ့အစည်းအားလုံးအပေါ် ဥပဒေအရ အမြင့်ဆုံး စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။
ပြည်ပအာဏာစက်
[ပြင်ဆင်ရန်]နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးတွင် မည်သည့်အင်အားကြီးနိုင်ငံ၏ လက်အောက်ခံမျှ မဟုတ်ဘဲ လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်ခွင့်ရှိသည်။ ဤအချုပ်အခြာအာဏာကို ကာကွယ်ရန်အတွက် "ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုမပြိုကွဲရေးနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေး" ဟူသော တို့တာဝန်အရေးသုံးပါး ကို အမျိုးသားရေးမူဝါဒအဖြစ် သတ်မှတ်ကျင့်သုံးသည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၁၁) အရ ဤအာဏာကို ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးဟူသော မဏ္ဍိုင်ကြီး (၃) ရပ်ဖြင့် ခွဲဝေကျင့်သုံးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဤမဏ္ဍိုင်သုံးရပ်စလုံးတွင် တပ်မတော်၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုအခန်းကဏ္ဍမှာ ဥပဒေကြောင်းအရရော လက်တွေ့အရပါ နက်ရှိုင်းစွာ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
အုပ်ချုပ်ရေး
[ပြင်ဆင်ရန်]အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အလွန်နက်နဲပြီး ရှုပ်ထွေးသော ပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤအုပ်ချုပ်ရေး မဏ္ဍိုင်သည် နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် လက်တွေ့စီမံခန့်ခွဲရန်နှင့် ဥပဒေများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် အဓိကကျသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွင် ဥပဒေကြောင်းအရ အကြီးအကဲနှင့် လက်တွေ့အာဏာကိုင်စွဲသူဟူ၍ နှစ်ပိုင်း ကွဲပြားနေသည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏အခန်းကဏ္ဍ
[ပြင်ဆင်ရန်]၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၁၆) အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် နိုင်ငံတော်၏အကြီးအကဲနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ကာ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများကို ချမှတ်သည်။ သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများကို ခန့်အပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသော်လည်း ပုဒ်မ (၂၃၂) အရ ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန (၃) ခုအတွက် ဝန်ကြီးများကို မိမိစိတ်ကြိုက် ရွေးချယ်ခန့်အပ်ပိုင်ခွင့်မရှိပေ။ ယင်းအစား တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် က အမည်စာရင်းတင်သွင်းသော တပ်မတော်သား အရာရှိကြီးများကိုသာ သမ္မတက ငြင်းပယ်ခွင့်မရှိဘဲ အတည်ပြုကြေညာပေးရုံသာ ဆောင်ရွက်ရသဖြင့် အဆိုပါဝန်ကြီးဌာနများသည် သမ္မတ၏ ထိန်းချုပ်မှုပြင်ပတွင် ရှိနေသည်။ သမ္မတသည် အထက်ပါဝန်ကြီးများကို တာဝန်မှ ရပ်စဲပိုင်ခွင့် (ပုဒ်မ ၂၃၅) ရှိသော်လည်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး (၃) ဦးကို တာဝန်မှ ရပ်စဲလိုပါက ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် "ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရမည်" ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဤအချက်သည် လက်တွေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သဘောမတူပါက သမ္မတအနေဖြင့် အဆိုပါဝန်ကြီးများကို ရာထူးမှ ဖြုတ်ချပိုင်ခွင့် လုံးဝမရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။[၁][၃]
တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အခန်းကဏ္ဍ
[ပြင်ဆင်ရန်]၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာ မဏ္ဍိုင်ကြီး (၃) ရပ်လုံးတွင် အခြေခံဥပဒေအရ တရားဝင် ပါဝင်ပတ်သက်ခွင့်ရရှိထားသော အရေးပါဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ပုဒ်မ (၂၀)၊ ပုဒ်မခွဲ (ခ) အရ ၎င်းသည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲဖြစ်ရုံသာမက နိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး ကဏ္ဍများတွင်လည်း အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သည့် အာဏာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနများအတွက် ဝန်ကြီးများကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကသာ တိုက်ရိုက်အမည်စာရင်း တင်သွင်းပြီးခန့်အပ်ခြင်းကြောင့် ထိုဝန်ကြီးများသည် သမ္မတထက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အပေါ်တွင်သာ ပိုမိုတာဝန်ခံရလေ့ရှိသည်။ နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ မြေပြင်အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ခန့်အပ်ထားသော ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနသည် ကျေးရွာ၊ မြို့နယ်၊ ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကြီးတစ်ခုလုံးကို အုပ်ချုပ်သဖြင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် မြေပြင်အုပ်ချုပ်ရေးကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အရပ်ဘက်အစိုးရသည် မူဝါဒများ ချမှတ်သော်လည်း လက်တွေ့မြေပြင်တွင် အကောင်အထည်ဖော်သည့် ယန္တရားမှာ တပ်မတော်က ထိန်းချုပ်ထားသော ဝန်ကြီး၏ လက်အောက်၌သာ တည်ရှိနေသည်။[၁][၃]
| ကဏ္ဍ | နိုင်ငံတော်သမ္မတ | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |
|---|---|---|
| အဆင့်အတန်း | နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ | လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲ |
| ဝန်ကြီးခန့်အပ်မှု | အထွေထွေဝန်ကြီးဌာနများ | ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာ |
| လွှတ်တော်အာဏာ | ဥပဒေမူကြမ်းများ အတည်ပြုခြင်း | ၂၅% အမတ်နေရာဖြင့် ဗီတိုအာဏာကိုင်စွဲခြင်း |
| မြေပြင်စီမံခန့်ခွဲမှု | အစိုးရအဖွဲ့မူဝါဒများ | ထွေ/အုပ် ယန္တရား (ပြည်ထဲရေးမှတစ်ဆင့်) |
ဥပဒေပြုရေး
[ပြင်ဆင်ရန်]ဥပဒေပြုရေးအာဏာသည် နိုင်ငံတော်အတွက် လိုအပ်သော ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် ပယ်ဖျက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်သည့် အချုပ်အခြာအာဏာ၏ အခြေခံမဏ္ဍိုင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုရေးကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် (ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်)၊ တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များနှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များအား အသီးသီး ခွဲဝေအပ်နှင်းထားသည်။ သို့ရာတွင် ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင်အတွင်း၌လည်း တပ်မတော်၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုမှာ အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သည့် အနေအထားတွင် ရှိနေသည်။
လွှတ်တော်အတွင်း တပ်မတော်၏ အခန်းကဏ္ဍ
[ပြင်ဆင်ရန်]ပုဒ်မ (၁၀၉) နှင့် (၁၄၁) အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်တို့တွင် အမတ်နေရာ စုစုပေါင်း၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ကို ပြည်သူလူထုက ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်သော တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤပြဋ္ဌာန်းချက်သည် ဥပဒေပြုရေး လုပ်ငန်းစဉ်များအတွင်း တပ်မတော်၏ သဘောထားအမြင်များကို တိုက်ရိုက်ထည့်သွင်းနိုင်ရန် ဖန်တီးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ရေးနှင့် ဗီတိုအာဏာ (Veto Power)
[ပြင်ဆင်ရန်]ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင်ရှိ တပ်မတော်၏ အထိရောက်ဆုံးသော အာဏာမှာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးတွင် ကျင့်သုံးသည့် ဗီတိုအာဏာ ဖြစ်သည်။ ပုဒ်မ (၄၃၆) အရ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းများကို ပြင်ဆင်လိုပါက လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အားလုံး၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် က ထောက်ခံမဲ ပေးရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ လွှတ်တော်အတွင်း တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အမြဲတမ်း ရှိနေခြင်းကြောင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သဘောတူညီချက်မပါဘဲ မည်သည့် အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်မျှ မအောင်မြင်နိုင်ပေ။ ဤသည်မှာ ဥပဒေပြုရေးအာဏာ၏ နောက်ဆုံးအဆင့် အပြောင်းအလဲများကို တပ်မတော်က အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
တရားစီရင်ရေး
[ပြင်ဆင်ရန်]တရားစီရင်ရေးအာဏာသည် ဥပဒေကို အနက်ဖွင့်ဆိုခြင်းနှင့် နိုင်ငံတော်အတွင်း တရားမျှတမှုကို ဖော်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပုဒ်မ (၁၁) (က) အရ တရားစီရင်ရေးအာဏာကို တတ်နိုင်သမျှ လွတ်လပ်စွာ ကျင့်သုံးစေရမည်ဟု ဆိုသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရားစီရင်ရေးစနစ်မှာ အရပ်ဘက်နှင့် စစ်ဘက်ဟူ၍ သီးခြားစီ တည်ရှိနေသည်။ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်သည် နိုင်ငံတော်၏ အမြင့်ဆုံး တရားရုံးဖြစ်ပြီး အရပ်ဘက်အမှုအခင်းအားလုံးကို စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်လျှင်မူ တရားစီရင်ရေးအာဏာသည် အရပ်ဘက်စီရင်ရေး၏ ထိန်းချုပ်မှု ပြင်ပ၌ ရှိနေသည်။
စစ်ဘက်ဆိုင်ရာတရားစီရင်ပိုင်ခွင့်
[ပြင်ဆင်ရန်]ပုဒ်မ (၃၄၃)၊ ပုဒ်မခွဲ (ခ) အရ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုအခင်းများနှင့် ပတ်သက်၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆုံးအဖြတ်သည်သာ "အပြီးအပြတ်"ဖြစ်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တပ်မတော်အတွင်း ဖြစ်ပွားသော ပြစ်မှုများ သို့မဟုတ် စစ်ဘက်နှင့် သက်ဆိုင်သော စီရင်ချက်များကို နိုင်ငံတော်၏ မည်သည့် အရပ်ဘက်တရားရုံး၊ ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်နှင့် အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ခုံရုံးတို့ကမျှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း ပြုလုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိပေ။ ဤအချက်သည် နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာအောက်ရှိ တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်တွင် တပ်မတော်သည် သီးခြားလွတ်လပ်သော အာဏာစက်ဖြင့် ရပ်တည်နေခြင်းကို ပြသနေသည်။[၁]
နိုင်ငံတော်၏ နယ်မြေပိုင်နက်နှင့် အချုပ်အခြာအာဏာ သက်ရောက်မှု
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် နိုင်ငံတော်၏ ပိုင်နက်နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ ကုန်းမြေ၊ ရေပြင်နှင့် လေထုဟူသော နယ်ပယ် (၃) ရပ်လုံးအပေါ်တွင် အကြွင်းမဲ့ သက်ရောက်သည်။ နိုင်ငံတကာဥပဒေများနှင့် ပင်လယ်ပြင်ဥပဒေဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ သဘောတူညီချက် (UNCLOS) တို့အရ နိုင်ငံတော်သည် မိမိ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ မြေပေါ်မြေအောက် သယံဇာတအားလုံးနှင့် လူသားများအပေါ် ဥပဒေအရ အမြင့်ဆုံး စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။
| အမျိုးအစား | အတိုင်းအတာ | အာဏာသက်ရောက်မှု အချုပ် |
|---|---|---|
| ကုန်းမြေ (Land) | ၂၆၁,၂၂၈ စတုရန်းမိုင် | မြေပေါ်မြေအောက် သယံဇာတနှင့် လူသားအားလုံး |
| ရေပြင် (Water) | ရေမိုင် ၁၂ မိုင်မှ ၂၀၀ မိုင်အထိ | ရေနံ၊ သဘာဝဓါတ်ငွေ့နှင့် ငါးသယံဇာတ တူးဖော်ခွင့် |
| လေထု (Air) | ကုန်း/ရေ အထက်တည့်တည့် | လေကြောင်းပျံသန်းခွင့် (Overflight Permit) ထိန်းချုပ်ခွင့် |
ကုန်းမြေဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာ
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်းမြေဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာသည် နိုင်ငံတကာ နယ်နိမိတ်မျဉ်းများအတွင်း သတ်မှတ်ထားသော စုစုပေါင်း ဧရိယာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၆၁,၂၂၈ (၆၇၆,၅၇၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) အပေါ်တွင် အပြည့်အဝ သက်ရောက်သည်။ ဤကုန်းမြေပိုင်နက်သည် အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်နှင့် မြောက်အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး အဆိုပါ နယ်ခြားမျဉ်းများအတွင်းရှိ မြေထု၊ သယံဇာတနှင့် မြေပေါ်မြေအောက် အဆောက်အအုံအားလုံးကို နိုင်ငံတော်က အချုပ်အခြာအာဏာဖြင့် စီမံခန့်ခွဲသည်။ နိုင်ငံတော်သည် ဤနယ်မြေအတွင်းရှိ လူသားအားလုံးနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာအားလုံးအပေါ် ဥပဒေအရ အမြင့်ဆုံးစီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိရုံသာမက နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲရေးအတွက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးယန္တရားများကို အခြေခံဥပဒေအရ တရားဝင် ကျင့်သုံးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။
ရေပြင်ပိုင်နက်ဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာ
[ပြင်ဆင်ရန်]ရေပြင်ပိုင်နက်ဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာကို ကျင့်သုံးရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်းကို အခြေခံ၍ အဆင့်ဆင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ဧရာဝတီ၊ ချင်းတွင်း၊ သံလွင်နှင့် စစ်တောင်းမြစ်များအပါအဝင် ပြည်တွင်းရှိ မြစ်ချောင်း၊ အိုင်များဖြစ်သော ပြည်တွင်းရေပြင်မှစတင်ကာ ကမ်းခြေအခြေခံမျဉ်းမှ ရေမိုင် ၁၂ မိုင် (၂၂ ကီလိုမီတာ) အထိ ကျယ်ဝန်းသော နယ်နိမိတ်ပင်လယ်အထိ နိုင်ငံတော်သည် အကြွင်းမဲ့ အာဏာကို ကျင့်သုံးသည်။ ထို့အပြင် ရေမိုင် ၂၀၀ အထိ ကျယ်ဝန်းသော သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန် (EEZ) အတွင်း၌ အခြားနိုင်ငံများ၏ သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းခွင့်ရှိသော်လည်း ရေနံ၊ သဘာဝဓါတ်ငွေ့နှင့် ငါးသယံဇာတ တူးဖော်ထုတ်လုပ်ပိုင်ခွင့်ကဲ့သို့သော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာကိုမူ မြန်မာနိုင်ငံကသာ တစ်ဦးတည်း ပိုင်ဆိုင်ကျင့်သုံးခွင့်ရှိသည်။
လေထုနယ်ပယ်ဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာ
[ပြင်ဆင်ရန်]လေထုနယ်ပယ်ဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာသည် အထက်ဖော်ပြပါ ကုန်းမြေနှင့် ရေပိုင်နက်တို့၏ အထက်တည့်တည့်ရှိ လေထုနယ်ပယ်အပေါ်တွင် ဒေါင်လိုက်အာဏာအဖြစ် သက်ရောက်တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်သည် မိမိ၏ လေပိုင်နက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော မည်သည့် နိုင်ငံခြားသားပိုင် လေယာဉ်၊ ဒရုန်း သို့မဟုတ် ပျံသန်းရေးယာဉ်မဆို ခွင့်ပြုချက် (Overflight Permit) တောင်းခံစေခြင်းဖြင့် ထိန်းချုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ဤလေပိုင်နက် အချုပ်အခြာအာဏာသည် ကမ္ဘာ့လေထု အပြင်ဘက်သို့ မရောက်မီအထိ သက်ရောက်မှုရှိကာ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် လေကြောင်းကာကွယ်ရေးစနစ်များဖြင့် စောင့်ကြည့်ထိန်းသိမ်းရန် ဥပဒေကြောင်းအရ အပ်နှင်းထားသော အာဏာစက်ဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
[ပြင်ဆင်ရန်]ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- 1 2 3 4 Constitution of the Republic of the Union of Myanmar (2008) (in en)။ Comparative Constitutions Project။ 2024-04-01 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 2026-04-16 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (in my) (March 2018)။ 22 April 2022 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ “ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်စတင်ကျင်းပသည့် ၃၁-၁-၂၀၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အာဏာတည်ခဲ့သည်။”
- 1 2 ဦးကိုနီ ၊ အနာဂတ် ပဥ္စမမြန်မာနိုင်ငံတော် (စာပေဟောပြောပွဲ)စင်္ကာပူနိုင်ငံ (26 ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၄) (in my)။ Minthar Gyi (2014-02-10)။ 2026-04-16 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
