မာတိကာသို့ ခုန်သွားရန်

မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ

ဝီကီပီးဒီးယား မှ

အစ္စလာမ်ဘာသာသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူနည်းစု ကိုးကွယ်သော ဘာသာတရားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ပြည်လုံးကျွတ်သန်းခေါင်စာရင်း တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်များအရ နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၂.၃% ခန့်က ကိုးကွယ်ကြသည်ဟု ဖော်ပြထားသော်လည်း၊[၁] အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုင်ငံတကာဘာသာရေးလွတ်လပ်မှု အစီရင်ခံစာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဗုဒ္ဓဘာသာမဟုတ်သူများ၏ လူဦးရေကို သန်းခေါင်စာရင်းများတွင် လျော့ပေါ့တွက်ချက်ထားလေ့ရှိကြောင်း ထောက်ပြထားသည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာရေးပညာရှင်များ၏ ခန့်မှန်းချက်အရမူ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွတ်စလင်လူဦးရေသည် တစ်နိုင်ငံလုံး လူဦးရေစုစုပေါင်း၏ ၆% မှ ၁၀% ခန့်အထိ ရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

မန္တလေးမြို့ရှိ ကုန်းရိုးဗဟိုဗလီကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ။

ဝတ်ပြုစရာ ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်များ

[ပြင်ဆင်ရန်]

မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်ကြီးများ အမြောက်အမြား တည်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီ မြန်မာမင်းများ ကိုယ်တိုင် မြေနေရာနှင့် သစ်လုပ်ငန်းခွင့်ပြုမိန့် ပေးသနားခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ဗလီကြီးများ ရှိသကဲ့သို့၊ နန်းတွင်းအမှုထမ်း အစုအဖွဲ့အလိုက် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသော ဝတ်ကျောင်းတော်များလည်း ပါဝင်သည်။ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ မော်လမြိုင်၊ ပုသိမ်၊ စစ်တွေ နှင့် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသ အသီးသီးရှိ ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်များသည် သက်ဆိုင်ရာ ခေတ်ကာလအလိုက် အာရပ်၊ ပါရှန်၊ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာ့ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာများ ပေါင်းစပ်တည်ဆောက်ထားသော သမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံများ ဖြစ်ကြသည်။

အစ္စလာမ်ဘာသာ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပုံ

[ပြင်ဆင်ရန်]

မြန်မာနိုင်ငံသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာ စတင်ရောက်ရှိလာခြင်းမှာ အလယ်ခေတ်ဦးကာလ ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည်။ ပုဂံခေတ်အစောပိုင်း (အေဒီ ၆၅၂–၆၆၀) ဝန်းကျင်ကတည်းက အာရပ်မွတ်စလင် ကုန်သည်များသည် သထုံနှင့် မုတ္တမကဲ့သို့သော အောက်မြန်မာပြည် ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့ကြကြောင်း မှတ်တမ်းများရှိသည်။[၂] ထိုခေတ်ကာလက အာရပ်မွတ်စလင် သင်္ဘောများသည် မဒါဂတ်စကာကျွန်းမှ တရုတ်ပြည်အထိ ရွက်လွှင့်ကုန်သွယ်ကြရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများသို့ မကြာခဏ ဝင်ထွက်သွားလာခဲ့ကြပြီး ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်းရှိ အန်ဒမန်ကျွန်းစုများအထိပါ ခရီးဆန့်ခဲ့ကြသည်။

အေဒီ ၁၀၅၅ တွင် ပုဂံမင်းဆက် အနော်ရထာမင်းကြီးက ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို မတည်ထောင်မီကတည်းက တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းနှင့် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် မွတ်စလင်များ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ၉ ရာစုခန့်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသအထိပါ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။[၃][၄][၅][၆][၇][၈][၉]

ကျောက်ဖြူ၊ ပုသိမ် (ဘာစိန်)၊ သံလျင်၊ မုတ္တမ နှင့် မြိတ် အစရှိသည့် မြန်မာ့ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့များသည် ရှေးဦးခေတ်က ဆိုက်ရောက်ခဲ့သော အာရပ်ရွက်လှေကြီးများနှင့် သင်္ဘောပျက်ဒဏ္ဍာရီ မှတ်တမ်းများနှင့် ပြည့်နှက်နေခဲ့သည်။[၁၀] ရှေးဦးကာလတွင် မွတ်စလင်များသည် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် အထက်ကုန်းတွင်းပိုင်း မောင်တောဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ကြသည်။ မွတ်စလင်များ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာသည့် အချိန်ကာလအတိအကျနှင့် ပတ်သက်၍ အယူအဆအမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း၊ ဤရှေးဦးမွတ်စလင်တို့၏ အခြေချနေထိုင်မှုများနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာ ပြန့်ပွားလာပုံကို အာရပ်၊ ပါရှန်၊ ဥရောပနှင့် တရုတ်ခရီးသွားများက ၉ ရာစုကတည်းက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။[၃][၁၁]

ယနေ့ခေတ် ဗမာမွတ်စလင် (သို့မဟုတ်) ပသီလူမျိုးများသည် ထိုသို့ ရေကြောင်းမှ ရောက်ရှိလာသော ရှေးဦးမွတ်စလင် ကုန်သည်များ၊ အခြေချနေထိုင်သူများ၊[၁၂] မြန်မာမင်းများထံတွင် အမှုထမ်းခဲ့ကြသည့် တော်ဝင်စစ်မှုထမ်းများ၊[၁၃] စစ်သုံ့ပန်းများ၊ ဒုက္ခသည်များနှင့် ကျွန်စနစ်၏ သားကောင်ဖြစ်ခဲ့ရသူများ ဒေသခံဗမာလူမျိုးများနှင့် အိမ်ထောင်ရေးသံယောဇဉ်ပြုကာ ကာလရှည်ကြာ ပေါင်းစည်းနေထိုင်ရာမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည့် သားစဉ်မြေးဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။[၁၄][၁၅][၁၆] ဤရှေးဦးဗမာမွတ်စလင် အများအပြားသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် တော်ဝင်နန်းတွင်းအကြံပေးများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ၊ ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်များ၊ မြို့တော်ဝန်များနှင့် တိုင်းရင်းဆေးသမားတော်ကြီးများအဖြစ် အဆင့်မြင့်ရာထူးများကို ရရှိကာ သစ္စာရှိစွာ အမှုထမ်းခဲ့ကြသည်။[၁၇]

အလားတူပင် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း မန္တလေးမြို့တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် သဘောထားကြီးစွာဖြင့် "ပန်သေး" ဟု လူသိများသည့် တရုတ်မွတ်စလင်များကို နေပြည်တော်အတွင်း၌ ဗလီဝတ်ကျောင်းတော် ဆောက်လုပ်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မန္တလေးရှိ ပန်သေးမွတ်စလင်များသည် တရုတ်ပြည် ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ စူလတန်ဆူလိုင်မန် (Du Wenxiu) ထံမှ ဗလီဆောက်လုပ်ရန် အလှူငွေများ တောင်းခံခဲ့ကြသည်။ စူလတန်သည် ၎င်းဗလီဆောက်လုပ်ရေးကို ငွေကြေးပံ့ပိုးရန် သဘောတူခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏တပ်မှူး မာတူးတူး (Mah Too-tu) ကို ကိုယ်တိုင်စေလွှတ်၍ တည်ဆောက်စေခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင် မန္တလေးမြို့တွင် ဝင့်ထည်စွာ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သော အဆိုပါ ပန်းသေဗလီကြီးသည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားလှသော ဘာသာရေးညှိနှိုင်းမှုဆိုင်ရာ အထင်ကရ နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။[၁၈]

မန္တလေးမြို့ရှိ သမိုင်းဝင် ပန်းသေဗလီဝတ်ကျောင်းတော်ကြီး။

ကိုးကား

[ပြင်ဆင်ရန်]
  1. ↑ https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/census-data-shows-myanmar-muslim-population-has-fallen/612764
  2. ↑ Kyi (1950)
  3. 1 2 Yegar (1972), p. 2
  4. ↑ Tun (2006), pp. 3–4
  5. ↑ Tin & Luce (1960)
  6. ↑ Tun (2008), p. 42
  7. ↑ Dr. Tin Hlaing, leader of Myanmar delegates, at the Dialogue on Interfaith Cooperation at Yogyakarta on 6 & 7 December 2004. 18 May 2012 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
  8. ↑ hikmah.info (2008)
  9. ↑ Daw Tint Sein, "Introduction to Konbaung Dynasty", University Education Variety Journal, University Printing Press, P 75 Part 4 Volume 3, July 1973.
  10. ↑ The coming of Islam to Burma down to 1700 AD by Ba Shin. p.52. The Bulletin of Burma Historical Research Commission 3, 1963. He referred to (1) History of Mons (Burmese) Maung Naw, Retired Sitke, Kyakhto pp 76-82 (2) Shwemawdaw Thamaing pp 81.
  11. ↑ Ozturk (2003), ¶ 8
  12. ↑ Yegar (1972), p. 9
  13. ↑ Yegar (1972), p. 10
  14. ↑ Yegar (1972), p. 6
  15. ↑ Lay (1973)
  16. ↑ Yegar (1972), p. 20
  17. ↑ Yegar (1972), p. 30
  18. ↑ (Interview with Haji U Ba Thi alias Haji Adam (born 11 October 1908) a Panthay elder. The Emergence Of The Panthay Community At Mandalay, by Professor U Maung Maung Lay. published in the "Essays given to Than Tun on his 75th birthday" in the book, "Studies in Myanmar History" volume 1, Innwa Publishing House (1999). pp. 158).

ကျမ်းပြုစာရင်း

[ပြင်ဆင်ရန်]
  • BurmaNet News: July 16, 2001။ BurmaNet News (16 July 2001)။ 23 August 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  • Collis၊ Maurice (1936)။ Simese White။ London: Faber and Faber။
  • Collis၊ Maurice (1953)။ Into Hidden Burma, an Autobiography။ London: Faber။ OCLC 2914324။
  • Fatimi၊ Sayyid Qudratullah (1961)။ The role of China in the spread of Islam in South-East Asia (ဘွဲ့လွန်စာတမ်း)။ University of Malaya။ OCLC 58473461။
  • Human Rights News (July 2002)။ Crackdown on Burmese Muslims: Human Rights Watch Briefing Paper, July 2002။ 23 August 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  • Images Asia (May 1997)။ Report on the Situation for Muslims in Burma။ 20 October 2005 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 24 August 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  • Khan, Muhammad Siddiq (1957). "Captain George Sorrel's mission to the Count of Amarapura, 17934". Journal of the Asiatic Society of Pakistan II: 132–140. ISSN 0571-317X. 
  • Kyi၊ U (1950)။ Various Notable Facts in Burmese History (ဘွဲ့လွန်စာတမ်း)။ Mandalay: Tri-pedaka Propagating Press။
  • Lay, Pathi U Ko (1973). "Twentieth Anniversary Special Edition of Islam Damma Beikman". Myanmar Pyi and Islamic Religion: 109–111. 
  • Marga၊ U (1967)။ Pathein Yazawin [History of Pathein/Bassein]။ Yangon: Zwe Sarpay Press။
  • Minorities at Risk (10 January 2007)။ Chronology for Rohingya (Arakanese) in Burma။ 3 March 2016 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 20 January 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  • Mranʻ māʹ cvayʻ cuṃ kyamʻʺ [Myanmar Encyclopedia]။ Ranʻ Kunʻ: Forever Group။ 1999။ OCLC 61715441။ |title= လွဲမှား သို့ မပါရှိ (အကူအညီ)
  • Nawrattha၊ Let Ware။ Chronicles of Alaungpaya's battles။
  • Ozturk၊ Cem။ "Myanmar's Muslim Sideshow"၊ Asia Times Online၊ 21 October 2003။ 20 January 2022 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ 
  • Peletz၊ Michael G. (2009)။ Gender Pluralism: Southeast Asia Since Early Modern Times။ Routledge။ ISBN 9780415931601။
  • Sanʻʺ Chve (2005)။ Kun' bhon' a lvan' [Konbaung Dynasty Royal History]။ 1–3။ Mangala ton` ññvan`, Ran` kun`: Ra praññ` Ca pe။ OCLC 63241377။
  • Shin၊ Ba (1961)။ Coming of Islam to Burma Down to 1700 A.D.။ New Delhi: Azad Bhavan။ OCLC 81267926။
  • Tin၊ Pe Maung; Luce၊ G. H. (1960)။ The Glass Palace Chronicle of the Kings of Burma။ Rangoon, Burma: Rangoon University Press။
  • Tun၊ Than (2008)။ Khet hoṅʻʺ mranʻ mā rājavaṅʻ [Bagan Culture]။ Yangon: Thiriswe Book House။
  • Tun၊ Than (2006)။ Pyūtve bhay' pyok' svā´´ salai [Ancient Pyu]။ Ū´´ Kyo` HanH`´´။
  • US Department of State (4 March 2002)။ Burma: Country Reports on Human Rights Practices, 2001။ 24 August 2008 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  • US Department of State (15 September 2006)။ Burma—International Religious Freedom Report 2006။ 25 September 2007 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  • Yegar၊ Moshe (1972)။ The Muslims of Burma: a Study of a Minority Group။ Schriftenreihe des Südasien-Instituts der Universität Heidelberg။ Wiesbaden: Harrassowitz။ ISBN 3-447-01357-5။ OCLC 185556301။
"https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=မြန်မာနိုင်ငံရှိ_အစ္စလာမ်ဘာသာ&oldid=1038176" မှ ရယူရန်