မြန်မာနိုင်ငံရှိ လမ်းမကြီးများ
မြန်မာနိုင်ငံရှိ လမ်းမကြီးများကွန်ရက် တွင် လမ်းအမျိုးအစား ငါးခု ပါဝင်ပြီး ယင်းတို့မှာ[၁]
- အမြန်လမ်းမကြီးများ (Expressways)
- ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးများ (National Highways)
- အဓိကလမ်းမကြီးများ (Main Arterials)
- လမ်းခွဲငယ်များ (Sub Arterials) နှင့်
- အာရှ (အာဆီယံ) လမ်းမကြီးများ (Asian (ASEAN) Highways) တို့ ဖြစ်သည်။
အမြန်လမ်းမကြီးများ
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမြန်လမ်းမကြီးများကွန်ရက်သည် ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး (E 1) ကို အဓိက မဏ္ဍိုင်အဖြစ်ထားရှိကာ တစ်စတစ်စ ခေတ်မီတိုးတက်ပြောင်းလဲလျက် ရှိသည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သော ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီးသည် နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည့် ရန်ကုန်မြို့နှင့် နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အဓိကဗဟိုချက်ဖြစ်သော မန္တလေးမြို့တို့ကို မြို့တော်နေပြည်တော်မှတဆင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ၅၉၀ ကီလိုမီတာရှည်လျားသော လေးလမ်းသွား အဝေးပြေးလမ်းမကြီး တစ်ခုဖြစ်သည်။ E 1 အမြန်လမ်းမကြီးအပြင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် နောက်ထပ် အမြန်လမ်းမကြီး ၅ ခု ဖောက်လုပ်ရန် စီမံကိန်းများလည်း ရေးဆွဲထားရှိသည်။[၂]
| လမ်းနံပါတ် | လမ်း | အလျား (ကီလိုမီတာ) | အခြေအနေ |
|---|---|---|---|
| E 1 | ရန်ကုန် - နေပြည်တော် - မန္တလေး | ၅၈၉.၆၂ | အသုံးပြုနေဆဲ |
| E 2 | မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား | ၄၆၀ | စီမံကိန်းရေးဆွဲထား |
| E 3 | ပုသိမ် - မုံရွာ - ရွှေဘို | ၈၁၁ | စီမံကိန်းရေးဆွဲထား |
| E 4 | မင်းဘူး - အမ်း - ကျောက်ဖြူ | ၃၅၀ | စီမံကိန်းရေးဆွဲထား |
| E 5 | ရန်ကုန် - ပုသိမ် - ငရုတ်ကောင်း | ၃၀၄ | စီမံကိန်းရေးဆွဲထား |
| E 6 | သီလဝါ - သနပ္ပင် - ကျိုက်ထို | ၁၃၅ | စီမံကိန်းရေးဆွဲထား |
ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးများ
[ပြင်ဆင်ရန်]၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနသည် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး ၅၀ ပါဝင်သော စာရင်းတစ်ခုကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။[၃] ဤလမ်းအမှတ်စဉ် သတ်မှတ်သည့်စနစ်ကို ကွက်စိတ်ပုံစံ (grid) ရေးဆွဲထားပြီး၊ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ လမ်းအမှတ်စဉ်များ ကြီးမြင့်သွားသည့် ပုံစံဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤကွက်စိတ်ပုံစံအတွင်း၌ တိကျရှင်းလင်းသော စနစ်တစ်ခု မရှိသော်လည်း၊ လမ်းအမှတ်စဉ်များကို ဒေသအလိုက် (ဇုန်အလိုက်) ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ သို့ရာတွင် အချို့သော လမ်းအမှတ်စဉ်များသည် အရှေ့-အနောက် သို့မဟုတ် တောင်-မြောက် တည်ရှိနေခြင်း မရှိပေ။ ထို့ပြင် အချို့သော လမ်းကြောင်းများသည် မော်တော်ယာဉ်များ မောင်းနှင်သွားလာနိုင်သည့် လမ်းအဆက်အသွယ်များအဖြစ် လက်တွေ့မြေပြင်တွင် အမှန်တကယ် တည်ရှိခြင်း မရှိသေးပေ။
နံပါတ်စနစ်ဟောင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]ယခင်ကာလများ၌ ဂဏန်းတစ်လုံးတည်းပါရှိသော လမ်းများကို အဓိကလမ်းမကြီးများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားရှိသည့် ကွဲပြားခြားနားသော စနစ်တစ်ရပ် ကျင့်သုံးခဲ့ဖူးသည်။ ယင်းစနစ်တွင် လမ်းအမှတ် ၁ နှင့် ၂ တို့သည် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့တို့အကြား တည်ရှိပြီး၊ အခြားသော ဂဏန်းတစ်လုံးတည်းပါရှိသည့် လမ်းများသည် ၎င်းတို့မှတဆင့် ခွဲထွက်သွားကာ၊ ဂဏန်းနှစ်လုံးတွဲ လမ်းများသည် ဂဏန်းတစ်လုံးတည်းပါရှိသည့် လမ်းမများမှတဆင့် ထပ်မံခွဲထွက်သွားသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဂဏန်းသုံးလုံးတွဲ နံပါတ်များပါဝင်သည့် ဇုန်အလိုက် သတ်မှတ်ထားသော စနစ်တစ်ရပ်ကို ဖန်တီးဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
- ၁ - ရန်ကုန်မြို့ မှ မန္တလေးမြို့ သို့ (ပဲခူးမြို့၊ တောင်ငူမြို့၊ ပျဉ်းမနားမြို့နှင့် မိတ္ထီလာမြို့ များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။)
- ၂ - ရန်ကုန်မြို့ မှ မန္တလေးမြို့ သို့ (ပြည်မြို့၊ မကွေးမြို့၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့၊ မြင်းခြံမြို့များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။)
- ၃ - မန္တလေးမြို့ မှ မူဆယ်မြို့ သို့ (တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်အထိ၊ လားရှိုးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။)
- ၄ - မိတ္ထီလာမြို့ မှ တာချီလိတ်မြို့ သို့ (ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်အထိ၊ တောင်ကြီးမြို့နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။)
- ၅ - တောင်ငူမြို့ မှ ဟိုပုံးမြို့ သို့ (လွိုင်ကော်မြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။)
- ၆ - ရန်ကုန်မြို့ မှ ပုသိမ်မြို့ သို့
- ၇ - မန္တလေးမြို့ မှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မိုရေးမြို့ သို့ (ရွှေဘိုမြို့နှင့် ကလေးမြို့များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။)
- ၈ - ဘုရားကြီး မှ မြိတ်မြို့ သို့ (မော်လမြိုင်မြို့၊ ရေးမြို့နှင့် ထားဝယ်မြို့များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။)
- ၁၇ - တံတားဦးမြို့ မှ မြင်းခြံမြို့ သို့
- ၃၁ - မန္တလေးမြို့ မှ မြစ်ကြီးနားမြို့ သို့ (မိုးကုတ်မြို့နှင့် ဗန်းမော်မြို့များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။)
အဓိကလမ်းမကြီးများ
[ပြင်ဆင်ရန်]အဓိကလမ်းမကြီးများကို ဂဏန်း တစ်လုံး သို့မဟုတ် နှစ်လုံးပါရှိသော နံပါတ်များဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြသည်။ ယင်းလမ်းမကြီးများ၏ နံပါတ်စဉ်သတ်မှတ်ခြင်းကို လမ်းကြောင်း ဦးတည်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ဆောင်ရွက်ထားရာ၊ တောင်-မြောက် တည်ရှိသော လမ်းများကို မဂဏန်းများ သတ်မှတ်ပေးပြီး အနောက်ဘက်မှ အရှေ့ဘက်သို့ ဂဏန်းတန်ဖိုး ကြီးမြင့်သွားမည့် ပုံစံဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ အလားတူပင် အရှေ့-အနောက် တည်ရှိသော လမ်းများကိုမူ စုံဂဏန်းများ သတ်မှတ်ပေးကာ၊ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ ဂဏန်းတန်ဖိုး ကြီးမြင့်သွားမည့် ပုံစံဖြင့် သတ်မှတ်ထားရှိသည်။[၄]
လမ်းခွဲငယ်များ
[ပြင်ဆင်ရန်]လမ်းခွဲငယ်များ၏ လမ်းနံပါတ်များတွင်မူ အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပထမအပိုင်းသည် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ကုဒ်အမှတ်အသား ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအပိုင်းသည် လမ်းကုဒ်နံပါတ် ဖြစ်သည်။ ဤလမ်းများ၏ နံပါတ်သတ်မှတ်ပုံမှာလည်း ဦးတည်ချက်အပေါ် မူတည်နေပြီး၊ တောင်-မြောက် လမ်းများကို မဂဏန်းများဖြင့် အနောက်မှ အရှေ့သို့ အစဉ်လိုက် သတ်မှတ်ကာ၊ အရှေ့-အနောက် လမ်းများကို စုံဂဏန်းများဖြင့် တောင်မှ မြောက်သို့ အစဉ်လိုက် သတ်မှတ်သည်။ အမှတ်စဉ် ၁ မှ ၉၉ အထိ သတ်မှတ်ထားသော လမ်းများသည် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် တစ်ခုတည်းအတွင်း တည်ရှိသော လမ်းများဖြစ်ကြပြီး၊ အမှတ်စဉ် ၂၀၁ မှ ၂၉၉ အထိ သတ်မှတ်ထားသော လမ်းများသည် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် နှစ်ခုကို ချိတ်ဆက်ပေးသော လမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။[၅]
| တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် | ကုဒ် | တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် | ကုဒ် | တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် | ကုဒ် |
|---|---|---|---|---|---|
| ကချင်ပြည်နယ် | ၁ | ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး | ၇ | ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့) | ၁၃ |
| ကယားပြည်နယ် | ၂ | မကွေးတိုင်းဒေသကြီး | ၈ | ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်) | ၁၄ |
| ကရင်ပြည်နယ် | ၃ | မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး | ၉ | ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်) | ၁၅ |
| ချင်းပြည်နယ် | ၄ | မွန်ပြည်နယ် | ၁၀ | ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး | ၁၆ |
| စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး | ၅ | ရခိုင်ပြည်နယ် | ၁၁ | နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ | ၁၇ |
| တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး | ၆ | ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး | ၁၂ |
အာရှလမ်းမကြီးများ
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာနိုင်ငံတွင်းတွင် အာရှလမ်းမကြီး ခုနစ်ခုတည်ရှိပြီး သုံးခုမှာ အာဆီယံလမ်းမကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။[၆]
| လမ်းအမှတ် | လမ်းကြောင်း | အလျား (ကီလိုမီတာ) | ကွန်ရက် |
|---|---|---|---|
| AH1 | ဘုရားကြီး - သထုံ - မြဝတီ (ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်) ရန်ကုန် - ဘုရားကြီး - တောင်ငူ - မိတ္ထီလာ - မန္တလေး - မုံရွာ - ကလေးဝ - ကလေး - တမူး (အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယ်စပ်) | ၁၅၄၂.၇၀၆ | အာရှလမ်းမကြီး |
| AH2 | မိတ္ထီလာ - လွိုင်လင် - ကျိုင်းတုံ - တာချီလိတ် (ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်) | ၇၉၀.၀၈၄ | အာရှလမ်းမကြီး |
| AH3 | ကျိုင်းတုံ - မိုင်းလား (တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်) | ၈၇.၅၀၈ | အာရှလမ်းမကြီး |
| AH14 | မန္တလေး - သီပေါ - မူဆယ် (တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်) | ၄၄၆.၃၇၀ | အာရှလမ်းမကြီး |
| AH111 | လွိုင်လင် - သီပေါ | ၂၄၀.၁၉၃ | အာဆီယံလမ်းမကြီး |
| AH112 | သထုံ - မော်လမြိုင် - ထားဝယ် - ကော့သောင်း | ၁၁၁၁.၉၆၃ | အာဆီယံလမ်းမကြီး |
| AH123 | ထားဝယ် - မေတ္တာ - ထီးခီး (ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်) | ၁၄၀.၈၁၇ | အာဆီယံလမ်းမကြီး |
ကျေးလက်ဒေသ
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာနိုင်ငံသည် ကျေးလက်ဒေသ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး လက်လှမ်းမီမှုတွင် ကြီးမားသော စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး၊ ကျေးလက်လူဦးရေ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်သည် တစ်နှစ်တာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်နှစ်ပတ်လုံး လူသူကင်းကွာ၍ သီးခြားဖြစ်နေကြရသည်။ နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ကျေးရွာပေါင်း ၆၄,၀၀၀ ခန့် ရှိသော်လည်း ရာသီမရွေးသွားလာနိုင်သော လမ်းအရှည်မှာ ၇၅,၀၀၀ ကီလိုမီတာသာ ရှိရာ၊ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကျေးရွာတစ်ရွာလျှင် လမ်းတစ်ကီလိုမီတာခန့်သာ ရှိနေပြီး၊ နေရာဒေသမရွေး လက်လှမ်းမီနိုင်ရေးအတွက် လိုအပ်ချက်အောက် များစွာ လျော့နည်းနေသည်။ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ သန်း ၂၀ သို့မဟုတ် လူဦးရေစုစုပေါင်း၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရာသီမရွေးသွားလာနိုင်သော လမ်းမရှိသည့် ကျေးရွာများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုအထဲမှ ကျေးရွာပေါင်း ၂၅,၀၀၀ ရှိ လူဦးရေ ၉.၂ သန်းမှာ လမ်းအဆက်အသွယ် လုံးဝမရှိဘဲ၊ ကျေးရွာပေါင်း ၂၀,၀၀၀ ရှိ အခြားသော လူဦးရေ ၁၁.၃ သန်းမှာမူ မိုးရာသီတွင် သွားလာ၍မရသော လမ်းများဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ထားရှိသည်။
ရာသီမရွေးသွားလာနိုင်သော လမ်းနှင့် ၂ ကီလိုမီတာ အကွာအဝေးအတွင်း နေထိုင်သည့် ကျေးလက်လူဦးရေ အချိုးအစားကို တိုင်းတာသည့် ကျေးလက်ဒေသ လက်လှမ်းမီမှု ညွှန်းကိန်းအရ၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၃၆ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရရှိထားပြီး အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံပြီးလျှင် အာရှတိုက်၌ ဒုတိယအနိမ့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကျေးလက်နေပြည်သူ ၆၄ ရာခိုင်နှုန်း သို့မဟုတ် လူဦးရေ ၂၄ သန်းခန့်သည် ရာသီမရွေးသွားလာနိုင်သော လမ်းမကြီးသို့ ရောက်ရှိရန် ၂ ကီလိုမီတာကျော် ခရီးနှင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဒေသအလိုက် လက်လှမ်းမီနိုင်မှုမှာလည်း ကွာခြားမှု ကြီးမားလျက်ရှိရာ၊ မွန်ပြည်နယ်တွင် လက်လှမ်းမီမှု ၇၃ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အတော်အသင့် မြင့်မားသော်လည်း ချင်းပြည်နယ် (၁၁ ရာခိုင်နှုန်း)၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် (၁၅-၁၈ ရာခိုင်နှုန်း) တို့သည် အာဖရိကတိုက်ရှိ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်ခဲဆုံး နိုင်ငံအချို့နှင့်သာ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည့် အလွန်နိမ့်ပါးသော ချိတ်ဆက်မှုအခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။[၇]
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
[ပြင်ဆင်ရန်]ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ Ministry of Construction။ Road Numbering System။ 4 October 2025 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 7 February 2026 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Expressway (အမြန်လမ်းမကြီးများ) (in my) (6 July 2021)။ 1 September 2025 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ National Highway (ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးများ) (in my) (7 July 2021)။ 1 September 2025 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Main Arterial Road (အဓိကလမ်းမကြီးများ) (in my) (9 July 2021)။ 1 September 2025 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Sub Arterial Road (လမ်းခွဲငယ်များ) (in my) (12 July 2021)။ 1 September 2025 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Asia/ASEAN Highway (in my) (8 August 2021)။ 1 September 2025 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Asian Development Bank (2016)။ Myanmar Transport Sector Policy Note: Rural Roads and Access (PDF) (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်)။ Mandaluyong City, Philippines။ ISBN 978-92-9257-455-0။